منابع مقاله با موضوع حل اختلاف، روابط همسران، حقوق انسان

دانلود پایان نامه ارشد

شامل اموري است كه در حقيقت اجزاء وضعيت را تشكيل مي‌دهد و اهم آن عبارت است از نكاح، طلاق، نسب، سن (صغر)، حجر، ولايت قانوني، قيوميت و غيره.
اما اهليت عبارت از صلاحيت شخص است براي اينكه خودش حقوق خود را اعمال كند. به عبارت ديگر احوال شخصيه در مجموع نشان‌دهنده‌ي وضعيت فرد يا به صورت انفرادي يا در خانواده و يا در جامعه مي‌باشد كه به صورت منفرد: نام و نام خانوادگي و آنچه نشان‌‌دهنده‌ي هويت و بطور كلي سجل احوال شخصي‌اند و مي‌توان آنها را مختصات شخص ناميد؛ در خانواده: ازدواج،‌ طلاق، روابط همسران با يكديگر و با فرزندان؛ در جامعه تابعيت و اقامتگاه؛ در حقوق موضوعه به طور كلي وضعيت و اهليت با يكديگر رابطه نزديك دارند و لذا در حقوق بين‌المللي خصوصي تحت يك نوع از قواعد هستند. بعضي از دولت‌ها احوال شخصيه اتباع بيگانه را مشمول قانون دولت متبوع و برخي مشمول قانون اقامتگاه مي‌دانند. در ايران احوال شخصيت بيگانگان در حدود معاهدات است تابع قوانين دولت متبوع آنها مي‌باشد و عمده دليل اين حكم اين است كه قوانين شخصي اصولاً براي حمايت افراد وضع شده و بايستي جنبه دوام و استقرار داشته باشند.
يعني باجابه‌جا شدن اشخاص نبايستي اين حقوق دستخوش تغيير و تبديل قرار گيرد و از اين طريق تزلزلي در اركان خانواده و ثبات و استقرار آن كه هدف اساسي قوانين شخصي است روي دهد.20 قانون مدني ايران در ماده 7 و اين قاعده را بدين شرح مقرر مي‌دارد: “اتباع خارجه مقيم در خاك ايران از حيث مسايل مربوط به احوال شخصيه و اهليت خود و همچنين از حيث حقوق ارثيه در حدود معاهدات مطيع قوانين و مقررات دولت متبوع خود خواهند بود” ماده 6 قانون مدني: “قوانين مربوط به احوال شخصيه يا از قبيل نكاح و طلاق و اهليت اشخاص و ارث، در كليه اتباع ايران، ولو اينكه مقيم خارجه باشند، مجري خواهد بود”. اصل قانون ملي نسبت به احوال شخصيه به وسيله موسسه حقوق بين‌المللي در جلسات منعقده در نيمه دوم قرن نوزدهم تأييد شده و همچنين در قراردادهاي سياسي چندجانبه 1902 و 1905 لاهه مورد قبول واقع گرديد.
مبحث دوم: بيگانه در اسلام
اسلام مکتبي است که براساس وحي و براي تأمين سعادت بشر شکل گرفته است. از ديدگاه اسلام بيگانه کسي است که داراي عقيده اي غير از اعتقاد اسلامي است، اعم از اين که معتقد به يکي از اديان آسماني، مثل يهوديت و مسيحيت باشد يا اين که اصلاً عقيده اي نداشته و يا اعتقاد مشرکانه اي داشته باشد. خلاصه کلام بيگانه کسي است که مسلمان نباشد. اسلام مردم را براساس گرايش و عدم گرايش به دين اسلام به دو گروه بزرگ مومن و کافر تقسيم مي کند و هم? مرزهاي غير ارزشي نظير رنگ، خون، نژاد و تعلق به سرزمين و تاريخ خاص و … کنار مي نهد، و زمين را به دو بخش بزرگ دارالاسلام و دارالکفر تقسيم
مي کند.
نگاه انساني اسلام به بيگانگان و تساهل و مداراي مسلمانان با آنان اعم از خودي و بيگانه، آن چنان مسلم است که جاي هيچگونه انکاري را باقي نمي گذارد، آنان اگرچه برادر ديني مسلمانان به شمار نمي آيند، اما از نظر انسانيت با آنان مشترک اند. کلام زيباي اميرالمومنين خطاب به مالک اشتر به عنوان عالي ترين فرمان حکومتي، نه فقط اندرز اخلاقي، بهترين نمونه اين حقيقت متعالي است، آنجا که فرمود: ” قلب خويش را کانون محبت مردم ساز، زيرا آنان يا برادران ديني تواند يا همانندان تو در آفرينش”21 در حقوق اسلام بيگانگان به سه دسته تقسيم مي شوند: اهل کتاب، مستأمن و بت پرستان 1-اهل کتاب يا اهل ذمه22 مردم غير مسلماني هستند که کتب مذهبي آنان در قرآن ذکر شده است. اينان در صورتي که خراج و ماليات مقرره را به بيت المال مسلمين بپردازند مي توانند در ممالک اسلامي سکونت کرده و در حمايت قانون اسلام به سر برند؛ به عبارت ديگر در مقابل پرداخت ماليات به عنوان جزيه، دولت اسلامي مکلف است که جان و مال اهل کتاب را صيانت نمايد. راجع به مرافعات و چگونگي حل اختلافات بين اهل کتاب، در قانون اسلام چنين مقرر است:23 اگر اختلافات مربوط به مسايل کتاب آنهاست، به قضات يا روحانيون خودشان مراجعه شود و اگر راجع به حقوق خصوصي و امور مالي باشد، مي توانند به حاکم مسلمان مراجعه کنند. در اين صورت قاضي اسلامي مکلف به اجراي قوانين و مقررات اسلام درباره آنها مي باشد و اما در اين امور هم اهل ذمه مجاز هستند که براي حل اختلاف به روحانيون خود رجوع کنند و بديهي است که در اين صورت قانون خودشان در قطع و فصل دعوي حکومت مي کند.
2- مستأمن- اشخاصي که به طور موقت در سرزمين اسلامي اقامت داشته، مستأمن مي گفتند اين قيبل اشخاص بايد قبل از ورود به خاک مملکت اسلامي اجازه توقف تحصيل نمايند. به طور کلي اجازه توقف براي مدت يک سال بوده و در صورتي که مدت اقامت آنها از يک سال تجاوز کند، بايستي مالياتي به دولت اسلامي بپردازد اما طرز مراجع? آنها به محاکم و حل اختلاف طبق همان موازيني است که براي اهل کتاب ذکر کرديم.
3- بت پرستان- براي بت پرستان قانون اسلام اصولاً هيچ گونه حقي قائل نبوده است، با وجود اين حکومت هاي اسلامي در عمل تا اندازه اي نسبت به آنها ارفاق مي کردند.

در آن زمان که دولت ها، چه دولت هاي ديني و چه غير ديني براي بيگانگان کمترين حقي جز از سر ضرورت و اجبار قائل نبودند، نظام حقوقي اسلام به نيکوترين صورت تمام آنچه را امروز تحت عنوان “حداقل حقوق انساني براي بيگانگان” معروف شده است براي بيگانگان به رسميت شناخته بود. رفتار مسلمانان با بيگانگان مسالمت آميز و دوستانه بود، عصر ظهور اسلام را بايد فصلي نو در قانونمند شدن حقوق و تکاليف بيگانگان دانست.24

گفتار اول : حضور بيگانگان در ايران
حقوق ايران در طول تاريخ پر فراز و نشيب اين سرزمين، از چند دوره گذشته، تا به دوران کنوني رسيده است. حقوق بيگانه در اين سرزمين به علت تسلط بيگانگان در ايران جاري بوده است.
براي اينکه بتوانيم به صورت منظم و جامع وضع بيگانگان را در ايران مورد مطالعه قرار دهيم لازم است از لحاظ تاريخي دوران گذشته را تاکنون طي سه دوره از يکديگر متمايز نمائيم: ابتدا وضع بيگانگان در حقوق سابق ايران، يعني ادوار پيش از اسلام، ديگري دوران پس از اسلام تا برقراري رژيم کاپيتولاسيون و آخر اينکه زمان معاصر يعني از تاريخ عرفي شدن قوانين ايران تاکنون.
الف) دوران قبل از اسلام : در ازمن? قديم قبل از ظهور اسلام در ايران که در آن ايام هم حقوق ايران مذهبي بوده است پادشاهان ايراني با بيگانگان و پيروان ساير مذهب حسن سلوک داشته25 و خوش رفتاري مي کرده اند، به طوري که مي توان گفت در دور? هخامنشي تعصب مذهبي اصلاً وجود نداشته و شاهان آن دوره مقدسات ملل و عادات آنها را محترم مي داشتند. رنه گروسه مورخ شهير فرانسوي که صاحب تأليفات زيادي راجع به تاريخ و تمدن مشرق زمين است درباره وضع بيگانگان در ايران قديم مي گويد:26 ” بايد ملت ايران را از نجيب ترين ملل دانست شگفت انگيز اينکه ايرانيان، با اينکه خود مذهب معيني داشته اند، نسبت به نژادها و مذاهب ديگر بد رفتاري نمي کردند و به مذاهب مختلف با ديده احترام مي نگريستند و حتي اجازه مي دادند که پيروان ساير مذاهب مراسم و تشريفات مذهبي خود را آزادانه انجام دهند”. در دوره ساسانيان که مذهب رسمي ايرانيان زردتشت بوده و پادشاهان آن دوره مروج آن مذهب و مکلف به اجراي احکام و دستورات آيين مذبور بودند با پيروان ساير مذاهب به طور کلي رفتار دوستانه و مسالمت آميز داشتند.
ب) دوران حکومت قوانين اسلامي: با شکست ساسانيان و برقرار شدن حاکميت اسلامي در سرزمين ايران حقوق اين سرزمين، اين بار از بن دگرگون شد و جاي خود را به حقوق اسلامي داد و از حقوق گذشته ي آن، جز آنچه از سوي ايرانيان وفادار به آيين زردتشتي حفظ شد، آن هم در حدودي که دولت اسلامي اجازه مي داد، اثري به جاي نماند. افزون بر زردتشتيان؛ پيروان ديگر آيين هم، در اين دوران، ديگر نمي توانستند جزء اعضاي جامعه يا امت اسلامي تلقي شوند، به اين جهت همه ي اين گروهها در حاکميت جديد از کفار و نسبت به جامعه اسلامي بيگانه تلقي مي شدند و بهره مند شدن آنها از حقوق، بستگي به آن داشته که اول از پيروان مذهب شناخته شده محسوب شوند دوم با اين حاکميت، پيماني به نام عقد ذمه منعقد سازند و کساني که از اين پيمان سرباز مي زدند نمي توانستند مدعي هيچ گونه حقي از لحاظ جان و مال باشند. ايران اسلامي پس از جدا شدن از مرکز خلافت اسلامي، محور اسلاميت را همچنان حفظ کرد. تمدن اسلامي با تمدن ايراني به هم آميخت و بسياري از دانشمندان برجسته اسلامي در سرزمين ايران پرورش يافتند و حکومت، دگر بار در اختيار سلطان ها و پادشاهان قرار گرفت ولي هيچ گاه عنوان اسلامي را از دست نداد.
تا پيش از عصر صفويه، رفتار با بيگانگان، بيشتر يک جانبه و براساس قوانيني داخلي دولت ايران تنظيم شد و از اين زمان به بعد که اندک اندک پاي دولت هاي غربي و استعمارگر به ايران باز شد، توانستند با سوء استفاده از اصل تساهل و رحمت اسلامي به غير مسلمانان يا با سوء استفاده از ضعف دولت هاي وقت، حقوق و مزاياي فراوان و عمدتاً ظالمانه اي در قالب گرفتن فرمانهاي خاصي از پادشاهان يا تحميل معاملات دو جانبه به دولت ايران، به خود اختصاص دهند.27 براي نمونه “برادران شرلي” دو تن از اتباع انگليسي که در نتيجه مذاکرات با شاه عباس صفوي موفق شدند امتيازاتي از پادشاه ايران به دست آوردند که به موجب آن اتباع انگلستان و ساير مسيحيان بتوانند آزادانه به کشور ما رفت و آمد کنند و در اين سرزمين توقف نمايند. همچنين از حيث جان و مال و مذهب در امان باشند. مسيحيان مجاز بودند که مراسم مذهبي خود را در کمال اطمينان و آزادي به طور آشکار در ايران انجام دهند و به هر نوع تجارتي که بخواهند اشتغال ورزند. در عصر قاجار، به موجب معاهده ننگ آور”ترکمن چاي” که در تاريخ 1828 ميلادي بين ايران و روسيه برقرار گرديد رژيم کاپيتولاسيون28 به نفع روسيه حاکم شد و به مدت يک قرن سياست خارجي را از هر حيث تحت نفوذ خود قرار داد. يکي از ضررهاي آن، از بين رفتن استقلال قضايي ايران بود؛ زيرا در حقيقت حق قضاوت و تعقيب و اجراي مجازات را به اتباع روسي اعطا کرده بود.
در هر صورت معاهدات کاپيتولاسيون يک وضع غير عادي و منافي با استقلال و حيثيت ملي ما در اين مملکت بوجود آورده بود و بيگانگان علاوه بر آنکه از لحاظ بيگانه بودن هيچ محروميتي نداشتند امتيازات و حقوقي بدست آورده بودند که از هر حيث مخالف اصول بين المللي و ناقض استقلال سياسي و قضائي بود. سرانجام در 14 دسامبر 192 (1300ش) معاهده اي بين دولت ايران و روسيه منعقد گرديد که باعث از بين رفتن رژيم کاپيتولاسيون و کليه امتيازاتي شد که به نفع اتباع بيگانه در ايران مقرر بود.
اما اعلام الغاي رسمي آن 10 مه 1928 ( ارديبهشت 1307) در مجلس شوراي ملي انجام شد و از اين تاريخ دولت ايران رسماً استقلال قضايي خود را بازيافت و اموال و مقرراتي مطابق حقوق بين الملل براي وضعيت بيگانگان در نظر گرفت و براساس قوانين ايران و براي بيگانگان آزادي و ورود اقامت و نيز حداقل حقوق به ميزان مورد احترام در حقوق بين الملل در نظر گرفته شد.
دوران معاصر: امروزه نيز بيگانگان بسياري در ايران به سر مي برند که عمده ترين و بيشترين آنها عراقي ها و افغاني ها هستند که بر اثر جنگ کشور خود را ترک کرده و به ايران آمدند بسياري از عراقي ها يا
ايراني الاصل و يا از اقليت هاي کرد شمال و عراق هستند که توسط حکومت صدام حسين از عراق رانده شده و به ايران پناهنده شده اند.
در هر دوره از تاريخ ايران حضور بيگانگان در ايران موجب صدمات جبران ناپذيري شده و مصائب فراواني براي اتباع داخلي ايجاد نموده که جا دارد با تدوين قوانين مستحکم و اعمال و اجراي شايسته احکام و کنترل و نظارت بر ورود و خروج بيگانگان از بار مشکلات اتباع ايراني کاست.
گفتار دوم : وضعيت حقوقي بيگانگان در ايران
در زمان حاضر در كليه كشورها اين كه بيگانه از حقوقي برخوردار باشد، پذيرفته اند اما اين که ميزان برخورداري از حقوق تا چه حد بايد باشد و آيا بايد بيگانه را از اين نظر، هم پايه تبعه

پایان نامه
Previous Entries منابع مقاله با موضوع وزارت خارجه Next Entries منابع مقاله با موضوع اسناد و املاک، شرکت در انتخابات، وزارت امور خارجه