منابع مقاله درباره سرمایه اجتماعی، زیست محیطی، محیط زیست، هنجارهای اجتماعی

دانلود پایان نامه ارشد

گرفته شده است. برای سنجش رفتارهای زیست محیطی از پاسخگو خواسته شده که رفتار خود را در مورد 32 گویه ابراز نمایند. این گویه‌ها با مقیاس 5 گزینه‌ای سنجیده شده‌اند.
(جدول شماره 4-4): فرآیند شاخصسازی رفتارهای زیست محیطی
مفهوم
مولفه
شاخص
رفتارهای زیست محیطی
مصرف گاز
بخاری اتاق هایی که لازم نیست گرم باشد خاموش میکنید؟

درجه آبگرمکن زمانی که از آن استفاده نمیشود کم میکنید؟

از وسایل گاز سوز استاندارد استفاده میکنید؟

درجه حرارت وسایل گرمازا برای صرفه جویی انرژی کم میکنید؟

از لباس گرم در فصل سرما به جاي زياد کردن شعله بخاري استفاده ميکنيد؟

مصرف برق
از لامپ کم مصرف جهت روشنایی خانه استفاده می کنید؟

چراغهای اضافی در منزل را خاموش می کنید؟

وسایل برقی خانگی کم مصرف را تهیه می کنید؟

دوشاخه وسایل برقی که از آن استفاده نمیکنید را میکشید؟

مصرف آب
هنگام شستشوی دست و صورت، شیر آب را که نیاز نداشته باشید می بندید؟

هنگام مسواک زدن شیر آب را می بندید؟

هنگام استحمام دوش آب را زمانی که نیاز ندارید می بندید؟

از شیر آب، هنگام شستشوی ظروف بهصورت متناوب استفاده می کنید؟

در مواقع غیر ضروری تعداد دفعات دوش گرفتن را کم می کنید؟

استفاده از تولیدات دارای استاندارد زیست محیطی
از پودر های مناسب و درست برای شتشویی لباس استفاده می کنید؟

از مواد شوینده استاندارد و غیر مضر برای محیط زیست استفاده می کنید؟

از میوه و سبزی طبیعی با پرورش غیر شیمیایی استفاده می کنید؟

به علامت استاندارد محصولات توجه میکنید؟

حفاظت از منابع طبیعی
در کوچه و خیابان زباله می ریزید؟

با اطرافیان در مورد اهمیت حفظ محیط زیست صحبت میکنید؟

در موقع گردش و تفریح در طبیعت زبالهها خود را جمع میکنید؟

تا به حال به این موضوع فکر کردهاید که چگونه زباله کمتری تولید کنید؟

تا به حال به این موضوع فکر کردهاید که رفتار شما (در سفر، در پارکها و جنگل و در خانه) میتواند محیط زیست را آلوده کند؟

استفاده از وسایل بازیافتی
(دوباره قابل استفاده)
در خانه از ظروف و بطری های شیشه ای استفاده می کنید؟

از کاغذهای باطله مجدداً استفاده می کنید؟

لباسهایی که استفاده نمی کنید را برای استفاده دوباره نگه میدارید؟

وسایل خانه که استفاده نمی کنید را جهت استفاده دوباره نگهمیدارید؟

از دستمال کاغذی بازیافت شده استفاده می کنید؟
4- سرمایه اجتماعی
برای سنجش و تعریف عملیّاتی از متغیر سرمایه اجتماعی، از تعریف پاتنام استفاده میشود. سرمايه اجتماعي در نظر پاتنام، وجوه گوناگون سازمان اجتماعي نظير اعتماد ، هنجارهاي جمعي و شبكههاي انساني را در بر ميگيرد كه با تسهيل اقدامات هماهنگ، موجب بهبود كارايي جامعه ميشوند (پاتنام، 1995). این کارایی به وسیله کنش کنشگران حاصل میشود. از نظر وی اعتماد و ارتباط متقابل اعضای در شبکه، بهعنوان منابعی هستند که در کنشهای اعضای جامعه موجود است (خوشفر، 1387 :158).
فوکویاما بر این باور است که یکی از کاستیهای سرمایه اجتماعی فقدان اتفاق نظر در سنجش و اندازهگیری آن است (تاجبخش، 1384: 181). در این پژوهش، با توجه به تعریف پاتنام از سرمایه اجتماعی، براي سنجش و اندازه گيري سازه سرمایه اجتماعی از سه مولفه براي عملياتي كردن اين سازه استفاده شده است. برای شاخصسازی آنها از تحقیق خوشفر (1387) الگو گرفته شده است.
الف- شبکههای مشارکت مدنی:
شبکه شامل مجموعهای از افراد است که روابط و تعاملات بین آنها صورت میگیرد (فوکویاما، 1379). شبکههای اجتماعی پایه و اساس سرمایه اجتماعی در جامعه محسوب میشوند. پاتنام شبکههای اجتماعی را با دو نوع شبکههای اجتماعی رسمی و غیر رسمی تعریف میکند و بر این باور است که هر جامعهای از طریق شبکههای رسمی و غیر رسمی ارتباطات و مبادلات بین افراد شناخته میشود (پاتنام، 1380 :296).
شبکههای رسمی شامل آن دسته از روابط و پیوندهایی است که افراد را به موسسات و نهادهای رسمی مانند سازمانهای داوطلبانه و نظایر آن مرتبط میکند (خوشفر، 1387: 162). برای سنجش شبکههای رسمی از اطلاعاتی درباره شبکههای مبتنی بر نهادها و گروهها از طریق سوالاتی در باره عضویت فرد یا فعالیت وی در گروههای تشکیل یافته رسمی استفاده شده است.
عضویت و فعالیت در گروههای نهادی شامل:
1- گروههای مذهبی (جلسات قرانی، انجمن اسلامی و…)
2- گروههای ورزشی، گروههای خیریه (انجمنهای خیریه، موسسات حمایت از نیازمندان و …)
3- شوراء (شهر، محله، کار، دانشآموزان و دانشجویان، صنفی و ….)
4- گروههای علمی (اجمنهای علمی)
5- گروههای ادبی و هنری (انجمن شعر، تئاتر، موسقی و…)
6- صندوق قرض الحسنه (خانوادگی، دوستی، کاری و …)
نمرهای که فرد از مجموع عضویتها و فعالیتهای خود کسب میکند، نشان دهنده میزان روابط نهادی یا گروهی وی میباشد. جدول زیر، فرآیند شاخصسازی شبکههای اجتماعی غیر رسمی را نشان میدهد.
(جدول شماره 5-4): فرآیند شاخصسازی شبکههای اجتماعی رسمی
طی یک سال گذشته، تا چه حد با هریک از گروهها ونهادهای زیر همکاری داشتهاید؟
گروه ها ونهادها
اصلاً
بهندرت
گاهی اوقات
اکثر اوقات
همیشه
گروههای مذهبی (جلسات قرآن ، انجمن اسلامی و… )

گروههای ورزشی (انواع تیمهای ورزشی ، باشگاهها و …)

گروهها و انجمنهای خیریه ( حمایت از نیازمندان ، بهزیستی و…)

گروههای علمی ( انجمن فیزیک ، ریاضی و…)

گروههای ادبی و هنری (انجمن شعر، تئاتر، موسیقی، نقاشی، و…)

صندوق قرض الحسنه دوستانه يا خانوادگي

سایر ( بنویسید)………………………………

شبکههای غیر رسمی شامل پیوندها و روابطی است که افراد جامعه را به نهادهای غیر رسمی مانند خانواده، خویشاوندان و … جهت شرکت در فعالیتهای جمعی مرتبط مینماید (خوشفر، 1387: 164). برای سنجش شبکههای غیر رسمی افراد از دو شاخص میزان شرکت فرد در فعالیتهای جمعی که افراد را به هم پیوند میدهد و وسعت شبکه دوستان و همسایگان استفاده شده است.
برای شاخصسازی میزان شرکت در فعالیتهای جمعی از فرد خواسته میشود که میزان شرکت خود را در فعالیتهای مربوط به افراد و گروههای اجتماعی مشخص نماید برای اندازهگیری شاخص از مشارکت اجتماعی غیر رسمی از طیف پنج گویهای استفاده شده است که تعداد دفعات شرکت فرد در فعالیتهای جمعی بهصورت کمی را میرساند.
اصلاً = خیلی کم
يك يا چندبار در سال = 1 تا 2 بار = کم
يك يا چندبار در ماه = 3 تا 4 بار = تا حدودي
يك يا چندبار در هفته = 5 تا 6 بار = زیاد
هر روز = 7 بار به بالا = خیلی زیاد

جدول زیر، فرآیند شاخصسازی میزان شرکت پاسخگویان در فعالیتهای جمعی را نشان میدهد.
(جدول شماره6-4): فرآیند شاخصسازی میزان شرکت در فعالیتهای جمعی
آيا شما تا به حال براي راه اندازي امكانات جديي در شهر خود اقدام نمودهايد؟ )مثلاً آسفالت كوچه، گازكشي، فاضلاب، مدرسه سازي، و…)
اصلاً 1 تا 2 بار 3 تا 4 بار 5 تا 6 بار 7 بار به بالا
شما تا چه اندازه تمايل به مشاركت در حل مشكلات شهر خود را دارید؟
خیلی کم كم تا حدودي زیاد خیلی زیاد
چقدر تمايل داريد كه به انجام كار داوطلبانه )بدون دريافت دستمزد ( براي ساير مردم جامعه بپردازيد؟
خیلی کم كم تا حدودي زیاد خیلی زیاد
همچنین برای عملیاتی کردن شبکه دوستان و همسایگان، از وسعت دامنه شبکههایی که فرد درگیر آن است، استفاده شده است. جدول زیر، فرآیند شاخصسازی شبکه روابط دوستان و همسایگان را نشان میدهد.
(جدول شماره 7-4): فرآیند شاخصسازی شبکه دوستان و همسایگان
در ماه گذشته چند بار دوستانتان را ملاقات کردهاید؟
اصلاً 1 تا 2 بار 3 تا 4 بار 5 تا 6 بار 7 بار به بالا
در ماه گذشته چند بار همسایگانتان را ملاقات کردهاید؟
اصلاً 1 تا 2 بار 3 تا 4 بار 5 تا 6 بار 7 بار به بالا
معمولا هر چند وقت به ديدن اقوام و دوستان خود مي رويد؟
هر روز يك يا چندبار در هفته يك يا چندبار در ماه يك يا چندبار در سال اصلاً
معمولا هر چند وقت با اقوام و دوستان خود تماس تلفني داريد؟
هر روز يك يا چندبار در هفته يك يا چندبار در ماه يك يا چندبار در سال اصلاً
ب-هنجارهای اجتماعی
هنجارها هنگامی به وجود میآیند که یک عمل تجلیات بیرونی مشابهی برای تعداد دیگری از افراد دارد. هنجارها از طریق سرمشق شدن (از جمله آموزش مدنی) و نیز از طریق مجازاتها در افراد جامعه نهادینه میشوند (خوشفر، 1387 : 171) و کنشهای جمعی و همکاری افراد جامعه را با هم تسهیل میکنند. پاتنام مهمترین و بارزترین جزء هنجارها را هنجار تعمیمیافته میداند. وی بر این باور است که هنجارها اجتماعی هیچ ضمانت اجرایی قانونی ندارند، لکن فشار اجتماعی قوی وارد میکنند تا افراد از آنها پیروی کنند (پاتنام، 1377، 294). در این پژوهش هنجارهای اجتماعی در دو بعد فردی و جمعی در نظر گرفته شده است. برای شاخص سازی هنجارهای اجتماعی از سوالاتی در مورد ارزشهای فردی (هنجارهای فردی) استفاده شد. جدول شماره 8-4 فرآیند شاخصسازی رعایت هنجارهای فردی مانند راستگویی، امانتداری و … را نشان میدهد.
(جدول شماره 8-4): فرآیند شاخصسازی هنجارهای فردی
شما تا چه حد، هر یک از ارزشهای فردی زیر را رعایت میکنید؟
گزینه ها
اصلا
خیلیکم
کم
زیاد
خیلی زیاد
راستگویی وپرهیز از دروغگویی

امانت داری وحفظ اسرار واموال دیگران

گذشت وفداکاری عفو وبخشش

درستکاری وپرهیز از تقلب

صراحت در بیان وشجاعت در حقیقت گویی

برای عملیاتی کردن هنجارهای جمعی از سوالاتی درباره تصورات مردم در مورد ارزشهای همکاری جمعی، خیرخواهانه و مذهبی جدول زیر، فرایند شاخصسازی هنجارهای جمعی در بین افراد را نشان میدهد.
(جدول شماره 9-4): فرآیند شاخصسازی هنجارهای جمعی
شما تا چه حد، هر یک از ارزشهای جمعی زیر را رعایت میکنید؟
نوع کمک
اصلا
خیلیکم
کم
زیاد
خیلی زیاد
گوش دادن به مسائل و مشكلات همسایه ها یا دوستان

قرض دادن ابزار و وسايل کار به همسایه ها یا دوستان

رفتن به عيادت و دیدار همسایه ها یا دوستان

پول قرض دادن يا ضمانت مالي همسایه ها یا دوستان

كمك كردن به همسایه ها یا دوستان از طريق كارهاي كوچك (خريد كردن ، نگهداري از كودكان آن ها و …)

كمك به افراد نيازمند) مثل تهيه جهيزيه و كمك براي ازدواج)

كمك به سالمندان و معلولين

شركت در جشن عاطفه ها، جشن نيكوكاري

شركت در مراسم مذهبي در مسجد يا خانه دوستان

ديدار افرادي كه از سفر زيارتي آمده اند

برپايي مراسم مذهبي در منزل خود(مراسم ماه مبارک رمضان، و ….)

ج-اعتماد اجتماعی
همانطور که اشاره شد، اعتماد عبارت است از تمایل فرد به قبول ریسک در رفتار با دیگران به گونهای که این تمایل ناشی از یک حسن اطمینان باشد (علمی و دیگران، 1384)، به عبارت دیگر اعتماد، انتظارات مناسب در مورد کنش دیگران است که ارتباط بین انتظارات از کنش دیگران چه در سطح فردی (انتظار از کنش یک فرد) و چه در سطح کلان (انتظار از کنش سازمانها و دولت) و انجام کنش تصمیم گرفته شده، اساس مولفه اعتماد را در سرمایه اجتماعی فرد تشکیل میدهد.اعتماد تسهیل کننده مبادلات در فضای اجتماعی است که هزینه مذاکرات و مبادلات اجتماعی را به حداقل میرساند (ازکیا و غفاری، 1383) و برای حل مسئله مربوط به نظم اجتماعی داشتن رفتارهای مناسب با محیط زیست نقش تعیین کنندهای دارد. اعتماد در سه شاخص اعتماد به بستگان و خویشاوندان (اعتماد بین شخصی)، اعتماد به

پایان نامه
Previous Entries منابع مقاله درباره محیط زیست، زیست محیطی، جامعه آماری، شاخص سازی Next Entries منابع مقاله درباره زیست محیطی، محیط زیست، نگرش زیست محیطی، سرمایه اجتماعی