منابع مقاله با موضوع عوامل بازدارنده، برنامه هسته ای ایران، سیاست خارجی

دانلود پایان نامه ارشد

نظامی ایران و روسیه در خلال سال های 2000 تا 2005 بالغ بر 300 تا 400 میلیون دلار منهای همکاری در بخش فضا و تجهیزات ای بود. این ركود در روابط نظامی ایران و روسیه به طور ناگهانی در سال 2005 تغییر پیدا کرد. این تغییر بیشتر شامل خرید 29 مجموعه موشکی Tor-M1 /SA-15بود. بنا به شواهد مستدل 16 دستگاه از Tor-M1 /SA-15ایران برای فروش به یونان در نظر گرفته شده بودند اما محقق نشد( بارابانو،2007)

در حال حاضر روسیه علاقمند به ادامه همکاری های نظامی با ایران است ولی شرایط و موقعیت را با توجه به عوامل مختلف در نظر خواهد گرفت. با این که روسیه در زمینه مبادلات متعارف نظامی با ایران همکاری های گسترده ای انجام داده.به هرترتيب مطالعه و بررسی مسائل و واقعیات حاکم بر روابط ایران و روسیه و همچنین تحولات جاری مرتبط با این روابط می توان دو دسته از عوامل بازدارنده و پیش برنده روابط دفاعی را در پیش گرفت:
1-   عوامل بازدارنده:
الف) مخالفت آمریکا با این همکاری ;
ب) تشدید مناقشه هسته ای ایران;
 ج) تاخیر روسیه در اجرای تعهدات استراتژیکش در قبال ایران;
2-     عوامل پیش برنده:
الف) سیاست راهبردی روسیه در افزایش فروش تسلیحات نظامی ;
ب)تداوم محدودیت در روابط ایران و غرب که باعث تمایل بیشتر ایران به روسیه می شود.; 
با توجه به بیان عوامل بازدارنده و پیش برنده مهمترین موضوعی که شاید بتواند روند توسعه همکاری را متوقف سازدتداوم اوج گیری مناقشه کنونی برسر فعالیت های هسته ای ایران است. واین نیز با توجه به تاثیر عوامل پیش برنده و همچنین زمینه های موجود همکاری بعید به نظر می رسد که بطور کامل این همکاری ها قطع گردد ولی محدود شدن همکاری ها در این زمینه دور از انتظار نیست. در غیر این صورت همان طور که تجربه ثابت کرده سایر عوامل بازدارنده مانند مخالفت های آمریکا ظرفیت کاملی برای قطع همکاری های دفاعی ایران و روسیه ندارد.
2-2همکاری های هسته ای
درسراسر سال های پس از فروپاشی شوروی، روسیه از دیدگاه غرب مهم ترین متهم در خصوص تجهیز ایران به فناوری هسته ای ، موشک های دوربرد وهمچنین تسلیحات متعارف بوده است.برای قریب به یک دهه همکاری های تکنولوژیک ونظامی ایران وروسیه مهم ترین سرفصل گفت گوهای دوره ای رهبران امریکا وروسیه در فاصه سال ها1993 تا2003به شمار می رفت.طی این دوره روسای جمهور امریکا تلاش زیادی به خرج دادند تا رهبران روسیه را بهد قطع این همکاری ها متقاعدکنند.
واضح است که این سطح همکاری ها تاکنون مسئله برانگیز ترین ودرعین حال جدی ترین بخش همکاری های ایران وروسیه بوده است. وبه همین دلیل بسیاری متعقدند که سرنوشت این همکاری ها در نهایت می تواند روشن کننده مسائل زیادی در روابط دوکشور باشد.
از این رو،همکاری های هسته ای روسیه با ایران از اهمیت ویژه ای برخورداراست .رابرت فریدمن26 این مسأله را درچهار نکته مهم می داند :
1-فروش راکتورهسته ای، به ایران، درآمد ارزی بالایی برای روسیه در پی داشته ومقامات روسیه اطمینان ندارند که در صورت افزایش کسری بودجه در آمریکا حتی اگر رئیس جمهور امریکا وعده پرداخت های بالایی را در ازاء قطع همکاری های هسته ای به ایران بدهد ممکن است کنگره آمریکا با چنین تخصیصی موافقت نکنند;
2-ایران به طور مداوم به روسیه یادآور شده است که درصورت آغاز فعالیت رآکتور بوشهر ،این کشور آماده خرید حداکثر 5رآکتوراتمی دیگر از روسیه خواهد بود;
3-رآکتور بوشهر وکارخانه های روسی دخیل در ساخت این رآکتور باجلب فعالیت مهندسین وتکنسین های روسی در این عملیات ،باعث پویا یی هرچه بیشتر صعنت هسته ای در روسیه می شود;
4-مقامات کرملین با ایستادگی در مقابل فشارهای بین الملل درخصوص قطع همکاری های هسته ای ایران ،می توانند افکار عمومی داخل کشورش را نسبت به استقلال عمل روسیه در عرصه سیاست خارجی اقناع نماید (Freedman ,2004:11).
علی رغم نگرانی های مسکو در مورد برنامه هسته ای ایران به نظر می رسد کرملین مجبور به یک انتخاب استراتژیک جهت تقویت روابط اقتصادی ونظامی با ایران می شود.
هرچند همکاری هسته ای با ایران در برگیرنده منافع سرشار اقتصادی برای روس ها می باشد. اما قدر مسلم هرچه هست نباید این نکته را از نظر دور داشت که روسیه خود از ایران هسته ای می هراسد واین نگرانی ارتباطی با فشار های واشنگتن ندارد. از نگاه روس ها،امنیت مرز های جنوبی این کشوردرعدم محاط بودن به تهدید هسته ای، بسیار بر بستن قراردادهای متعدد باارزش چندصدمیلیون دلاری الویت دارد)کرمی ،199:1384). دقیقاٌ ازهمین روی بود که مسکو پس از افشای تصاویری از سایت های هسته ای ایران در اراک ونطنز بدون اطلاع قبلی روس ها، در ارتباط با تداوم همکاری هسته ای خود با ایران با تردید روبه رو شده وتا مدتی تکمیل نیروگاه اتمی بوشهر را به عقب انداختند.
پوتین اندکی پس از اجلاس گروه 8کشور صنعتی درIsland sea در ژوئن 2004ودر پاسخ به سؤال یکی از خبرنگاران چنین اعلام نمود: چنان چه ایران تقاضای جامعه بین المللی را مبنی بر ارائه شفافیت بیشتر در برنامه هسته ای اش نادیده بگیرد وبه همکاری های گسترده با آژانس بین المللی انرژی اتمی نپردازد روسیه فعالیت های خود را دربوشهر متوقف خواهد. علاوه براین طی نشست مشترک بوش وپوتین در نوامبر2004در شیلی ، پوتین صریحاٌ تأکید نمود که در گفتگوهای دو طرف پیرامون فعالیت های هسته ای ایران پیشرفت چشم گیری حاصل شده است.سرگئی لاوروف با تصریح بیشتر در این زمینه اعلام نمود که هیچ اختلاف نظری بین روسیه وآمریکا درخصوص برنامه هسته ای ایران وجود ندارد.وهمچنین لکساندر ورشباو ،سفیر امریکا در روسیه ضمن استقبال از این پیشرفت ها با همتا یی روسی خود اعلام نمود: اگرچه روس ها در گذشته پیرامون رژیم کنونی ایران سیاست های مبهمی از خود نشان می دادند،اما اکنون آن ها چشمان خود را در ارتباط با این خطر کاملا ٌباز کرده اند ….به طوری که همکاری ما بااین کشور در این رابطه روبه افزایش است Nartker,2005)) .
از طرفي موضع گیری روس ها ماه های اخیر بیش تر، قابل تأمل می باشد.پس از رأی مثبت روسیه به قطعنامه شماره1929 برضد فعالیت های هسته ایران ،”دمیتری مددوف “رئیس جمهور فدراسیون روسیه در جلسه سفرای روسیه در كشورهای خارجی  و نمایندگان دائمی روسیه در سازمان های بین المللی. مسكو، 12 جولای 2010.که به تشریح سیاست خارجی روسیه پرداخت وسخنان تأمل برانگیزی را در خصوص برنامه هسته ای ایران ایراد نمود که یکی از مباحث محوری سخنان اورا تشکیل می داد که مورد توجه محافل غربی قرار گرفت وی مسئله برنامه هسته ای ایران را اینگونه بیان کرد:«مایلم ‌به ‌صورت ‌جداگانه ‌به ‌یك ‌موضوع ‌پیچیده ‌دیگر ‌اشاره ‌كنم ‌و ‌آن ‌برنامه ‌هسته‌ای ‌ایران ‌است…. ‌باید ‌از ‌راه‌كار های ‌ساده ‌در ‌این ‌زمینه ‌فاصله ‌گرفت. ‌بدیهی ‌است ‌كه ‌ایران ‌به دریافت ‌توانی ‌نزدیك ‌می‌شود ‌كه ‌اصولاً ‌می‌‌تواند ‌برای ‌ساخت ‌سلاح‌‌های ‌هسته‌ای ‌مورد ‌استفاده ‌قرارگیرد. (مدودف،1389). او در بخش دیگر سخنرانیش به رفتار مقامات ایرانی پرداخت واین گونه بیان کرد«البته ‌نباید ‌فراموش ‌كرد ‌كه ‌رفتار ‌طرف ‌ایرانی ‌هم ‌بهترین ‌رفتار ‌ممكن ‌نیست. ‌ما ‌از ‌تهران ‌پیگیرانه ‌دعوت ‌كرده ‌و ‌می‌‌كنیم ‌كه ‌درجه ‌مطلوب ‌رفتار ‌باز ‌و ‌«همكاری‌پذیری» ‌با ‌آژانس ‌بین‌المللی ‌انرژی ‌اتمی ‌را ‌از ‌خود ‌نشان ‌دهد ‌و ‌همه ‌سئوالات ‌باقی ‌مانده ‌را ‌روشن ‌بكند.ولی ‌آن‌هایی ‌كه ‌در ‌جهت ‌جستجوی ‌راه ‌حل ‌قابل ‌قبول ‌تلاش ‌می‌كنند، ‌مسئولیت ‌بسیار ‌جدی ‌بر ‌دوش ‌خود ‌دارند. ‌همه ‌باید ‌فعالانه ‌و ‌با ‌هم ‌رفتار ‌كنند ‌و ‌نباید ‌به ‌اقدامات ‌یكجانبه ‌اكتفا ‌كنند. (مدودف،1389).
برخی ناظران معتقدندکه، مقامات روسیه نه تنها به دلیل ارجحیتی که برای روابط با ایالات متحده قایل اند بلکه در تلاش برای ارائه تصویری از خود به عنوان رهبران یک قدرت جهانی و دارای مسئولیت بین المللی27، ناگزیر از هماهنگی با مواضع کشورهای غربی در قبال بحران اتمی ایران بوده اند. روسیه در سال های اخیر در تلاش برای حفظ موقعیت خود به عنوان یک قدرت جهانی، در مواردی درگیر، اختلاف نظر هایی با ایالات متحده و سایر کشور های غربی بوده است. از این رو، روسیه پس از انتخاب اوباما به عنوان رئیس جمهورآمریکا سعی کرده است با همتايان آمريكايي خود به تعریف وسطح جدیدی از مناسبات با یکدیگر بپردازند وهمچنین روسیه وامریکا تصمیم گرفته اند برای کاهش مشکلات خود نقاط اختلاف واشتراک را از هم تفکیک کنند وبا تکیه برنقاط قابل مذاکره، اختلا ف های خود را حل وفصل نمایند. که یکی از مهم ترین اختلافات روسیه وآمریکاموضوع ایران وازجمله” پرونده هسته ای ايران” می باشد.
در اين مدت روس‌ها تلاش مي‌كردند به نوعي با تعديل مواضع امريكايي‌ها بدون اين كه بخواهند رو‌در‌رو با آن ها قرار گيرند، اختلاف ‌نظر خود را با آمريكا در این خصوص نشان دهند. تا بهره برداری لازم را در مناسبات با تهران داشته باشند.
به هرترتيب ،برخی از ناظران مسائل بین الملل روابط ایران وروسیه درچند ماه اخیر را به “زمستان هسته ای “تشبیه  کرده اند. اما قدر مسلم آن است با وجود موافقت نامه ها وتوافقات روس ها در زمینه هسته ای با ايران منعقد كرده اند ، اما آن ها منافع ملی خود را برهرگزینه ای دیگر ترجیح می دهند به عنوان مثال :مشاور رئیس جمهوری روسیه در واکنش به اظهارات رئیس جمهوری اسلامی ایران و انتقاد وی از موضع دوپهلوی مسکو در خصوص موضوع هسته ای تهران گفت: روسیه صرفاٌ در این مسئله به منافع خود می اندیشد.
سرگئی پریخودکو” در توجیه سیاست دوپهلوی روسیه در قبال موضوع هسته ای ایران و حمایت کشورش از قطعنامه هاي ضد ایرانی در شورای امنیت گفت: موضع روسیه درباره برنامه هسته ای ایران نه در راستای طرفداری از آمریکاست و نه جانبداری از ایران. پریخودکو گفت : روسیه بدون تردید از منافع ملی دراز مدت خود پیروی می کند. موضع ما دقیقا موضع روسیه است و در آن منافع ملت روسیه منعکس می شود به همین خاطر نمی تواند در طرفداری آمریکا و یا جانبداری ایران باشد.

اما در مجموع دلایل کمرنگ شدن حمایت روسیه از ایران در کشمکش هسته ای ایران وغرب این است که، قدرت های بزرگ جهانی بخشی از سیستم بین المللی هستند وقواعد حاکم برسیستم بین المللی بر رفتار آنها تاثیر می گذارد. روس ها در ازای عدم حمایت از ایران ،توانسته اند نصب سیستم دفاع موشکی آمریکا در لهستان وچک ملغی کنند وامتیازات اقتصادی قابل چشم گیر تری از امریکا بگیرند ودر مجموع جایگاه بهتری در نظام بین الملل به دست آورند. علاوه بر این، روسیه و آمریکا با امضای توافق های هسته ای جدید وارد یک دوره همکاری های استراتژیک می شوند و این آغاز یک دوره جدید در روابط بین الملل است .با توجه به جایگاه حدیدی که روسیه در سیستم بین المللی پیدا می کند، به نظر می رسد که هماهنگی اش با قدرت های محور در نظام بین المللی بیشتر می شود.

دولت روسيه در مورد برنامه هسته اي ايران با تناقض جدي روبه رو است. از يك سو، روسيه به هيچ وجه تمايل ندارد كه تهران به تسليحات هسته اي دست پيدا كندچون هم تهديدي براي براي روسيه مي تواند باشد وهم از اين جهت كه ممكن است موجب اشاعه اين سلاح به ساير كشورهاي خاورميانه از جمله كشورهاي شود كه با مسكو خصومت دارند.
از سوي ديگر ، روسيه به هيچ وجه تمايلي به ناتمام گذاردن ساخت نيروگاه بوشهر ندارد. چون در صورت ناتمام ماندن نيروگاه بوشهر، ايران وامريكا(همانند امريكا وليبي) نهايتاٌ در مورد تكميل آن توسط شركت هاي امريكايي به توافق دست يابند.
احتمال ديگري كه وجود دارد ، احتمال حمله نظامي به تأسيسات هسته اي ايران توسط امريكا ويا اسرائيل است.
هرگونه حمله به نيروگاه بوشهر وساير تأسيسات هسته اي شايد روس هارا از تناقضي كه در آن گرفتار آمده اند، رهايي بخشد. زيرا ضمن آن كه روس ها متهم به كوتاه آمدن در برابر فشارهاي غرب وبدقولي نخواهد شد، نگراني اين كشور در زمينه احتمال هسته اي شدن ايران

پایان نامه
Previous Entries منابع مقاله با موضوع سیاست خارجی، خلیج فارس، نفت وگاز Next Entries منابع مقاله با موضوع نظام بین الملل، سیاست خارجی، سازمان ملل