منابع مقاله درباره طرح و ساخت

دانلود پایان نامه ارشد

حدي تغيير داد. اديتوريومهائي که با صندلي هاي شيبدار طراحي مي شوند، اساساً از اين بابت ضعيف بوده و از لحاظ ترتيب آرايش صندلي ها تقريباً ثابتند. البته ثابت بودن صندلي ها مزايائي هم دارد، اينکه با کاهش ميزان سطح زيربنا به ازاي هر شخص، ظرفيت سالن مي تواند تا حدودي افزايش يابد و ضمناً اين امکان فراهم شود که ويژگي هاي مربوط به مسائل بصري و آکوستيک سالن بسيار دقيق تر طرح گردند.
به طور کلي حتي در سالنهائي که صندلي هاي آنها ثابت طرح شده انجام بعضي تغييرات امکان پذير مي باشد هر چند اين تغييرات معمولاً با هزينه اي گزاف توأم بوده و اصولاً بايد منوط به دريافت اجازه نامه جهت پاسخگوئي به مقررات حفاظت از حريق و قوانين راههاي خروج باشد. در مواردي که به يادداشت برداري از مباحث کنفرانس و نوشتن مطالب نياز باشد مي توان ميزهائي به صورت ثابت يا تاشو به دسته صندلي ها و يا اين که طبقه هائي به صورت کشوئي يا لولائي به پشت صندلي هاي رديف جلو نصب نمود. طراحي اين وسايل بايد به صورت انجام گيرد که به هيچ وجه مزاحم راه عبور نشده و کارآئي و سهولت تخليه و خروج اشخاص را مضمحل نکند. در يک سالن گردهمائي، تأمين حرکت سريع اشخاص با راحتي و آرامش، بي سروصدا و دور از خطر همواره از اهمّ مسائل است.
نوع ديگر مناسب سازي فضا به اين شکل مي تواند انجام گيرد که صندلي ها به طور يک رديف در ميان از سالن برداشته شده و به جاي آن ميزهاي تحرير جانشين شود. در اين روش که انجام آن نيازمند تدوين برنامه اي از پيش طراحي شده است، ميزها بايد به صورت کاملاً مطمئن در محل قفل و بست شوند. اين نوع مناسب سازي (که در واقع يک سالن نوع تئاتر را به يک کلاس درس تبديل مي کند) هر چند ظرفيت پذيرائي سالن را کاهش مي دهد، در عوض امکان انجام بسياري کنفرانسها، سمينارها و گردهمائي هاي سنديکائي را فراهم خواهد نمود.
معمولي ترين فرم سالن براي حداکثر بهره وري از تغييرات به اين شکل است که در سطح مرکزي سالن قسمتي مسطح در نظر گرفته شود و صندلي هاي اطراف آن بر روي پلکانهاي مخصوص در سطحي بالاتر قرار گيرد. به اين ترتيب سطح افقي و همواري پيش بيني شده است که مي تواند هر بار به شکلي خاص چيده شده و براي نيازهاي مختلف به شکلهاي دلخواه استفاده شود. براي افزايش ظرفيت سالن مي توان محدوده هموار سالن را نيز به کمک سکوهاي تاشو به صورت پلکان درآورد و يا در آن قسمت، از صندلي هاي قابل انتقال استفاده نمود. تنوع استفاده از فضا و انعطافهاي مورد نظر اغلب با ساختن سن هاي متحرک و پائين يا بالارونده نيز مي تواند تا حدي گسترش يابد.
طراحي اديتوريوم ها
در طراحي اديتوريوم، اصول و معيارهائي حاکم است که طراح بدون رعايت آنها قادر به ارائه طرح نخواهد بود. هر چه گنجايش اديتوريوم بيشتر باشد تعداد و اهميت اين اصول افزايش مي يابد. به طور کلي موفقيت طرح يک اديتوريوم در گرو بکارگيري ترکيب درستي از اصول و معيارهائي خواهد بود که به بخشي از آن در زير اشاره مي شود:
• حداکثر گنجايش سالن، بر حسب تعداد اشخاص بايد حدوداً مشخص شود و چگونگي تقسيم و تغييرپذيري آن به منظور مناسبت با جمعيتهاي مختلف و عملکرهاي متنوع، معلوم گردد.
• به غير از استفاده جهت برگزاري کنگره و گردهمائي هاي رسمي، حالات ديگر بهره گيري از سالن مانند انجام نمايشهاي صحنه اي، کنسرت، نمايشگاه و غيره معلوم شود.
• پيش نيازهاي هر نوع بهره گيري، جداگانه و به ترتيب اولويت مشخص گردد.
• اعتبار مالي و سقف هزينه هاي مربوط به هر يک از بخشهاي مختلف طرح و تجهيزات و ملزومات آنها، به طوري که بتوان بر اساس آن کل پروژه را برآورد و ارزيابي نموده به تفکيک تعيين شود.
• انواع خدمات جانبي و مکمل طرح که در ارتباط با سالن اصلي يا براي فضاهاي ورودي و انتظار ضروري است مانند امکانات پذيرائي، خدمات ارتباطي، تسهيلات اقامتي و نظاير آن مشخص شود.
• شکل و بافت کلي مجموعه و ارتباط سالن اصلي با ديگر ساختمانها و محوطه ها معلوم گردد.
• با توجه به شکل و بافت کلي مجموعه، چگونگي دسترسي به فضاها و ساختمانهاي اصلي و اولويت ارتباطات بين آنها، همچنين ملزومات مربوط به هدايت و عبور اشخاص و خودروها مشخص گردد.
چنانچه مواردي که ذکر شد به دقت استخراج شوند و سنجش درستي از آنها به عمل آيد، قاعدتاً بايد بتوان به اتکاي آنها، چهار نکته اساسي را که وابسته به هم بوده و در ارتباط با هم تجزيه و تحليل
مي شوند مشخص نمود. اين نکات عبارتند از:
• اندازه و وسعت سالن.
• چگونگي طراحي کف سالن (افقي، شيبدار و يا داراي کفهاي مختلف).
• شکل کلي و فرم سالن (از درون و از بيرون).
• چگونگي طرح صفحه و پيش صحنه و مشخصات ملزومات آنها.
براي دستيابي به مقاصد فوق ذيلاً انواع مختلف اديتوريوم از لحاظ شکل پلان بررسي مي شود:
پلان هاي مستطيل شکل
اين نوع پلانها: در صورتي که با کف افقي طرح شوند، معمولي ترين فرم براي سالنهاي چندمنظوره به شمار مي آيند. سالنهاي مستطيل شکل علاوه بر اين که از نظر ساختماني داراي طرح و اصولي نسبتاً ساده هستند خواص مطلوب ديگري نيز دارند از جمله اين که مي توان آنها را به کمک ديوارهاي تقسيم کننده فضا به بخشهاي کوچکتر بخش بندي کرده با پيش بيني تغييرپذيري فضاهاي ورودي و انتظار، امکان دسترسي به بخشهاي تفکيک شده و ارتباط آنها با سرسراهاي خدماتي را فراهم نمود.
همچنين با تغيير آرايش صندليها مي توان از فضاي مربوط به جايگاه حضار را به صحنه تبديل کرد و يا تمامي صحنه را برچيد و با بکارگيري سکوهاي متحرک، دگرگوني وسيع در سالن به وجود آورد. و به اين ترتيب آن را به محل برگزاري مهماني، سالن نمايش، تئاتر، کنگره و نظاير آن تبديل کرد.
اين گروه سالنها به دليل داشتن حداکثر انعطاف پذيري، معمولاً براي بهره گيري بيشتر و پاسخگوئي به نيازها و منظورهاي مختلف طرح مي شوند هر چند امکاناتي که اين سالنها عرضه مي کنند حد و حدودي مشخص دارند مثلاً حضار مستقر در بخشهاي انتهائي سالن ممکن است ديد خوبي به صحنه يا پرده نمايش نداشته و يا با اشکالات صوتي مواجه باشند. به همين دليل در اينگونه پلانها تعيين معيارهاي مربوط به قسمت انتهاي سالن هميشه از اهميت ويژه اي برخوردار است.
اگر چه بخشي از اين مسائل را مي توان با ارتقاء سطح صحنه و بالا بردن سکوهاي سخنراني حل کرد، اما به هر صورت به هنگام پروژکسيون محدوديتهائي در زاويه ديد، به خصوص براي صندلي هاي کناري در جلوي سالن، وجود خواهد داشت و اين مشکلات ايجاب مي کند که بدواً رابطه متناسبي بين طول و عرض سالن انتخاب شود و محدوديت گنجايش سالن به دقت مدنظر قرار گيرد.
در سالنهاي مستطيل شکل چنان چه طول سالن تقريباً دو برابر عرض آن در نظر گرفته شود، مناسب ترين رابطه بين ابعاد سالن برقرار شده و انعطاف پذيري فضا به حداکثر خواهد رسيد. با تفکيک طول سالن به 2 يا 3 قسمت و نصب ديوارهاي متحرک، مي توان فضاهائي با ابعاد 2/1، يا 3/1 و 3/2 در اختيار داشت و هر يک را براي منظوري متفاوت به کار گرفت.
در برگزاري بهتر کنگره ها و ارائه خدمات لازم براي آنها، مفيدتر اين است که سالن به 3 قسمت تقسيم شود، چون هنگامي که يک بخش از سالن به برگزاري گردهمائي اختصاص مي يابد، بخش ديگر مي تواند به عنوان سالن پذيرايي مورد استفاده قرار گرفته و بخش مياني (که بين مکان پذيرائي و کنگره واقع مي شود) عملاً براي انبار نمودن ملزومات به کار رود. اين بخش هم به هر دو فضا سرويس مي دهد و هم مي تواند به عنوان فيلتر صدا بين آن دو عمل کند.
بايد توجه داشت که سالنهاي مستطيل شکل عموماً از لحاظ اصول آکوستيکي، مناسبت چنداني براي سخنراني ندارند. در واقع، بازتابهاي صوتي که از برخورد اصوات از يک ديوار به ديوار مقابل حاصل مي آيد مي تواند رزونانس ماندگار و پژواک ايجاد نمايد، مگر آن که ديوارهاي جانبي با مصالح جاذب صدا روکش شوند و يا طرح و ساختي داشته باشند که بتوانند اصوات را در جهات گوناگون پخش کنند.
چنانچه ارتفاع سقف، در مقايسه با عرض سالن، زياد باشد (مثلاً بيشتر از 6 متر) افزايش طنين، وضوح صدا را کاهش خواهد داد که در اين مورد مي توان با آويختن پانلهاي آکوستيکي در زير سقف، بازتاب و طنين صدا را به قاعده درآورد.
يکي از مهمترين ملزومات سالنهاي اجتماع، اغلب پخش موسيقي و اجراي کنسرت مي باشد که کيفيت آن به ويژگي هاي آکوستيکي محيط بستگي دارد. از اين رو سعي مي شود ابعاد و حجم سالنها به گونه اي طرح شود که تعادل مناسبي در پخش صداهاي مستقيم و غيرمستقيم و شرايط نسبتاً خوبي براي بازتابهاي صوتي و يکنواختي صدا فراهم آيد.
تجربه نشان مي دهد سالنهائي که ارتفاع، عرض و طول آنها به نسبت 8، 4، 3 يا 5، 3، 2 مي باشد از لحاظ پخش صدا خصوصيات خوبي دارند و در واقع اين نسبتها، نسبتهاي بهينه طرح مکعب مستطيلي اديتوريومهاست که به دليل مشابهت، اصطلاحاً به طرح «جعبه کفش» مشهور شده است.
به هر حال، هر نوع بهره گيري از سالنهاي چندمئظوره به شرايط آکوستيکي خاص خود نياز دارد و تأمين همه آنها تنها با تغييرپذيري خصوصيات آکوستيکي سالن ممکن خواهد شد. آويختن پانلهاي آکوستيکي از سقف، در جلوي صحنه و اتخاذ تدابيري براي کوتاه کردن ارتفاع سقف و مجزا کردن و عايق بندي بالائي سقف در مقابل صوت، در بسياري موارد مفيد واقع شده است. در بعضي از سالنها مي توان از سقفهاي کاذب متحرک استفاده نمود. در اين روش، سقف متحرک را تا حدود سطح بالکنها پايين مي آورند تا هم ارتفاع و هم حجم آن براي مقاصد نمايشي و با برگزاري کنگره مناسب شود.
پلانهاي بادبـزن شکل
فرمهاي بادبزني، ذوزنقه و يا قطاع دايره، الگوهاي بسيار مناسب و رايجي براي طرح سالنهاي سخنراني به شمار مي آيند. طراحي سالنهاي گردهمائي به فرمهاي فوق، اين امکان را فراهم مي آورد که صندليها در رديف هاي منحني قرار گرفته و ضمن ايجاد هماهنگي بيشتر با فرم اديتوريوم کيفيت ديدن و شنيدن مطلوب تر شود.
نقشه جايگاه، بسته به فرم سالن، معمولاً به دو صورت طرح مي گردد. در روش نخست: که براي قطاعي از دايره مناسبت بيشتري دارد و به نوع «کنتينانتال» معروف است، پلان داراي دو راهروي طولي در کنار ديوارهاي جانبي بوده و صندليها در دواير متحدالمرکز چيده مي شوند. در اين نظام آرايش، از حداقل گنجايش استفاده به عمل مي آيد و ديد هر يک از حضار به صحنه، در راستائي رو به جلو خواهد بود.
در روش ديگر، که معمولاً براي سالنهاي بادبزن شکل و يا ذوزنقه اي انتخاب مي گردد، علاوه بر راهروهاي واقع در کنار ديوارهاي جانبي، دو راهروي طولي ديگر به طور متقارن نسبت به محور اصلي اديتوريوم در نظر گرفته و جايگاه به سه بخش تفکيک مي شود. در اين شيوه به رديف صندليها نمي توان قوس داده اما مي توان رديفهاي جانبي را با زاويه اندکي نسبت به محور سالن اريب نمود و يا در صورتي که امکان داشته باشد آنها را به سطحي در ارتفاع بالاتر از بخش مرکزي انتقال داد تا هم تنوعي به جايگاه داده شود و هم پخش بازتابهاي صوتي مطلوب تر گردد.
در طراحي و آرايش جايگاه، رعايت زاويه ديد مناسب براي هر شخص به صحنه از ضابطه هاي اساسي به شمار مي آيد. توجه به اين زاويه، بخصوص در مورد پروژکسيون بر روي پرده، از اهميت زياد برخوردار است زيرا چنان چه زاويه ديد از 45 درجه بيشتر گردد، ناظر با پديده اعوجاج و عدم وضوح تصاوير مواجه خواهد شد. از اين رو، در تالارهاي سخنراني و هر جا که تصاوير را بر روي پرده نمايش دهند، عرض پرده و ارتباط آن با نظام چيدن صندلهاي بايد مدنظر قرار گيرد.
لازمه هاي آکوستيکي نيز با نوع عملکرد سالن تغيير مي کنند. مثلاً، اگرچه زاويه افقي پخش مستقيم صدا حداکثر تا 135 درجه مي تواند در نظر گرفته شود، اما به منظور تسلط بيشتر سخنران بر شنوندگان، بهتر است نقشه جايگاه به گونه اي طراحي گردد که بيشتر حضار در محدوده قطاعي به زاويه 90 درجه از منبع صدا مستقر شوند.
يکبر کردن ديوارهاي جانبي به طرف داخل سالن در تقويت و بازپخش صدا مؤثر بوده و شرايط آکوستيکي نسبتاً مناسبي فراهم خواهد آورد. اما زاويه هر يک از اين

پایان نامه
Previous Entries منابع مقاله درباره سالنهاي، ازاي، صندلي Next Entries منابع مقاله درباره روم باستان