منابع مقاله با موضوع استرس شغلی، تنیدگی روحی، حمایت اجتماعی، فشار روانی

دانلود پایان نامه ارشد

چند سطح صورت می گیرد ولی پاسخ رفتاری مهمترین آنها است پاسخ هیجانی و فیزیولوژیک نسبت به فشارهای روانی که غالبا ناخواستنی هستند تا اندازه ای به صورت خودکار عمل می کنند بیشتر پاسخ های رفتاری ما در مقابل فشار روانی به صورت مقابه ای است در واقع شامل تمام رفتار های سازگاری ،کاهش دادن استرس فشار روانی ویا تحمل فشار روانی است نوع پاسخ تعیین می‌کند که آیا کوشش ما منجر به رفتار سازگار وسلامت روانی میشود ویا اینکه درجهت حرکت به سمت ناسازگاری وبیماری روانی است. که در ادامه به آن اشاره می شود.(فراهانی،1383)
2-2-7- استرس شغلی
بر انگیختگی هیجانی افراد در جریان اجرای کاری که بر عهده دارند استرس شغلی گفته می شوند. آدمی برای آنکه به طرز بهنجاری به کار و کوشش بپردازد بایستی کمی استرس احساس کند. برانگیختگی هیجانی ملایم آدمها را در جریان اجرای کاری که برعهده دارند هوشیار نگه می دارد. آدمی هنگام روبرو شدن با استرس به آن دسته از الگوهای رفتاری روی می آورد که پیش از آن برایش کارایی نداشته است.
بعنوان مثال ، یک آدم محتاط ممکن است محتاط تر هم بشود و سرانجام به کلی کناره بگیرد . یک آدم پرخاشگر ممکن است کنترل خود را از دست بدهد و بی محابا همه چیز را در هم بکوبد.
اعتقاد بر این است که بیماریهایی مانند حساسیتها، سر دردهای میگرنی ، فشار خون ، ناراحتیهای قلبی ، زخم های گوارشی بی اشتهایی یا اشتهای زیاد،بی خوابی یا خواب بیش از اندازه ، دردهای مداوم ، خلأ ذهنی واحساسی ،استرس در محیط کار ، درگیری با کارفرما ، ترس از شکست ، برنامه های کاری فشرده ، نبودن امکانات کافی با فشار هیجانی ارتباط دارند ، عموم مردم بیشتر وقت مفید خود را در محیط کار می‌گذراندند به همین دلیل شرایط محیط کار اهمیت بسیاری در تأمین سلامت جسمانی و روانی آنها دارد.
در دهه اخیر ، موضوع فشار عصبی وآثار آن در محیط کار مورد توجه بسیار قرار گرفته ویکی از مباحث اصلی رفتار سازمانی را به خود اختصاص داده است . علی رغم این نظر که فشار های عصبی مفید نیز وجود دارد ومقداری از فشارهای عصبی برای ایجاد تحرک وتلاش در انسان ضروری است ، زمانی که بحث فشار عصبی مطرح شود بیشتر به عوارض و ضایعات آن توجه شده و فشار عصبی مضر مد نظر قرار می‌گیرد . به هر حال فشار عصبی حاد نیروی انسانی محیط کار را ضایع می کند و پایه های آن را متزلزل می سازد . بدین ترتیب است که فشار عصبی در محیط کار همچون آفتی،نیروها را تحلیل می برد وفعالیت‌ها را عقیم می‌سازد . بنابراین شناسایی عوامل استرس زای کارکنان ویافتن راهبردهایی در جهت پیشگیری و رفع این عوامل بسیار حائز اهمیت است . (انصاری ،1384)
البته زندگی بدون مقابله با دشواری ها وبدون نیاز به توسعه قابلیت ها تا حدودی کسل کننده است .فرد باید از موقعیتی که در آن قرار دارد ،حداکثر استفاده را بکند و به این منظور لازم است بین توانائیهای او و تقاضایی که از او می شود توازنی بر قرار باشد.
هنگامی که سطح تقاضا وفشار پایین است ،کار به قدر کافی انگیزه ایجاد نمی کند موجب می شود که افراد دقت و انرژی کمتری را برای انجام آن صرف کنند .
این امر موجب خستگی و دل زدگی آنها می شود و هنگامی که سطح تقاضا وفشار بالا باشد ،خود را به سختی پیش می راند وهرگز فرصتی برای توقف وبازنگری موقعیتشان نمی یابند. کارگران در موقعیتی آشفته و در هم ،احتمالاَ مانع شکوفایی ،خلاقیت و بروز قوه ابتکار می شود. میزان مطلوب فشار شغلی ، قابلیت اجرایی کار را افزایش می دهد و به افراد یاری می رساند تا در برابر فشار ها مقاومت کنند .البته هر فرد در برابر فشار معینی توانایی ایستادن دارد .به نحوی که سطح مقاومت افراد متفاوت است .بعضی از افراد که از عهده فشار های شدیدی که بر زندگی آنها وارد می شود،بر می آیند ، در حالی که بعضی دیگر به سرعت در هم می شکنند ایوان سویچ و ماتسون در مدلی که در نمودار شماره 1 نشان داده شده است پیشنهاد می کنند که خصوصیات شخصی (برای مثال سن ،ویژگی جنسیت ) ویژگی عوامل خارجی موجود در محیط کار (مانند عوامل فیزیکی و عوامل شغلی ) عوامل موجب تنیدگی روحی محسوب می شود ، زیرا در میزان فشار ونیز در نتایج بالقوه تأثیر می گذارند البته کمبود حمایت اجتماعی (پذیرش از طرف گروه) نیز به نوبه خود بر میزان تنیدگی روحی (استرس) اثر میگذرد تعلق به یک جامعه ،به فرد هویت و معنا می‌دهد و به او کمک می کند که در برابر تنیدگی روحی و فشار های شدید، مقاومت و ایستادگی نماید. حمایت اجتماعی نیز رابطه بین فشار شغلی و تنیدگی روحی را تعدیل می کند و از فرد در مقابل تأثیرات منفی تنیدگی روحی تا حدی حمایت می کند ، بسیاری از جنبه های ساخت یک شبکه مناسب و ایجاد گروه‌های حمایتی ابتکار عمل را در دست گرفت . زیرا این امر سبب می شود تا مشکلات تقسیم شود ، گرفتاری‌ها در معرض دید عموم قرار گیرند و روح انسان خرسند شوند ، حمایت اجتماعی و عاطفی از وجود افرادی در اطراف شما ناشی می‌شود که برخوردشان عمدتاَ مثبت است و به فردیت ، هویت و شخصیت شما ارج می نهند (دادستان، 1384).
فشار شغلی زمانی برای فرد مطلوب است که بین تقاضایی که باید برآورد و توانایی وی برای برآورد آن توازن وجود داشته باشد. همانگونه که اقتصاددانان می گویند، اگر تقاضا یا عرضه سازگار نباشد، قیمت نوسان می یابد. برخی از پژوهشگران، این سخن را بسط داده و اظهار داشته اند که هنگامی که میزان تقاضا و توقع از فردی از وضعیت مطلوب فراتر می رود، تنیدگی روحی ایجاد می شود. تنیدگی روحی که در کوتاه مدت برای فرد پرهزینه است در بلند مدت چه او را در هم شکند نیروی حیاتی مانند حساب بانکی است که برداشت ، آنرا به پایان می رساند اما برآن نمی‌افزاید. معمولاَ افراد دارای ذخیره ای از انرژی انطباقی هستند که براثر استفاده روزمره تمام می شود.
هر فرد دارای میزان معینی از انرژی است و اگر قرار باشد با چند موقعیت پر فشار همزمان مقابله کند، انرژی او کاهش می یابد در هنگام تحت فشار قرار گرفتن ، میزان انرژی بدن فرد افزایش می یابد تا قادر به مقابله باشد، متأسفانه چون افراد قادر به تولید انرژی انطباقی نیستند، سرچشمه عرضه آن محدود است. اگر فشار از حد مطلوب بالاتر رود و فرد تمام ذخیره انرژی خود را مصرف کند ، دیگر قادر به سازش با محیط نخواهد بود . در این حالت هر پیشامدی به مشكل تبدیل می شود. فرد اگر پیوسته با مجموعه اي از بحران ها سر و کار داشته باشد، دچار اضطراب شدیدی خواهد شد و در طول زمان توانایی خود را از دست خواهد داد و احساس افسردگی یا بی علاقگی خواهد کرد. مدام عصبی و مضطرب خواهد بود و آرامش از او سلب خواهد شد به هر حال قبل از وخیم شدن وضعیت، علایمی مانند سردرد و یا گرفتگی عضلات به عنوان زنگ خطر برای فرد به صدا در خواهد آمد.بدیهی است اگر افراد به رغم این علایم باز هم از ذخایر انرژی استفاده کنند احتمالاَ علایم هشدار دهنده قوی تری دریافت خواهند کرد .بعضی به خاطر اینکه یکی از دستگاههای بدن خوب کار نمی کند ،عدم توجه به این علایم و ادامه کار با وجود فشار نامناسب به مرگ زودرس منجر خواهد شد.طبیعی است که بین سردرد و مرگ زودرس مراحل متعددی وجود دارد و فرد می‌تواند توازن خود را تا مدتها حفظ کند.برای ایجاد این توازن ،افراد به اطلاعات درباره این حالت نیاز دارند،خصوصاَ در مواردی که فشار بیش از اندازه کم باشد.(دادستان ، 1384).
2-2-8- نشانه های استرس شغلی
2-2-8-1- نشانه های روانی
نارضایتی ، افسردگی، اضطراب ، ملامت ، احساس ناکامی ، انزوا و بیزاری،تحریک پذیری و احساس تنش و بی ثباتی،تندخویی،تیک های عصبی .
2-2-8-2- نشانه های جسمانی
مشکل تر می توان تشخیص داد مانند: سردرد ،بیماری های قلبی، عروقی و انواع آلرژی ها اختلال در خواب و ناراحتی های تنفسی،ناراحتی معده،سوء هاضمه ،زخم های دهان ،دردهای کلی و از دست دادن میل جنسی.
2-2-8-3- نشانه های رفتاری
که خود بر دو نوع است :نشانه های رفتاری فردی مانند خودداری از کارکردن، مصرف روز افزون دارو ، پرخوری و بی اشتهایی ، رفتار ستیزه جویانه در برابر خانواده ، بطور کلی پیامد نشانه های رفتاری به سازمان یا تشکیلات اداری بر می گردد از جمله غیبت از کارها، رها کردن شغل ،افزایش حوادث ناشی ازکار وفقدان بهره وری به طور خلاصه استرس شغلی را می توان با توجه به نشانه هایی که در فرد ظاهر می‌شوند، زخم معده و خلق و خوی افسرده یا دشمنی و عناد ورزی مشاهده کرد وهمچنین استرس را می توان با ملاحظه عملکرد فرد در محیط کار مانند غیبت از کار یا از دست دادن بهروری تشخیص داد.
خصوصیات مدرسی که در برابر استرس مقاوم است ، چنین معلمانی
• تعادل دارند .
• از تکرار چند باره مشکلات در ذهن خود، اجتناب می کنند .
• روشی آرامش بخش دارند .
• از قبول کار زیاد خودداری می کنند .
• معتقدند که می توانند به طرز مؤثری ،با مشکلات خود مواجه شوند .
در واقع سطح بهداشت روانی معلمان به عنوان یک گروه حرفه ای ، اکثرا در حد متوسط است .
بعضی افراد برای حرفه تدریس «مناسب ترند » برای مثال ، تدریس یک فعالیت اجتماعی است . بنابراین افرادی که در محیط های اجتماعی زیاد راحت نیستند و به ندرت از تعامل های میان فردی لذت می برند ،برای حرفه تدریس زیاد مناسب نیستند . به علاوه ،تدریس حرفه ای پر زحمت و سخت است . شما باید بتوانید با حد و مرزها آشنا شوید و به روشی حرفه ای عمل کنید . افرادی هم که با وظایفشان غیر مسئولانه برخورد می کنند، برای حرفه ی تدریس زیاد مناسب نیستند (کریس کی ریاکو، 2008).

2-2-9- ویژگی های شغل
ویژگی های شغل نیز از جمله عامل های دیگری هستند که ممکن است منجر به استرس شغلی شوند. نتایج به دست آمده از تحقیقات وبررسی ها گویای آن است که جنبه های معینی از محیط کار در استرس شغلی نقش دارند . این ویژگی‌ها سه دسته گوناگون را تشکیل می‌دهند که بطور خلاصه عبارتند از :
2-2-9-1- آهنگ کار
از عامل‌هایی که همواره در مشکل های مرتبط به استرس دخالت دارند دست کم سه عامل از آهنگ کار ناشی می شود : عامل اول: فقدان ناآشکار کنترل . عامل دوم : تعداد دفعات تکرارکار است . عامل سوم فشار یا بار کاری است که فرد شاغل در رابطه با آهنگ کار احساس می کند . کارگرانی که با آهنگی کار می کنند که آکنده از فشار یا بسیار پر زحمت است به احتمال زیاد بیش از همه در معرض استرس کار قرار می گیرند .
2-2-9-2- تکرار کار
یعنی تعداد دفعات تکرار در کار یکی از ویژگی های شغل است که می تواند عامل مؤثری در استرس شغلی باشد . هرچه شغل معین تکراری تر باشد به احتمال بیشتری در پیدایش استرس نقش دارد .
2-2-9-3- نوبت کاری
کار در ساعت هایی خارج از ساعات معمولی کار روزانه ،عامل دیگری است که منجر به استرس شغلی می شود . نوبت کاری ممکن است موجب گردد که فرد شاغل دستخوش فشار های ناشی از زندگی خانوادگی شود مثلاَ شخص نتواند از عهده مراقبت از فرزندان و همسر خود برآید ویا مشکل های زناشویی بروز کنند ویا جدا افتادن از جامعه (قطع رابطه با دوستانی که در روز کار می کنند و محروم ماندن از کارهای گروهی اجتماعی و فعالیت های باشگاهی) یکی دیگر از عوامل نوبت کاری است.

2-2-10- بررسی اثرات استرس شغلی
در استرس جسم و روان به تقاضاهای درونی و بیرونی با فشار پاسخ می دهند. استرس هنگامی رخ می دهد که فرد واکنشهای خود را در مواجهه با محرکهای درونی و بیرونی ناتوان ببیند که همانا پیامد آن از دست رفتن تعادل روانی فرد است. این امر به حدی بوده است که بعضی از محققین مثل هلمز و راهه شدت محرکهای خارجی (استرسورها) و افزایش کمی آنها را عامل خطری برای بروز بیماریهای روان تنی دانسته اند.
در چنین مواردی عواملی از قبیل توانایی مقابله فرد با این محرکها، برداشت ذهنی وی از محرک بیرونی، حمایت اجتماعی و خانوادگی، سن، وضعیت اقتصادی، طبقه اجتماعی و وجود اختلالات روانی در فرد می توانند تاثیرپذیری شخص را از استرس کم یا زیاد نمایند.
کار و پیشه به

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان با موضوع هوش هیجانی، استرس شغلی، روانشناسی، سلامت روان Next Entries پایان نامه ارشد رایگان با موضوع and، the، of، Diener