منابع مقاله با موضوع سلسله مراتب، آموزش ضمن خدمت، ضمن خدمت

دانلود پایان نامه ارشد

كريستالر، با كيفيت خاص پراكندگي مراكز جمعيتي در ايران به عنوان نقطه ي شروع، مي تواند زمينه ايي براي شكل گيري تئوريهاي مربوط به توضيح چگونگي پراكندگي مراكز جمعيتي در ايران باشد (معصومي اشكوري، 1385، 98).
مكانهاي مركزي، مراكزي كانوني هستند كه در آنها كالاها (بويژه كالاهاي خدماتي و كشاورزي) و خدمات گوناگون (مانند آموزش وخدمات بهداشتي – درماني) براي برآوردن نيازهاي سكونتگاههاي كوچك تر پيراموني ارائه مي شود. بنابراين مي توان سكونتگاههاي روستايي را براساس كاركردهاي خدماتي آنها رده بندي كرد و با توجه به جايگاه هر يك از روستاها در ارائه خدمات و كالاها، آنها را در سطح معيني جاي داده، به سطح بندي خدماتي سكونتگاهها پرداخت (سعيدي، 1390، 119).

2-3-2- سازمان فضايي و سطح بندي روستاها
در برنامه ريزي توسعه مناطق روستايي تعيين درست مراكز روستايي و مكان هاي توزيع خدمات اهميت بسياري دارد. ايجاد سازمان فضايي مناسب و ساخت مكاني مطلوب اهداف اصلي برنامه هاي توسعه مناطق روستايي را تشكيل مي دهد. منظور از سازمان فضايي ساختار سلسله مراتبي سكونتگاهها، شبكه هاي ارتباطي كه آنها را به هم وصل مي كند و جريانهاي برقرار بين آنها است. منظور از ساخت فضايي نيز تركيب اين عوامل يا ترتيب مکانها، شبکه یا خطوط پیوند و روابط یا کارکردهاست. سازمان فضایی مناسب، داراي ساخت سلسله مراتبي است كه هر مرتبه براساس جايگاهي كه اشغال كرده كاركردهاي خود را در سيستم ايفا مي كند (جمعه پور،1385 ،181).
الگوي روابط متقابل بين سكونتگاهها در صورتي كه شرايط اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و سياسي يكساني براي همه آنها تصور شود، مي تواند براساس اين دو اصل تفسير شود:1- اصولا مردم براي دستيابي به خدمات يا رفع نيازهاي خود براساس قانون كمترين تلاش، مسيرهايي را انتخاب مي كنند كه با پيمودن حداقل فاصله حداكثر نيازهاي خود را برآورده سازند.2- مردم مستقر در سطح پايين تر مكان هاي مركزي هميشه براي رفع نيازهاي خود به سوي سطح بالاتر سكونتگاهها حركت مي كنند. البته به شرط اينكه سكونتگاه بالاتر جاذبه كافي براي جذب مردم سكونتگاه پايین تر را از نظر ارائه كاركردهاي مختلف داشته باشد. اين دو شرط تعيين كننده چهارچوب جريان روابط متقابل بين نقاط مختلف در سلسله مراتب سكونتگاهي است (Maurya, 1991,67) .
هر چند ملاحظات اجتماعي، فرهنگي و سياسي نيز در كنار رفتارهاي اقتصادي در انتخاب مكان تأمين نيازهاي خدماتي يا برآورده ساختن ساير نيازها توسط مردم اثر مي گذارد، اگر به اين اصل توجه داشته باشيم كه همه روستاهاي كوچك و بزرگ از نظر اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي و ديگر عوامل نمي توانند تمامي نيازهايشان را با اتكا به خود برطرف نمايند، اين مسئله روشن مي شود كه ارتباط بين سكونتگاهها در زمينه پوشش دادن نيازهاي همديگر به عنوان يك سيستم فضايي واحد اجتناب ناپذير است. ساماندهي اين ارتباط و جريانهاي بين سكونتگاههاست كه نياز به برنامه ريزي فضايي را براي نواحي روستايي ايجاد مي كند. در انتخاب مراكز روستايي در مراتب مختلف سكونتگاهي براي انتخاب درست مكان هاي استقرار خدمات و كاركردها به چند نكته بايد توجه كرد كه اين نكات شامل موارد زير است:1- انتخاب نقاط در هر سطح از سكونتگاهها كه صورت گيرد، بايد به گونه ايي باشد كه مناسب ترين ارتباط سلسله مراتبي را برقرار سازند، بطوري كه هر كدام از نقاط به بهترين شكل نقش خود را ايفا كند.2- الگوي ارتباط بين نقاط با در نظر داشتن پيمودن حداقل فاصله دسترسي به خدمات و كاركردهاي مختلف تعريف شود.3- انتخاب مراكز توزيع خدمات يا كاركردها در مناطقي كه هنوز هيچگونه الگويي از توزيع خدمات بويژه در سطوح پايين سكونتگاهها شكل نگرفته است به مراتب آسان تر از وقتي است كه الگوي نامناسب و ناكارآمد شكل گرفته باشد.4-در شرايط مساوي سكونتگاههايي كه نقشها و كاركردهاي بيشتري بر عهده دارند يا جاذبه كاركردي بيشتري دارند از قابليت بالاتري براي انتخاب به عنوان مركز در مقايسه با نقاط هم سطح برخوردارند (Solanki and Dikit, 1991,173).
در سطح بندي روستاها، مي توان به منظور خدمات رساني، روستاهاي كوچكتر رابه روستاهاي بزرگتر و همجوار خود پيوند داد. (به طور مثال دو يا سه روستاي سطح اول به يكي از روستاهاي سطح دو، و مجموعه چند روستاي سطح يك و دو را به روستايي در سطح سه ارتباط
داد، و بدين ترتيب، پيوند بين روستاهاي سطوح پايين تر را با روستاهاي سطوح بالاتر ايجاد نمود. در چنين شرايطي، هر گاه مجموعه ايي از روستاهاي سطوح يك، دو و سه كه از نظر تعداد جمعيت در حد ارزش آستانه (حداقل مجموع قدرت خريد لازم به منظور ايجاد تقاضاي كافي براي عرضه ي كالا و خدمات خاص مي باشد) براي ارائه يك نهاد خدماتي باشند، مي توان روستاي سطح سه را براي استقرار نهاد خدماتي مورد نياز ساير روستاها انتخاب نمود(شکل5-2) (مطيعي لنگرودي، 1390، 122).

شكل 5-2 – سطح بندي سكونتگاههاي روستايي
4-2- نظريه سرمايه انساني
يكي از نظریه های مرتبط با آموزش و پرورش نظريه سرمايه انساني است. پژوهش هاي متعدد پيرامون رابطه ي آموزش و بهره وري از همبستگي فراوان آنها خبر مي دهند يعني اثرهاي مثبت سرمايه گذاري در زمينه ي سرمايه هاي انساني بر توسعه منطقه ايي مشهود است، بدين ترتيب پديده ي رسيدن به سرمايه گذاري در سرمايه ي انساني و باز بودن درهاي تبادل فضايي از عوامل تعيين كننده ي توسعه منطقه ايي مي باشد (معصومي اشكوري، 1367، 77).

1-4-2- تعريف و مفهوم سرمايه انساني
تعريف سرمايه انساني عبارت است از: «ارتقاء و بهبود ظرفيت توليد افراد» هنگامي كه از تشكيل سرمايه انساني صحبت مي شود، زماني است كه سرمايه گذاريهاي مالي (چه به صورت مخارج تحصيلي و چه به صورت فداكاري و هزينه فرصتهاي از دست رفته) صورت پذيرفته تا تغييرات و تحولاتي در افكار و افعال فرد به وجود آورد. اين تغييرات و تحولات كه در درون افراد متبلور شده و غيرقابل انفكاك مي باشد و آنان را قادر مي سازد تا:1- كالاها و خدمات بيشتر و يا بهتري توليد كنند.2- درآمدهاي پولي بالاتري تحصيل كنند.3- درآمدهاي خود را عاقلانه مصرف كنند.4- از زندگي لذت بيشتري ببرند. مي توان از موارد زير به عنوان مثال هاي جامعي براي چهار نوع ظرفيتي كه همه ناشي از سرمايه گذاري در آموزش و پرورش مي باشد. ياد كرد:1- تربیت يك برنامه ريز كامپيوتر كه تواناييهاي توسعه يافته او موجب افزايش توليد و ارتقاء توليد ملي مي شود.2- استفاده هاي پولي و مالي ناشي از اخذ يك مدرك تحصيلي كه در شرايط متعارف افرادي كه از تحصيلات بيشتر و مدارك بالاتري برخوردارند، داراي درآمد بيشتري نيز مي باشند.3- ذكاوت مصرف كننده در بودجه بندي و انتخاب مناسب و اولويت دادن به انتخابها.4- لذت بردن از نمايشنامه ها و استفاده و بهره برداري از كتابهاي تاريخ و ديوان اشعار (عمادزاده، 1369، 77-76).
2-4-2-سرمايه گذاري در سرمايه انساني
تحصيل علم و دانش چه از طريق نظام آموزشي (دبستان، دبيرستان و دانشگاه) و چه از طريق آموزش ضمن كار و خدمت، نمونه هايي از سرمايه گذاري در سرمايه انساني به شمار مي آيد. سرمايه انساني نه تنها از طريق تراكم و انباشت آموزش و پرورش، بلكه از راههاي بي شمار ديگري نيز بوجود مي آيد، ليكن متداولترين انواع سرمايه گذاري در سرمايه انساني عبارتند از:
1- آموزشهاي قبل از مدرسه 2- دبستان، راهنمايي، دبيرستان، مدارس فني و حرفه ايي و تحصيلات عالي3- آموزش هاي بعد از دانشگاه و فارغ التحصيلي 4- مهاجرت برای مشاغل و درآمدهاي بالاتر5- مراقبت از تندرستي و بهداشت عمومي6- به دست آوردن اطلاعات كافي از عرضه و تقاضاي كار و خدمات.سرمايه انساني نيز مانند سرمايه مادي بايستي نگهداري و در صورت لزوم، تعمير، ترميم و تعويض شود تا بيكار نشده يا مورد اتلاف واقع نشود,21) Beker, 1975).
3-4-2- تشكيل سرمايه انساني از طريق آموزش و پرورش
آموزش و پرورش تنها در دبستان، دبيرستان و دانشگاه نيست بلكه هر نوع آموزش و يادگيري، چه به صورت رسمي و يا غير رسمي در داخل و يا خارج از اين محل ها را نيز شامل مي شود. هزينه هاي تحصيلات اضافي و آموزش ضمن خدمت به عنوان سرمايه گذاري و تشكيل سرمايه انساني تلقي مي شوند، زيرا چنين سرمايه گذاريهايي در آینده منبع بازده اقتصادي خواهند بود. بازده اقتصادي آموزش و پرورش براي كساني كه در اين مورد سرمايه گذاري و هزينه هاي گوناگون را تقبل مي كنند تا حد بسيار زيادي مسلم است. سرمايه گذاري آموزش و پرورش يا از طريق هزينه هاي دولتي و يا از طريق بخش خصوصي چه به صورت اعطا وامهاي بلاعوض و چه به صورت مشاركت در هزينه ها و پرداخت شهريه توسط والدين يا خود دانشجويان انجام مي پذيرد.
سرمايه گذاري در سرمايه انساني داراي دو نوع بازده است، بازده پولي و درآمدي و بازده غير پولي يا غير درآمدي، افرادي كه از تحصيلات بالاتري برخوردارند، در شرايط متعارف، درآمد بيشتري كسب مي كنند، اندازه گيري بازده غير پولي سرمايه گذاري در آموزش و پرورش گرچه مشكل است ليكن داراي اهميت ويژه ايي است و آثار مهمتري دارد(عمادزاده،1369،81).
مشاركت آموزش و پرورش در كارايي و بهره وري توليد را مي توان به سه عامل و يا سه اثر متفاوت تقسيم بندي كرد:1-اثركاري كه عبارتست از توانايي ايي كه براثر آموزش و پرورش و يا آموزش ضمن خدمت در نيروي كار بوجود مي آيد.2- توانايي تخصيصي كه عبارتست از توانايي انتخاب بهترين متغيرهاي مناسب و ممكن.3- توانايي ابداع: از طريق سيستم آموزشي، قدرت ابداع و خلاقيت و اعتماد به نفس در افراد ارتقا مي يابد. از طرف ديگر دانش تنها موردي نيست كه در مدرسه و دانشگاه تحصيل مي شود، بلكه تعهد، تقيد، وفاداري، مسئوليت در برابر جامعه، نظم و انضباط، كوشا و ساعي بودن، وقت شناسي، وظيفه شناسي، اتكا به نفس، قابليت تطابق، منتقد بودن و بلاخره ميهن پرست بودن از جمله مواردي هستند كه جامعه انتظار دارد در مدرسه به نوجوانان و جوانان بياموزند و ضمن ارزيابي و سنجش دانش آموزان و دانشجويان به موارد فوق نيز توجه كنند (عمادزاده، 1369، 82-81).
اقتصادداناني كه طرفدار توزيع عادلانه تر درآمدها از طريق سرمايه انساني هستند، معتقدند كه تنها تئوري توضيح دهنده چگونگي توزيع درآمد، تئوري سرمايه انساني است و دولتها بايستي از طريق كاهش تبعيض در ارائه خدمات آموزشي در جهت متعادل ساختن درآمدها تلاش كنند (Mincer, 1958,292).
5-2- نظام آموزش و پرورش ايران
بررسي تحولات آموزش و پرورش در ايران از هزاره پيشين تا عصركنوني، بازگو كننده ي اين واقعيت است كه نهاد آموزش و پرورش در ايران باستان به ويژه در دوره هخامنشيان و ساسانيان متأثر از دو عامل حكومت و خاستگاه اجتماعي اقتدار طلبان جامعه بوده و خصلتي طبقاتي داشته است. نگاهي تحليلي به وضعيت آموزش و پرورش از صدر اسلام تا قرن چهارم هجري نيز حكايت از آن دارد كه در ايران همانند ساير ممالك جهان طي دوره نخستين نهادهاي آموزش عمومي در جوار مساجد دايره بوده است، دوره ي آموزش در مكاتب و مدارس آن روزگار بستگي به وضع مالي خانواده و ميزان معلومات معلم و استعداد و توانايي كودكان داشته و بدين سان تعميم امر آموزش براي همه فرزندان ايران زمين ميسر نبوده است. در قرون پنجم و ششم تا عصر صفويه به سبب وسعت خرابيها و تخريب مدارس و مراكز علمي و از بين بردن استادان و اربابان علم و ادب، امكان برقراري و توسعه كانونهاي آموزشي مورد نياز عامه ميسر نشد. در دوره صفويه فرآيند تعليم و تربيت تحت الشعاع مراجع و عقايد مذهبي كه در آن عصر نيرومندترين عامل وحدت و يگانگي فرهنگ بود، قرار گرفت و گروه قليلي از كودكان مي توانستند در مكتب خانه ها درس بخوانند و ادامه تحصيل در مدارس بالاتر مستلزم ترك خانه و خانواده بود كه براي اكثر فرزندان طبقه متوسط جامعه ممكن نبود.در دوره افشاريه، زنديه واوايل قاجاريه نيز به دليل كشورگشايي و آشفتگي اوضاع سياسي و اجتماعي به فرهنگ و تعليم و تربيت عامه توجه نشد. با تأسيس دارالفنون در 1268 قمری یعنی 13

پایان نامه
Previous Entries منابع مقاله با موضوع سلسله مراتب Next Entries منابع مقاله با موضوع دوره متوسطه، آموزش فنی و حرفه ای، مدارس راهنمایی