منابع مقاله با موضوع سبک رهبری، ویژگی های شخصیت، مسئولیت پذیری، انسان گرایی

دانلود پایان نامه ارشد

بر مرئوسان از طریق برقراری ارتباط با آنان در تحقق اهداف سازمانی است Hampton ,1981)).
رهبری فرآیند نفوذ اجتماعی است که در آن رهبر مشارکت داوطلبانه ی کارکنان در تلاش برای کسب هدف های سازمانی را طلب می کند. ( Schermerhom et al,1994)
رهبری تعریف و تعیین چشم انداز و بر انگیختن افراد برای دستیابی به آن است(Verber ,2000).
رهبری توانایی استفاده های مؤثر از شایستگی های استراتژیک، به منظور نفوذ بر دیگران جهت دستیابی به اهداف سازمانی است.( Weiss,2001)
رهبری عبارتست از ترکیب صفات و ویژگی های خاص یا شخصیت هایی که افراد از آن برخوردارند و آن ها را قادر می سازد که دیگران را به انجام کار تشویق کنند یا کار را از طریق دیگران انجام دهند (افجه،1380).
رهبری فرآیندی است که ضمن آن مدیریت سازمان می کوشد تا با ایجاد انگیزه و ارتباطی مؤثر انجام سایر وظایف خود را در تحقق اهداف سازمانی تسهیل و کارکنان را از روی میل و علاقه به انجام وظایف خود ترغیب کنند(الوانی،1390).
رهبری عبارتست از عمل تأثیرگذاری بر افراد به گونه ای که از روی میل و علاقه برای هدف های گروه تلاش می کنند (Kreitner,2004).
رهبری توانایی خروج از چارچوب ها و شروع تغییرات انقلابی توافقی است (Schein,2010).
رهبری فرآیندی است که به موجب آن یک فرد بر گروهی از افراد برای دستیابی به اهداف مشترک تأثیر می گذارد Northouse,2010)).
به عقیده رچ و بهلینگ90 (1984)، رهبری فرآیندی است که فعالیت گروهی از افراد سازمان یافته را در جهت دستیابی به اهداف تحت تأثیر قرار می دهد.(Mladkova, 2012)

7-2 تمایز بین رهبری و مدیریت
اگر چه رهبری و مدیریت در هم گره خورده اند،‌ ولی هر کدام فعالیت ها و وظایف منحصر به فرد خود را دارا می باشند (Bass,1990). در حالی که مطالعه رهبری می تواند به دوران ارسطو باز گردد، تاریخ مدیریت به اوایل قرن بیستم و ظهور جامعه ی صنعتی باز می گردد. مدیریت برای کاهش هرج و مرج و بی نظمی در سازمان ها و افزایش کارایی و اثربخشی در آن ها خلق شده است. اصول اولیه ی مدیریت را ابتدا فایول با عنوان برنامه ریزی، سازماندهی، کارگزینی و کنترل بیان کرد و هنوز هم رعایت این اصول در صحنه ی سازمان ها بیانگر حضور مدیریت است (افجه 1380:423). رهبران ارتباط متقابل شخصی را هدایت می نمایند،‌ رهبران پشتیبانی عاطفی فراهم می کنند و تلاش دارند که کارکنان را در جهت کسب هدفی مشترک به پیش برند (Bass,1990).
کوزس و پاستنر91 (2002) معتقدند، مدیریت بیشتر شامل فعالیت های تحلیلی است که بر اهداف متمرکزند اما رهبری بیشتر شامل فعالیت هایی است که متمرکز بر چشم اندازهای تحت نظر آنهاست(Mladkova,2012) .
کاتر92 در کتابی که وظایف مدیریت را با وظایف رهبری مقایسه می کند بیان می دارد که این دو وظیفه کاملاً با هم متفاوتند. وظیفه ی اصلی مدیریت فراهم آوردن نظم و ترتیب و هماهنگی در سازمان است در حالی که وظیفه ی اولیه ی رهبری ایجاد تغییر و حرکت است. مدیریت به دنبال جستجوی نظم و ثبات است ولی رهبری در پی تغییرات سازنده و جرح و تعدیل است(افجه 1380:423).
بعضی از دانشمندان رهبری را به عنوان بخشی از مدیریت می دانند برای مثال ریکتس93 مدیریت را به عنوان فعالیتی می داند که یک گروه یا سازمان را از جهت اجرایی و نظارتی هدایت می کند؛ رهبری فرآیندی است که به موجب آن یک فرد بر گروهی از افراد برای دستیابی به اهداف مشترک تحت نظر تأثیر می گذارند (Ricketts,2009). در رهبری اهداف می تواند گوناگون باشد ولی در مدیریت اهداف سازمانی اولویت دارند. جدول4-2 تفاوت این دو مفهوم را نشان می دهد(Mullins,1996).

رهبران
مدیران
نوآوری
توسعه
ترغیب
آینده نگری در بلند مدت
به دنبال چیستی و چرایی
بنیادی اندیشیدن
چالش در وضع موجود
انجام کارهای درست(اثر بخشی)

اداره
حفظ وضع موجود
کنترل
حال نگری در کوتاه مدت
به دنبال پاسخ چگونه و چه وقت
آغاز به کار و اجرا
پذیرش وضع موجود
انجام درست کارها( کارایی)

8-2 مکاتب رهبری
اساسی ترین مکاتب رهبری به چهار دسته ی کلی تفکیک می شوند که عبارتند از: 1.مکتب صفات شخصی94 2. مکتب رفتاری95 3. مکتب اقتضایی(وضعیتی)96 4. مکتب نوین. در هر یک از مکاتب فوق نظریه های متفاوتی مطرح شده که به صورت خلاصه در جدول 5-2 آورده شده است و در ادامه اهم آن ها مورد بررسی قرار می گیرند.
جدول 5- 2: خلاصه ی نظریه های رهبری(قاسمی،1390)
مکاتب رهبری نظریه های رهبری
1. مکتب صفات شخصی

ویژگی های شخصیت دیویس، استاگدیل، مان، کرک پاتریک و لاک 97

2. مکتب رفتاری

مطالعات آیوا کرت لوین، مطالعات اوهایو مورفی، مطالعات هاروارد پژوهشگران
هاروارد، مطالعات میشیگان ویکتور وروم، مطالعات پویایی شناسی گروهی دروین
کارترایت و آلوین زاندر، شبکه ی مدیریت رابرت بلیک و جین موتون، چهارسبک
رهبری رنسیس لیکرت98

3 .مکتب اقتضایی

پیوستاری رهبری تاننبام و وارن اشمیت، رهبری مبتنی بر موقعیت پال هرسی و
کنث بلانچارد، انطباق موقعیت با سبک رهبری فیدلر، مسیر-هدف رابرت هوس
و مارتین ایوانز؛ سبک، ساختار و ظرفیت استینسون و جانسون ، تعامل رهبر با
اعضا جرج گرین ، هنجاری رهبری ویکتور وروم و فیلپ یتان، اثر بخشی رهبری
ویلیام ردین، رهبر وظیفه ای یا متمرکز بر فعالیت جان آدایر99

4.مکتب نوین رهبری

جانشین های رهبری جرمیر وکر، اسنادی رهبری فریتس هایدر، رهبران هدف گرا
تحول گرا برنارد باس، مهارت های رهبری ریچارد بوید، کاریزماتیک رابرت هوس100

1-8-2 مکتب صفات شخصی101
مطالعه علمی رهبری با ورود به قرن بیستم با دیدگاه «مردان بزرگ» آغاز شد، که تاریخ را شکل گرفته از سوی افراد استثنایی می نگریست. مکتب تفکری مردان بزرگ بیان می کرد که ویژگی های معین خلقی (ویژگی ها و مشخصه های ثابت )است، که رهبران را از غیر رهبران متمایز می کند. بنابراین محققان رهبری در رابطه با رهبری بر شناخت تفاوت های فردی (صفات ) تمرکز داشتند (Antonakis et al,2004,14).
در این گروه از نظریات،‌ برای رهبر،‌ خصوصیات ذاتی ذکر می شود. این خصیصه ها بیان کننده ی ویژگی هایی هستند که در افراد نهادینه هستند، درونی و ذاتی اند و قابل تغییر نیستند (Stenz et al ,2012). بر اساس این نظریات رهبران، ‌ابر مردانی102 هستند که به علت ویژگی هایی فطری، شایسته ی رهبری شده اند. در این دیدگاه اعتقاد بر آن است که رهبران، زاده می شوند، نه این که ساخته می شوند. بنابراین کسانی می توانند نقش رهبری را در سازمان ایفا کنند که دارای خصوصیاتی چون هوشمندی، برونگرایی، تسلط برخود، اعتماد نفس، سخنوری، جاذبه ی کلام، جذابیت و مانند این ها،‌ می باشند. پژوهشگرانی که درباره ی صفات شخصی رهبران بررسی کرده اند به دو روش اقدام نموده اند: 1. مقایسه ی ویژگی آن هایی که به صورت رهبر در صحنه ی زندگی و سازمان ظاهر شده اند با ویژگی کسانی که بدین گونه نبوده اند. 2. مقایسه ی ویژگی های رهبران موفق با رهبران ناموفق(قاسمی، 1390).
دیویس چهار خصوصیت عمده را برای رهبران ذکر کرده است:
1. هوش: تحقیقات انجام شده بر روی رهبران موفق سازمانی نشان می دهد که هوش آنان از میانگین هوش پیروان و مرئوسانشان بیشتر است.
2. بلوغ اجتماعی و وسعت دید: رهبران از جهت عاطفی با ثبات بوده،‌ دارای اعتماد به نفس می باشند و نسبت به مسائل و رویدادهای اطرافشان دید و بینش وسیعی دارند.
3. انگیزه های توفیق طلبی و دست یابی به هدف: رهبران دارای انگیزه های قوی برای موفقیت بوده و توفیق طلبند.
4. انسان گرایی: انسان گرایی و تأکید بر ارزش انسان ها، ‌خصوصیت بارز دیگر، رهبران موفق است (Davis,1972).
جدول6-2 خلاصه ای از صفات و ویژگی های شخصیتی را که به وسیله ی محققان این دیدگاه از روش های مختلف تهیه شده است نشان می دهد (افجه ،1380).
جدول 6-2: ویژگی های شخصی و خصوصیات شخصیتی رهبری(افجه ،1380 )
استاگدیل103 (1948)
مان104 (1956)
استاگدیل (1974)
لرد،دی وادر و الیگر105(1986)
کرک پاتریک106 (1991)
هوش
هوشیاری
بصیرت
مسئولیت پذیری
ابتکار
مقاومت و پایداری
اعتماد به نفس
برونگرایی
هوش
مردانگی
اعتدال
تسلط
برون گرایی
محافظه کاری
موفقیت پذیری
پایداری
بصیرت
ابتکار
اعتماد به نفس
مسئولیت پذیری
تحمل
برونگرایی
هوش
مردانگی
تسلط
تحرک
انگیزش
درستی
اعتماد
توانایی و آگاهی
دانایی

2-8-2 مکتب رفتاری107
ناکامی مطالعات اولیه در خصوص رهبران باعث شد که پژوهشگران از اواخر دهه 1940 تا 1960 مسیر متفاوتی را در پیش بگیرند. آن ها رفتارهایی را که توسط رهبران به خصوصی ابراز می شد مورد مطالعه قرار دادند. پژوهشگران می خواستند مشخص کنند که آیا رهبران اثربخش، رفتارهای منحصربفردی را از خود بروز می دهند یا خیر. در واقع این نظریه ها به جای پرداختن به صفات مشخصه رهبران، رفتارها و اعمال آن ها را مورد بررسی قرار می دهند؛ زیرا صفات مشخصه در رفتار بروز و نمود پیدا می کند و سرانجام افراد، رهبران را بر اساس رفتارهایشان ارزیابی کرده و تصمیم به پیروی از آنان می گیرند(رابینز و جاج، 2009).
در این تحقیق به اهم نظریه هایی که در این مکتب ارائه گردیده است، پرداخته می شود.

1-2-8-2 مطالعات دانشگاه آیوا108
در اواخر دهه ی1930، رونالد لیپیت109 و رالف وایت110 به سر پرستی کرت لوین111 در دانشگاه آیوا یک سلسه مطالعات اولیه درباره ی رهبری انجام داند. در این مطالعات، سه سبک رهبری استبدادی112، مشارکتی113 وتفویضی114 مورد آزمون قرار گرفت. هر یک از این سبک ها به شرح زیر توضیح داده می شود.
الف) سبک رهبری استبدادی: این سبک رهبری بسیار دستور دهنده بوده و به هیچ کس اجازه ی مشارکت در کارها را نمی دهد. او در هنگام تشویق و انتقاد به تک تک افراد توجه داشته، ‌اما می کوشد که به جای خصومت آشکار، از برخوردی غیر شخصی، استفاده نماید.
ب) سبک رهبری مشارکتی: رهبرانی که از روش دموکراتیک یا مشارکتی استفاده می کنند،‌ به نیازها و علائق کارکنان توجه دارند و اختیارات را به طور غیر متمرکز اعمال می کنند. معمولاً اشتراک مساعی نمی تواند مانند روش استبدادی یک طرفه باشد، زیرا حداقل باید در تصمیم گیری ها با کارکنان مشورت شود. رهبر گروه به صورت یک گروه اجتماعی عمل می کند و کارکنان از شرایطی که بر شغل آنان تأثیر می گذارد، مطلع شده و تشویق می شوند که اندیشه های خود را ارائه کنند.
ج) سبک رهبری تفویضی: رهبری تفویضی از اعمال قدرت و دخالت در کارها اجتناب می ورزد. در این شیوه رهبران تا حدود زیادی به گروه ها متکی هستند و این گروه ها هستند که هدف ها را تعیین می کنند. مسائل مربوط را حل وفصل می کنند و نسبت به آموزش اعضا و ایجاد انگیزه در کارها اقدام می نمایند. در این روش رهبر فقط نقش هماهنگ کننده و راهنما را ایفا می کند. این شیوه در بعضی از موقعیت ها که رهبر بتواند انجام یک وظیفه را کاملاٌ واگذار کند،‌ مفید است.
یکی از یافته های آشکار این مطالعات، برتری شدید رهبری مشارکتی به رهبری استبدادی بود، همچنین برتری رهبری تفویضی بر رهبری استبدادی نیز از آن یافته ها بود. این مطالعات از نظر تاریخی حائز اهمیت است، زیرا نخستین مطالعاتی بود که به تعیین و بررسی تجربی تأثیر سبک های رهبری در رفتار گروهی پرداخت(لوتانز ،1374).

2-2-8-2 نظریه ی مطالعات میشیگان
برنامه تحقیق در دانشگاه میشیگان دو دسته رفتارهای رهبری را مشخص می کرد که کارمند مدار و تولید مدار خوانده شد. رفتارهای کارمند مدار رفتارهایی را توضیح می دهد که از تأکید انسان منشانه با زیردستان برخوردار است. آن ها به کارکنان به چشم انسان نگاه می کنند و برای فردیت آن ها ارزش قائلند و به نیازهای شخصی کارکنان توجه خاصی می کنند. رفتارهای کارمند مدار شباهت زیادی به گروه رفتارهای ارتباطی و رابطه مدارانه مطالعات دانشگاه اوهایو دارد.

پایان نامه
Previous Entries منابع مقاله با موضوع تسهیم دانش، مدیریت دانش، دانش سازمانی، انتقال دانش Next Entries منابع مقاله با موضوع سبک رهبری، سبک های رهبری، وظیفه مداری، رضایت شغل