منابع مقاله با موضوع شعر فارسی، زبان فارسی، ادبیات فارسی، شعر عربی معاصر

دانلود پایان نامه ارشد

ا زبان فارسی آشنا شد. اما با دقت در دیوان بزرگ وی تأثیر پذیری وی از زبان فارسی را بسیار اندک خواهیم یافت.(تهانوی، 1963: 167)
زهاوی میل نمایانی به روایت داستانی دارد. همچنان که در فراخوانی به شادی و کامیابی پیش از آن که مرگ دامن انسان را بگیرد، تحت تأثیر خیّام قرار گرفته است، چرا که اگر پاییز فرا رسد گلی در باغ نمیماند . وی در این امر به شیوۀ ایرانیان در ذکر عشق بلبل نسبت به گل عمل مینماید.گرایش داستانی که شاعران ایرانی بدان متمایز گشتند در چندین دیوان زهاوی نمایان است و آن را در«الکلم المنظوم» نیز مشاهده میکنیم.(زهاوی،1924: 66 و 68 و 241)
اما حسین مجیب مصری، نشان تأثیرپذیری از شعر فارسی و ترکی به روشنی بر شعر وی دیده میشود که عنوان دیوانهایی که تا به امروز از وی به چاپ رسیدهاند عنوان مناسبی برای آن هستند. همانند «شمعة و فراشة»، «وردة وبلبل»، «حسن و عشق» و «همسة ونسمة». چرا که این عناوین مرکب، برگرفته از ترکیبهای عناوین منظوماتی فارسی هستند. همچنین تأثیرپذیری حسین مجیب مصری از ایرانیان در چندین پدیده نمایان است. نخستین چیزی که در این زمینه ذکر میشود دو پدیده میباشند، یکی ادبیات سمبلیک و دیگری عمل کردن به شیوۀ ایرانیان در روش ادبی آنان است. کسی که سی و پنج سال به مطالعۀ ادبیات فارسی پرداخته و بیش از بیست سال خود را به تدریس و نگارش در آن مشغول ساخته باشد باید تحت تأثیر آن قرار گرفته و بدون شک چیزهایی از آن برگرفته باشد.(مصری، 1955: ب)
همچنین روحیۀ شیفتۀ بهره رسانی دانش نزد معلم و آرزومند باز شدن چشم و دل بر افقهای جدیدی از شناخت، بزرگترین انگیزهای بود که شعر وی را به سوی این گرایش خاص متمایل ساخت و اصرار نمود تا شعر خود را صادقانهترین تصویرگر احساس و آیینۀ صافی برای دل خود قرار دهد. این گرایش تعلیمی وی با گرایش تجدیدی دیگری همزمان است و گویا وی میخواهد شعر عربی معاصر را به سوی مدرسهای ادبی ببرد که میتوان آن را مدرسۀ متحد اسلامی نام نهاد که از شعر عربی و فارسی و ترکی اتحاد یکپارچهای میسازد و بدین شکل شعر عربی را برای تلاقی با شعر فارسی و ترکی به خدمت گرفت تا آن جا که توانست شعر اسلامی را به شکلی واحد و در سه رنگ و آهنگی برخاسته از سه ساز نشان دهد. وی یاقوتی را تقدیم عروس شعر عربی نمود که خواهرش زبان ترکی بدان اهدا کرد. همچنین اصرار داشت تا تقسیمها و نشانههای مشترک این سه زبان را نشان دهد و شاید این کار آغاز تجدیدی باشد پس از آن که برخی از نوگرایان و مجددین بشاشت و گشاده رویی شعر را از میان بردند. (مصری، 1964: هـ )

2-4-4- دكتر حسین مجيب المصري و مذهب شيعه:
دكتر حسين مجيب المصري كتابی تأليف كرده است تحت عنوان (( كربلاء بين شعراء الشعوب الإسلامية )) اين كتاب از آخرين آثار وي است. او در مقدمة اين كتاب ابتدا به ظهور مذهب تشيع و شيوع آن در نواحي مختلف پرداخته است سپس از نگاه مسلمانان به واقعة عاشوراء و نحوة برگزاري مراسم عزاداري در نزد چهار ملت عرب، فارس، ترك و اردو پرده برمي دارد. دكتر حسين مجيب المصري در كتاب مذكور چهار باب اصلي، دو نمايشنامه و هزار و چهل و چهار بيت شعر از هفتاد و دو شاعر مسلمان عرب، فارس، اردو و ترك دربارة واقعة كربلاء آورده است. مؤلف پس از معرفي هر شاعر، به بررسي و نقد ادبي اشعار وي مي پردازد. كتاب ((كربلاء بين شعراء الشعوب الإسلامية )) توسط آقاي حسين محسني به عنوان پايان نامه دورة كارشناسي ارشد زبان و ادبيات عرب در دانشگاه تربيت مدرس تهران در سال 1385 ترجمه و مورد نقد و بررسي قرار گرفته است.
دكتر حسين مجيب المصري در كتاب مذكور به جديت كوشيده است تا واقعه كربلاء و ماتم سيد الشهداء را از حالت يك جريان صرفاً شيعي خارج نموده و به عنوان يك مسأله اسلامي و حتي جهاني معرفي كند. وي در مقدمة اين كتاب مي گويد: « همچنين علاقه بسياري داشتم كه اين مطلب را ثابت كنم كه تمدن اسلامي ما فقط در زبان عربي نهفته نيست بلكه در تمامي زبان هاي ملل اسلامي ريشه دارد و اين تمدن در اين زبان ها رشد و تكامل يافته و تأثيرگذاري و تأثيرپذيري در ميان حقايق آن موجود است و در واقع همة ملل اسلامي، مظاهر ديني خود را مديون ظهور دين جديدند. بارها اعلام كرده ام كه اين ميراث در گنجينه هاي مخفي نهفته است و بايد كشف و معرفي شود و شايسته است خوانندة عربي براي توسعة افق هاي معرفت خود، اين تمدن را در همه زبان ها بصورت تطبيقي مورد بررسي قرار دهد؛ اما اگر مطالعه خود را محدود به ميراث عربي كند، آشنايي او با اين تمدن با عظمت، آشنايي ناقصي خواهد بود. به قول معروف او با اين كار خود، كلمه اي را فرا مي گيرد اما علوم بسياري از او مخفي خواهد ماند. اين هدفي بود كه من بيش از شصت سال عمر و زندگي ام را با تأليف و پژوهش در راه آن گذاشتم. »(مجيب المصري، 2000م : 6).

2-4-5- دكتر حسین مجيب المصري و نقش او در ادبيات ملل اسلامي:
دكتر حسین مجيب المصري بالغ بر هفتاد اثر در زمينه ادبيات ملل اسلامي دارد كه در نوع خود بي‌نظير است، امري كه بدون شك او را به پدر ادبيات تطبيقي اسلامي مبدّل كرده است. البته محمد زكريا عناني معتقد است كه طه ندا طراح نظرية ادبيات تطبيقي اسلامي است و نظرية او در زمان حياتش مورد استقبال برخي صاحب نظران اسلامي و غربي، چون دكتر حسين مجيب المصري و ريچارد فراي قرار گرفت(عناني، 1991 : 46).
وي با آثار علمي خود، جهان عرب را با ادبيات ملل اسلامي و شاخه هاي آن در سرزمين هاي فارس و ترك آشنا كرد و در واقع ادبيات تطبيقي را به عنوان ابزاري براي ايجاد نزديكي ميان ملل اسلامي بكار گرفت.
وي نخستين مدرّس ادبيات تطبيقي اسلامي است. او خودش درباره زحماتي كه در راه ادبيات تطبيقي اسلامي كشيده است چنين مي گويد: «هرگز از اينكه جواني و پيري خود را در راه مطالعه و بررسي ادبيات تطبيقي اسلامي و پژوهش در ادبیات و تمدن ملل مسلمان گذاشتم، پشيمان نيستم. تشويق دوستان و مراكز علمي از شرق و غرب اين اطمينان را به من داد كه وظيفة خود را به نحو احسن انجام داده و اداي تكليف نمايم. اميدوارم تلاشم در درگاه ربوبي قبول افتد؛ زيرا دانشي را فرا گرفته و به ديگران آموختم و دانش آموخته هاي بسياري كه برخي از آن ها را نمي‌شناسم در نزد من فارغ التحصيل شده اند و بدين ترتيب به چشم دل ديدم كه بذري را كه سال ها پيش در زمين كاشته بودم، به گلستاني سرسبز مبدّل گشته است.»(مجيب المصري، 2000 : 6).
دكتر پرويني در تمجيد از دكتر حسین مجيب المصري و مقام و جايگاه او در ادبيات تطبيقي اسلامي اعتراف مي كند كه لقب پدر ادبيات تطبيقي اسلامي برازنده چنين شخصيت كم نظيري است، چرا كه او با نگاهي بي طرفانه و برخورد علمي با مسائل به عنوان يك مسلمان وحدت گرا، در طول عمر گرانمايه خود كوشيد كه از ادبيات ملل اسلامي و تطبيق عملي و مقايسه آنها با همديگر، در جهت همگرايي ملت هاي مسلمان استفاده كند و در اين مسير نيز تا حدود زيادي موفق بوده است(پرويني، 1389: 72).

2-4-6- آثار دكتر حسين مجيب المصري:
با تحقيق و جستجو در كتابخانه ديجيتال آستان قدس رضوي، اسامي برخي از آثار دكتر حسين مجيب المصري یافت شد كه اين آثار عبارتند از:
1. اقبال و القرآن : يك پژوهش تطبيقي قرآني است.
2. ايامي بين العهدَين: زندگينامة دكتر حسين مجيب المصري است.
3. غزوات الرسول بين شعراء الشعوب الإسلامية: حاوی تحقيقاتي دربارة ادبيات تطبيقي اسلامی است.
4. في الأدب الإسلامي، فضولي بغدادي امير الشعر التركي القديم.
5. معجم الدولة العثمانية: كه در بردارنده اسامي بزرگان دولت عثماني است.
6. بين شعراء العربية و الفارسية و التركية و الأوردية: درادبيات تطبيقي.
7. العربي في لغات الشعوب الإسلامية (الأردية- التركية- الفارسية)
8. بين العرب و الفرس و الترك، در ادبيات تطبيقي.
9. كربلاء بين شعراء الشعوب الإسلامية.
10. المسجد بين الشعراء العربية و الفارسية و الأوردية.
11. الأندلس بين شوقي و اقبال.
12. فارسيات و تركيات، مجموعه اي از سروده ها و آوازهاي محلي فارسي و تركي است.
13. رمضان في الشعر العربي و الفارسي و التركي.
14. سلمان الفارسي بين العرب و الفرس و الترك.
15. ابوايوب الأنصاري عند العرب و الترك.
16. اثر الفرس في حضارة الإسلام.
17. في الأدب الشعبي الإسلامي المقارن.
18. الأسطورة بين الأدب العربي و الفارسي و التركي.
19. المرأة في الشعر العربي و الفارسي و التركي.
20. الفلاح في الشعر العربي و الفارسي و التركي.
21. ايران و مصر عبر التاريخ.
22. اقبال و العالم العربي.
23. القدس بين شعراء الشعوب الإسلامية.

2-5- نقد و بررسی بخش اول کتاب صلاتٌ بینَ العَربِ و الفُرسِ و الترکِ:
مطلب مورد بحث و بررسی ما در نیمة اول کتاب فوق الذکر را در بر می گیرد که به رابطة عربها و ایرانیان پیش از اسلام، صدراسلام و بعد از اسلام بویژه دوران فرمانروایی عباسیان می پردازد.
1. نویسنده دربرخی فصلهای بخش اول متن کتاب خود به آیاتی از قرآن کریم استناد کرده اما متأسفانه آدرس سوره وآیه را ذکر نکرده است که در ترجمة این موارد رعایت شده است.

2. با توجه به اینکه نویسندة کتاب از اهل تسنّن بوده و در ذکر صلوات و درود فرستادن بر نام مبارک پیامبراسلام (ص) و اهل بیت (ع) طبق فرهنگ مذهبی خود عمل کرده، در ترجمة این کتاب نیز براساس فرهنگ مذهبی اهل تشیّع به جای صلی الله علیه و سلم و رضی الله عنه عبارت های صلی الله علیه و آله و سلم و علیه السلام ذکر شده است.

3. نویسندة در بيان مطالب كتاب خود داراي نظم منطقي نيست؛گاه نويسنده آنچنان در بیان مطالب پيچيدة تاريخي فرو مي رود، که اصل مطلب یعنی بیان روابط میان فرهنگ، زبان و ادبيات ملت هاي مختلف تحت شعاع قرار مي گيرد وموضوع اصلي فراموش مي‌شود .
4. نویسنده در بسیاری از جاهایی که اشعارفارسی از شاعران ایرانی را نقل نموده است گاهی در ترجمة آنها خوب عمل نکرده و دچار اشتباه شده است .

5. درصفحة 22 فصل اول کتاب شاهد از هم گسیختگی و عدم ارتباط بین جملات و عبارات هستیم؛ زیرا نویسنده مطالبی را به طورناقص از یک منبع ذکر کرده که این امر باعث ایجاد مشکل در فهم معنی مورد نظر شده است و اساساً بیان دشوار و غیر قابل فهم نویسنده در برخی موارد یکی از مشکلات مترجم در ترجمة این کتاب بوده است .

6. نویسنده در سطرچهارم صفحة 29 فصل اول کتاب مطالبی را دربارة به لرزه درآمدن طاق کسری و فروریختن یازده ایوان همزمان با شب تولّد پیامبراسلام(ص) بیان می کند، در صورتیکه سطرهای اخیر همین پاراگراف و نقل قول گفتگوی فیمابین انوشیروان و سطیح مبنی بر فرمانروایی چهارده پادشاه به اندازة تعداد ایوان ها بیانگر وجود چهارده ایوان می باشد لذا در این مطلب تناقض و خطایی صورت گرفته است و در کتاب عدد یازده ذکر شده است که با مراجعه به منابعی که این موضوع را یادآور شده اند و نیز با توجه به محتوای موجود در همین صفحه آن را اصلاح و عدد چهارده را قید نمودم.
7. نویسنده در صفحة 130 فصل ششم کتاب بیتی از سعدی شیرازی نقل کرده و سپس به نقد و بررسی آن پرداخته است در حالیکه نویسندة فراموش کرده یاد آوری کند که سعدی شیرازی در قافیة بیت دوم شعرخود و دقیقاً در واژة « خراما » از نظر إعراب دچار اشتباه گردیده است یعنی إعراب این واژه باید مرفوع شود و منصوب نمی تواند باشد .

8. نویسنده در صفحة 131 فصل ششم کتاب غزلی با این مطلع:
سلیمی منذ حلّت بالعراق ألاقي من هواها ما ألاقي
از سعدی شیرازی غزلسرای معروف ایرانی ذکر می کند و دربارة بحرعروضی آن می گوید: این بیت در بحر هزج سروده شده است در حالیکه نوع وزن این بیت بحر وافر است .

9. در صفحة 135 فصل ششم کتاب نویسنده گل لاله را شقایق نعمان ترجمه کرده است در حالیکه ترجمة درست آن خزامی است .

10. در صفحة 193 فصل هشتم کتاب، نویسنده قطعه ای از أعشی قیس را به عنوان شاهدی بر وجود ارتباط در زمینة هنر موسیقی میان عربها و ایرانیان آورده است که در دیوان وی وجود ندارد .

پایان نامه
Previous Entries منابع مقاله با موضوع حسین مجیب المصری، شعر فارسی، ادبیات تطبی، روانشناسی Next Entries منابع مقاله با موضوع خسرو پرویز، بهرام گور، قبایل عرب، خسرو انوشیروان