منابع مقاله درباره قانون اساسی، شرکت در انتخابات، مشارکت سیاسی، قدرت سیاسی

دانلود پایان نامه ارشد

715
10مهر1360/ریاستجمهوريسوم
78،54 درصد
14 میلیون و 238 هزار و 578
25مرداد1364/ریاستجمهوريچهارم
59،54 درصد
16میلیون و 452 هزارو 562
6تیر1368/ریاستجمهوريپنجم
66،50 درصد
16میلیون و796 هزار و 755
21خرداد1372/ریاستجمهوريششم
93،79 درصد
29میلیون و 145 هزار و 754
2خرداد1376/ریاستجمهوريهفتم
77،66 درصد
28میلیون و 155 هزار و 969
18خرداد1380/ریاست جمهوري هشتم
76،59 درصد
27میلیون و 958 هزار و 931
3تیر1384/ریاستجمهورينهم
83،84 درصد
39میلیونو371 هزار و 214
(420هزارو171راي باطله )
22خرداد1388/ریاستجمهوريدهم
71،72 درصد
36میلیون و 704 هزار و 156
23خرداد1392/ریاستجمهوريیازدهم

2-2انتخابات
انتخابات جریانی رسمی است که هرگام آن ازپیش تعیین شده میباشد انتخابات براي تصمیم گیري مردم یا بخشی از مردم است که شخص یا اشخاصی را براي مقام،پست یا مسئولیتی و براي مدتی معلوم با ریختن راي خود به صندوق هاي انتخاباتی بر میگزینند.(آشوري،1387 :43 )
انتخابات نوعی کنش است که همواره به تعریف و تعیین میزان مشارکت سیاسی در عرصه نظام اجتماعی می پردازد. به عبارتدیگر،انتخابات از یکسو ضمن بیان خصوصیات اجتماعی،اقتصادي و فرهنگی راي دهندگان،راي آورندگان و راي خواهان سیاسی،سیاق گزینش نامزدهاي انتخاباتی را معرفی میکند و با تاکید بر شرایط تعاملاتی تلاقی آرمانها و انتظارات فردي و ساخت سیاسی از طرف دیگر به کار تحلیل فرآیند تربیتسیاسی،چگونگی ایفاي نقش هاي سیاسی و موضع گیري هاي رايدهندگان نسبت به نظام حاکم سیاسی میآید.به این ترتیب انتخابات یکی از طرق تبلور افکار عمومی است که با خصایصی چون جهت ،شدت،برجستگی و وفاق بعنوان یکی از سطوح اولیه مشارکت سیاسی معرفی می شود (محمدي اصل،1383 :27 ) در اینجا ،منظور از جهت همان سمت سوي ارایه عقیدهاي خاص است و منظور از شدت انتخابات،میزان قوت دفاع از عقیده مزبور میباشد.همچنین برجستگی انتخابات که خود نشانگر شدت می باشد،بین چیستی و اهمیت عقیدهاي است که قویاً از آن دفاع می شود و سر انجام سازگاري انتخابات نیز با ارجاع به روابط عقاید،معرف حدود انطباق و همخوانی میان عقاید موجود میباشد .
رفتار انتخاباتی به چهار دسته کاندیدا شدن،مشارکت در تبلیغات براي کاندیداها،حمایت مالی از کاندیداها و راي دادن قابل تقسیم میباشد.انتخابات،مهمترین،بارزترین،و قابل اندازهگیريترین نوع مشارکت افراد در عرصه سیاسی است.از یکسو، پایههاي اجتماعی قدرت سیاسی را نشان میدهد و از سوي دیگر،ملاك خوبی براي ارزیابی توزیع قدرت در جامعه است. بنابراین انتخابات در ایران همواره از اهمیت خاصی بر خوردار است ودلایل آن را میتوان در اصول زیر مورد توجه قرار داد:
1-نمایشی از اقتدار مردم در برابر زیاده طلبی دشمنان.
2-قدرت بازدارندگی در برابر تحریمها و تهدیدهاي استکبار جهانی.
3-بازتاب وحدت و همبستگی ملی در برابر دشمنان انقلاب.
4-علاقه،وفاداري و پایبندي مردم را به نظام و انقلاب نشان می دهد.
5- مشارکت اگاهانه و داوطلبانه مردم را براي استیفاي حقوق شهروندي و نیز اداي تکلیف الهی به نمایش می-گذارد.
6- بیانگر حاکمیت قانون و اداره امور بر پایه نظامات قانونی است.
7- گویاي اعتماد عمومی مردم به ارزشهاي انقلاب اسلامی فارغ از آمد و شدها و فراز و فرود جریانات سیاسی است .
8- بیانگر آزادي،رقابت،مردم سالاري دینی و اداره واقعی امور به دست مردم است.
10- تبلور اراده عمومی مل تّ و تحقق آنچه آنها بهتر میپسندند است.
11- حضور گسترده مردم در انتخابات نمادي از تحکیم و تثبیت مشروعیت و مقبولیت جمهوري اسلامی میباشد .
12- مشارکت در انتخابات یعنی تعیین حق سرنوشتنه گفتن به نامطلوب و آري به مطلوب.
13-انتخابات سازوکاري برايمدیریت معقول رقابتهاي سیاسی در درون نظام است(.دارابی، 1392: 34) و به فرموده مقام معظم رهبري :هرچه این انتخابات با شکوهتر،وحضور مردم در آن بیشتر باشد،عظمت این انقلاب ونظام در چشم دشمنان بزرگ تر و بیشتر خواهد بود.
2- 2-1انواع انتخابات
از زمان شکل گیري اولین حکومتهاي دموکراتیک تا کنون شیوههاي مختلفی براي انتخابات و اخذ آرا معمول گردیده است.انتخابات باید به صورتی برگزار شود که بیشترین رابطه ممکن بین انتخابکنندگان و انتخاب شوندگان برقرار باشد تا نسبت به حاکمیت مردم امیدوار بود(هاشمی،94:1383 ).
در این جا به ذکر برخی از مهمترین شیوههاي انتخابات میپردازیم.
2-2-1-1انتخابات مستقیم و غیر مستقیم
منظور از انتخابات مستقیم آن است که رايدهندگان بیواسطه و مستقیماً نمایندگان خود را انتخاب کنند.در اتنخابات غیر مستقیم که معمولاً دو درجهاي است، انتخاب کنندگان عدهاي را،که شماره آنها در قانون تعیین شده است،انتخاب میکنند،واشخاصی که بدین ترتیب برگزیده شدهاند،از میان خود یا خارج از خود مجدداً نماینده یا نمایندگان مورد نظر را تعیین مینمایند.(صفار،1369:65)
2-2-1-2 – انتخابات محدود و همگانی
انتخابات زمانی محدود است که در آن منحصراً افراد معینی از حق انتخابکردن و انتخابشدن برخوردار باشند.مشخصترین نمونه آن انتخابات صنفی است،که قدرت شرکت در انتخابات را فقط به طبقات و یا صنفهاي معین اعطا میکند.چنانچه براساس ماده(6) نظام نامه انتخابات مجلسشورايملی(مصوب 20 رجب 1324 قمري ) انحصاراً گروههاي ششگانه،شاهزادگان و قاجاریه،علما و طلاب،اعیان و اشراف ،تجار،زمینداران اصناف از این حق برخوردار و بقیه مردم از حق دخالت در انتخابات محروم بودند. (هریسی نژاد،246:1380 ) اما انتخابات همگانی، از لحاظ حقوقی به انتخاباتی گفته میشود که حقراي ،بدون شرط محدود کنندهصنفی ،طبقاتی،جنسی،مذهبی و یا نژادي،متعلق به همه شهروندان باشد.صفت همگانی بودن انتخابات به این معنی نیست که در قانون هیج شرطی وجود نداشته باشد،زیرا در انتخابات همگانی محدودیت هاي گوناگونی براي کنار زدن برخی افراد به چشم میخورد که این رویه امري طبیعی است.کنار گذاشتن افراد اگر در جهت مصلحت عام و بدون اغراض سیاسی صورت گیرد،براساس دکترین حقوقی،خلاف اصل همگانی بودن انتخابات نیست.(قاضی شریعت پناهی،588:1384 )
2-2-1-3 – انتخابات اکثریتی یک مرحلهاي( ساده)و دو مرحلهاي
در انتخابات اکثریتی یک مرحلهاي، انتخابات به سادهاي برگزار میشود و براي انتخابات کسب اکثریت نسبی کافی است، بدین معنی که دارنده ي بیشترین آرا نسبت به سایرین،منتخب نمایندگی تلقی میشود. این نوع انتخابات در کانادا، هند ، بیریتانیا… مورد استفاده قرار میگیرد.
در انتخابات اکثریتی دو مرحلهاي،براي انتخاب شدن درمرحله ي اول باید اکثریت مطلق آرا ،(راي بیش از نصف راي دهندگان) کسب شود.اگر این اکثریت براي مرحلهي اول به دست نیامد انتخابات درمرحلهي دوم انجام می -پذیر،که این بار، دارندگان اکثریت نسبی انتخاب میشود.مثل کشورهاي اتریش ،فلاند،کلمبیا.(هاشمی، 1383 : 94 )
2-2-1-4 – انتخابات علنی و مخفی
در انتخابات علنی، انتخابکننده طوري راي میدهد که تمایل و تصمیم او آشکار است (راي گیري در مورد تصویب قانون در مجلس . )
در انتخابات مخفی،کسی از تصمیم صاحب راي آگاه نیست و ورقهي راي هیچ علامتی ندارد تا معلوم شود که صاحب راي چه کسی بوده است.(رحیمی، 1357:128 )
انتخابات مخفی با اصول دموکراسی سازگاتر است،چراکه آشکار بودن محتواي راي به آزادي انتخابات لطمه وارد میکند.در صورت علنی بودن راي، رايدهنده ممکن است در معرض فشار قدرت دولت و یا صاحبان نفوذ سیاسی و اجتماعی قرار گیرد. مخفی بودن انتخابات در جمهوري اسلامی ایران در قانون اساسی (اصل 62 ) و قوانین انتخاباتی ( ماده 5 قانون انتخابات مجلسخبرگان، ماده 9 قانون انتخابات ریاست جمهوري، ماده7 قانون انتخابات مجلس شوراي اسلامی ) اعلام و مورد تایید قرار گرفته است( هریسی نژاد،1380 ،شماره 180 و 181 )
2-2-1-5 – انتخابات اختیاري و اجباري
چنانچه به رايدادن همچون استفاده از حق، نگریسته شود، شرکت در انتخابات اختیاري است، چراکه نمیتوان کسی را وادار به استفاده از حق خود کرد.شهروند مخیر است در صورت تمایل، در انتخابات شرکت کند یا شرکت نکند.این گونه انتخابات را اختیاري میگویند. اگر مشارکت در انتخابات، یک کار ویژه اجتماعی تلقی شود، ممکن است انجام این وظیفه طبق قانون اجباري گردد. برخی از نظامها شرکت در انتخابات را نوعی تکلیف دانسته و اجباري ساختهاند. البته تعداد کشورهایی که اینراه را برگزیدهاند چندان زیاد نیست ولی قانون گذارانی که هوادار اجباري کردن انتخابات میباشند، استدلال کردهاند که اگر شرکت در انتخابات اختیاري باشد، بخش مهمی از مردم ممکن است به دلایلی از قبیل بیعلاقگی و مخالفت با سیاست مداران در انتخابات شرکت نکنند.در کشور بلژیک و لوکزامبرك،رايدادن در سراسر کشور اجباري است.(قاضی شریعت پناهی،1383 :593)
2-2-1-6 -انتخابات فردي یا جمعی
در صورتی که حوزه انتخاباتی واجد یک کرسی پارلمانی باشد، هر رايدهنده باید فقط به یک نفر راي دهد، یعنی تنها اسم یک نفر را بر برگ راي بنویسد. نهایتاً یکی از داوطلبان با کسب راي اکثریت انتخاب میگردند.اینگونه آراء را تکنام یا فردي میخوانند.در انتخابات ریاستجمهوري، لزوماً آراء تکنام است در حوزههاي بزرگ، ممکن است داوطلبان منفرد، براي کسب چند کرسی نمایندگی، رقابت نمایند. در این خصوص رايدهندگان باید بر روي برگهي راي، نام چند کاندیداي مورد نظر را ذکر کنند که به آن آراء چند نام یا جمعی میگویند.(هاشمی، 1383 :
( 95
2-2-1-7 – اتخابات لیست بسته و لیست باز
در صورتی که طبق قانون انتخابات، راي دهنده اجبار داشته باشد که بی کم و کاست، به همه لیست راي بدهد،این طریقه را (لیست بسته ) مینامند. در این صورت، شهروند با انتخاب لیست حزب یا گروه مورد نظر،اجباراً باید عین لیست را بدون خط زدن به همانگونهاي که هست بپذیرد و در صندوق بیندازد. ولی اگر از لحاظ قانونی،امکان خطزدن برخی از نامهاي مندرج در لیست و اضافه کردن تعدادي نام دیگر وجود داشته باشد،(لیست باز) یا(لیست ترکیبی)میگویند(. قاضی شریعت پناهی 1383 :596) 2-3- انتخابات در جمهوري اسلامی ایران
با وقوع انقلاب اسلامی در ایران و در پی آن، تدوین قانون اساسی و استقرار ارکان نظام جمهوري اسلامی ایران،الگوي جدیدي از نظام سیاسی پا به عرصه حیات گذاشت که علاوه بر عنوان رسمی آن،یعنی “جمهوري اسلامی”، از آن تحت عنوان “مردم سالاري دینی ” نیز یاد میشود.ویژگی اختصاصی و منحصر به فرد نظام مردم سالاري دینی ایران این استکه با تکیه بر حاکمیت دین اسلام،حاکمیت مردم بر سرنوشت سیاسی و اجتماعیشان از طریق انتخابات را به رسمیت شناخته است.( هریسی 1380 :243 )قانون اساسیجمهوري اسلامی ایران با محور قرار دادن مردم ،حاکمیت مل یّ را در اصول متعدد دیگر به ترتیبی مقرر داشته است که تمام مفاهیم و پدیدههاي سیاسی به آن مربوط میشود. در قانون اساسی اصول متعددي به طور مستقیم و یا به شکل غیر مستقیم به موضوع مشارکت سیاسی مردم و اصل انتخابات پرداخته شده است.(هاشمی،1383 :61 ) در ذیل به برخی از اصول مذکور اشاره میشود:
در مورد نحوه تحقق اصل مشارکت مردم در قدرت سیاسی،به موجب اصل( 56)، “ملت این حق خداداد”(حاکمیت بر سرنوشت اجتماعی خویش) را از طرقی که در اصول دیگر میآید، اعمال میکند.قانون اساسی از یک طرف تکیه بر حقوق هر یک از افراد در تعیین سرنوشت خویش (دموکراسی مستقیم-حاکمیت مردم)دارد و از طرف دیگر به اصل مبتنی بر اعمال حق ملت (دموکراسی غیرمستقیم –حاکمیت ملی) اشاره دارد.عرصههاي همهپرسی و انتخابات در قانون اساسی کشورمان به نحو دقیق روشن شده است.به عنوان مثال توسل به همه پرسی (دموکراسی مستقیم)در موارد استثنایی و تحت شرایط خاص پیش بینی شده است (اصل 59 )،همچنین به منظور تحقق حاکمیت ملی از طریق انتخابات،دموکراسی غیر مستقیم در اصول متعددي از قانون اساسی مورد شناسایی قرار گرفته است که از جمله آنهامیتوان به انتخاب نمایندگان مجلس شوراي اسلامی

پایان نامه
Previous Entries منابع مقاله درباره مشارکت سیاسی، نظام سیاسی، مشارکت مردم، مشارکت فرهنگی Next Entries منابع مقاله درباره مشارکت سیاسی، نظام سیاسی، شگفت انگیز، بازار کالا