منابع مقاله با موضوع آیین دادرسی کیفری، آیین دادرسی، دادرسی کیفری، قانون آیین دادرسی کیفری

دانلود پایان نامه ارشد

ه قرار گفته است. در مبحث دوم پیشینه فقهی نهاد وکالت و رویکرد فقهای متقدم و متاخر پیرامون این موضوع مورد بررسی قرار میگیرد. در ادامه رویکرد قانونگذار ایران در خصوص وکالت و جایگاه و نقشی که برای وکیل مدافع قائل گردیده مورد بررسی و تحلیل قرار خواهد گرفت. در گفتار دوم از مبحث دوم از فصل نخست، قلمرو وکالت مورد مطالعه قرار گرفته است. انواع وکالت در مراجع قانونی و قضایی، قلمرو این نهاد را بهتر معین خواهد نمود. در ادامه اهداف، فلسفه و چرایی شکلگیری نهاد وکالت مورد مطالعه قرار گرفته است.
مطالعه و بررسی در خصوص نهاد وکالت، در گرو شناخت دقیق و جزئی مبانی پایهای و بنیادین این موضوع است. به نظر میرسد فلسفه و چرایی شکلگیری نهاد وکالت، رکن رکین این نهاد بوده و تفسیر موضوعات پیرامون این مفهوم حقوقی جز با مطالعه دقیق اهداف و چرایی ظهور امر وکالت، امکانپذیر نخواهد بود8.
2- در فصل دوم این پژوهش، تحت عنوان نقش و جایگاه وکیل مدافع در تحقیقات مقدماتی، اصلیترین و مهمترین مباحث پیرامون نقش و جایگاه وکیل دادگستری در فرآیند رسیدگی کیفری به ویژه در مرحله تحقیقات مقدماتی، مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است. فصل دوم شامل چهار مبحث میباشد. در مبحث نخست ویژگیهای بنیادین و فراگیر مرحله تحقیقات مقدماتی بررسی گردیده است. مبحث دوم به نقش وکیل در قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1290 پرداخته است. مبحث سوم نقش و جایگاه وکیل مدافع در قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1378 که تا ابتدای تیر ماه 1394 نیز لازم الاجرا بود، مورد تحلیل و بررسی قرار داده است. در نهایت در مبحث چهارم فصل دوم این پژوهش، جایگاه وکیل مدافع در قانون جدید آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 مورد تحلیل عمیق قرار گرفته است. هر یک از مباحث چهارگانه فوق الاشاره شامل موضوعات کاربردی و تحلیلی پیرامون نهاد وکالت می باشد که در جای خود مورد مطالعه و تحلیل قرار گرفته است.

فصل نخست
مفاهیم و مبانی نهاد وکالت

شناخت بسیاری از نهادهای حقوقی، بررسی و آشکار کردن مفهوم و معنای آن‌ها، نیازمند اندیشه در «ریشهها» است. بررسی پیشینه یا تاریخچه، بررسی و مطالعهی مفهوم واژهها و اصطلاحات بکار رفته در مقررات و چرایی شکلگیری نهادهای حقوقی در جوامع گوناگون، از گونهی این امور بنیادی است. نهاد وکالت نیز از این قاعده، جدا نمیباشد.
يكي از مفاهيم بسيار ارزشمندي كه از نظر فلسفه، حقوق و فقه به آن بسيار توجه مي شود، مفهوم «عدالت» است. عدالت در ابعاد گوناگونی مورد بحث قرار ميگيرد و يكي از قسمهايي كه ميتوان در بحث عدالت مطرح كرد، مسئله «عدالت قضايي» است. يكي از دغدغههاي بشر در زمينهی اجراي عدالت در دستگاه قضايي تحت عنوان عدالت قضايي ناميده شده است. عدالت قضايي يك ارزش است و براي حمايت از آن بايد مكانيزمها و ابزارهايي را براي دفاع داشته باشيم. قانونگذار ما، بايد باور داشته باشد كه وكيل دادگستري لازمه نیل به عدالت قضایی در فرآیند رسیدگی کیفری است. امروز هيچ دادخواهي و حق دفاعي، به معني واقعي كلمه بدون حضور يك وكيل مستقل معنا و مفهوم نخواهد داشت و با ایجاد محدودیت براي حضور وكيل در فرآیند دادرسي اين دو اصل مهم دادرسي عادلانه مفقود مي شود. يكي از عوامل و فاکتورهایی که مبین یک جامعه مدنی پویا و فعال میباشد حضور و شركت وكلاي دادگستري در فرآیند دادرسی در سیستم قضایی یک کشور است. از منظر تاريخي و با بررسی و تحلیل روند قانونگذاری پیرامون مقررات تصویب شده در حقوق ایران، آشکار میگردد که نقش وكلا در جامعه ما با فراز و نشيبهايي توام بوده، لكن تحولات جامعه بيش از پيش نقش وكيل را روشنتر و دقيق تر نشان مي دهد. ملاكهاي دادرسي عادلانه را مي توان در سه دسته طبقه بندي كردكه عبارتند از: حقوق پيش از دادرسي، حقوق در حين دادرسي و حقوق پس از دادرسي. و داشتن وكيل در مرحله تحقيقات مقدماتي از حقوق پيش از دادرسي محسوب مي گردد، كه محوريت و هسته اصلي بحث پژوهش حاضر را تشكيل مي دهد.
شكي نيست تحقيقات مقدماتي به عنوان مرحلهاي كه در آن دلايل له و عليه متهم ، جمع آوري مي شود و از اين مسير وي از ادامه تعقيب مصون يا به مرحله قضاوت و احتمالا محكوميت هدايت مي شود، مرحلهاي مهم از مراحل مهم دادرسي كيفري است. بر همين اساس، حضور وكيل در اين مرحله به عنوان ميزاني در كشف و احراز حقيقت، در كنار شاكي و متهم اهميت مي يابد. چنانچه که در مقدمه همین پژوهش مطرح شد در نظام دادرسي كيفري ايران، مرحله مقدماتي طبق سيستم تفتيشي انجام مي شود يعني تحقيقات محرمانه، مكتوب و سري است و دخالت وكيل محدود و موكول به يك سري شرايط خاص مي باشد، ولي به محض اينكه پرونده از مرحله مقدماتي وارد محكمه شود ضوابط و سيستم آيين دادرسي تغيير مي كند، يعني از سيستم تفتيشي وارد سيستم اتهامي مي شود كه جلسه محاكمه علني خواهد بود و متهم ميتواند تعدادي وكيل داشته باشد. حق حضور وكيل در دادگاه در اصل 35 قانون اساسي به نحو مطلق در تمام مراحل به رسميت شناخته شده است و نيز در قانون جديد آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 در مواد گوناگوني، اين موضوع به صراحت بيشتري مورد اشاره قرار گرفته است.
واقعيت دفاع تا پیش از تصویب قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392، از وجود خلاء هاي قانوني در زمينه حضور وكيل مدافع در فرآيند دادرسي حكايت دارد. با بررسي قوانين موجود چنين مستفاد مي گردد كه قانون گذار اشاره چنداني به جزئيات حق بهره مندي از معاضدت وكيل در مراحل مختلف دادرسي ننموده بود. طبعا ساده انگاري و به سكوت برگزار نمودن چنين اصول و حقوق مهم دفاعي، گامي مهم در جهت پسرفت عدالت قضايي است. متاسفانه ملاحظه مي شود وضع تبصره ماده 128 ق آدك مصوب 1378 حضور وكيل در تحقيقات مقدماتي را به تشخيص و اختيار مقامات دادسرا واگذار نموده بود.
حال چگونه است كه در مرحله تحقيقات كه پايه و اساس يك پرونده و يك دعوي را تشكيل مي دهد، و همان دستمايه صدور راي بدوي خواهد بود و حتي در هنگام تجديدنظر خواهي و فرجام خواهي نيز در ابرام راي اصداري محققا موثر خواهد بود، حضور وكيل دستخوش محدوديتهاي فراواني قرار گرفته است و چنين است كه اينگونه حقوق اشخاص به واسطه عدم امكان ابراز نظر در جهت سير و ديدگاه امر تحقيق به واسطه خاموشي وكيل حذف مي گردد.
در فصل پیش رو مسائل به ظاهر ساده و مقدماتی اما در واقع بنیادین و ضروری مورد مطالعه قرار میگیرد. از جمله این موضوعات تعریف واژههای کاربردی پیرامون نهاد وکالت میباشد که در مبحث نخست این فصل مورد اشاره قرار گفته است. در مبحث دوم پیشینه فقهی نهاد وکالت و رویکرد فقهای متقدم و متاخر پیرامون این موضوع مورد بررسی قرار میگیرد. در ادامه رویکرد قانونگذار ایران در خصوص وکالت و جایگاه و نقشی که برای وکیل مدافع قائل گردیده مورد بررسی و تحلیل قرار خواهد گرفت. در گفتار دوم از این مبحث قلمرو وکالت مورد مطالعه قرار گرفته است. انواع وکالت در مراجع قانونی و قضایی، قلمرو این نهاد را بهتر معین خواهد نمود.
1: تعاریف و مفاهیم
در این مبحث مفهوم لغوی و واژگانی وکالت و وکیل مورد مطالعه قرار میگیرد. معانی لغوی واژهها در دانش حقوق اهمیت به سزایی دارد و این معانی با توجه به فرهنگهای حقوقی و غیرحقوقی تبیین میگردد. مبحث کنونی در دو گفتار ارایه میگردد. گفتار نخست به بررسی لغوی وکیل و وکالت پرداخته و در گفتار دوم مفهوم اصطلاحی وکالت مورد مطالعه قرار خواهد گرفت.
1-1: مفهوم لغوی وکیل و وکالت
گفتار نخست دو واژه «وکیل» و «وکالت» را به لحاظ واژگانی بررسی می نماید تا به صورت دقیق ریشه لغوی و مفهوم آنها روشن گردد.
1-1-1- مفهوم لغوی وکیل
در برخی از فرهنگهای واژه شناسی، وکیل درمعانی گوناگونی آمده است. در فرهنگ عمید بدین معانی اشاره شده است. گماشته، نماینده، کسی که به او اعتماد نمایند و کاری را به وی واگذار نمایند، کسی که او طرف فرد دیگری برای انجام کاری معین می گردد. نمایندهای که از طرف یک حزب یا جمعی از مردم برای امری انتخاب شود.
در فرهنگ معین بدین معانی استعمال شده است. (آنکه کاری به وی واگذار شود، مباشر ، کارگزار، نایب، جانشین، خلیفه، قائم مقام) در عصر صفویه بالاترین مقام حکومت را وکیل می نامیدند و کسیکه به موجب عقدی از طرف شخص دیگری برای انجام امری معین شده است وکیل دادگستری و وکیل عمومی و دادستان یا دادیار قضایی اطلاق میگردید..9
2-1-1-مفهوم لغوی وکالت
در برخی از فرهنگهای واژهشناسی در معنی وکالت آمده است: «1-اجرای کاری از جانب کسی2- نیابت، خلافت، جانشینی. 3- واگذاری4- عقدی که به موجب آن یکی از طرفین طرف دیگر را برای انجام امری نایب خود مینماید…»10.
2-1: مفهوم اصطلاحی وکالت
وکالت به فتح و کسر واو اسم مصدر از توکیل و ریشهی آن وکل می باشد که دارای معانی گوناگونی می باشد که در گفتار پیش رو مورد بررسی و مطالعه دقیق قرار میگیرد. تعیین مفهوم اصطلاحی وکالت میتواند در تعیین قلمرو وکالت ما را یاری رساند و در تبیین مرز میان وکالت در دادگستری و مراجع رسمی و قانونی بر مبنای دفاع از حقوق دیگری، بادیگر ابعاد وکالت، روشنگر و رهنما باشد.
1-2-1- واگذاری اختیارات
در بعضی از کتب فقهی مانند مصباح المنیر و المنجد متذکر این معنی شده اند لذا در مصباح المنیر میخوانیم( وکلت الامیر الیه و کلا) من باب و عدو(وُکولا) فوضـتۀ الیه و اکتفیتُ به و (الوکیل) فعیل به معنی مفعول لانه (موکول الیه) وکلت الامر الیه که ریشه آن وکل و بر وزن وعد و (وکول) است به معنای تفویض اختیار به او و اکتفا کردن به او می باشد و (وکیل ) بر وزن فعیل دارای معنای مفعولی موکول الیه است بنابراین وکالت به معنای تفویض اختیار یا واگذاری اختیارات از ریشه وکل یا وکول است و وکیل به کسی گفته میشود که به واسطه تفویض اختیار به او موکول الیه واقع شده است زیرا از نظر ادبی وکیل در اینجا معنای مفعولی دارد همانند واژه قتیل که در لسان عربی به معنای مفعولی مقتول آمده است.11
2-2-1-اعطای نیابت
راغب اصفهانی درمفردات آورده است وکل:التوکیل ان تعتمد علی غیرک و تجعله نائبا عنک12 توکیل به معنای اعتماد کردن به غیر خود و نائب قرار دادن آن از جانب خود است. بر طبق این معنا هم وکیل به معنی اسم مفعول یعنی به معنای کسی که به وی اعتماد شده است مثل قول خداوند تبارک و تعالی (وکفی وکیلاً) سوره نساء آیه8 حسبناالله و نعم الوکیل سوره آل عمران آیه 173 این معنای وکالت در واقع همان معنای اولی است که به معنای اصطلاحی وکالت تناسب کامل دارد.13
3-2-1-حفظ و نگهداری
قبولی در مصباح المنیر (وکیل) به معنای فاعل را به حافظ و نگاهدارنده معنی نموده و می گوید و یکون به معنی الفاعل اذا کان به معنی الحافظ) در آیه شریفه حسبناالله و نعم الوکیل نیز می توان احتمال داد (وکیل به معنی حافظ و نگاهدارنده باشد نه به معنای مفعولی (معتمد الیه) راغب در مفردات و وکیل در آیه (وما انت علیهم بوکیل) را به معنای حافظ گرفته است.14
4-2-1-کفالت و سرپرستی:
این معنی اخص از معنای سوم می باشد، بدین جهت راغب در مفردات می نویسد(وذبما فسرّالوکیل بالکفیل والوکیل اعم لان کل کفیل وکیل و لیس کل وکیل کفیل سوره زمر آیه 41) و چه بسا وکیل به کفیل تفسیر شده است ولی معنای وکیل اهم از کفیل است زیرا هر کفیلی وکیل است ولی هر وکیلی کفیل نیست.
علمای بزرگ و نامی و دانشمندان شرحهای مبسوطی نوشته اند مرحوم صدوق علیه الرحمه فرموده معنای وکیل بمعنای ولی است که حافظ حقوق و اموال موکول است. جمعی دیگر وکیل را به معنای اعتماد گرفته که موکل به وکیل خود اعتماد و التجاء می آورد و بعضی دلیل را به معنای کفیل و بعضی به معنای ناصر و بعضی به معنای کافی و بعضی به معنای تفویض امر گرفته اند15.
این واژه در معنای وکلا دعاوی و خصومت هم استعمال شده است و یکی از اسماء اعظم الهی است گفته شده خداوند (نعم الوکیل )است که اگر به معنای کفیل قلمداد گردد به آن معناست که خداوند

پایان نامه
Previous Entries منابع مقاله با موضوع دادرسی کیفری، آیین دادرسی، آیین دادرسی کیفری، تحقیقات مقدماتی Next Entries منابع مقاله با موضوع قانون اساسی، قانون مجازات، آیین دادرسی، قانونگذاری