منابع مقاله با موضوع ایفای نقش، تصویرسازی ذهنی، آموزش و پرورش، برنامه درسی

دانلود پایان نامه ارشد

شنیداری به طور هم زمان وجود دارد. بنابراین یادگیری و یادآوری مطالب بهتر انجام می‌شود. (رضوی، سال 1386،ش 5، 38، ص 32)
برمبنای تحقیقات انجام شده این نظریه را با عنوان کانال دو گانه نیز مطرح نموده‌اند:
«فرضیه‌ی کانال دوگانه» عبارت از این است که انسان‌ها برای پردازش اطلاعاتی که به شکل مواد دیداری و شنیداری ارائه شده‌اند، کانال‌های جداگانه و مجزایی در اختیار دارند. مفهوم پردازش اطلاعات در کانال‌های مجزا، در روان‌شناسی شناختی، تاریخچه‌ای طولانی دارد و اخیراً همبستگی نزدیکی با «نظریه‌ی رمزگردانی دوگانه پایویو» (کلارک و پایویو، 1991، پایویو، 1986) و مدل حافظه‌ی فعال بدلی45 دارد. (بدلی و 1992، 1986 و 1999). (زارعی زوارکی، سال 1386،ش2، 40، ص 7)
نظریه هوش چندگانه گاردنر
در سال 1983 گاردنر کتاب چهارچوب ذهن را منتشر ساخت. بر طبق ملاکهای عنوان شده در این کتاب، هر انسان طبیعی حداقل از هفت هوش برخوردار است. وی این هوش‌ها را تحت عناوین هوش زبانی، کلامی، هوش موسیقیایی، موزون، هوش منطقی، ریاضی، هوش بصری، فضایی، هوش بدنی، جنبشی، هوش درون فردی، هوش میان فردی اعلام کرد. وی در 1999 در کتاب بازنگری در چهارچوبهای ذهن هوش طبیعت گرایی رابه هفت هوش دگیر اضافه کرد. (حاجی حسین نژاد، بالغی زاده، 1381، 22، ص 44)
گاردنر درهمان کتاب بازنگری در چهارچوبهای ذهن اعلام می‌کند: هر برنامه‌ آموزشی می‌تواند در پرتو MI46 اجرا شود، ولی یک مشکل در آموزش وجود دارد که با روح MI در ستیز است و آن همسانی آموزش است. آموزش یکسان بر پایه این فرض است که همه افراد با هم برابر هستند، بنابراین تحصیلات بر صورت یکسان، به همه‌ی افراد مساوات و عدالت ارائه می‌کند.
اما کاملاً آشکار است که ما با یکدیگر متفاوتیم، ما شخصیت‌ها و خلق و خوی‌های متفاوتی داریم زیرا هوش‌های هر یک از ما ترکیب منحصر بفردی دارد، بنابراین ما به عنوان یک آموزشگر با دو انتخاب مواجهیم، تفاوت‌ها را نادیده بگیریم یا آنکه آنها را تصدیق کنیم. لازم به ذکر است ماده اصلی آموزش بر مبنای نظریه هوشهای چندگانه گاردنر تعهد به شناخت ذهن فردفرد دانش آموزان است. این به معنای آن است که یادگیری باید هماهنگ با نقاط قوت، علایق، اضطرابها، سلیقه‌ها، تجربیات و هدفهای هر دانش‌آموز باشد و تصمیمات آموزشی تا آنجا که ممکن است بر مبنای وضعیت روزانه دانش آموز اخذ شود. به علاوه گاردنر می‌گوید: «خوشبختانه اذهان دانش آموزان در معرض تغییر است.» (Gardner, 1999, p. 150, 72)
بنابراین معلم باید اطلاعات خود از رفتار دانش آموزان را به روز آماده کند، اما شناخت ذهن دانش‌آموزان اولین قدم است. مهم آن است که بتوانیم درباره‌ی مورد ماده‌ی درسی، آموزش، تعلیم و تربیت و ارزشیابی او تصمیم‌گیری کنیم. در واقع بیشترین کمکی که نظریه هوشهای چندگانه به ما می‌کند در همین نکته نهفته است. این نظریه معلمان و دانش‌آموزان را به خلاقیت در برنامه درسی بر می‌انگیزد و آنها را یاری می‌کند تا درباره چگونگی برنامه درسی مناسب تصمیم بگیرند. در چنین نگرشی با تاکید بر هوش چندگانه و تفاوت فراگیران،‌ تکنولوژی آموزشی به جای آنکه به انباشتن حجم وسیعی از اطلاعات در ذهن دانش آموز بپردازد، باید در خدمت ارائه شیوه‌های متنوع آموزشی (برمبنای هوشهای چندگانه، علایق و استعدادهای فراگیر) باشد. (حاجی حسین نژاد، بالغی زاده، 1381، 22، ص 170- 163)
در همین راستا معلمانی که با گاردنر هم عقیده‌اند و نظریه‌ی او را می‌پذیرند، آن گونه فعالیت‌هایی را برای یادگیری پیش‌بینی و اجرا می‌کنند که شامل موارد زیر باشند:
1- ایفای نقش را طلب می‌کنند.
2- با موسیقی به نوعی مرتبط هستند.
3- واکنش پذیرند و تمایلات فرد را نمایان می‌سازند.
4- یادگیرنده‌ها را به تصویرسازی ذهنی، داستان‌پردازی، قصه گویی و نظایر آن ترغیب می‌کنند.
5- چگونگی بهره‌گیری از هوش عملی و فیزیکی را توسط یادگیرنده‌های متفاوت نشان می‌دهند و علاقه‌مندان به یادگیری در آن حوزه‌ها را شناسائی می‌کنند. (رئیس دانا، 1386، ش2، 32، ص 15)
به این ترتیب بدیهی است که با توجه به تنوع هوش هفت گانه درفراگیران و تفاوت‌های فردی آنان وهمچنین تاکید این نظریه بر تصویرسازی ذهنی، داستان‌پردازی، قصه گویی و ایفای نقش ،بهره گیری از رسانه‌ها در فرایند یادگیری امری ضروری تلقی می‌شود.
هوش‌هاي هفت گانه و تكنولوژي آموزشي
رمز اثر گذاري فن‌آوري آموزشي در اين است كه معلم و دانش‌آموز مي‌دانند همه مردم در يادگيري، نقاط قوت و ضعفي دارند. بسياري از سرخوردگي‌هاي معلمان، در اثر عدم در هم تنيدن فن‌آوري آموزشي با برنامه‌هاي درسي است.
تغيير يا اصلاح محيط‌هاي يادگيري با استفاده از فن‌آوري، سبب اعتلاي يادگيري و پروراندن هوش مي‌شود. پژوهش‌هاي تازه نشان داده‌اند كه ميزان هوش، به مقدار پيچيدگي ارتباطات عصبي بستگي دارد. با آن كه ژن در ميزان هوشمندي افراد نقش زيادي دارد، محيط يادگيري داراي نقشي بسيار مثبت، تحريك كننده و پرورش‌دهنده است. پژوهش دهنده است. پژوهش‌ها نشان داده‌اند حيواناتي كه مقدار زيادي اسباب‌بازي در اختيار داشتند، بيش از حيواناتي كه چيزي در اختيار نداشتند، داراي پيچيدگي عصبي بودند. مطالعاتي كه روي مغز انسان هم صورت گرفته است، اين يافته را تاييد مي‌كند. (آقازاده ،1385، 2، ص 39-35)
مربيان و پرورش‌دهندگان تلاش مي‌كنند با دانش‌آموزان به مثابه كساني رفتار كنند كه داراي نيازها، استعدادهاي و پيشينه‌ي متفاوتي هستند؛ اما در نظامي كه با فلسفه توليد انبوه اداره مي‌شود، اين كار دلسرد كننده و هراس انگيز است.
هواردگاردنر، استاد آموزش و پرورش دانشگاه‌هارواد، نظريه هوش‌هاي هفت‌گانه را، كه در همه موجودات زنده مقدار يكساني ندارد، ارائه داد. هوش‌هاي موردنظر گاردنر، در زمان‌هاي گوناگون، به شيوه‌هاي متفاوت در افراد پرورش مي‌يابند. براي آموزشكاران، هوش‌هاي هفتگانه جنبه‌اي از هم كوشي و هم افزايي است زيرا هرگاه يكي از هوش‌ها متحول شود، بر هوش ديگران مي‌گذارد.
به عقيده‌ گاردنر، «شيوه‌هايي كه با توجه به آن‌ها هوش‌ها تركيب و درهم آميخته مي‌شوند، همانند چهره‌ها و شخصيت‌هاي افراد، متفاوت‌اند.» بسياري از راهبردهاي جديدي كه براي بسط رشد هوش افراد ارائه شده، بر اين نظريه مبتني است.( Gardner, H. 1999 p.25, 72)
گاردنر اشاره مي‌كند كه، نظام آموزشي، به شدت به سمت شيوه يادگيري فراگيرندگان منطقي – رياضياتي و زبان شناختي كشيده مي‌شود. او توضيح مي‌دهد كه هوش‌ها، مرتبط با هم عمل مي‌كنند، نه جدا از هم؛ از اين رو، توصيه مي‌کند تغييراتي در طراحي برنامه درسي و نحوه ارائه آن صورت گيرد كه همه هوش‌ها را مورد توجه قرار دهد.
يكي از بهترين و اميدبخش‌ترين نويدهاي فن‌آوري آموزشي آن است كه ما را ياري مي‌دهد راهي به درون مغزهاي دانش‌آموزان بيابيم و از درون مغزهاي آنان، معبري هم به بيرون بكشيم، پيشرفت‌هاي اخير در كيفيت نرم افزارها و سخت‌افزارها به معلمان و پرورش دهندگان اجاره مي‌دهد توان بالقوه دانش‌آموزان را پرورش دهند و به منصه ظهور برسانند.
در اين جا يك نكته احتياط انگيز هست، و آن اين كه در استفاده از عناوين هوش‌ها در حكم برچسب يا لقب براي كسي، محتاط باشيم. بسياري از افراد، هم درباره‌ي خودو درباره ديگران، به فراموشي تمايل دارند و اين امر به اهداف آموزش و پرورش آسيب مي‌رساند.
تذكر اين نكته هم لازم است كه در نوشتار حاضر، هدف تصديق گفته‌هاي گاردنر نيست، آنچه او طرح مي‌كند، فقط نظريه است و بايد انديشه‌ها و چشم‌اندازهاي او را بيش از پيش تفسير كرد. اما نكته حايز اهميتي كه معلمان بايد از اين نظريه دريابند، اين است كه افراد متفاوت‌اند و به شيوه‌هاي متفاوتي مي‌آموزند و بايد به اين تفاوت‌ها احترام گذاشت، آنها را ارزشمند دانست و به پرورش آن پرداخت. Haggarty, Brain. Nurturing Intelligences, Addison-wesley
تطبيق فن‌آوري و ويژگي‌هاي هوشي
1- هوش زبان شناختي يا كلامي: اين هوش روشنگر توانايي بهره‌گيري اثرگذار از واژگان به صورت نوشتاري و كلامي است.
• تجلي سطح بالاي هوش زبان شناختي در كساني نظير سخنوران، داستان سرايان، سياست‌مداران، شاعران،‌ نمايش نامه‌نويسان، ويراستاران و روزنامه‌نگاران ديده مي‌شود.
• دانش‌آموزاني كه هوش زبان شناختي زيادي دارند، در قالب كلمات مي‌انديشند، با شنيدن مي‌آموزند، از نوشتن لذت مي‌برند، به كتاب‌ها و نوارها عشق مي‌ورزند؛ و حافظه خوبي براي اشعار غنايي، و متون منظوم دارند.
• دانش‌آموزاني كه با چنين قابليت هوشي، مي‌توانند از پردازش‌گران كلمه، برنامه‌هاي نشر روميزي، برنامه‌هاي صوتي، برنامه‌هاي مشوق شعرسرايي، مقاله نويسي، ويديو ديسك‌ها، نوارهاي صوتي، شبكه‌هاي اكترونيك و … بهره ببرند.
2- هوش فضايي يا تصويري: كساني كه داراي اين قابليت هوشي هستند، مي‌توانند جهان اطراف خود را به درستي ادراك و در ذهن خود در آن تحولات و تغييراتي ايجاد كنند. اين هوش مبين آن است كه افراد مي‌توانند به طور ذهني به تشخيص جزييات امور و تجسم و تغيير اشياي ديداري بپردازند. (آقازاده، 1385، 2، ص 39-35)
• تجلي سطح بالاي هوش فضايي در كساني نظير راهنماها، طراحان داخي، معماران، هنرمندان و كاشفان ديده مي‌شود.
• دانش‌آموزاني كه هوش فضايي زيادي دارند، درباره تصاوير و مجسمه‌ها مي‌انديشند؛ به حل معما و جداول اشتياق نشان مي‌دهند؛ طراحي و رسامي از اشيا را دوست دارند و به فيلم‌ها، اسلايدها، نوارهاي ويديويي، نمودارهاو نقشه‌ها علاقه‌مندند.
• دانش‌آموزاني با چنين قابليت هوشي مي‌توانند از برنامه‌هاي طراحي و نقاشي، برنامه‌هاي خواندن همراه با تصاوير، برنامه‌هايي همراه با نقشه‌ها و نمودارها بهره بگيرند. همچنين مي‌توانند از برنامه‌هاي چندرسانه‌اي، برنامه‌هاي صفحه‌هاي گسترده رايانه‌اي و … استفاده كنند.
3- هوش موسيقيايي: آن دسته از كساني كه داراي هوش موسيقيايي هستند، مي‌توانند ضمن ادراك شكل موسيقيايي، آن را تغيير دهند.
• تجلي سطح بالاي هوش موسيقيايي در كساني نظير هنرورزان، منتقدان هنري و آهنگسازان ديده مي‌شود.
• دانش آموزاني كه هوش موسيقيايي زيادي دارند، مطالب را از طريق آهنگ (ريتم) مي‌آموزند، ساز مي‌نوازند، در حين مطالعه از موسيقي بي‌كلام استفاده مي‌كنند و مواردي را كه آميخته با آواز، آهنگ و صوت باشد، بهتر مي‌آموزند.
• دانش‌آموزاني با چنين فعاليت هوشي مي‌توانند از برنامه‌هاي آميخته با آهنگ، برنامه‌هاي خواندن همراه با صداي حروف و برنامه‌هايي كه به آنان اجازه توليد صدا مي‌دهد بهره بگيرند. استفاده از ويديو ديسك‌ها، ضبط صوت، گرامافون و … در پيشبرد يادگيري اين دانش‌آموزان اثرگذار است.
4- هوش منطقي يا رياضياتي: دانش آموزاني كه از هوش منطقي يا رياضياتي قابل توجهي بهره‌مندند، قابليت استفاده از اعداد و استدلال را دارند.
• تجلي سطح بالاي هوش منطقي يا رياضياتي در كساني نظير رياضي‌دانان، آماردانان، ماليات بگيران، دانشمندان، برنامه‌ريزان يا برنامه‌نويسان رايانه و منطق دانان ديده مي‌شود.
• دانش‌آموزاني كه هوش منطقي يا رياضياتي زيادي دارند، درباره اشيا و موقعيت به صورت منطقي و روشن مي‌انديشند؛ الگوها و روابط انتزاعي را مي‌كاوند؛ مسائل چالش‌انگيز ذهني، معماهاي منطقي و بازي‌هاي راهبردي را دوست دارند؛ ذوق استفاده از رايانه را دارند و به مقوله‌بندي و طبقه‌بندي كردن علاقه نشان مي‌دهند.
• دانش‌آموزاني با چنين قابليت هوشي، مي‌توانند از برنامه‌هاي صفحه‌هاي گسترده و پايگاه‌هاي اطلاعات رايانه‌اي، نرم افزارهاي حل مساله، نرم افزارهاي برنامه‌نويسي رايانه‌اي، شبيه‌سازي‌ها، ماشين‌هاي حساب و … بهره بگيرند.
5- هوش جسماني- حركتي: دارندگان اين نوع هوش مي‌توانند از اعضاي بدن خود براي بيان افكار و عواطف استفاده كنند و در استفاده از دست‌هاي خود براي ساخت يا تغيير شكل اشيا، مهارت نشان مي‌دهند.
• تجلي سطح بالاي هوش جسماني-حركتي در كساني نظير هنرپيشه‌ها، ورزشكاران، رقصندگان، جراحان و مكانيك‌ها ديده مي‌شود.
• دانش‌آموزاني كه هوش جسماني-حركتي زيادي دارند، دانش را با استفاده

پایان نامه
Previous Entries منابع مقاله با موضوع پردازش اطلاعات، مواد دیداری، یکپارچه سازی، پردازش تصویر Next Entries منابع مقاله با موضوع هوش عاطفی، آموزش و یادگیری، تعلیم و تربیت، انتقال اطلاعات