منابع مقاله درباره قواعد آمره، شهادت شهود، ارباب رجوع

دانلود پایان نامه ارشد

عنوان نمونه برداشته شود.43
5. آثار به دست آمده از محل وقوع يا كشف جرم نياز به اظهارنظر علمي و فني مورد نياز دارد كه اين مهم بايد با استفاده از آزمايشگاه هاي مجهز پليس جنايي به عمل آيد و متخصصان مربوطه نتيجه به دست آمده را براي مقام قضايي ارسال كنند.
6. تعداد كساني كه به دلايل و مدارك دسترسي مي يابند، تا حد امكان بايد محدود شوند.
7. قبل از اقدام به حفاظت مدارك، بايد از خراب شدن و تغيير پيدا كردن آن ها مطمئن شد و جمع آوري مدارك فاسدشدني در اولويت قرار گيرد.
8. در تحويل مدارك به مراجع مربوطه بايد مشخصات مدرك و مشخصات تحويل گيرنده آن را ثبت و رسيد اخذ كرد.
9. زمان و تاريخ انتقال مدرك در گزارش و رسيد مربوطه ثبت شود.44

بند سوم : جلوگيري از فرار، مخفي شدن ویا تباني متهم
يكي از مهم ترين اقدامات پليس در حمايت از بزه ديده و كاهش آسيب هاي ناشي از جرم، جلوگيري از فرار، مخفي شدن و يا تباني متهم است كه عمدتاً از طريق دستگيري و بازداشت او صورت مي گيرد. در جرائم مشهود،پليس حق دستگيري و بازدداشت متهم را دارد45 ولي در جرائم غيرمشهود بايد با اجازه مخصوص مقام قضايي باشد، هرچند اجراي تحقيقات به طوركلي از طرف مقام قضايي به پليس ارجاع شده باشد.46 قانون نيروي انتظامي نيز دستگيري متهمان و مجرمان و جلوگيري از فرار واختفاي آن ها را يكي از وظايف پليس برمي شمارد.47
هنگامي كه متهم حاضر باشد، پليس با برگ جلبي كه مقام قضايي به او تحويل داده، متهم را دستگير مي كند، اما در مواقعي كه متهم غايب باشد، اصطلاحاً برگ جلب سيار صادر مي شود كه معمولاً يك ماه اعتبار دارد.
برگ جلب سيار در اختيار پليس قرار مي گيرد تا هر جا متهم را يافتند دستگير و تحويل مقام قضايي كنند. البته در صورت ضرورت قاضي مي تواند برگ جلب را در اختيار شاكي قرار دهد تا به معرفي او، پليس متهم را جلب و تحويل مرجع قضايي كند. در اين موارد لازم است در جهت حمايت از بزه ديده ،
هر وقت شاكي از حضور متهم در محل مطلع شده و به پليس خبر داد، سريعاً اقدام لازم به منظور جلب و تحويل او به مرجع قضايي توسط پليس صورت گيرد.
در جهت حمايت از بزه ديده، مهم ترين نكاتي كه توسط پليس در دستگيري متهم بايد مورد توجه قرار گيرد، عبارتند از:
1. آشنايي پليس با اصول و فنون دستگيري و بازداشت؛
2. اقدام سريع در جهت دستگيري متهم غايب، به هنگام اعلام حضور او در محل خاص توسط بزه ديده و شاكي؛
3. شناخت دقيق هويت متهم يا متهمان قبل از اقدام به دستگيري؛
4. كسب اطلاعات لازم در زمينه شناسايي محل اختفاي متهم يا متهمان؛
5. رعايت اصل غافل گيري، يعني پليس به هنگام دستگيري متهم به گونه اي عمل كند تا از درگيري، خودكشي، خودزني، گروگان گيري افراد و از بين بردن آثار و دلايل مدارك جرم توسط متهم يا عوامل او جلوگيري شود؛
6. رعايت اصل احتياط، يعني پليس عمل دستگيري را نبايد ساده فرض كند و لازم است تمام جوانب امر براي جلوگيري از فرار متهم را در نظر بگيرد؛
7. رعايت اصل سرعت عمل، يعني عمليات دستگيري بايد با سرعتي اجرا شود كه هرگونه عكس العمل براي فرار، حمله و امحاي آثار و دلايل جرم را از متهمان سلب كند. عمليات بايد با روحيه قوي، تهاجمي و تكنيكي و فني انجام شود تا ابتكار عمل ازمتهمان گرفته شود.48
پس از دستگيري متهم نيز پليس بايد بر ملاقات هاي متهم كنترل و نظارت كافي به عمل آورد تا متهم فراري داده نشده و نيز آلات، ادله و مدارك جرم از بين نرود. همچنين به هنگام بدرقه متهم نيز، مأموران پليس بايد كاملاً مراقب باشند تا متهم موفق به فرار نشود.

بند چهارم : اقدامات ناظر به تحقيق، بازجويي ، جمع آوري ادله واعلام گزارش جرم به مراجع قضایی
در اين بند اقدامات پليس در كاهش آسيب هاي ناشي از جرم و حمايت از بزه ديده كه ناظر به تحقيق، تفتيش ، بازجويي واعلام گزارش به مراجع قضایی است مورد بررسي قرار مي گيرد.

الف : تحقيقات محلي
تحقيقات محلي عبارت است از استماع شهادت شهود و اظهارات مطلعان به منظور كشف جرم و روشن شدن حقيقت.هرگاه براي كشف جرم و روشن شدن موضوع و نكات لازم در مورد شغل و خصوصيات اخلاقي متهم و سوابق زندگي اوتحقيقات محلي ضرورت داشته باشد و همچنين در مواردي كه شاكي به
اطلاعات اهل محل استناد كند، اقدام به تحقيقات محلي مي شود.49
در جرائم مشهود، پليس حق دارد هر نوع تحقيقي را كه كمك به كشف جرم و روشن شدن موضوع مي كند،بدون نياز به هماهنگي با مرجع قضايي انجام دهد، اما در جرائم غيرمشهود در صورت اعطاي نمايندگي قضايي به پليس، تحقيق محلي انجام مي شود. تنظيم صورتجلسه از تحقيق محلي از قواعد آمره است و پليس موظف به تنظيم آن است. به منظورحمايت از بزه ديده، پليس بايد با دقت كامل، اظهارات مطلعان و شهودي را كه از سوي بزه ديده معرفي شده اند، صورتجلسه كرده و داخل در پرونده كنند.براي محافظت بهتر از اين اوراق و جدا نشدن از پرونده، لازم است اوراق پرونده ازجمله اوراق صورتجلسه تحقيق از شهود و مطلعان شماره گذاري شوند.
پليس بايد در تحقيقات خود براي پرسش هاي ذيل به دنبال پاسخ هاي مناسب باشد:
1.چه كسي؟ (متهم چه كسي است؟ چه كسي اعلام جرم كرده؟… )
2. چه چيزي؟ (چه چيزي اتفاق افتاده؟… )
3. چگونه؟ (جرم چگونه و با چه ابزاري و چه شيوه اي اتفاق افتاده؟ آيا مسلحانه بوده؟ جمعي يا تنهايي بوده؟… )
4. چرا؟ (دلايل ارتكاب جرم چه بود؟ به چه انگيزه اي بوده؟… )
5. چه وقت؟ (چه وقت اتفاق افتاده؟ چه وقت گزارش شده؟ چه وقت پليس مطلع شده؟ چه وقت پليس حركت كرده؟ چه وقت رسيده؟ مجرم چه وقت ديده شده؟… )
6. كجا؟ (جرم كجا واقع شده؟ قرباني كجا يافت شده؟ پليس كجا بوده؟ قرباني كجا بوده؟ شاهد كجا بوده؟… )
7.چه مقدار؟ (صدمه جسماني چه مقدار بوده؟ خسارات مالي چه مقداربوده؟… ).

ب : تفتيش منزل، اماكن و اشيا
بازرسي يا به اصطلاح قديم تفتيش، عبارت از عمل تجسس و تفحص است كه معمولاً در منزل شخص متهم به ارتكاب جرم به وسيله مقامات قضايي يا نواب آن ها به عمل مي آيد.50
در جرائم مشهود در صورت ظن قوي به كشف متهم يا اسباب و آلات و دلايل جرم در منزل مورد نظر، پليس مي تواند نسبت به بازرسي و تفتيش آن اقدام كند، اما در مورد جرائم غيرمشهود نياز به اخذ مجوز از مقام قضايي است.51
تفتيش و بازرسي منازل، اماكن و اشيا در مواردي به عمل مي آيد كه حسب دلايل، ظن قوي به كشف متهم يا اسباب و آلات و دلايل جرم، در آن محل وجود داشته باشد.52
در جهت حمايت از حقوق بزه ديده، پليس در تفتيش منازل، اماكن و اشيا بايد نكات ذيل را رعايت كند:
1. شناسايي دقيق آدرس محل مورد نظر و راه هاي ورودي و خروجي و موقعيت خيابان هاي اطراف؛
2. شناسايي افرادي كه در محل، رفت وآمد دارند؛
3. كنترل دقيق محل، قبل از شروع به بازرسي و محاصره آن تا شعاع اطمينان بخش؛
4. پس از ورود به منزل و دستگيري متهمان، بلافاصله بازرسي بدني از آنان به عمل آمده و جدا از هم نگهداري شوند؛
5. بازرسي اتاق ها در جهت گردش عقربه هاي ساعت بوده و بايد با حضور متهم(در صورت امكان) و از طبقه پايين شروع شده و به طبقات بالا ختم شود؛
6. بازرسي منزل بايد با حوصله انجام گيرد و تمام اشيا و لوازم منزل دقيقاً بازرسي شوند؛
7. به هنگام بازرسي بايد تغيير حالت و وضع ظاهري متهمان مورد توجه قرار گيرد؛ زيرا در كشف جرم مؤثر است و معمولاً وقتي بازرس به دلايل و مدارك جرم نزديك مي شود، حالت چهره و روحيه متهم دگرگون مي شود و اين تغيير حالت مي تواند در كشف دلايل جرم مؤثر باشد.53

پ : بازجويي مقدماتي
بازجويي به معني عام آن، سؤال و جواب و اخذ اطلاعات از همه افراد مرتبط باپرونده اعم از شاكي، متهم، شاهد، مطلع و كارشناس است، و در معناي خاص، سؤال وجواب و اخذ اطلاعات از متهم پرونده به منظور كشف حقيقت و تكميل پرونده است.
منظور از بازجويي مقدماتي، بازجويي اي است كه توسط پليس و ضابطان دادگستري صورت مي گيرد.
به منظورحمايت از بزه ديده و كاهش آسيب هاي ناشي از جرم، مأموران پليس در انجام بازجويي ها، بايد نكات ذيل را رعايت كنند:
.1 در انجام بازجويي بي طرفي را رعايت كرده و از هرگونه حب و بغض نسبت به طرفين دعوا پرهيز كنند؛
2. در بازجويي صبور بوده و با پشتكار و اعتماد به نفس آن را انجام دهند؛
3. به اصول و فنون بازجويي و روش هاي مختلف آن آشنايي كامل داشته باشند؛
4. به هنگام بازجويي بايد مراقب اوراق بازجويي و مدارك پرونده باشند، زيرا امكان دارد هر زمان متهم با قاپيدن برگ بازجويي يا برخي مدارك پرونده، آن ها را پاره كرده يا ببلعد؛
5. اوراق بازجويي و پاسخ سؤال ها را به امضاي متهم برسانند؛
6. در صورت امتناع از پاسخ دادن به سؤالات يا امضاي اوراق بازجويي، مراتب در صورت مجلس قيد شود.54

ت : اقدامات ناظر به تكميل پرونده و اجراي تصميمات قضايي
اين اقدامات شامل تكميل كردن پرونده تنظيم گزارش نهايي، ابلاغ اوراق قضايي واجراي تصميمات قضايي است كه به آن ها مي پردازيم:
آخرين مرحله تحقيقات مقدماتي، تكميل پرونده و تنظيم گزارش نهايي است. پس از اين كه جرم كشف شد و آثار و دلايل جرم جمع آوري شد و بعد از انجام بازجويي، معاينه محل، دستگيري متهم و تحقيقات محلي نوبت به تنظيم گزارش نهايي مي رسد.
گزارش نهايي خلاصه و چكيده كليه اقدامات انجام شده در خصوص جرم است. علاوه بر آن، پليس بايد نسبت به حفظ و نگهداري آلات، ادله و مدارك جرم دقت لازم را به عمل آورد.در تنظيم گزارش نهايي و ارسال آن به مقام قضايي، موارد ذيل بايد مورد توجه پليس قرار گيرد تا حمايت لازم از بزه ديده صورت گيرد:
1. گزارش دقيق، جامع و مانع بوده و خلاصه همه اقدامات انجام شده در آن قيد شود؛
2. تعداد صفحات پرونده و پيوست هاي آن در گزارش نهايي ذكر شود؛
3. به درخواست هاي بزه ديده يا بستگان او در جهت تكميل هرچه بهتر و دقيق ترپرونده، مانند افزودن اسناد و مدارك يا ذكر توضيحات ارائه شده از سوي او توجه كافي شود تا حقوق نام برده به شكل صحيحي استيفا شود؛
4. به هنگام ارسال پرونده و بدرقه متهم به مرجع قضايي، مراقبت هاي لازم در جهت حفظ پرونده و جلوگيري از فرار متهم صورت پذيرد؛
.5 پرونده به موقع به مرجع قضايي ارسال شود؛
6. در قبال تحويل پرونده و نيز اشيا و مدارك پيوست آن به مرجع قضايي، باذكر مشخصات دقيق، رسيد اخذ شود.55
به منظور جلوگيري از اطاله دادرسي و بالا بردن صحت و دقت تنظيم پرونده ها در كلانتري ها و حوزه هاي انتظامي از سوي رئيس قوه قضائيه در تاريخ 30/8/1385دستورالعملي تصويب و ابلاغ شده است كه برخي از بندهاي آن به شرح ذيل است:
– در جهت كاهش اطاله دادرسي و تكريم ارباب رجوع و ممانعت از مراجعات غيرضرور آنان، حوزه هاي انتظامي موظفند در تكميل پرونده ها و اجراي دستورات مقام قضايي، نهايت دقت را به عمل آورند و در مواردي كه ابهام وجود دارد، سريعاً موضوع را به مقام قضايي مربوطه اعلام كنند تا راهكاري عملي انديشيده شود و از توقف بي مورد پرونده در كلانتري يا حوزه انتظامي خودداري شود؛
– پرونده هاي مربوط به تصادفات رانندگي بايد بدون فوت وقت و در حداقل زمان ممكن پس از اعلام نظر افسر كاردان فني، با تنظيم كروكي لازم و اظهارنظر صريح و شفاف (شامل: علت تصادف و تعيين مقصر و گواهي پزشكي قانوني) تكميل و به دادسرا ارسال شود و از ارسال پرونده هاي ناقص خودداري شود.
– در كليه پرونده ها- به ويژه پرونده هاي مهم از قبيل قتل، آدم ربايي و… ضمن تشريح ماوقع، آلات جرم، مواد مكشوفه، مستندات و دلايل جرم را ضميمه پرونده كنند و از نگهداري آلات جرم در حوزه هاي انتظامي به شدت پرهيز كنند؛
– آمار دقيق پرونده هاي مختومه، در دست بررسي و ارسال، به صورت ماهانه تنظيم و به دادسرا ارسال شود؛
– ارسال پرونده به دادسرا بايد در ابتداي وقت اداري و با برنامه ريزي و به صورت منظم صورت پذيرد و از ارسال بدون ضابطه پرونده ها خودداري شود؛
– گزارش نهايي بايد به صورت كامل و مستند به دستورات قضايي باشد و فرم مربوط به چك ليست تحقيقات اوليه مراجع انتظامي (به شرح پيوست) با اهتمام و دقت كافي

پایان نامه
Previous Entries منابع مقاله درباره ادله جرم، محل وقوع جرم، صاحب نظران Next Entries منابع مقاله درباره ارتکاب جرم، عدالت کیفری، بازدارندگی، نظام عدالت کیفری