منابع مقاله با موضوع سبک رهبری، انگیزش درونی، رشد اجتماعی، تحول گرا

دانلود پایان نامه ارشد

(رابینز1381، 329).

نمودار 2–1 مولفه های اصلی تشکیل دهنده رهبری تحول گرا و مبادله ایی
( باس و آوولیو 1994 ، 231-272 )

2-2-10 سبک رهبری18
طریقی که رهبر، از نفوذ شخصی برای کسب اهداف استفاده می کند سبک رهبری نامیده می شود. اکنون این سوال به ذهن متبادر می گردد که چگونه می توان در دیگران نفوذ کرد؟ در جواب باید گفت که راه نفوذ، داشتن قدرت است. که به طور کلی به دو قدرت پست و مقام و قدرت شخصی تقسیم می گردد. قدرت پست و مقام شامل قدرت تشویق و تنبیه است و قدرت شخصی مرکب از قدرت منتسب (مرجعَ) و قدرت مهارت (تخصص) می باشد (سید جوادین 1389، 660).به عبارت دیگر روشی را که رهبری در برخورد با کارکنان خود به آن متوسل می شود بیانگر سبک رهبری است. سبک به راهی که رهبران از طریق آن در پیروان خویش نفوذ می کنند و به آن الگو رفتار مستمر مدیر نیز گفته می شود تلقی می شود. در واقع رهبر چشم انداز سازمان را می بیند و سعی می کند با انجام اقدامات مقتضی پیروان را در جهت نیل به چشم انداز ترغیب نماید. بدین ترتیب یکی از الزامات اساسی اداره هر سازمان بکارگیری سبک رهبری مناسب است و برای کار در محیط گروهی حیاتی است. در عصر حاضر که یکی از عوامل مهم و تعیین کننده در رفاه حال ملل و سازمان ها، شیوه مدیریت و رهبری است؛ نقش مدیریت اهمیتش از آنجا مشخص می گردد که سازمان زمانی می توانند بر مشکلات فائق آیند که نیروی انسانی آنها با هم هماهنگ باشند و در جهت تأمین اهداف کلی سیستم گام بردارند و مسلم است که چنین همکاری و هماهنگی زمانی حاصل می شود که مهم ترین وظیفه و عنصر مدیریت که رهبری است، بهبود و توسعه یابد (نکویی مقدم و همکاران ، 1389).
از آنجایی که ارتباط بین سبک رهبری مرتبط با عملکرد کارکنان است، آنچه مسلم است این است که برحسب اینکه رهبران در هدایت و رهبری سازمان چه سبکی را به کار برند، رفتارهای سازمانی متفاوتی خواهد داشت که نشأت گرفته از ویژگی ها و خصوصیات متفاوت آنها خواهد بود. بنابراین از آنجا که رمز موفقیت اداره هر سازمان یا مؤسسه به رهبری و مدیریت آن بستگی دارد با توجه به سبک رهبری در بکارگیری مشارکت افراد و رسیدن به اهداف نقش مهمی ایفا می کند. از یک طریق سبک های رهبری مانند نقشه یا الگوهایی هستند که بنا بر ضرورت های سازمانی راه حل هایی را برای ما روشن می کند. به طوری که در ادارۀ امور یک سازمان استفاده از نقشه و یا سبک های رهبری اجتناب ناپذیر (سعیدیان و همکاران ، 1388).
در کل می توان گفت سبک رهبری مدیران یکی از عوامل مؤثر در افزایش کارایی، اثربخشی و در نهایت بهره وری سازمان است.سبک رهبری مجموعه ای از نگرش ها، صفات و مهارت های مدیران است که بر پایه چهار عامل ارزش ها، اعتماد به کارکنان، تمایلات رهبری و احساس امنیت در موقعیت های مبهم شکل می گیرد. طبق تعریف لینکن استونر از رهبری، رهبران سازمان ها جهت دستیابی به هدف هدایت و خصوصاً اعمال نفوذ بر افراد و فعالیت آنها سبک ها و رویه های مختلفی را در پیش گرفته اند. سبک رهبری ترکیبی است از خصایص، مهارت ها و رفتار رهبران که به عنوان مداخله و پیگیری از ان استفاده می کنند (شکور و همکاران 1388، 1255).
سبک رهبری که مدیر ضمن کار از آن استفاده می کند به عنوان یکی از مهم ترین عناصر وضعیت رهبری یا مدیریت بیان شده است. منظور از سبک آن نیست که چگونه مدیر یا رهبر در وضعیت رفتار کند بلکه مقصود آن است که چگونه دیگران به ویژه زیر دستانش رفتار وی را درک می کنند. سبک رهبری به عنوان الگوهای رفتاری پایدار فرد به صورتی که به وسیله دیگران ملاحظه می شود، تعریف شده است ( هرسی و بلانچارد ، 1380).
سبک رهبری عبارت است از الگوهای رفتاری دائمی و مستمر که افراد در هنگام کار با دیگران یا کار بوسیله دیگران از آن استفاده می کنند و توسط دیگران درک می شود.در مورد سبک و شیوه های رهبری، مطالعات زیادی در طی سالهای گذشته صورت گرفته است که سعی کرده ایم به صورت خلاصه در جدولی آنها را گردآوری نماییم.در جدول 2-5 شاهد این اطلاعات خواهید بود که در ادامه به بررسی آنها خواهیم پرداخت.

جدول2-5 سبک ها و تئوری های رهبری
تئوری خصوصیات فردی رهبر
تئوری سبک های رفتاری
نظریه های اقتضایی
نظریات نوین
براساس این دسته از نظریات، خصوصیات ویژه و برتری برای افراد که نقش رهبری را در گروه ها و سازمانها به عهده می گیرند، برشمرده می شود. از جمله: هوش، بیان رسا، انگیزش درونی، رشد اجتماعی و وسعت نظر
در این دسته از نظریات ، سبک ها و روش های مناسب رهبری برای بازخورد با زیردستان مورد بحث قرار می گیرد. مهم ترین این نظریات عبارتند از:
– سبک های مبتنی بر بکارگیری اختیار و اقتدار
– شبکه مدیریت بلیک و موتون
– سیستم های چهارگانه لیکرت
-پیوستار رهبری
-مطالعات میشیگان
-مطالعه اوهایو
در این دسته از نظریات بر یک سبک و شیوه رهبری تأکید نمی شود و براساس شرایط و موقعیت سبک مناسب رهبری انتخاب می شود. ازجمله:
– رهبری اقتضایی فیدلر
– تئوری مسیر- هدف
– دوره زندگی هرسی و بلانچارد
– شبکه مدیریت سه بعدی
– الگوی رهبری مشارکتی
– رهبری وضعیتی
این نظریات از دهه های پایانی قرن بیستم به بعد ظهور کرده اند. از جمله:
– اسناد رهبری
– جایگزینی رهبری
– رهبری خدمتگزار
– رهبری ممتاز
– رهبر تحول گرا و تبادلی
– رهبری تمام عیار
– رهبری فرهمند
– نظریه تبادل –رهبر – اعضاء

2-2-10-1تئوری خصوصیات فردی رهبری
فهرست صفات ویژه رهبر، هر روز طولانی تر می گردد. پژوهشگران حتی در این مورد در بین خود نتوانسته اند به توافق برسند. بسیاری، صفات ویژه شخصی رهبر را بدون توجه به محیط مورد بررسی قرار داده ، به ارتباط میان اعمال رهبری و صفات شخصی رهبری توجه ای نکرده اند. در صورتی که به نظر می رسد رهبران باید دارای صفات خاصی باشند. اگر چه مطالعات نشان می دهد که برخورداری رهبران از صفات ویژه در مقایسه با عموم مردم، احتمالاً چندان زیاد نیست. و این برتری ویژگی نسبی از 15 درصد تجاوز نمی کند که البته این رقم در مورد گروه های مختلف، دارای نوسان است. عمده صفات ویژه رهبری عبارتند از:
– هوش: معمولاً رهبران باهوشتر از پیروان خود هستند، زیرا کار رهبر نیازمند تجربه و تحلیل مشکلات و مسائل پیچیده است.
– بیان رسا :علاوه بر هوش، رهبری برای نفوذ در پیروان و ترغیب آنان به متابعت از خود، باید از بیان رسایی نیز برخوردار باشد.
– رشد اجتماعی و وسعت نظر: ظرفیت فکری و نفسانی رهبر باید به گونه ای باشد که از لحاظ روحی ، مغلوب ناکامی ها یا مغرور از موفقیت نگردد . از این رو باید در مقابل موانع و تلخیها قدرت تحمل زیادی داشته باشد و دشمنی و عداوت با دیگران را در کار رهبری دخالت ندهد.
– انگیزش درونی : رهبران میل زیادی به موفقیت دارند.پس از دست یافتن به یک هدف ، توقعات آنها زیاد شده، به کسب هدفهای بالاتری می اندیشند.هر موفقیتی موجب موفقیت دیگری برای آنها می گردد. اگرچه تلاشهای آنان بیشتر متوجه برآوردن تمایلات و اهداف آنهاست، اغلب دوست دارند که به نحو منصفانه ای از پاداشهای مالی نیز بهره مند گردند. رهبر، طرز تلقی و ارزشهای درونی خویش را نمی تواند از کارکنانش پنهان بدارند. زیرا باید با اندیشه و عملش ایشان را تحت تاثیر قرار دهد ، زیرا رهبری که فقط به ارضای تمایلات خود بیاندیشد و کارکنانش را محکوم به انجام اوامر خود بداند ، دچار مشکلات فراوانی خواهد شد . مطالعات خصوصیات فردی برای تبین رهبری نتایج عمده ای ببار نیاورد. چنانکه یوجین جنینگز نتیجه می گیرد: پنجاه سال مطالعه موفق نشد یک ویژگی یا مجموعه ای از صفات را که بتوان برای تمایز رهبران از غیر رهبران بکار برد فراهم کند. از این رو توجه پژوهشگران بر رفتار رهبر متمرکز گردید(سید جوادین1389،660).
2-2-10-2 تئوری سبک های رفتاری
این مرحله از تحقیقات پیرامون رهبری در طول سالهای جنگ جهانی دوم و به عنوان بخشی از تلاش های که جهت بهبود کارایی رهبران نظامی صورت می گرفت، انجام شد و حاصل 2 رویداد مهم بود:
عدم کارایی تئوری خصوصیات رهبری در توصیف اثربخشی رهبری
جنبش روابط انسانی نشأت گرفته از مطالعات هاثورن
تئوری رفتار رهبری بیشتر تأکید بر رفتار رهبر دارد تا خصوصیات شخصیتی او. براساس این تئوری ، رفتار رهبر مستقیما بر اثربخشی گروههای کاری تأثیر می گذارد. چنین عقیده ای باعث شد محققان به تعیین الگوهای رفتاری (یا سبک های رفتاری) بپردازند، که این امکان را برای رهبران فراهم سازد تا بر روی دیگران نفوذ بیشتری داشته باشند (کریتنر و کینیکی 1390، 492).
2-2-10-2-1 سبک های مبتنی بر بکارگیری اختیار و اقتدار
براساس این نظریه، رهبران 3 سبک عمده را در رهبری بکار می گیرند. اول سبک اتوکراتیک یا مستبدانه، که در آن اقتدار، مبتنی بر فرمان دادن و اطلاعات خواستن است و براساس پاداش و تنبیه به پیش می رود. دوم سبک رهبری دموکراتیک یا مشارکتی که در آن رهبران در تصمیم گیری با کارکنان مشورت کرده و آنها را تشویق به مشارکت می کنند. سوم سبک آزدانه که در آن رهبر حداقل استفاده را از قدرت خود به عمل می آورد و اختیار عمل زیادی به زیر دستان خود می دهد. طبق این نظریه بکارگیری هر سبک رفتاری، وابسته به شرایط و موقعیت است. به طور مثال گاهی لازم است مدیران در شرایط بحرانی (مثل یک رهبر در گروه آتش نشانی) یا زمانی که راه حل یا زمانی دقیق را نزد خود دارند به صورت مستبدانه عمل کنند.
2-2-10-2-2 شبکه مدیریت بلیک19 و موتون20
در نیمه سال 1960 شیوه های رهبری در نظریه شبکه مدیریت توسط بلیک و موتون در 81 نوع مطرح گردید. شبکه مدیریت بر مبنای نگرش مدیر نسبت به افراد و تولید به بررسی ابعاد روابط رهبر یا مدیر با زیردستان می پردازد. شیوه های رهبری به شکل مربعهای کوچکی که در یک مربع بزرگ مخلوط شده اند بر روی محورهای مختصات نشان داده می شود. که در محور افقی این شبکه “توجه به تولید” و در محور عمودی آن “توجه به افراد” قرار دارد. نمودار زیر ضمن ارائه شبکه، نشان دهندۀ شیوه عمده رهبری نیز می باشد.

نمودار2-2 شبکه مدیریت

(منبع : بلیک و موتون 1991)
سبک های عمده مدیریت شبکه مدیریت عبارتند از:
سبک 1-1 (بی خاصیت) : حداقل تلاش برای انجام کار تا حدی که ضامن عضویت در سازمان باشد.
سبک 9-1 (وظیفه مدار) : نتیجه تنظیم کارها بصورتی که دخالت عواطف انسانی در کارایی سازمان به حداقل ممکن می رسد.
سبک 5-5 (میانه رو): بازدهی کافی سازمان از طریق ایجاد توازن بین روحیه خوب در افراد و انجام کار ، امکان پذیر می گردد.
سبک 1-9 (باشگاهی) : توجه کافی به احتیاجات افراد برای ایجاد حسن روابط، که نتیجه اش بوجود آمدن محیط دوستانه در سازمان و انجام کارها از روی صبر و حوصله است.
سبک 9-9 (گروهی و تیمی): افراد متعهد انجام کارها را به عهده دارند. روابط مبتنی بر اعتماد و احترام بین افراد برقرار است که نتیجه همبستگی و شرکت آنان در عملی کردن هدفهای سازمان ممکن باشد (سید جوادین به نقل از استونر 1389، 669).

2-2-10-2-3 سیستم های مدیریت لیکرت
لیکرت و همکارانش از مؤسسه تحقیقات میشیگان معتقدند که تمام منابع (انسانی و سرمایه ای) در یک مؤسسه به مدیرتی مناسب نیازمند هستند. نتیجه تحقیقات آنان در سبک های چهارگانه ذیل مطرح شده است:
سیستم یک(سیستم آمرانه): مدیریت اعتماد و اطمینان به زیر دستان ندارد. بیشتر تصمیمات و تعیین اهداف در رده بالای سازمان اتخاذ شده ، براساس سلسه مراتب ابلاغ می گردد، زیردستان مجبور بکار می شوند و ترس و تهدید و تنبیه بر محیط کار حاکم است. پاداشها در جهت ارضای نیازهای جسمی و ایمنی است، تمایل جزئی همراه با ترس و عدم اعتماد است، کنترل به طور متمرکز از سطوح بالا انجام می گیرد و سازمان غیر رسمی به طور کلی مخالف اهداف سازمان شمرده می شود.
سیستم دو (سبک دلسوزان): مدیریت اعتماد و اطمینان نسبتاً زیاد به زیردستان دارد. تصمیمات بسیاری در چارچوب های از پیش تعیین شده در سطوح پایین اتخاذ می گردد، از پاداش و تنبیه واقعی و یا بالقوه برای

پایان نامه
Previous Entries منابع مقاله با موضوع تحول گرا، سبک رهبری، رهبری تحول گرا، رهبری تبادلی Next Entries منابع مقاله با موضوع سبک رهبری، سیستم مدیریت، سبک مشارکتی، اعتماد متقابل