منابع مقاله با موضوع سیاست خارجی، خلیج فارس، نفت وگاز

دانلود پایان نامه ارشد

کلیدی روسیه در میان کشور های باقی مانده از اتحاد شوروی سابق نیز می کاهد.
در سند تدبیر سیاست خارجی روسیه که در سال 2000 که به وسیله ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه، به تصویب رسید. در این سند، ايران جایگاه خاصی در سیاست خارجی روسیه ایفا می کند. ودر آن توسعه روابط با بسیاری از کشورها از جمله ایران مهم می باشد (کرمی،199:1384). اما از آن جا که اصولاٌخاورمیانه از منزلتی استراتژیک برای روسیه برخوردار نمی باشد، بالطبع ایران نیز نمی تواند کریدوری

استراتژیک برای این کشور در این زمینه، به شمار آید.روسیه با دارا بودن 5/34درصد گاز جهان وتولید نزدیک به 12میلیون بشکه نفت در روز به عنوان دومین صادر کننده تولید کننده نفت جهان، نیازی به دست یابی واحیاناٌ تسلط بر بخشی از منابع نفت وگاز خاورمیانه ندارد. البته این موضوع را نباید با مسأله علاقه شدید روس ها در بخش سرمایه گذاری در حوزه های نفت وگاز خلیج فارس، وحضور شرکت های نفت وگاز آن در این منطقه اشتباه گرفت.
علاوه بر این، وجود طیفی متنوع از منافع مشترک ومتعارض بین دوطرف(ايران وروسيه ) در سطح منطقه ای وبین المللی باعث شده است تا سیاست خارجی دوکشور در قبال یکدیگر از نهادینگی لازم در شاخصه های همچون” شفافیت” ،و”پایداری”برخوردار نباشد. به عنوان مثال ، به رغم همکاری منطقه ای ویا بهتر بگوئیم منافع مشترک تهران ومسکو در کمک به ائتلاف شمال در جنگ علیه رژیم طالبان (تا قبل از رویداد سپتامبر 2001) و در سطح بین المللی مقابله با یکجانبه گرایی امریکا،22 دوکشور در موضوعاتی همچون رژیم حقوقی دریای خزر، انتقال منابع هیدروکربنی دول ساحلی خزر به بازار مصرف از طریق احداث خط لوله ونیز چگونگی مدیریت دریای خزر دارای اختلاف نظر با یکدیگر بوده اند، اختلافاتی که حتی باعث شکنندگی مناسبات سیاسی دوکشور گردیده است(کیانی ,1387 :350).
اما به رغم سیال بودن سیاست منطقه ای23 روسیه در قبال ایران در حوزه های امنیتی وسیاسی به نظر می رسد این سیاست در عرصه اقتصادی ازانسجام ، همگنی و وحدت رویه بیشتری برخوردار است.

بنابراین در بسیاری موارد، روس ها در امر توجیه روابط خود با ایران به این واقعیت غیر قابل انکار متوسل می جویند وحتی از نگاه روس ها مخالفت های آمریکا وغرب با همکاری های ایران وروسیه ناشی از تلاش این کشور برای بیرون کردن روس ها از بازار ایران می باشد. و این استدلال به ویژه در مورد همکاری های هسته ای دوکشور بکار گرفته می شود .روس ها معتقدند بخشی از فشارهای امریکا برای قطع همکاری های هسته ای با ایران با هدف خارج کردن روسیه از بازار ایران می باشد. به اعتقاد بسیاری از تحلیل گران، همکاری های نظامی وهسته ای روسیه با ایران به منبعی از نگرانی های دائمی وتنشوتنش در روابط روسیه با امریکا واسرائیل تبدیل شده است( Antonenko,2001).
در تأیید این مطلب”ویکتور میخائیل اف” وزیر وقت انرژی اتمی روسیه موضع دولت روسیه در هنگام انعقاد قرارداد احداث نیروگاه هسته ای بوشهر این گونه توجیه می کند:”روسیه چه چیزی می توانست برای بازارهای جهانی داشته باشد ؟ما فقط یک توان داشتیم وآن هم ظرفیت تکنولوژی وعلمی، تنها شانس ما همکاری وسیع در زمینه انرژی صلح آمیز هسته ای بود(Orlov and vinnikow.2006:57-9).
از طرفی آ.گ زادوخین24 نویسنده” کتاب سیاست خارجی روسیه، خود آگاهی ومنافع ملی “در خصوص اهمیت ایران برای روسیه، ضمن یادآوری همسایگی ایران با حاشیه جنوبی مرز روسیه وجماهیر جنوبی بازمانده از اتحاد شوروی وتأکید بر پیوندهای تاریخی میان ایران وکشورهای آسیای مرکزی وقفقاز به موقعیت ژئوپولیتیکی خاص ایران در منطقه به عنوان تنها راه دسترسی آسیای مرکزی به آب های آزاد اشاره می کند. ومی گوید:”ایران که نقش رقیب ژئوپولیتیکی ترکیه را بازی می کند، خواه ناخواه توسعه روابط با ایران برای روسیه امری مهم است. اوهمچنین درخصوص جایگاه ایران در سیاست خارجی روسیه چنین نوشته است که: مسکو در حال حاضر روند نزدیکی روابط با ایران را، توسعه نمی بخشد وسعی می کند تعادل مناسبات خود را با شرق وغرب حفظ کند)زاددوخین،:1385298-297).
از این رو ازدیدگاه مقامات کرملین، ایران با گشودن دروازه های اقتصادی خود به سوی برخی محصولات نظامی وغیر نظامی (تجاری وصنعتی)روسی،یک فرصت اقتصادی بزرگ بشمار می آید.
روسیه با فهم دقیق از نوع روابط ایران وآمریکا سعی کرد تا روابط خود را با ایران بهبود بخشد. وخود را به عنوان مهم ترین شریک اقتصادی ایران مطرح کنند. سیاست هسته ای روسیه در قبال ایران سیاستی است که تنها با تأخیر در به پایان رساندن پروژه نیروگاه بوشهر وعمل نکردن به تعهداتش وسواستفاده از روابط ایران وامریکا قابل تحقق است Orlov and Vinnikov.2006:236-240)).
این کشور سعی کرده در این زمینه از امریکا نیز امتیازاتی بگیرد. از منظر روسیه، ایران همسایه ای پراهمیت ودارای قدرت منطقه ای است که قدرت نفوذ فوق العاده ای در آسیای مرکزی، خاورمیانه وجهان اسلام شامل( اقلیت مسلمان روسیه)دارد.
مطلوبیت اقتصادی ایران برای روسیه در دو مورد ذیل می توان بیان نمود:

1-2همکاری در زمینه، تسلیحات متعارف نظامی ;
2-2همکاری های هسته ای;

1-2صدور تسلیحات متعارف نظامی
در پرتو نگرش “اوراسیاگرایی جدید”در سیاست خارجی روسیه ،از نیمه دهه 1370/1990روابط دوکشور به طور پیوسته ای گسترش یافته است. و اساسا ٌیکی از حوزها ، مسائل سیاسی – امنیتی می باشد که، از جمله حساس ترین موضوعات همکاری دو کشور مي باشد. که از سوی کشور های غربی بصورت مبالغه آمیزی تبلیغ می شود. اگرچه همکاری های نظامی دوکشور بین سال های 1995تا 1999به دلیل موافقت نامه گور-چرنومردین25 تقریباٌ راکد بود. اما با به قدرت رسیدن پوتین، در نوامبر 2000 این موافقت نامه را، به طور یکجانبه ای لغو نمود (Freedman,2002;544).
پوتین، رئیس جمهور وقت تمایل کامل خود را به گسترش همکاری با ایران در زمینه تسلیحات نظامی وتکنولوژی هسته ای اعلام کرد. تا این که با سفر خاتمی رئیس جمهور ایران در مارس 2001 وهمچنین وزیر دفاع کشور ایران در اکتبر همان سال قرارداد نظامی به ارزش 7میلیارد دلار بین دوکشور منعقد شد . در همين راستا، ايران در سال 2001 یک استراتژی، در جهت مدرنیزه کردن تسلیحات نظامی وتکنولوژی هسته ای اتخاذ نمود که به، تکنولوژی وتسلیحات روسیه توجه ویژه ای داشته است .كه در ذيل به آنها اشاره مي شود:
1-تولید یک سیستم ادغام شده از ضد هوایی وضد موشکی که شامل سیستم ضد هوایی 300-Sمی باشد ;
2-به وجود آوردن یک سیستم دفاع هوایی برای موشک هایی با برد متوسط وکوتاه150 SA-و;SA-11
3-به وجود آوردن یک سیستم دفاعی به منظور مقابله با حملات هسته ای وتسلیحات نظامی ;
4-مدرنیزه کردن ضدهوایی ها وتجهیزات هوایی ;
5-آموزش صدها نظامی وکارشناس تکنیکی در روسیه ;
6-مدرنیزه کردن نیروی دریایی یکی دیگر از اولویت های ایران است .(بالیستی:,94:1387)
بدین نحو ایران در نظر داشت با این خریدها، در ناوگان خلیج فارس، بتواند نقش مؤثری در دفاع از تنگه هرمز بازی کند. البته نیروی دریایی ایران در زمان جنگ خلیج فارس تا حدی در واکنش به استقرار نیروهای آمریکا در منطقه ابراز وجود بیشتری کرده است وایران سالانه تمرین ها ورزمایش های دریایی در خلیج فارس انجام می دهد.

اگرچه ایران در دوره پهلوی برخی از تسلیحات مورد نیازخود را از اتحاد جماهیر شوروی خریداری می کرد، اما این بار به طور جدی شریک تسلیحاتی مسکو شد.که براساس برخی آمارها بین سال های 1368تا 1374ایران معادل 5 میلیارد دلار از روسیه، تسلیحات نظامی وارد کرده است. در بهمن 1374خبرگزاری اینترفاکس از میزان مبادلات نظامی دوکشور که بالغ برفروش 437میلیون دلار تجهیزات بود خبر داد. در زمان وزیر دفاع روسیه، در دیدار، سرگی ایوانف از ایران اعلام گردید روسیه وایران با یک برنامه همکاری های بلند مدت سیاسی ونظامی توافق به عمل آورده اند. بدین ترتیب ایران به صورت سومین خریدار بزرگ تسلیحاتی (بعد از چین وهند )از روسیه تبدیل شد(شير غلامي،153:1380).
اما با وجود فشارهای آمریکا، مقامات روسیه این مسئله را روشن نمودند که قصد دارند درچهارچوب اصول حقوق بین الملل وموافقت نامه های جهانی، همکاری در صنایع نظامی را با ایران بدون توجه به نظرات آمریکا ادامه دهند. با وجود در جریان بودن معامله تسلیحاتی روس- ایران،درباره انواع جنگ افزارهای که قرار است معامله شود کمتر گزارشی مستند وجود دارد. بطور معمول لیست نیازمندی های ایران را الویت به تجهیزاتی می دهد که بتواند سیستم دفاع ضد موشکی را بالا برده وتوانایی عملیاتی واستراتژیک نیروی هوایی را افزایش ونیروی دریایی ایران را از لحاظ مانور مؤثر در خلیج فارس ارتقا دهد(روزنامه ایران،11مهر.1384).
ایران با نگرانی از تک ها موشکی وحملات هوایی احتمالی امریکا واسرائیل علیه تأسیسات کلیدی خود از جمله پایگاه موشک های بالیستیکی ونیروگاه های انرژی هسته ای ، برای پدافند هوایی خود اهمیت حیاتی قائل است. در نتیجه، ایران علاقمند به دست یابی به موشک های اس-300، ام پی یو وسیستم های ضد موشک تور.ام-1وطیف وسیعی از موشک های زمین به هوا بوده است. اقلام دیگری که ایران به دنبال دست یابی به آن ها می باشد شامل بال گرد ام آی-17، یک هزارقبضه موشک پدافند هوایی ایگلا-1ای اس آ10واس آ-12وموشک های زمین به هوا ورادار مراقبت هوایی است. طبق گزارشات منابع غربی، ایران علاقمند به کسب مجوز ساخت میگ-29و زیردریایی کیلو، مین های پیشرفته دریایی، اژدر افکن، وآخرین مدل های تانک تی-90وتی72 می باشد. علاوه برآن، ایران برای ارتقا پوشش پدافند هوایی خود علاقمند به جنگنده رهگیر سوخوی 27 بوده ونیز به منظور افزایش قدرت ضربتی نیرو هوایی عملیاتی وتاکتیکی خود خواستار جنگنده میگ-29 وهواپیمای ضد سطحی سوخوی-25 است(جلالی،165:1384) اگرچه ایران در دوره پهلوی برخی از تسلیحات مورد نیازخود را از اتحاد جماهیر شوروی خریداری می کرد، اما این بار به طور جدی شریک تسلیحاتی مسکو شد.که براساس برخی آمارها بین سال های 1368تا1374ایران معادل 5 میلیارد دلار از روسیه، تسلیحات نظامی وارد کرده است. در بهمن 1374خبرگذاری اینترفاکس از میزان مبادلات نظامی دوکشور که بالغ برفروش 437میلیون دلار تجهیزات بود خبر داد. در زمان وزیر دفاع روسیه، سرگی ایوانف از ایران اعلام گردید روسیه وایران با یک برنامه همکاری های بلند مدت سیاسی ونظامی توافق به عمل آورده اند. بدین ترتیب ایران به صورت سومین خریدار بزرگ تسلیحاتی (بعد از چین وهند )از روسیه تبدیل شد(شير غلامي،153:1380).
اما با وجود فشارهای آمریکا، مقامات روسیه این مسئله را روشن نمودند که قصد دارند درچهارچوب اصول حقوق بین الملل وموافقت نامه های جهانی، همکاری در صنایع نظامی را با ایران بدون توجه به نظرات آمریکا ادامه دهند. براساس ادعای خبرگذاری های خارجی، ایران نیز طی سال های اخیر علاقمند بوده است که دوفروند از زیر دریایی های کیلوکلاس خود را بازسازی وآن ها را به موشک های ضد ناو مجهز نماید. ایران همچنین خواستار خرید قایق های پرتاب کننده موشک از پروژه 12421مجهز به موشک 14Moskکه مجموعه ای از موشک های E4-M3بوده متمایل شده موشک های E-Iskandarخریداری نماید.

جدول6-4 قراردادهای نظامی ایران با روسیه پس از سال 2000:
تاريخ تحويل
تاريخ قرارداد
ارزش تقريبي
به دلار
ساخت
مدل تسليحات

اواخر 2001واوايل 2002
آوريل 2001
ميليون دلار100
Ulan-Ude
21فروند 171-MI
2002/2003
اواخر 2001
ميليون دلار60
Ulan-Ude
12فروند
Mi171sh
2003
2003
30ميليون دلار
Ulan-Ude
3 فروند Su-25UBK
مارس 2005 تحويل هلال احمر گرديد
2004
15ميليون دلار
kazeran
3فروندmi-17B-5
2006
2005
ميليون دلار700
Kupol, Izhevsk
29دستگاه TOR_-M1

تاريخ قرارداد2005
700ميليون دلار

تعمير ومدرن سازي
MiG-29و
Su-24

(بارابانو،2007)

ارزش همکاری های

پایان نامه
Previous Entries منابع مقاله با موضوع نظام بین الملل، واقع گرایی، نوواقع گرایی Next Entries منابع مقاله با موضوع عوامل بازدارنده، برنامه هسته ای ایران، سیاست خارجی