منابع مقاله با موضوع سلامت روان، انسان سالم، وجدان اخلاقی، سلامت روانی

دانلود پایان نامه ارشد

جنبه‌های شخصیت یکپارچگی و هماهنگی می‌یابد به گونه‌ای که همه آن‌ها بتوانند بیان شوند (همان منبع).
آلفرد آدلر77: زندگی به عقیده آدلر، بودن نیست بلکه شدن است. آدلر به انتخاب مسئولیت و معناداری مفاهیم در شیوه زندگی78 اعتقاد دارد شیوه زندگی افراد را متفاوت می‌داند. محرک اصلی رفتار بشر هدف‌ها و انتظار او از آینده است. هدف انسان نیاز به سازگاری با محیط و پاسخ‌گویی به آن است. فرد سالم به عقیده آدلر از مفاهیم و اهداف خودش آگاهی دارد و عملکرد او مبتنی بر نیرنگ و بهانه نیست، او جذاب و شاداب است و روابط اجتماعی سازنده و مثبتی با دیگران دارد. فرد دارای سلامت روان به نظر آدلر، روابط خانوادگی صمیمی و مطلوبی دارد و جایگاه خودش را در خانواده و گروه‌های اجتماعی به درستی می‌شناسد. همچنین فرد سالم در زندگی هدفمند و غایت مدار است و اعمال او مبتنی بر تعقیب این اهداف است. غایی‌ترین هدف شخصیت سالم، تحقق خویشتن است. از ویژگی‌های دیگر سلامت روان‌شناختی این است که فرد سالم مرتباً به بررسی ماهیت اهداف و ادراکات خودش می‌پردازد و اشتباههایش را برطرف می‌کند. چنین فردی خالق عواطف خودش است نه قربانی آن‌ها، آفرینش گری و ابتکار فیزیکی، از ویژگی‌های دیگر این افراد است. فرد سالم از اشتباههای اساسی پرهیز می‌کند. اشتباههای اساسی شامل تعمیم مطلق، اهداف نادرست و محال، درک نادرست و توقع بی‌مورد از زندگی، تقلیل یا انکار ارزشمندی خود و ارزش‌ها و باورهای غلط می‌باشد (همان منبع).
اریک اریکسون79: به عقیده اریکسون سلامت روانشناختی اصولاً نتیجه عملکرد قوی و قدرتمندی “من”80 است.”من” عنوان و مفهومی است که نشان‌دهنده توانایی یکپارچه‌سازی اعمال و تجارب شخص به صورت انطباقی و سازشی است. من، تنظیم کننده درونی روان است که تجارب فرد را سازمان‌دهی می‌کند و در نتیجه از انسان در مقابل فشارهای نهاد81 و من برتر82 حمایت می‌کند. هنگامی که رشد انسان و سازمان‌های اجتماعی به نحو متناسب هماهنگ شود، در هر کدام از مراحل رشد روانی _ اجتماعی توانایی‌ها و استعدادهای مشخصی ظهور می‌نماید. به طور خلاصه نام هر مرحله و توانایی مرتبط با آن را ذکر می‌کنیم (همان منبع).
1. مرحله اعتماد در برابر عدم اعتماد83: توانایی مرتبط با این مرحله امید84 است.
2. مرحله خودمختاری در برابر شرم و تردید85: توانایی مرتبط با این مرحله اراده86 است.
3. مرحله ابتکار در برابر احساس گناه87: توانایی مرتبط با این مرحله هدف88 است.
4. مرحله کارایی در برابر احساس حقارت89: توانایی مرتبط با این مرحله شایستگی90 است.
5. مرحله هویت‌یابی در برابر سردرگمی نقش91: توانایی مرتبط با این مرحله وفاداری92 است.
6. مرحله صمیمیت در برابر کناره‌جویی93: توانایی مرتبط با این مرحله عشق94 است.
7. مرحله تولید در برابر رکود95: توانایی مرتبط با این مرحله مراقبت96 است.
8. مرحله کمال در برابر یاس و ناامیدی97: توانایی مرتبط با این مرحله خردمندی98 است.
به عقیده اریکسون سلامت روانشناختی هر فرد به همان اندازه است که توانسته توانایی متناسب با هر کدام از مراحل زندگی را کسب کند.
اریک فرام99: فرام تصویر روشنی از شخصیت سالم به دست می‌دهد چنین انسانی عمیقاً عشق می‌ورزد، آفریننده است، قوه تعقلش را کاملاً پرورانده است، جهان و خود را به طور عینی ادراک می‌کند، حس هویت پایداری دارد، با جهان در پیوند است و در آن ریشه دارد. فرام شخصیت سالم را دارای جهت‌گیری بارور می‌داند. فرام با کاربرد واژه جهت‌گیری این نکته را می‌گوید که جهت‌گیری گرایش یا نگرش کلی است همه جنبه‌های زندگی، یعنی پاسخ‌های فکری، عاطفی و حسی به مردم و موضوع‌ها و رویدادها را، خواه در جهان و خواه در خود، در بر می‌گیرد. بارور بودن یعنی به کار بستن همه قدرت‌ها و استعدادهای بالقوه خویش. چهار جنبه شخصیت سالم، در روشن ساختن مراد فوام از جهت‌گیری بارور مؤثر است. این چهار جنبه عبارتند از: عشق بارور100، تفکر بارور101، خوش بختی و وجدان اخلاقی102 (همان منبع).
عشق بارور، لازمه‌اش رابطه آزاد و برابری بشری است. طرفین رابطه می‌توانند فردیتشان را حفظ کنند. عشق بارور از 4 ویژگی مهم برخوردار است: توجه، احساس مسئولیت، احترام و شناخت. تفکر بارور مستلزم هوش، عقل و عینیت است. خوش بختی بخشی جدایی‌ناپذیر و پیامد زیستن موافق جهت‌گیری بارور و همراه همه فعالیت‌های زایا است. فرام میان دو نوع وجدان اخلاقی که عبارتند از: وجدان اخلاقی قدرت‌گرا و وجدان اخلاقی انسان‌گرا فرق گذاشته است. وجدان اخلاقی قدرت‌گرا، نمایان گر قدرت خارجی درونی شده است که رفتار شخص را هدایت می‌کند. وجدان اخلاقی انسان‌گرا تداعی خود است و از تأثیر عامل خارجی آزاد است (همان منبع).
2-29-2- مکتب انسان‌گرایی
کارل راجرز103: به عقیده راجرز، آفرینندگی104 مهمترین میل ذاتی انسان سالم است. همچنین شیوه‌های خاصی که موجب تکامل و سلامت خود می‌شوند به میزان محبتی بستگی دارند که کودک در شیرخوارگی دریافت کرده است ارضای توجه مثبت غیر مشروط105 و دریافت غیر مشروط محبت و تأیید دیگران برای رشد و تکامل سلامت روان فرد با اهمیت است. این افراد فاقد نقاب و ماسک هستند و با خودشان رو راست هستند. چنین افرادی آمادگی تجربه را دارند و لذا بسته نیستند، انعطاف‌پذیرند و حالت تدافعی ندارند و از بقیه انسان‌ها عاطفی‌تر هستند زیرا عواطف مثبت و منفی وسیع‌تر را در مقایسه با انسان‌های تدافعی تجربه می‌کنند. به عقیده راجرز اساسی‌ترین خصومت شخصیت سالم، زندگی هستی دار است یعنی آماده است و در هر تجربه، ساختاری را می‌یابد وبر اساس مقتضیات، تجربه لحظه بعدی به سادگی دگرگون می‌شود. انسان سالم به ارگانیزم خویش اعتماد می‌کند. دیگر ویژگی انسان سالم عبارتند از: آمادگی کسب تجربه، زندگی هستی دار، احساس آزادی. (نجات، ایروانی، 1378)
آبراهام مازلو106: او انسان سالم را خود شکوفا107 می‌نامد و این‌گونه بیان می‌کند که خواستاران تحقق خود ف نیازهای سطوح پایین‌تر خود یعنی: نیازهای جسمانی، ایمنی، تعلق، محبت و احترام را برآورده ساخته‌اند. روان‌پریش و روان نژند نیستند و سایر اختلال‌های آسیب‌شناختی را ندارند. آن‌ها الگوهای بلوغ، پختگی108 و سلامت می‌باشند. با حداکثر استفاده از همه قابلیت‌ها و توانایی‌های خود، خویشتن خویش را فعلییت و تحقق می‌بخشد. خواستاران تحقق خود، تکاپو نمی‌کنند، بلکه تکامل می‌یابند. ویژگی‌های آن‌ها را می‌توان فهرست‌وار نام برد که عبارتند از: ادراک صحیح واقعیت، پذیرش کلی طبیعت دیگران و خویشتن، خودانگیختگی، سادگی و طبیعی بودن، توجه به مسائل بیرون از خویشتن، نیاز به خلوت و استقلال، تازگی مداوم تجربه‌های زندگی، نوع‌دوستی، کنش مستقل، روابط متقابل با دیگران، تمایل میان وسیله و هدف و خیر و شر، آفرینندگی، مقاومت در مقابل فرهنگ پذیری (همان منبع).
2-29-3- مکتب رفتارگرایی
بی.اف.اسکینر109: سلامت روانی و انسان سالم به عقیده اسکینر معادل با رفتار منطبق با قوانین و ضوابط جامعه است و چنین انسانی وقتی با مشکل روبرو می‌شود تا هنگامی که از طریق جامعه بهنجار تلقی می‌شود، از طریق شیوه اصلاح رفتار110 برای بهبودی و بهنجار کردن رفتار خود و اطرافیانش به طور متناوب استفاده می‌جوید. به علاوه انسان سالم باید آزاد بودن خودش را نوعی توهم بپندارد و بداند که رفتار او تابعی از محیط است و هر رفتار توسط معدودی از عوامل محیطی مشخص می‌گردد. انسان سالم کسی است که تأیید اجتماعی بیشتری به خاطر رفتارهای متناسب، از محیط و اطرافیانش دریافت می‌کند. شاید معیار تلویحی دیگر در مورد خصوصیات انسان سالم از دیدگاه اسکینر این باشد که انسان باید از علم، نه برای پیش‌بینی، بلکه برای تسلط بر محیط خویش استفاده کند. در این معنا فرد سالم کسی است که بتواند برای انجام هر روش، بیشتر از اصول علمی استفاده کند و به نتایج سودمندی برسد و مفاهیم ذهنی مثل امیال، هدفمندی، غایت نگری و مانند آن را کنار بگذارد (نجات، ایروانی، 1378).
2-29-4- مكتب زيست گرايي
مكتب زيست گرايي در مطالعه رفتار انسان بيشترين اهميت را بر بافت‌ها و اعضای بدن قائل می‌شود. اين مكتب كه پايه اصلي روانپزشكي را تشكيل می‌دهد، بيشتر بر بيماري رواني توجه دارد نه بهداشت رواني زيرا بيماري رواني جزء ساير بیماری‌ها به حساب می‌آورد (گنجي، 1376).
ديدگاه روانپزشكي براي تبيين بيماري رواني بر پدیده‌ها و اختلال‌ها فيزيولوژيك اهميت می‌دهد
اين ديدگاه از علم پزشكي الهام می‌گیرد. زيرا علم پزشكي معتقد است كه بيماري جسمي در اثر بی‌نظمی در عملكرد يا در خود دستگاه به وجود می‌آید. از نظر اين ديدگاه اگر رفتار شخص از هنجار منحرف شود به اين دليل خواهد بود كه دستگاه رواني او اختلال پيدا كرده است. بنابراين فرض بر اين است كه در آينده نوعي نقص در دستگاه عصبي كشف خواهد شد و همه اختلال‌های فكري و رفتاري بر اساس آن قابل تنظيم خواهد بود. ديدگاه روانپزشكي درباره فرد ديد تعادل حياتي دارد. طبق اين ديد ” سلامت رواني عبارت است از نظام متعادلي كه خوب كار می‌کند، اگر تعادل به هم بخورد بيماري رواني ظاهر خواهد شد” (همان منبع).
2-29-5- مکتب شناختی
ویلیام گلاسر111: انسان سالم بنا بر نظریه گلاسر کسی است که دارای این ویژگی‌ها باشد:
1. واقعیت را انکار نکند و درد و رنج موقعیت را با انکار کردن نادیده نگیرد، بلکه با موقعیت‌ها به صورت واقع‌گرایانه روبرو شود.
2. هویت موفق112 داشته باشد یعنی عشق و محبت بورزد وهم عشق و محبت دریافت نماید. هم احساس ارزشمندی کند و هم دیگران احساس ارزشمندی او را تأیید کنند.
3. مسئولیت، زندگی و رفتارش را بپذیرد و به شکل مسئولانه رفتار کند، پذیرش مسئولیت کامل‌ترین نشانه سلامت روانی است.
4. توجه او به لذات درازمدت منطقی‌تر و منطبق با واقعیت باشد.
5. بر زمان حال و آینده تأکید نماید نه بر گذشته و تأکید او بر آینده، جنبه درون‌نگری داشته باشد نه به صورت خیال‌پردازی باشد (نجات، ایروانی، 1378).
واقعیت درمانی113 گلاسر نیز بر سه اصل قبول واقعیت، قضاوت در درستی رفتار و پذیرش مسئولیت رفتار و اعمال استوار است و چنانچه در شخصی این سه اصل تحقق یابد، نشانگر سلامت روانی اوست (همان منبع).
آلبرت آلیس114: الیس اصول 13 گانهای را به مثابه معیارهایی برای سلامت روان در نظر گرفته است که عبارتند از: نفع شخصی، رغبت اجتماعی، خودفرمانی، تحمل، انعطاف‌پذیری، پذیرش عدم اطمینان، تعهد و تعلق نسبت به چیزی خارج از وجود خود، تفکر علمی، پذیرش خود، خطر نمودن، لذت‌گرایی بلند پایا (همان منبع).
2-29-6- مکتب هستی‌گرایی
ویکتور فرانکل115: نگرش فرانکل به سلامت روان تأکید عمده را بر اراده معطوف به معنا می‌گذارد. جستجوی معنا مستلزم پذیرفتن مسئولیت شخصی است. هیچ کس و هیچ چیز بن زندگی انسان معنا نمی‌دهد مگر خودش. انسان باید با احساس مسئولیت آزادانه با شرایط هستی و زندگی روبرو شود و معنایی در آن بیابد. به نظر فرانکل ماهیت وجودی انسان از سه عنصر معنویت116، آزادی117، مسئولیت118 تشکیل شده است و سلامت روان مستلزم تجربه شخصی این سه عامل است. معیار سنجش معنادار بودن زندگی، کیفیت آن است نه کمیت آن. حصول و کاربرد معنویت، آزادی و مسئولیت نیز با خود انسان است. بنا بر نظریه فرانکل انسان کامل بودن یعنی با کسی یا چیزی فراسوی خود پیوستن. به عقیده فرانکل جستجوی هدف در خود، شکست خویشتن است. به طور خلاصه می‌توان گفت شخص سالم برخوردار از سلامت روانی به عقیده فرانکل دارای این ویژگی‌ها است:
1. آزادی انتخاب عمل دارد.
2. مسئولیت هدایت زندگی و سرنوشت خویش را می‌پذیرد.
3. معلول نیازهای خارجی نیست.
4. از زندگی معنای مناسبی یافته است.
5. بر زندگی تسلط آگاهانه دارد.
6. آینده‌نگر است.
به عقیده فرانکل انسانی که واجد این صفات و خصوصیات باشد”انسان از خود فرا روند119″ نامیده می‌شود (نجات، ایروانی، 1378).
2-29-7- مكتب بوم‌شناسی
بوم‌شناسی يعني مطالعه محیط‌های زندگي موجودات زنده و مطالعه روابط اين موجودات با يكديگر و با محيط برابر اين ديدگاه عوامل

پایان نامه
Previous Entries منابع مقاله با موضوع سلامت روان، بهداشت روان، سلامت جسمی، سلامت روانی Next Entries منابع مقاله با موضوع سلامت روان، تفکر انتقادی، رگرسیون، سلامت روانی