منابع مقاله درباره استان تهران، شاه طهماسب، توزیع جمعیت، میانگین دما

دانلود پایان نامه ارشد

سو، اندك اندك داراي نام و نشان شده و مورخان و جغرافیدانان مسلمان ایرانیو غیر ایرانی، از آن سخن به میان آوردهاند. درباره وجه تسمیه نام تهران برخی ازمحققین بر این باور هستند کهچون اهل تهران زمانی که دشمن حمله میکرد به »ته ران« یعنی زیرزمین میرفتهاند؛ منطقه به این نام موسوم شده است.برخی از تاریخ نگاران نیز معتقدند تهران جزو شهر قصران ري بود و روستاي بالاتر از آن مهران نام داشته است. »ران« به معناي دامنه است، مهران دامنه بالایی و قصران دامنه پایینی رشته کوه البرز بوده است.کسروي در پژوهشهاي خود به این نتیجه رسیده است که تهرام (تارم- کهران – گهران- گهرام- جهرم) به معناي منطقه گرمسیر و شمیران (شمیرام- شمیرم – شمیلان- سمیران- سمیرم) به معناي منطقههاي سردسیراست و نام تهران به معناي منطقه گرمسیري به کار میرفته است.برخیدیگر نیز واژه تهران را از »طهر« به معناي پاکی میدانند وگویند بهدلیل وجود رودخانه هاي فراوان و آب بسیار در این منطقه به آن »طهران« گفته میشده است.
تهران به عنوان روستایی نهچندان معتبر در شمال ري، در دورهعلویانزیدي طبرستان و سامانیان وآل بویه حیات اجتماعی خود را به عصر غزنویان رساند.به ویژه در عهد آل بویه، ري یکی از دو پایتخت این سلسله بوده است. خونریزي سلطان محمود غزنوي در ري و فرار ساکنان آن به کوهستانهاي قصران و سکونت اجباري در روستاهاي شمالی و از آن میان در روستاهاي پهنه تهران، در پارهاي منابع آمده است.
تهران تا اندازهاي توسعه یافت که در دوره مغولان منطقهاي شناخته شده بود و در دوره ایلخانان، از لحاظ نظامی و سوق الجیشی پایگاهی با اهمیت به شمار آمد.پس از ویرانگريهاي مغولان و مهاجرت ساکنان ري و شاید روستاهاي اطراف، روز به روز برگستردهگی تهران افزوده شد به طوري که در دوره تیموریان تهران به شهرکی درون باغ و بستانهاي دلپذیر تبدیل شده بود که ساخت بناهایی در بیرون ازآن، نیز شروع شده بود.در اوایل سلطنت صفویه تهران حیاتی نیمه شهري یافته بود که از لحاظ کالبدي و خصوصیات شهري وضع جدیدي را طلب میکرد. در نخستین حرکتهاي گسترش تهران در مسیر شهر شدن، یعنی ساختن برج و باروهاي شاه طهماسبی،که بی تردید مقطعی تاریخی است، روستاي کهن سابق، از گمنامی به درآمد و در دوره هاي بعد تا پایان حکم رانی زندیه شهرکی نام آور شد.شاه طهماسبدستور داد بارویی با 114 برج بنا کنند ودر هر برج سورهاي از کلاماﷲ مجید را براي تبرك پنهان سازند. تهران در دوره شاه طهماسب اول با پیدا کردن برج و بارو حالت »بلد اسلامی« را پیدا کرد و به مرور با ایجاد دوازده محله و چهار امامزاده، مرمت بازارچه ها و مساجد، اقامت مردم اطراف و اکناف در آن و سکونت دادن قواي نظامی صورت کاملاً جدیدي به خود گرفت.او علاوه بر آبادانی تهران،باغها و بناهاي حکومتی متعددي در آن بنا کرد.در دوره پایانی صفویه جنبه حکومتی و سیاسی و نظامی شهر تهران بر وضع اقتصادي و فرهنگی آن پیشی گرفت. پس از مرگ شاهطهماسب ،جانشین او،شاهاسماعیل دوم نیز توجه خاصی به تهران داشت. با شهر شدن تهران هر چند باغهاي موجود در آن تا زمان پایتختی باقیماند، اما توسعه سکونت در آن فزونی یافت. شهر تهران از دوره قاجار و پایتخت شدن آن وسعت گرفتهاست.در سال 1200 ه.ق.آقامحمدخان- قاجار،این شهر جدیدالتاسیس راکه تا آن زمان جنبه نظامی داشت،به پایتختی انتخاب کرده،پس از تحکیم پایهي حکومت خود در سال 1209ه.ق.رسماً در این شهر تاجگذاري کرد.از این زمان،نهادهاي حکومتی در تهران استقرار یافت.تهران علاوه بر موققعیت مناسب امنیتی واستراتژیک آن،به مرزهاي شمالی و نیز خاستگاه ایل قاجار نزدیک بود.دردوره حکومت ناصرالدینشاه،وي میرزایوسف مستوفی الممالک،صدراعظم ،ومیرزاعیسیوزیر، را مامور طراحی نقشه شهر تهران کرد.در این دوره به سبب اداره کشور وسازماندهی درست،به دستور میرزاتقیخان امیرکبیرمحله ارگ با کوشش معمار با سابقه و برجسته به نام “عبداﷲخان معمارباشی”توسعه یافت بناهاي جدید در آناحداث شد. تهران امروزي که در ردیف یکی از پر جمعیتترین استانهاي جهان قرار دارد، فراز و نشیبهاي تاریخی فراوانی را پشت سر گذاشته است. »طهران« که زمانی روستاي کوچکی بیش نبوده،امروزه به »تهران بزرگ« با بیش از8 میلیون نفرجمعیت تبدیل شده است.ازآن زمان تا کنون،شهر تهران مرکزسیاسی و اداري کشور بوده و هم دردوران پهلوي و هم در دوران جمهوري اسلامی، این موقعیت سیاسی را حائزبوده است.به دلیل برقرار شدن مناسبات اجتماعی-فضایی در ایران پس از استقرار دولت نوین، تهران از حالت یک شهر منطقهاي خارج شده و هویتی ترکیبی از اقوام و گروههاي اجتماعی مختلف ایرانی پیدا کرده است وعلاوه بر آن ثروت و سرمایههاي ملی را نیز در خود جاي داده است.(ملکمحمودي ودیگران،1392: 50 و51 )
3-5اقلیم:
3-5- 1 آب و هوا
آب وهواي تهران متأثر از کوهستان در شمال و دشت در جنوب است. غیر از شمال تهران که تحت تأثیر کوهستان آب وهوايآن تا حدي معتدل و مرطوب است،آب وهواي بقیه شهرکلاً گرم وخشک و در زمستانها اندکی سرد است.مهمترین منبعبارش در این شهر بادهاي مرطوب مدیترانهاي و اطلسی هستند که از سمت غرب میوزند.رشتهکوه البرز همچون سدي به نحو موثري از نفوذ بسیاري از تودههاي هوا جلوگیري میکند در نتیجه باعث شده است که هواي شهر از از یک سو خشکتر و از سوي دیگر از آرامش نسبی برخوردار باشد.
از نظر فصلی،هواي تهران در زمستان تحت تاثیر سیستم پرفشار شمالی (سیبري) قرار دارد. این تاثیر باعث شده استکه دراین فصل هوا در قسمتهاي مرکزي و جنوبی معتدل و در قسمتهاي شمالی شهر سرد باشد، به طوریکه در این قسمتها دماي هوا در زمستان بارها به زیر صفر میرسد. همچنین در این فصل به دلیل پدیده وارونگی هوا میزانآلودگی جوي بالاست.در تابستانها عامل مهم سیستم کمفشار حرارتی کویر مرکزي استکه سبب میشود هوا گرم و خشک باشدآب و هواي شهر تهران در مرز شرایط جوي خشک و مرطوب قرار گرفته و تمایل آن به شرایط خشک بیشتر است.
3-6منابع آب
منابع اصلی آب تهران به دو دسته تقسیم میشود:
آبهاي سطحی:شامل جاجرود،لار،حبلهرود،سولقان و گلاب دره.
آبهاي زیر زمینی:
چاهها:در تهران بیش از چندین هزار حلقه چاه عمیق و نیمه عمیق حفر شده است که عمداً براي تامین آب آشامیدنی شهر تهران استفاده میشود.
چشمهها:عهدهترین چشمهها در مناطق تهران عبارتند از:
1-چشمه آبعلی2-چشمه آب البرز در جنوب شرقی آبعلی 3-چشمهعلی درشهر ري 4 چشمه اعلی در شمال شهردماوند.
قناتها:حدود 500 رشته قنات در منطقه شهري تهران،شهر ري و سایر مناطق استان احداث شده است.
تهران به رغم داشتن منابع آبی فراوان به دلیل رشد جمعیت و کمی بارندگی در برخی دورهها با مشکل کمبود آب روبرو است.سهم استان تهران از منابع آبی کشور فقط 2درصد است در حالی که این استان بیش از 16درصد از جمعیتکشور را در خود جاي داده است.گفتنی است الگوي نادرست مصرفآب نیز در افزایش مشکل آب نقش مهمی دارد.
اقدامات اساسی در جهت بهره برداري بهتر و بیشتر از منابع آب تهران:
1-قطع کردن آب مشترکین پر مصرف
2-جلوگیري از اتلاف و هدر رفت آب مصرفی
3- نصب کنتور در هر واحد آپارتمانی و کاهش فشار آب
4- استفاده از شیرآلات و لوازم استاندارد
5- استفاده از آب فاضلاب تصفیه شده براي زمینهاي کشاورزي
3-6- توپوگرافی
3-6- 1 ناهمواري:
تهران را میتوان به سه منطقه طبیعی تقسیم کرد.
کوههاي شمالی: بزرگترین نقطه این کوهها قله توچال به ارتفاع 3933 است.
دامنهکوهها:اینمنطقهشاملقسمتهايشمالیشهرمانند:اوین،درکه،نیاوران،حصاركوسوهانک میشود.
دشت جنوبی: بخش اعظم شهر در این دشت قرار گرفته و شیب ملایمی از شمال به جنوب دارد.
3-6- 2 شیب زمین
از شمال بهجنوب در دامنهکوهستان شمیرانات 10 % تا 15 % از تجریش تا تپههايعباسآباد با شیب متوسط 3 % تا
5 % از عباسآباد تا خیابان انقلاب 2 % و از مرکز شهر تهران تا کناره 1 % است.(جعفري،بیتا:10 )
3-6- 3 زمین شناسی
مشخصهاصلی زمینشناسی تهرانقرارگرفتنآنبینتودهعظیم رشتهکوهالبرز(متعلقبهدورانسومزمینشناسی) وفلات ایران(متعلق به دوران چهارم زمینشناسی)است.مهمترین نمود این مسالهوجود گسلهاي فعالی چون گسل مشاء،گسل شمال تهران و گسل ري است که موجب شده همواره زمینلرزههاي خفیف و نامحسوسی در محل این گسلها به وقوع بپیوندد.
3-7- جمعیت
3-7-1 تعداد جمعیت
استان تهران براساس شرشماري سال 90 جمعیتی بالغ بر 12 میلیون و133 هزارو391 نفر پرجمعیتترین استان کشور است و بیش از 16درصد از مردم ایران در آنجا زندگی میکنند.در حالی که وسعت آن کمتر از 2درصد کل کشور است.بدین ترتیب میتوان آن را پرتراکمترین استان کشور دانست.و در این میان شهر تهران براساس سرشماري سال 90جمعیتی بالغ بر 8میلیون و 293 هزارو 140 نفر را در خود جاي داده است.
جدول شماره 3- 2
جغرافیاي انسانی
شهر تهران:8293140
استان تهران: 12183391
جمعیت
5179 نفر در کیلو متر مربع
تراکم جمعیت
فارسی
زبان
آذري،گیلکی،لري،کردي،مازنی و…
دیگر زبانها:
شیعه
مذهب
جدول شماره3 -3 :جغرافیاي طبیعی
730کیلومترمربع
مساحت:
متوسط 1190 متر
ارتفاع از سطح دریا:
جدول شماره 3- 4 : آب و هوا
حداکثر:40 و حداقل:7- درجه(1383)
میانگین دماي سالانه:
316میلیمتر
بارش سالانه:
40روز
روزهاي یخبندان سالانه:
3-7- 2 توزیع جمعیت
ویژگیهاي جمعیتی واجتماعی مناطق 22گانه شهر تهران براساس دادههاي آماري
-توزیع جمعیت در مناطق داراي پراکندگی زیادي است،غرب تهران با وجود وسعت بیشتر داراي جمعیت کمترياست.و این میتواند به علت وجود فرودگاه مهر آباد در غرب شهر تهران باشد.
1-خوابگاه دانشجوئی در منطقه شش تهران، بافت جمعیتیو اجتماعی این منطقه را کاملاً تحت تاثیر قرار داده است.
2-در جنوب تهران زادوولدبیشتر بوده است.
3-بعد خانوار مانند سایر نقاط کشور رو به کاهش است.
4-سالخوردگان در شمال و شرق تهران بیشتر است .
5-بیشترین علت مهاجرت به تهران به دلیل پیروي از خانوار و سپس جستجوي کار بوده است.
6-بیشترین مهاجراناز شهرهاي استانهاي دیگر ،مربوط به شهر تهران می باشد.
7-بیسوادي در مناطق جنوب بیشتر از سایر مناطق است.
8-نرخ بیکاري در مناطق غربی بیشتر از سایر مناطق است.
9-سهم جمعیت شناور درمناطق شمالی بیشتر از جنوبی است.
10-بیشترین واحد مسکونی قدیمی در جنوب تهران قرار دارد.
11-تابعین افغانی بیشتر از سایر اتباع خارجی است.
3-6-3 تراکم نسبی
تراکم جمعیت در استان تهران 5179 نفر است که حدود 20 برابر جمعیت در کلکشور(46 نفر در هر کیلومتر مربع )است. سهم مساحتی تهران برابر 8/0 درصد و سهم جمعیتی آن نیز 2/16 درصد است. گزارشهاي استخراج شده از آمار سال 90 نشان میدهد که از سه میلیون و 723 هزار و 190 خانوار بیش از 3 میلیون و 400 هزار خانوار در مناطق شهري این استان زندگی میکنند.از میان خانوادههاي یک،دو،سه و چها نفره استان تهران از کل کشور بیشتر و خانوادههاي پنج نفره و بیشتر ،بیش از شش درصد کمتر از کل کشور است. (کدمطلب 6069 ).
در شهر تهران رسوخ بافت جدید مبتنیبر الگوي معماري غربی ،تضاد و تباین جدي در ساخت شهر دیده میشود.با توجه به اینکه ساختمان سازي بر اساس رفع نیاز و بدون برنامهریزي صورت گرفته است،لذا تدابیري براي ترددو نیز احداث مجتمع هاي خدماتی همچون مدارس،بیمارستان،سوپرها و سایر خدمات شهري نشده است.این شهر مملو از خودروهاي خصوصی هستند که از بام تا شام در کنار یکدیگر در رفتوآمد بوده و هواي شهر را آلوده مینمایند.و همچنین موجب نقض قانون میشوند، و برخی به دلیل کثرت تعداد خودروها ،امکان پارکینگ و توقفگاه خودرووجود ندارد.لذا خودروها مناطق ممنوع شده را اشغال مینمایند.با توجه به گسترش فرهنگ و رفتار اجتماعی در شهر به ویژه در نقاط خوش آب وهوا و مرفهنشین،بافت کاملاً متضادي به شهر حاکم شده است که بر اساس آن،نحوه مسکن گزینی،

پایان نامه
Previous Entries منابع مقاله درباره مشارکت سیاسی، فرهنگ سیاسی، رفتار سیاسی، افزایش مشارکت Next Entries منابع مقاله درباره اعتماد سیاسی، توزیع فراوانی