منابع مقاله درباره مشارکت سیاسی، نظام سیاسی، شگفت انگیز، بازار کالا

دانلود پایان نامه ارشد

اساسی نظام پس از انقلاب تشویق مشارکت حداکثري مردم در انتخابات بوده ورقابتی بودن انتخابات ووجود نامزدهایی از طیفهاي فکري مختلف از لوازم اصلی آن به شمار آمده است.علی رغم این نقطه قوت،کمبود قوانین مکفی براي ضابطهمندکردن نامزدها در انتخابات منجر به یک نوع عدم تناسب درتعداد داوطلبین انتخابات ریاست جمهوري شده است. این امر در هر مرحله از ثبت نام کاملا محسوس است.
جدول شماره 2- 4 :
تعداد داوطلبان انتخابات ریاستجمهوري
درصد افراد تائید صلاحیت شده
تعداد افراد تائید صلاحیت شده
نام
تعداد ثبتکنندگان
تاریخ برگزاري انتخابات
نام دوره
100 درصد
123

124
5 بهمن 1358
دوره اول
7/5درصد
4

71
2مرداد1360
دوره دوم
7/8 درصد
4

46
10 مهر 1360
دوره سوم
6 درصد
3

50
25 مرداد1364
دوره چهارم
3/3 درصد
2

79
6 مرداد 1368
دوره پنجم
1/3 درصد
4

128
21 خرداد 72
دوره ششم
6/1 درصد
4

238
2 خرداد 1376
دوره هفتم
2/1 درصد
10

817
18 خرداد 1380
دوره هشتم
8/0 درصد
8

1014
27 خرداد 1384
3 تیر 1384
دوره نهم
8/0 درصد
4

475
22 خرداد 1388
دوره دهم
1/1 درصد
8

686
24 خرداد 1392
دوره یازدهم
همانطورکه از جدول مشاهده میشود به ویژه از دوره ششم ریاستجمهوري به تعداد ثبت نام کنندگان به طرز قابل ملاحظهاي افزایش یافته است.در واقع،طی این سالها عدم وجود قوانین بازدارنده به گسترش پدیدهداوطلبین غیر جدي و داوطلبین جوك انجامیده است.هجوم خیل عظیم داوطلبینکه اشتیاق زیادي به رسانهاي شدن دارند،و بعضاً از طریق مصاحبه با رسانهها و طرح مسائل عجیب و مضحک، به سوژهاي رسانهاي تبدیل شدهاندکه در شان نظام انتخاباتی مهمی چون ریاستجمهوري نیست.که در درون خود نشان از نوعی بی ضابطگی دارد. و نکته جالب اینکه تعداد صلاحیت شدگان از انگشتان دو دست فراتر نرفته است.و چنین شکافی بینداوطلبان و تائیدصلاحیت -شدگان همواره باعث شد که رسانهها ودولتهاي بیگانه تبلیغات سوئی علیه نظام به راه انداخته و انتخابات ایران را غیر دموکراتیک و قوانین انتخاباتی ایران را بسیار سختگیرانه جلوه دهند.و بهطور عمده عملکرد شوراي نگهبان را زیر سئوال ببرند.و این در حالی است که اکثریت قریب به اتفاق داوطلبان ریاستجمهوري فاقد حداقل شرایط مورد نیاز براي ریاست جمهوري میباشند.عدم وجود قوانین محدود کننده برخی از رجال سیاسی را تشویق میکند که بدون ارزیابی از میزان پایگاه اجتماعی و تواناییهاي خود یا با انگیزههاي چون مطرح شدن یا شکستن راي یک رقیب فکري پا به عرصه انتخابات بگذارند.با نگاهی به قانون انتخابات ریاست جمهوري چنین پدیدهاي از سهولت بیش از حد ثبت نام می باشد .(دارابی،1390 :43 )
با نگاهی به قانون انتخابات ریاست جمهوري کنونی نشان میدهد که به موجب ماده 35 این قانون، انتخاب شوندگان هنگام ثبت نام باید داراي شرایط “رجال سیاسی”،ایرانی الاصل”،”تابعیت کشور جمهوري اسلامی ایران”،”مدیر و مدبر”،”حسن سابقه و امانت و تقوا”،و “مومن و معتقد به مبانی جمهوري اسلامی ایران و مذهب رسمی کشور”باشند.احراز این شرایط نیز مطابق قانون بر عهده شوراي نگهبان است.(دارابی 1392 :30 ).با عنایت به شرایط فوق روشن میشود که مشکل اصلی به سهولت بیش از حد قوانین ثبت نام داوطلبان که صرفاً بر اساس احراز هویت (سجلی)است، برمیگردد.عدم شرایط بازدارنده باعث میشود هرشخصی با هر انگیزهاي به راحتی به خیل داوطلبان ریاست جمهوري بپیوندد. این در حالی است که اکثریت قریب به اتفاق این داوطلبان بهخوبی از این نکتهآگاهندکه فاقد حداقل یکی از شرایط ششگانه مندرج در ماده(25) هسنتد.با توجه به اینکه در ایران ابتدا ثبت نام میکنند و سپس صلاحیت داوطلبان بررسی می شود،و تا زمانی که شرایط ثبت نام تغییر نکند در سالهاي ینده امکان ثبت رکورد بالاتر از 1014داوطلب نیز وجود خواهد داشت.در حالی که تعداد نامزدهاي مرحله نهایی در ایران بالاتر از بسیاري ازکشورهاست ازجمله ایالاتمتحده که در اکثردورهها تنها سه رقیب درعرصه انتخابات وجودداشتهاند). ولی به دلیل تعداد بیش از حد داوطلبان در مرحله ثبتنامو رد صلاحیت طبیعی آنها همواره زمینه براي تبلیغات سو علیه جمهوري اسلامی ایران در محافل بینالمللی فراهم شده است.لازم به ذکر است هدف تضیع حقوق شهروندي یعنی نامزد شدن وحق شهروندي نیست ونه تنگکردن دایره انتخاباترايدهندگان است که این از ویژگیهاي نظام مردم سالار است.بلکه هدف ایجاد ضابطهمندکردن نامزد شدن براي انتخابات و جلوگیري از هرج ومرج می باشد.
2-8 – انگیزههاي مشارکت مردم در انتخابات
2-8-1-انگیزههاي مشارکت بر اساس نوع حکومت
درهر جامعهاي دلایل مردم براي شرکت کردن در انتخابات با هم تفاوت میکند.از آنجا که در عرصه رفتار انتخاباتی هنوز چار چوب نظري استواري براي مطالعه این نوع مشارکت سیاسی (شرکت در انتخابات )وجود ندارد.امّا میتوان به مجموعهاي از دیدگاههاي نظريکه هرکدام جوانبی از رفتار راي دهی مردم را تبیین میکنند پرداخت.مشارکت شهروندان بیانگر نحوه بهرهبرداري شهروندان واجد شرایط مشارکت از فرصتهاي است که حکومتها در اختیارآنها قرار میدهند.(جی.آي.الموند.رچی.بی.پاول. 1380: 163 ) بنابراین از نظر شرایطی کهدولتها براي مشارکت شهروندانشان در امورسیاسی فراهممی کنند آنها را میتوان به انواع مختلف طبقه بندي کرد.بر پایه یکی از متداولترین تقسیم بنديها، دولتها به سه نوع دموکراتیک یا مردم سالار،اقتدار گراو تمامیت خواه یا توتالیتر تقسیم می شوند.البته هر از این دولتها نیز خود داراي انواعی هستند.حکومتهاي اقتدارگرا براي حفظ مشروعیت خود سعی میکنند مردم را به مشارکت هاي نمادین مانند رايدادن به کسانی که خود تعیین کرده -اند ترغیب و یا حتی وآدار کنند.در حکومتهاي توتالیتر نیز که معمولاً یک حزب حاکم همه قدرت سیاسی را کنترل میکند و بر همه فعالیتهاي شهروندان نظارتدارد سعی میشود تا مردم به بعضی از مشارکتهاي سیاسی مانند راي دادنهاي صوري ترغیب میشوند.البته در این کشورها به علت فشار سیاسی و کنترل سیاسی شدید میزان رايدادن بالا است،هیچ کدام از این دو نوع نظام سیاسی خواهان مشارکت آزاد و واقعی مردم نمیباشند بلکهتنها اشکالکنترل شدهاي از مشارکت سیاسی را مطلوب میدانند.(پناهی،1386: 39)بنابراین یکی از مهمترین عوامل موثر بر مشارکت سیاسی مردم نوع نظام سیاسی و ساختار هاي مشارکتی موجود در آن که موقعیتهاي مشارکت را براي افراد فراهم میآورد.ساموئل هانتینگتون که تظریات وي با مطالعات وضع سیاسی کشورهاي جهان سوم پیوند خورده است ،در بحث انتخابات در جهان سوم ،عبارت و اصطلاحاتی چون :”انتخابات گیج کنند” و “انتخابات شگفت انگیز”را به کاربرده و بر این باور است که در این کشورها انتخابات نه نتها زنده کننده دموکراسی نیست بلکه راهی است به سوي دموکراسی ،مشارکت 62/84 درصدي واجدان شرایط رايدادن در دوره ي نخست و 59/76 درصدي آن در مرحلهیدوم انتخابات ریاستجمهوري و گزینش یک دانشگاهی ناشناخته و یا بهتر بگوییم کمتر شناخته شده و پیروزي وي بر رقیبان نیرومندي که پیشینه دراز در زمینه سیاست و مدیریت اجرائی کشور داشتند ، نه تنها بر نظر هانتینگتون مهر تائید زد،بلکه موجبات شگفتی آگاهان سیاسی در کشور و بیرون از مرزها را فراهم آورد.رايدهندگان ایران در سوم تیر ماه 1384 فرمان کارها ي اجرایی را براي چها سال آینده به دست کسی سپردند که او را ساده زیست و ساده پوش و مردمی یافته بودند؛کسی که مبارزه با فساد، برقراري عدالت و مدیریت علمی کارها را وعده میداد،بدینسان شگفت انگیز ترین،پیچیده ترین و جنجالی ترین انتخابات ریاستجمهوري در ربع قرن اخیر رقم خورد.
2 -8-2-انگیزههاي مشارکت بر اساس نظریات مختلف
نظریههاي ابزاري، مشارکت را وسیلهاي براي رسیدن به یک هدف یعنی براي پیشرادن یا دفاع از یک تن یا گروهی از افراد و سدي در برابر جباریت واستبداد میشمارند. نظریهپرداز ابزارگرا بر این باور است که حکومتی که شهروندان درآن مشارکت داشته باشند کارآمدتر است. کسانی که از تعصبات اثر میپذیرند حق دارند در گرفتن تصمیات شرکت داشته باشند ومشروعیت حکومت بر مشارکت استوار است.بنابراین، وارثان نهایی نظریه ابزاري، سوداگرایان وکثرت گرایان هستند.
بر پایه نظریه تکاملی استدال میشود که شهروند آرمانی، شهروندي مشارکتجو است وبر این اساس، مشارکت،ایفاي مسئولیت اجتماعی در نظر گرفته میشود.مشارکت یک تجربه یادگیري است که شهروند را نه تنها آگاه، از حقوق خود،بلکه آگاه از وظایف و مسئولیتهایش پرورش میدهد.چنین دیدگاهی در نوشتههاي ارسطو،میل، روسو و دوتوکویل یافت میشود و نیز بخش مهمی از اندیشههایمحافظهکارانه و سوسیالیستیاست.(صبوري، 1380: 139 )
روانشناسان ویژگیهاي روانی افراد را عاملی تعیین کننده سطح مشارکت آنان در کارها میدانند. به باور آنان انسانها ویژگیهاي شخصیتی وروانی گوناگون دارند که برخی از آنها، ایشان را علاقه مند به مشارکت سیاسی میکند.براي نمونه در دسته بندي یونگ، افراد برونگرا گرایش بیشتري به مشارکت سیاسی دارند.(کافی ، 1385 :
( 217
بر پایه سودمندي مشارکت سیاسی یا نظریه عقلایی انسانها با برآوردن سود و زیان دست به اقدام میزنند.آنان بیش از اینکه به مشارکت سیاسی بپردازند عاقلانه بررسی میکنند که آیا مشارکت سیاسی در مورد خاص، براي آنان سودي در بر خواهد داشت یا نه، چنانچه سودي از آن مشارکت متصور نباشد یا به احتمال زیانی متوجه آنان شود، از مشارکت سیاسی خوداريخواهندکرد وگرنه وارد میدان مشارکت سیاسی خواهند شد. به این رویکرد نظریه انگیزش اقتصادي میگویند. ( کلانتري، 1384 : 275 )
بر پایه نظریات اقتصادي-اجتماعی، وضع (موقع اجتماعی و اقتصادي افراد مانند سن، جنس، میزان سواد و درآمد نیز تعیین کننده مشارکت سیاسی آنان در فعالیت هاي سیاسی است)در حقیت میتوان گفت که رفتار مردم در بازار سیاست همانند رفتارشان در بازار کالا است. افراد در بازار کالاها را از زاویه بهاء و کفیت میسنجند و مقایسه می -کنند و کالایی را میخرند که از دید اقتصادي به صرفه باشد. در بازارسیاست نیز به همین شیوه رفتار میکنند راي خود را به کسانی یا احزابی میدهند که مهمترین پاسخ رابه درخواست رايدهندگان میدهند.(همان، 1374: 161 ) چنین مینماید که رايدهندگان در انتخابات ریاستجمهوري آ قاي محمود احمدي نژاد را به عنوان نماد مبارزه با بی عدالتیها و نابرابريهاي موجود تشخیص دادهاند و با دادن راي به ایشان کوشیدهاند گامی عملی و فوري براي حرکت دادن جامعه به سوي خاستههاي خود بردارند. به نظر میرسد انتخاب آ قاي روحانی در انتخابات اخیر ناشی از صداقت و گفتار اعتدال ایشان و نجات جامعه از بحرانهاي اقتصادي وسیاسی(تحریم ها) می باشد.
2-9- مشارکت در انتخابات
مشارکت رايدهی به معناي شرکت در هرگونه انتخابات و رايدادن در آن بهکار میرود.راي دادن عملی تشریفاتی و حقوقی است که شهروندان با انجام آن طبق ضوابط و شرایط قانونی،به گزینش نماینده یا نمایندگان خود می -پردازد.رايدهنده با این عمل حقوقی در اداره امور سیاسی جامعه خود مشارکت می کند.(مرکز پژوهشهاي مجلس، پورتال مرکز)
2-9- 1آرایش سیاسی واجدانشرایط رايدادن درزمان انتخاباتریاستجمهوريدرایران
1-جمعیت فعال (مشارکت بالفعل):گروهی که بدون توجه به هجمهها و هیاهوي تبلیغاتی رسانههاي غربی در انتخابات شرکت میکنند.
2-جمعیت خاموش:این طیف از جامعه پس از بررسی آرایش کاندیداها،شعار تبلیغاتی،میزان امیدواري به رفع دغدغههایشان در صورت پیروزي کاندیداي خاص و پس از تحلیل شرایط موجود در انتخابات حضور مییابند.و کسانی هستند که معمولاً در وقت پایانی در حوزههاي انتخابی حضور مییابند.
3-جمعیت بی تفاوت: این گرو با نظام ایران تعارض ندارند، با این وجود در روند توسعه سیاسی نیز مشارکتنمیکنند.
4-جمعیت مخالف (معارض) : درصد کمی از واجدان شرایط راي دادن که با اصل نظام مشکل

پایان نامه
Previous Entries منابع مقاله درباره قانون اساسی، شرکت در انتخابات، مشارکت سیاسی، قدرت سیاسی Next Entries منابع مقاله درباره مشارکت سیاسی، افکار عمومی، تعهد مدنی، نقش اجتماعی