منابع مقاله درباره ناسیونالیسم، خاورمیانه، عثمانی ها، کردستان عراق

دانلود پایان نامه ارشد

به وجود آورد که شهر «بهار» واقع در شمال شرقی همدان پایتخت آن بود. این قلمرو در بین آذربایجان و لرستان قرار داشت. که شامل ولایات همدان، دینور، کرمانشاه و سنه می شد. از شرق به زاگرس و از غرب به شهر زور و خوفتیان در ساحل زاب محدود بود. (دایره المعارف اسلام 1367: 2)
« اما آنچه مسلم است این است که کردستان ناحیه ای است در خاورمیانه که در محلی سوق الجیشی واقع شده است. این سرزمین مشتمل است بر بخش های مهمی از ترکیه، عراق، ایران، سوریه و در عین حال در بخش هایی از ترکمنستان، ارمنستان و آذربایجان تعداد قابل توجهی از اکرداد ساکن هستند. ( چویتا شانی 1382:15)
منطقه ای که کردها در آن ساکن اند و به نام کردستان مشهور است ما بین چندین کشور منطقه تقسیم شده است. شمال مناطق کردنشین در قلمرو دولت ترکیه و ارمنستان و جنوب در قلمرو دولت عراق، در غرب در کشور سوریه و در شرق بخشی از مناطق کردنشین جزو مرزهای ایران هستند. این مناطق تقسیم شده در اصل با هم، دارای مرز مشترک بوده و تنها با مرزهای قراردادی از هم جدا شده اند.
ویژگی مشترک و عمومی مناطق کردنشین در کشورهایی که دارای این اقلیت هستند عموماً کوهستان بوده و البته دشت ها و تپه های کم ارتفاع را نیز شامل می شود. ارتفاع این کوه ها گاهی به 4000 هزار متر می رسد ودر سلسله جبال زاگرس و تاروس قرار دارند. شغل غالب مردم کوهستانی دامپروری و در دشتها کشاورزی است. وجود رودخانه های پر آب در نواحی کوهستانی کردستان که بعضی سرچشمه ها و سرشاخه های رودخانه های اصلی کشورهای این منطقه هستند، اهمیت ویژه ژئوپولتیک را به جغرافیایی این منطقه بخشیده است.
در مورد وسعت منطقه ی کردنشین اختلاف مابین دولت های دارای سرزمین کرد و ملی گرایان و ناسیونالیست ها کرد وجود دارد. «رندل» در مورد وسعت و جغرافیای کردستان می گوید. منطقه ی کردستان شامل منطقه ای است بالغ بر دویست هزار میل مربع یعنی تقریباً به وسعت کشور فرانسه و یا مجموع ایالت های کالیفرنیا، پنسلوانیا، آب و هوای آن در مناطق کوهپایه ای و دشت های بین النهرین معتدل و در کوهستان های شرق ترکیه سرد است. مناطق کوهستانی اغلب تا پنج ماه برف گرفته اند. در بیشتر کردستان برخلاف مناطق خشک و کم آب خاورمیانه آب فراوان است. و منطقه روزگاری پوشیده از جنگل های انبوه بوده است، . . . کردها مدعی دو محلی هستند که کشتی حضرت نوح (ع) بر آنها فرود آمده است: یکی کوه جودی واقع در شمال منطقه ی مرزی بلافصل ترکیه با عراق و دیگری بلندتری قله ی آن یعنی آرارات با ارتفاع 16946 پا از سطح دریا، چسبیده به مرزهای ترکیه و ارمنستان.(رندل 1379: 6)
بنا به قول دایره المعارف اسلام: 17 ایالت ترکیه کرد می باشند و آنها عبارتند از: در شمال شرقی ایالت ارز زنجان، ارزروم و قارس و در مرکز از غرب به شرق و از شمال به جنوب، ملاطیه، تونجلی، لازیغ، بین گول، موش، آگری، آری یامان، دیاربکر، سیرت، بتلیس و وان و بالأخره ایالت های جنوبی، اورفا، ماردین، هکاری کلیۀ این ایالت ها تماماً کردنشین هستند. (گروهی از متشرقین برجسته 1367: 2)
کردهایی که در کشور ایران ساکن اند. در شمال غرب و غرب کشور قرار دارند و استانهای آذربایجان غربی(ماکو، سلماس، خوی، مهاباد، نقده، پیرانشهر، بوکان، تکاب و . . . ) و استان کردستان و کرمانشاه و همچنین استان ایلام جزء مناطق کردنشین به حساب می آیند چون اکثریت ساکنان این استان ها کرد می باشند.
در سوریه کردها در سه منطقۀ مشخص ساکن هستند. در شمال کشور، کردها درجنوب بزرگراهی که مرز کشور را تشکیل می دهد مقیم می باشند. منطقه ی دیگر به عرض 40 کیلومتر از کرد داغ شروع گشته و تا شرق فرات، نواحی رأس العین، درباسیه، عامورا، قامشلی، عین دیوار و دیریک و در تمام این مناطق میان دجله و رودخانه خابور، که شاخه ای از فرات است قرار دارد. . . در جمهوری ارمنستان 35 دهکده در نواحی آپاران با سارگسار، هوک تمیری، تالین، اشمیادزین و در جمهوری آذربایجان 25 دهکده در نواحی کاباجان، لاچین و کوباتلی کردنشین می باشند (ابالاس 1377: 7)
3.9 رابطه ی کردها با ایرانیان
کردهای در طی تاریخ هیچگاه خود را از ایرانیان جدا ندانسته و در غم و شادی ایشان شریک بوده اند. در جنگ های ایران با یونان و روم باستان، کردها همچون دژی پولادین در برابر مهاجمین ایستادگی نموده و ضربات کاری برایشان وارد نموده اند که از جمله آنها تارومار نمودن ده هزار سپاه یونانی به هنگام بازگشت از ایران است که گزنفون تاریخ نویس یونان از آن به تفصیل یاد نموده است. در دفاع ازحدود و ثغور ایران همواره از کردها بهره برداری شده است، چنانچه در عصر صفویه تنها راه مقاومت در برابر روس ها را کوچ دادن کردهای شمال غرب به خراسان تشخیص دادند که برای اطلاع از جانبازی کردها در دفاع از ایران می توان به کتاب کلیم الله توحیدی (حرکت تاریخی کردهای خراسان) اشاره کرد.
به هنگام لشگرکشی نادرشاه به هند، عده ای زیاد از سپاهیان کرد شرکت داشتند. (رستم بابائی 1377: 9)
مردوخ کردستانی به نقل از کتاب استیر می گوید: در کتب عهد عتیق همه جا ماد و پارس توأم ذکر شده اند. (مردوخ 1379: 50) مردوخ معتقد است؛ در شدت اتصال بین ماد و پارس یا کرد و فارس امروزه، از همین اساس ماد و پارت (که در اینها منحل شده اند) باید حاصل شده باشد. (مردوخ 1379: 50)
«دکتر فریج در کتاب«کردلر» می گوید: جشن کردی که هر ساله کردها به مناسبت نجات ایران از دست ضحاک جشن می گیرند و آن جشن را جشن دماوند هم می گویند، (جشن کردی) دلیل هم دردی و وحدت کرد با پارس است» (مردوخ 1379: 51)
مردوخ به نقل از نخبه الازهریه می گوید: کوروش کبیر به اتکای این دو گروه غیور ماد و پارس و پشتیبان این دوملت سلحشور که به منزله ی دو بازوی قوی بودند و خیالات جهان گیرانه ی خود را ادامه داده، غرباً تا رود« هالیس» و شرقاً تا ماورای «سیحون» را به کمک این دو عنصر همنژاد پدری و مادری، یعنی ماد و پارس به تصرف و اقتدار خود در آورده است. (مردوخ 1379: 51)
امتزاج این دو گروه چنان بود که بزرگترین حامیان همدیگر در منطقه بودند. «از سوابق کرد کاملاً مکشوف می شود که کرد و پارس همیشه در اوضاع سیاسی و مذهبی همدوش و همقدم و همدرد و هم آواز بوده اند.» (مردوخ 1379: 49)
نگاهی به تاریخ ایران باستان خواننده را به این نکته رهنمون می کند که تشکیل و گسترش و قوام ایران و تاریخ آن، مدیون رشادت و اراده این دو قوم هم نژاد می باشد.
«هر وقت که کرد اقتدار داشته پارس هم تابع او بوده است. (گوتی، کاسی، کیان، ماد) و هر زمان که پارس مقتدر شده، کرد نیز مطیع او بوده است(پیشدادی، هخامنشی) و هر وقت که از همدیگر منفک شده اند. یعنی یکی از ایشان تحت استیلای غیر درآمده، باز هر دو درصدد بوده اند که دوباره به هم وصل شوند. (تسلط کلده ـ آشور و عمالقه). (مردوخ 1379:49)
تمامی کردهای خارج از مرز کنونی ایران، علاوه بر زبان های عربی، ترکی و کردی به فارسی هم آشنایی داشته و آثار منظوم و منثور با ارزشی از خود به یادگار گذاشته اند.
«شعرای طراز اول کرد از قبیل احمد خانی. و ملای جزایری در کردستان ترکیه و نالی و مولوی، زیور، محوی، نودهی، فقیه قادر همه وند، طاهر بگ جاف، شیخ رضا، در کردستان عراق به فارسی هم شعر سروده و کتابت نموده اند. حاج کاک احمد از عرفا کردستان عراق 99 مکتوب در فقه به فارسی نوشته است.» (رستم بابائی 1377: 10)
3.10 انشقاق و جدایی مناطق کرد نشین از مام وطن (ایران)
چنان که ملاحظه شد، قوم کرد از نژاد آریایی و هم تبار برادر نژآدی خود یعنی پارس می باشد و در طول تاریخ این دو قوم در کنار هم دارای سرزمین و حکومت واحد و مشترکی بوده اند و از لحاظ زبانی و فرهنگی، نزدیکترین اقوام نسبت به همدیگر به شمار می روند. بعد از ورود اسلام به منطقه هر دو با هم در مقابل نیروهای اسلام جنگیدند و بعد از آن باز این دو قوم دین اسلام را پذیرفتند و مذهب قبلی خود زردشتی را کنار گذاردند.
اما در اثر تحولاتی که در منطقه به وجود آمد بعضی از مناطق کردنشین ایران زمین از پیکره این مرز و بوم جدا شدند که به آنها اشاره ای خواهیم کرد.

اولین تقسیم:
با روی کار آمدن حکومت شیعی صفوی در ایران و جبهه گیری مقابل حکومت سنی عثمانی دو ابر قدرت وارد یک سلسله جنگ های مکرر شدند. که این جنگ ها باعث مشغول شدن ممالک اسلامی در برابر تهاجم علیه هم شد و از فشار عثمانی ها بر اروپا کاسته شد.
بنا بر این اولین تقسیم و جدا شدن مناطق کردنشین در طی جنگ چالدران و شکست شاه اسماعیل صفوی در مقابل امپراتور عثمانی و با عقد معاهدۀ «قصر شیرین» به وجود آمد. در این معاهده 4/3 از خاک مناطق کردنشین به حکومت عثمانی واگذار گردید. (پارسا: 1370: 33 – 34)
دومین تقسیم:
جنگ های شوروی با دولت قاجار در قرن 19 که باعث شکست قاجارها شد نتیجه ای این جنگ به نفع شوروی ها و با عقد قرارداد «ترکمانچای» پایان پذیرفت. طبق این قرارداد قسمتی از مناطق شمالی ایران که بخشی از آن کردنشین بود به دولت شوروی واگذار شد.
سومین تقسیم:
در دو مرحله ی قبل یعنی قراردادهای «قصر شیرین و ترکمانچای» بخشی از مناطق کردنشین از ایران جدا شدند اما تقسیم سوم مختص مناطق جدا شدۀ طی معاهدۀ قصر شیرین در حکومت عثمانی می باشد. در این صورت با شکست عثمانی ها در طی جنگ جهانی اول و عدم پایبندی به معاهدۀ سوِر توسط انگلیسی ها مبنی بر تشکیل کردستان، مناطق کرد نشین عثمانی بین سه کشور تازه تأسیس ترکیه، عراق و سوریه تقسیم شدند.
مردوخ کردستانی در کتاب تاریخ مردوخ دربارۀ انشقاق سرزمین های کردنشین از ایران می نویسد.«متأسفانه با این شدت اتصال کرد و پارس، در نتیجه ی خطاهای شاه اسماعیل که در سال 907 . هـ . از اوج اسلامیت به پرتگاه تسنن و تشیع نزول نمود و برای حفظ سلطنت خود مذهب تشیع را در ایران رسمیت داد. فرصت به دست سلطان سلیم پادشاه عثمانی افتاد. به وسیله ملا ادریس و تشویقات و معاهدات بی اساس دل فریب، قسمت عمدهی اکراد از ایران جدا و به عثمانی پیوستند. (مردوخ 1379: 50)

3.11 ظهور ناسیونالیسم
هر چند ناسیونالیسم احتمالاً قدرتمندترین نیروی سیاسی در جهان نوین است، ولی در اصل یک آرمان اروپایی است که در قرون نوزدهم و بیستم به طور گسترده ای به سایر نقاط انتشار پیدا کرد. ناسیونالیسم مبنای نظام سیاسی درحال ظهور اروپا از اواسط قرن هفدهم شد، هنگامی که مردمانی با خصوصیات مشترک خود را در ارتباط با سرزمین مشخصی می دیدند. افکار ناسیونالیستی به دلایلی چند در نیمۀ دوم قرن نوزدهم به خاورمیانه راه یافت، اول، افتتاح مدارس جدید، به ویژه در مصر، لبنان و سوریه، در پخش عقاید جدید مؤثر بوده بسیاری از این مدارس به ویژه در لبنان، مدارس تبشیری مسیحی بودند.
دوم، اختراع چاپ آگاهی از امور سیاسی را گسترش داد و مشوق احیای فرهنگی ـ ادبی شد.
سوم، به تدریج که امپراتوریهای گذشته رو به تجزیه گذاردند، فکر خودمختاری برای گروه های ملی نضج گرفت. یونانیان اولین اروپائیانی بودند که بعد از یک قیام موفقیت آمیز (1821) خود را از سلطۀ عثمانی ها رها ساختند. سایر گروه های ملی در بالکان تا قبل از جنگ جهانی اول به استقلال دست یافتند. گر چه افکار ناسیونالیستی تا قبل از 1900 فقط در میان یک عدۀ محدودی از روشنفکران خاورمیانه جریان داشت، با شروع قرن بیستم یک قدرت عمدۀ سیاسی به حساب می آمد. و تأثیرات آن زمانی به اوج رسید که ناسیونالیسم ترک، عرب، ایرانی و یهودی هم زمان ظهور کردند. (درایسدل 1386: 77)
ملت کرد در طول تاریخ خود، همیشه برای کسب آزادی تلاش نموده است. ولی بعد از فروپاشی حکومت مقتدر ماد و بعد از فرا رسیدن دورۀ اسلامی، علی رغم تلاش فراوان، آزادی و استقلال به معنای واقعی در تاریخ کرد دیده نمی شود. (سجادی 1387: 18)
فکر همگرایی و تشکیل دولتی مستقل، قرن هاست که در میان ملّت کرد پدید آمده و یک گفتمان نوین نیست: از نظر ریشه یابی تاریخی، جنگ های تحمیلی

پایان نامه
Previous Entries منابع مقاله درباره توسعه نیافتگی، تضاد و تقابل، اختلافات مذهبی، ساختار اجتماعی Next Entries منابع مقاله درباره ناسیونالیسم، ملی گرایی، خاورمیانه، خودمختاری