منابع مقاله درباره جامعه مدرن، حقوق جزا

دانلود پایان نامه ارشد

تنظيم شده است، فصل اول (كليات) كه در آن به طرح موضوع، اهميت موضوع، هدف تحقيق، سؤالات و فرضيه‌هاي تحقيق پرداخته شده است و فصل دوم به مباحثي همچون مفهوم پيشگيري،‌ معاني لغوي و تعريف و انواع و فايده پيشگيري در فصل سوم به ساختار و بررسي اهداف تشكيل وزارت رفاه و تأمين اجتماعي در پيشگيري از جرم مورد بررسي قرار گرفته.
در هرصورت با وجود تلاش‌هاي زياد پژوهشگر، اين اثر خالي از نقص و كاستي نمي‌باشد كه البته نكات فوق و مثبت آن را مديون اساتيد محترم مي‌باشد و نكات ضعف و كاستي آن به نگارنده اثر برمي‌گردد.

فصل اول
كليات

1-1- طرح موضوع
مسئله بزهكاري و انحراف اطفال و نوجوانان از ديرباز در جامعه بشري مورد توجه انديشمندان بوده است همزمان با گسترش انقلاب صنعتي وسعت دامنه نيازمنديها، محروميت‌هايخاص از عدم امكان تأمين خواستها و احتياجات زندگي موجب توسعه و دامنه‌دار فساد، عصيان، دزدي و… در اطفال و نوجوانان شده است.
هرروز صفحه حوادث از متنوع‌ترين صفحات روزنامه‌ها است كه خوانندگان بسياري دارد. آمار جرم و جنايت خشونت، طلاق و… بي‌محابا در آنها نوشته مي‌شود. برخي از دانشمندان عوامل محيطي و اجتماعي را منشأ جرم تلقي كردند. لذا اين‌گونه مسايل امروزه براي كشور ما هم مطرح است و آثار مهلت آنها در سيماي جامعه آشكار است كودكان و نوجوانان سرمايه‌هاي جامعه هستند و سلامت روح و جسم آنها تضمين كننده سلامت جامعه آينده است.
با عنايت به نكته فوق پيشگيري از بزهكاري و انحراف اطفال و نوجوانان در حقوق ايران وجاهت قانوني دارد چرا كه خبرگان قانون اساسي و قانونگذار در افكار حقوق جزا مباني قانون پيشگيري از جرم را پيش‌بيني كرده‌اند.
قطعاً پيشگيري از وقوع جرم در كاهش جرايم، بستن مفاسد جرم‌زا و كاهش ورودي پرونده‌ها بسيار مؤثر است اما مسلماً حركت در اين مسير نيازمند همكاري مشترك سه قوه است تا نتيجه مطلوب در پيشگيري از وقوع جرم حاصل شود.
درك اين واقعيت كافي است تا نياز به تحقيق جامعي كه نقش وزارت رفاه و تأمين اجتماعي كه به مثابه اصلي‌ترين و تأثيرگذارترين نهاد جامعه مدرن در زمينه رفاه و مسائل اجتماعي است و نقش مؤثري در پيشگيري از جرم دارد گردآوري نموده و به تجزيه و تحليل آن بپردازد.
در اين تحقيق سعي شده تا تمامي راهبرها و سياستها و برنامه‌هايي كه وزارترفاه و تأمين اجتماعي در مقوله پيشگيري از جرم بكار برده را به صورت يكجا در دسترس علاقمندان و پژوهشگران قرار گيرد.

1-2- پيشينه تحقيق
تاكنون تحقيقي به عنوان «نقش وزارت رفاه و تأمين اجتماعي در پيشگيرياز جرم» وجود نداشته و يا حداقل نگارنده عليرغم تفحص موفق به پيدا كردن آن نشده است.
فقدان چنين تحقيق خود حاكي از ضرورت انجام آن است. در موضوع پيشگيري از جرم كتابها و مقالاتي تدوين شده است اما هيچ‌يك از اين كتب و مقالات به بررسي نقش اين وزارتخانه در پيشگيري از جرم نپرداخته است.

1-3- اهداف تحقيق
هدف از ارائه اين اثر گردآوري و جمع‌بندي جامع و تحقيق و علمي و در عين حال مختصر از برنامه‌هاي پيشگيري از آسيب‌هاي اجتماعي وزارت رفاه و تأمين اجتماعي از ابتدا تاكنون است.
اگرچه علم پيشگيري از جرم تاريخچه بسيار كوتاهي دارد ولي به سبب اهميت مسئله از يك سو و از سوي ديگر به علت تحولي مبتني بر علم در حال تكامل پيشگيري از حساسيت بسياري برخوردار است با عنايت به اين نكته موضوع پايان‌نامه‌ام را «نقش وزارت رفاه و تأمين اجتماعي در پيشگيري از جرم» قرار داده‌ام و خواست قلبي‌ام اين بوده كه يادآور تكاليف و خدمات اين وزارتخانه در برابر مردم باشم.

1-4- سؤالات تحقيق
سؤالات اساسي اين تحقيق در چند محور قابل طرح است.
1- آيا وزارت رفاه تأمين اجتماعي نقش مؤثر در پيشگيري از جرم دارد.
2- آيا پيشگيري از جرم در اين وزارتخانه قبل از وقوع جرم است يا بعد از وقوع جرم.
3- اين وزارتخانه از چه نوع مدل پيشگيري استفاده مي كند.

1-5- فرضيه‌هاي تحقيق
فرضيه‌هاي اوليه ما در اين تحقيق عبارتند از موارد زير:
1- وزارت رفاه و تأمين اجتماعي به مثابه يكي از اصلي‌ترين و تأثيرگذارترين نهادهاي جامعه مدرن در زمينه رفاه و توسعه نقش مؤثري در پيشگيري از جرم و آسيب‌هاي اجتماعي بايد داشته ياشد.
2- پيشگيري از جرم در اين وزارتخانه مي‌توان گفت هم قبل از وقوع جرم و هم بعد از وقوع جرم مي‌باشد.
3- اين وزارتخانه از مدل پيشگيري اجتماعي استفاده مي‌كند.

1-6- روش تحقيق
بنا به ضرورت و وضعيت فعلي و اهميت پيشگيري از جرم ترجيحاً به دليل فقدان تحقيق و منابع خاص، به صورت تحليلي، ميداني و كاربردي صورت مي‌گيرد و از منابع كتابخانه‌اي و يافته‌هاي ميداني بهره‌مند خواهد شد و به صورت تحليلي از مجموعه مطالب ارايه خواهد شد.

فصل دوم
پيشگيري از بزهكاري (مفهوم، مدلها، ويژگيها)

2-1- مفهوم پيشگيري
براي پاسخ به سؤالات فوق، ضروري است در ابتدا مفهوم پيشگيري توضيح داده شود. براي پيشگيري تعاريف متعددي ارائه شده كه مبتني بر بينش صاحبان تعاريف است. دو جهت‏گيري عمده در پيشگيري قابل توجه است: 1. مفهوم و استنباط موسع؛ 2. مفهوم و استنباط محدود و مضيق.

2-1-1- مفهوم موسع پيشگيري
مطابق اين مفهوم، هر آنچه كه عليه جرم بوده و آن را كاهش دهد، پيشگيري محسوب مي‌شود. لذا مجازات، ترميم خسارت مجني، عليه و فردي كردن مجازات توسط قاضي، پيشگيري به شمار مي‌آيند. لذا طيف وسيعي از اقدامات كيفري و غيركيفري را در برمي‏گيرد..

2-1-2- مفهوم مضيق پيشگيري
امروزه جرم‌شناسي پيشگيرانه، در چارچوب مفهوم مضيق از پيشگيري قرار مي‏گيرد. پيشگيري در اين مفهوم، مجموعة وسايل و ابزارهايي است كه دولت براي مهار بهتر بزهكاري از دو طريق مورد استفاده قرار مي‏دهد: 1. از طريق حذف يا محدود كردن عوامل جرم‏زا؛ 2. از طريق اعمال مديريت مناسب نسبت به عوامل محيطي، فيزيكي و محيط اجتماعي كه به نوبه خود فرصت‌هاي مناسبي را براي ارتكاب جرم ايجاد مي‏كنند. در اين تعريف، پيشگيري از تكرار جرم مورد نظر ما نيست. اقداماتي كه اشاره مي‏شود، ناظر به قبل از ارتكاب جرم است. بنابراين، مجازات، صدور حكم كيفري و اجراي مجازات از شمول مفهوم پيشگيري خارج مي‏شود. پيشگيري يكي از وسايل و امكانات سياست جنايي براي كنترل جرم است.به عبارت ديگر، در كنار پيشگيري خارج از نظام كيفري از جرم (پيشگيري غيركيفري از بزهكاري)، پيشگيري كيفري نيز وجود دارد. اما اين پيشگيري كيفري از شمول پيشگيري موردنظر جرم‌شناسي خارج است. چرا كه با اين كه ارعاب ناشي از مجازات بي‌ترديد جنبة پيشگيرانه دارد، ليكن اين امر مدنظر ما نمي‌باشد، بلكه آن پيشگيري مدنظر ماست كه خارج از دستگاه قضايي و پليس قضايي به اجرا درمي‏آيد.
به عنوان نتيجه‏گيري، كيفر و رسالت‌هاي آن، بازپروري مجرم، كيفرزدايي، اصلاح بزهكاري و جايگزين‌هاي مجازات سالب آزادي، از آنجا كه جملگي در چهارچوب نظام قضايي اعمال مي‏شوند،. از شمول مفهوم مضيق خارج مي‏باشند و در چهارچوب مفهوم موسع قرار مي‏گيرند. بحث ما مفهوم مضيق پيشگيري است.

2-2- معناي لغوي و اصطلاحي پيشگيري
پيشگيري يك معناي لغوي و يك معناي علمي و اصطلاحي دارد. معني لغوي آن دو چيز است: 1. جلو وقوع چيزي را گرفتن؛ 2. هشدار در مورد وقوع چيزي.
در معناي اول، يعني به استقبال چيزي رفتن. ممكن است جرم‌شناسي پيشگيرانه همراه با روش‌هاي مختلفي بكار گرفته شود. در اين صورت هشدار نسبت به وقوع جرم، مي‏تواند به‌عنوان يك فن پيشگيري بكار آيد. مثلاً هشدار به مردم در حفاظت از اتومبيل‌ها. از اين رو، هشدار يك نوع تدبير فني است كه در بسياري از موارد پيشگيري مي‌تواند مورد استفاده قرار بگيرد. اما آنچه كه در اينجا مدنظر ماست، معناي اول آن مي‌باشد.
از نظر علمي و اصطلاحي، مفهوم پيشگيري به مفاهيم مختلطي تعلق دارد. يعني تركيبي از تئوري و تجربه است. در ابتدا پيشگيري به صورت نظري مطرح مي‏شد. فري پيشنهادهايي در زمينه دفاع جمعي در مقابل بزهكاري ـ كه در واقع طرح تغيير جامعه است ـ را پيشنهاد مي‏كند؛ يعني عرف و عادات بايد دگرگون شود. پاره‏اي از اين نظريات كم و بيش به اجرا گذاشته شده و تجربه مي‏شوند. به دنبال اين تجربه، ارزيابي تأثير اين تجربيات مطرح مي‏شود. به دنبال ارزيابي اين تجربيات، امكان اصلاح و جرح و تعديل نظرية قبل فراهم مي‏شود و به اين ترتيب، مفهوم پيشگيري يك مفهوم منطقي و عملي است.

2- 3- تعريف پيشگيري از جرم و محدوده آن
با توجه به معيارهاي گفته شده، مي‏توانيم پيشگيري را تعريف كنيم:
«مجموعه اقدام‌هاي سياست جنايي به استثناي اقدام‌هاي كيفري، كه غايت و هدف انحصاري يا لااقل جزئي از آن اقدامات، محدود كردن امكان وقوع مجموعه‏اي از جرايم باشد.»
محدود كردن امكان وقوع جرم از سه طريق امكان‌پذير است:
1ـ غير ممكن كردن ارتكاب جرم؛
2ـ اجتناب كردن از ارتكاب جرايم؛
3ـ كاهش احتمالات ارتكاب آن جرايم؛
اين تعريف داراي چند ركن مي‏باشد:
1ـ مجموعه اقدامات به استثناء اقدامات كيفري؛
2ـ هدف مطلق و نسبي پيشگيرانه جرايم؛
3ـ مجموعه‏اي از جرايم.

2-3-1- تفكيك پيشگيري از نظام كيفري
نظام كيفري و مداخله آن به‌مناسبت وقوع جرم، از شمول پيشگيري خارج است. زيرا پيشگيري يك امر كنشي است و جلوي ارتكاب جرم را مي‏گيرد، حال آنكه نظام كيفري ماهيتاً بعد از وقوع جرم مداخله مي‌كند و جنبه واكنشي دارد.
مداخله نظام كيفري، اعمال مجازات، حضور پليس در جامعه و تشريفات دادرسي قضايي نيز بي‌ترديد در پيشگيري از جرم نقش دارد، لكن اين پيشگيري ناشي از عبرت‏آموزي مجازات‌ها ست كه در قالب جرم‌شناسي حقوقي قابل توجه است. حال آنكه در پيشگيري، اقداماتي مدنظر است كه قبل از وقوع جرم بكار گرفته مي‏شوند.
پيشگيري فردي از تكرار جرم نيز از شمول جرم‌شناسي پيشگيرانه خارج است. به‌عبارت ديگر، پيشگيري فردي از جرم‌زماني اعمال مي‏شود كه محكوميتي صورت گرفته و به‌دنبال جلوگيري از سقوط مجدد محكوم‌عليه در ورطه بزهكاري اعمال مي‌شود. كليه اقداماتي كه نسبت به افراد در معرض خطر ارتكاب جرم هم اجرا مي‏شود، در قالب جرم‌شناسي باليني قرار مي‏گيرد. خسارت‌زدايي از بزه‏ديدگان (مهرداد، 1381) و امداد‌رساني نيز در چارچوب جرم‌شناسي پيشگيرانه قرار نمي‏گيرد. زيرا اين اقدامات بعد از وقوع جرم صورت مي‏گيرد. كمك‌رساني به بزه‌ديده در جهت بازپروري مجني‌عليه اعمال مي‏شود و اين هم در چهارچوب جرم‌شناسي باليني صورت مي‏گيرد.

2-3-2- تفكيك پيشگيري از كنترل بزهكاري
اما ترديد موجود در تعريف پيشگيري آن است كه آيا كنترل و نظارت رانيز در برمي‌گيرد؟ آيا گشت‌هاي پليسي در خيابان‌ها كه در مقام كنترل مردم است، مي‏تواند پيشگيري محسوب شود يا خير؟ در پاسخ به اين سؤال، دو جهت‏گيري وجود دارد:
عده‏اي عقيده دارند گشت‌هاي پليس بيشتر جنبه حفظ نظم دارد و از طرف ديگر پليس يادآور نظام كيفري و دستگاه قضايي است. از اين رو، اين فعاليت‌ها از شمول پيشگيري خاص موردنظر ما خارج است.
اما عده‏اي ديگر عقيده دارند گشت‌هاي پليس في نفسه مي‏تواند از وقوع بعضي جرايم جلوگيري كند. لذا قابل تشبيه به پيشگيري است. بر هر جرمي يك اوضاع و احوالي حاكم است. بزه‌ديده، جزئي از اين اوضاع و احوال ناظر به ارتكاب جرم است كه از آن به‌عنوان وضع ماقبل بزه نام برده مي‏شود. لذا گروه اخير عقيده دارند حضور پليس، اوضاع و احوال ارتكاب جرم را به نفع بزه‌ديده و عليه مجرم تغيير مي‏دهد، و به اين ترتيب، لااقل در همان محل از وقوع جرم جلوگيري مي‏شود. بنابراين، معتقدند پليس و گشت‌هاي كنترل‌كننده، ركني از پيشگيري وضعي است. زيرا در پيشگيري وضعي فرض بر اين است كه بزهكار به‌دنبال يك سلسله محاسبات و هزينه‏هايي است كه ارتكاب جرم براي او دارد و بر اين اساس تصميم به ارتكاب جرم مي‏گيرد. از نظر كيفري نيز بايد مجازات معادلات مجرم را بهم بزند.

2-4- انواع پيشگيري
ارائه تعريف از پيشگيري اين امكان را به ما مي‌دهد انواع اقداماتي را كه براي پيشگيري از جرم لازم است را طبقه‏بندي كنيم، چرا كه ماهيت اين اقدامات يكسا

پایان نامه
Previous Entries منابع مقاله درباره سلامت روان، توسعه هزاره، آموزش مهارت، مواد مخدر Next Entries منابع مقاله درباره سازمان ملل، عام و خاص، حقوق كودك، ادله جرم