منابع مقاله با موضوع منابع محدود، انرژی هسته ای، پرونده هسته ای

دانلود پایان نامه ارشد

ای جدید وارد یک دوره همکاری های استراتژیک می شوند و این آغاز یک دوره جدید در روابط بین الملل است.
با توجه به جایگاه جدیدی که روسیه در سیستم بین المللی پیدا می کند، به نظر می رسد که هماهنگی اش با قدرت های محور در نظام بین المللی بیشتر می شود. در همين چارچوب است که حضور آنان را در سرزمين چک براي امضاي قراردادها در خصوص سلاح‌هاي هسته‌اي، بايد به تعريف نشست.
اما به راستي جايگاه واقعي روسيه در نظام بين الملل كجاست. اما از آن جا كه علاقه به ايفاي نقش ابرقدرتي موجب شده است كه، بسياري از روس ها به رغم خرسندي از پايان جنگ سرد واز بين رفتن نظام سياسي گذشته، نسبت به موقعيت ونقش جهاني اتحاد جماهير شوروي رويكرد نوستالژيك داشته باشند. به گفته مارك اسميت، از زمان فروپاشي شوروي تاكنون آروزي روس ها اين بوده است كه روسيه وآمريكا را شركايي برابر درنظام بين المللي ببيند(Smith,2005)
چنين تمايلي حتي در ادبيات رهبران روسيه قابل مشاهده است.ايگور ايوانف،وزير سابق روسيه، در كتابي كه درباره سياست خارجي روسيه در سال2002 منتشر كرد، مي نويسد كه :
عموماٌ يك واقعيت شناخته شده است كه روابط روسيه وامريكا همچنان عنصري بسيار تأثير گذار در فضاي سياسي جهان باقي مي ماند.روسيه وامريكا هردو به عنوان عضو دائمي شوراي امنيت سازمان ملل متحد وقدرت هاي بزرگ هسته اي، مسئوليت وي‍ه اي دربرابر چالش هاي صلح وامنيت بين المللي دارند.هردو از منافع جهاني برخوردار مي باشند وبه طور فعالانه در فرآيند محدود سازي وكاهش تسليحات وحل وفصل بحران ها در سراسر جهان مشاركت دارند.امروزه به ندرت مشكل بين المللي مهمي قابل مشاهده است كه بدون مشاركت مسكو و واشنگتن قابل حل باشد((Smith,2005).
مبالغه درميزان قدرت روسيه در سطح جهاني وتأكيد بيش از اندازه براين مسئله در تحليل ها ورفتارها هاي سياست خارجي روسيه موجب بروز انتقاداتي شده است .به طوري كه سرگئي كاراگانوف،رئيس شوراي سياست خارجي ودفاعي روسيه، در مقاله اي در 14آوريل 2000در روزنامه ايزوستيا به رهبران روسيه توصيه مي كند كه نبايد سعي كنيم ابرقدرت جهاني شويم اواستدلال مي كند كه روسيه با منابع محدودي كه دارد نبايد آن را در سياست خارجي پخش كند زيرا اين رويكرد از روسيه اجرايي سياست خارجي موفق را مي طلبد . اودر انتقاد به سياست هاي روسيه اظهار مي كند كه، چه لزومي دارد كه ما به منابع محدودي كه داريم در مناقشه پيرامون يوگسلاوي شركت كنيم؟ از مانورها ي پيرامون عراق چه سودي برديم؟ (كاراگانوف،2000)با اين تحليل مي توان گفت اگرچه روسيه از لحاظ نظامي وهچنين سياسي يكي از قدرت هاي برتر مي باشد ولي از لحاظ اقتصادي جهان سومي است چون روسيه مانند ديگر كشورهاي جهان سومي از منابع زيرزميني تغذيه مي كند.

جمعبندی
روسیه در چند قرن گذشته دارای سنت دیر پای سیاست “قدرت بزرگ” بوده است که فراتر از دوره شوروی ومنازعات جنگ سرد به دوران تزار می رسد.مشکلات اقتصادی در دوره شوروی، امکان تداوم نقش ابرقدرتی در سطح جهان را با مشکل روبه روساخت ونوعی عقب نشینی سیاسی ونظامی از این نقش آغاز شد. از این روپس از فروپاشی، روسیه با یک خلأ اساسی مواجه شد.افول قدرت دولت در مقایسه با گذشته ،اوضاع اقتصادی وخیم واحساس ژرف سرافکندگی وتحقیر ملی (بویژه در زمانی که رهبران مسکو با رهبران غربی در نقش یک کشور تامین کننده کمک ملا قات می کردند)منجر به نوعی ابهام وسردرگمی در جایگاه ونقش روسیه در مناسبات بین المللی گشت.روسیه (دوره یلتسین) نیز موقعیت ابرقدرتی ونقش جهانی پیشین را وانهاده بود.اما با روی کارآمدن پوتین ،شاهد تحولات جدیدی در عرصه سیاست خارجی روسیه هستیم .بسیاری بر این اعتقاد ند که روی کار آمدن پوتین ،پایان بازی با حاصل جمع صفر در سیاست خارجی این کشور بود.در این راستا پوتین اعلام کرد هدف اصلی دولت وی ، احیای قدرت روسیه در صحنه بین الملل می باشد وهمکاری با ایران را می توان در این چهارچوب ارزیابی کرد وهچنین استفاده از کارت ایران در مناسبات شان با غرب را می توان در این راستامورد بحث قرار داد.به عبارت دیگر این که،روسیه برای جلوگیری از منزوی شدن توسط غرب به دولت های مسئله دار مانند ایران ،عراق دوره صدام لیبی ،کره شمالی وکوبا روی آورد.واینکه روسیه امروزه حمایت نیم بند وسطحی از ایران درمورد پرونده هسته ای دارد این نشان گرآن است که جایگاه خود را در سطح بین المللی باز یافته اند.

مقدمه
پس از طرح اتم برای صلح در زمان ریاست جمهوری «آیزنهاور» امریکایی ها شروع به اعطای امتیاز به کشور های دوست خود، جهت دست یابی به تکنولوژی هسته ای نمودند که ایران در آن زمان مشمول این امتیازات قرار گرفت.
در ارتباط با کمک های هسته ای آمریکا به ایران ، دو دید گاه کلی مطرح است:
1-با توجه به استفاده امریکا از بمب اتمی در «هیروشیما » و»ناکازاکی» وتبعات منفی آن در جامعه جهانی، این کشور برای تلطیف فضای موجود ، با طرح اصطلاح «اتم برای صلح« با انتقال این تکنولوژی به کشورهای که در مدار سیاسی امریکا بودند ، سعی بر تغییر جهت گیری ها در عرصه ی بین المللی وتحت الشعاع قرار دادن فعالیت های هسته ای خود داشت.
2-دیدگاه رایج دیگر، دوران جنگ سرد ورویارویی اتمی دو ابرقدرت در عرصه ی جهانی را در برمی گرفت که آیزن هاور، رئیس جمهوری وقت امریکا در دیدار سران انگلستان، فرانسه وآلمان غربی، وحشت خود را حمله ناگهانی اتحاد جماهیر شوروی به مرزهای شمالی ایران وافتادن در دام کمونیسم ودر نتیجه از دست رفتن پایگاه مهم غرب واز هم گسستن کمربند بازدارندگی کمونیسم در جنوب مرزهای شوروی اعلام کرده بود Howard,2004:98).
آیزنهاور اعلام داشت :« برای حفظ منافع آمریکا لازم است ایران اتمی شود» ولذا شاه مورد حمایت هسته ای امریکا در دست یابی ایران به فناوری هسته ای واقع شد.

1-تاريخچه فعاليت هاي هسته اي پيش از انقلاب
ایران برنامه هسته ای خود را از اواسط دهه 1960 /1339 ش در زمان پهلوی با حمایت امریکا آغاز کرد .در سال 1967/1336ش ایلات متحده برای تأسیس مرکز تحقیقات هسته ای تهران یک راکتور هسته ای تحقیقاتی 5 مگاواتی برای ایران فراهم کرد(Tarock,2006). از این رو منطق ایران برای آغاز توان هسته ای براساس مطالعه دانشگاه استانفورد در سال1972/1351 ش بود ،که« ساخت نیروگاه های هسته ای با توان تولید 20000 مگاوات با استفاده از انرژی هسته ای را توصیه می کرد»(Howard,2004:98). در نتیجه ایلات متحده، ایران راتشویق کرد تا بخش انرژی غیر نفتی خود را گسترش دهد واعلام کرد که ایران برای بدست آوردن ظرفیت الکتریکی که موسسه تحقیقاتی دانشگاه استانفورد اعلام کرده بود، نیازمند رآکتورهای هسته ای است. علاوه براین، امریکا علاقه خود را برای فراهم آوردن پشتیبانی فنی وآموزشی از این برنامه اعلام کرد(Sahimi,2003). در نتیجه با حمایت امریکا، فرانسه وآلمان شاه یک برنامه هسته ای را برای ساخت 23راکتور هسته ای آغاز کردکه قرار بود درسال 1990/1379 ش به بهره برداری برسند . سه کشور حمایت کننده نیز قار دادهایی برای تربیت دانشمندان هسته ای ایران به انجام رساندند.(Tarok,2006).
بخش اصلی این برنامه هسته ای ایران شامل ساخت یک نیروگاه هسته ای بوشهر در ساحل جنوبی ایران است. حکومت شاه هزینه مالی قرارداد با اتحادیه کرافت ورک(زیر مجموعه زیمنس) آلمان غربی برای ساختدو راکتورهسته ای 1200مگاواتی در آن محل پرداخته بودکار ساخت از 1974/1353ش آغاز شد. سال 1353 ش نقطه عطفی در تحقیقات هسته ای ایران ایران در زمان پهلوی محسوب می شود;

چرا که در این سال ایران قراردادی با بنیاد پژوهشی «استانفورد«امریکا منعقد کرد که طی آن، این مرکز پژوهشی وابسته به دانشگاه استانفورد، برای توسعه ایران مجری تحقیق وارائه چشم انداز میان مدت درابعاد اجتماعی ، اقتصادیو صنعتی شداین بنیاد در نهایت در مطالعه ای بیست جلدی که تحت عنوانSRI Report)برای ایران ارائه کرد، پیشرفت صنعتی واقتصادی ایران متکی به تولید بیست هزار مگاوات برق تا سال 1995 م وراه تولید این مقدار برق را از طریق تأسیس نیروگاه های هسته ای بودر ایران قلوداد کرد(روزبهانی،57:1384)
به این جهت تصمیم به تولید «برق هسته ای » نقطه ی دیگری بود که تحرکات وسیعی را ایجاد کرده بود وتأسیس «سازان انرژی اتمی ایران» اولین گام در این راستا بود.
در سال 1353 ش سازمان انرژی اتمی ایران (AEOI)تأسیس و«اکبر اعتماد» به ریاست آن منصوب گردید . همچنین مرکز اتمی دانشگاه تهران نیز تحت نظر آن قرار گرفت. متعاقب تأسیس این سازمان، دولت وقت سرمایه گذاری وسیعی را در جهت رشد سریع علوم وفنون هسته ای انجام داد.بنابراین ایجاد 23 نیروگاه اتمی با ظرفیت حدود 23000مگاوات، هدف اصلی واساسی دولت وقت در این دهه بوده است(توکل پور کو خدان ،116:1388) .
در برایند کلی می توان گفت که فعالیت های هسته ای ایان در پیش از انقلاب عملاٌ با حمایت ومرکزیت غرب(امریکا، فرانسه،آلمان وتا اندازه ای انگلستان وکانادا) با دو رویکرد کوتاه مدت وباند مدت یعنی تولید برق هسته ای ودستیابی به چرخه کامل سوخت دنبال می شد.جذابیت های اقتصادی نیروگاه اتمی ایران برای کشورهای صنعتی گاه تا اندازه ای بودکه حتی نگرانی های راهبردی ناشی از گسترش سلاح های هسته ای به حاشیه رانده شده بود.

2-فعالیت های هسته ای بعد از انقلاب
فعایت های هسته ای ایران از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی تا کنون به تناسب اوضاع وشرایط حاکم ،فراز ونشیب های را پشت سرگذاشته است که طی دوره های اخیر مورد بررسی قرار می گیرد.
1-2دوره رکود
با پیروزی انقلاب اسلامی با توجه به شرایط انقلابی کشور ونوع نگاه معدود افرادی در داخل کشور که خواهان لغو قراردادهای نیروگاه هسته ای بودند، روند پرونده هسته ای ایران متوقف شد.و از طرفی در نتیجه ناآرامی های داخلی وانصراف آلمان از تکمیل پروژه متوقف گردید.راکنتورهای نیمه تمام براثر 6 حمله جداگانه عراق بین سال های 1984تا1987(1363تا1366)به شدت صدمه دیدند(Howard,2000)بعد از جنگ ایران وعراق زمانی ایران برنامه هسته ای خود را آغاز کرد،اتحادیه کرافتورک تحت فشار امریکا از شروع مجدد پروژه بوشهر امتناع کرد.همچنین آلمان از تحویل قطعات رآکتورها ومدارک فنی ای که ایران هزینه های آن را پرداخته بود خودداری کرد .
2-2آغاز مجدد فعالیت های هسته ای
به دنبال تثبیت شرایط سیاسی در داخل ایران ومهیا شدن انسجام ساختاری در نظام،انگیزه های احیای پروژه یهسته ای در ایران قوت بیشتری گرفت. در این زمان مسئولان ایران تصمیم گرفتندکه هم زمان با ساخت نیروگاه های بوشهر ، ایجاد تأسیسات سوخت هسته ای را نیز دنبال کنند.
جمهوری اسلامی همان گونه ذکر شد ابتدا سعی کرد نظر آلمانی ها را جلب کند در اسفند 1366/مارس 1987، سازمان انرژی اتمی ایران با کنسرسیمی از شرکت های آلمان غربی، اسپانیا وآرژانتین به منظور از

سرگیری کار نیروگاه بوشهر وارد مذاکره شد.در پائیز همان سال، جمهوری اسلامی اقدامات اولیه در این سایت رانیز فراهم آورد. بااین حال، تا یک سال بعد از خاتمه جنگ در سال 1368 ش نه تنها کار نیروگاه بوشهر آغاز نشد ، بلکه آلمانی ها از ادامه همکاری با ایران انصراف دادند.
ایران پس از بی نتیجه ماندن تلاش های متعددش برای پیدا کردن تأمین کننده غربی که بتواند نیروگاه هسته ای بوشهر را به اتمام برساندبه روسیه روی آورد جمهوری اسلامی در سال 1373 ش با عقد قرار دادی به ارزش 700میلیون دلار، تکمیل واحد اول نیروگاه بوشهر را به امضا برساند. این قرارداد در اواخر سال 1374ش/ژانویه 1996 میان سازمان انرژی اتمی ایران وشرکت «اتم استروی اکسپورت« روسیه اجرایی پیدا کرد(International Crisis Group,2003)
3- 3خیزش هسته ای کشور
در اوت 2000 سازمان منافقین ایران که از سال 1997/1376 ش در فهرست سازمان های تروریستی وزارت خارجه (ایلات متحده)قرار داشته است، شواهدی را رائه کردکه دو کارخانه هسته ای بی آنکه به سازمان بین المللی انرژی هسته ای اعلام شوند، تأسیس شده اند. این گروه

پایان نامه
Previous Entries منابع مقاله با موضوع بحران گرجستان، ریاست جمهوری، شورای امنیت Next Entries منابع مقاله با موضوع دولت ایران، انرژی هسته ای، وزارت خارجه