منابع تحقیق درمورد ترتیب نزول، سوره طارق، امام صادق، امام سجاد

دانلود پایان نامه ارشد

ذکر ترتیب نزول 111 سوره مکی و مدنی اشاره دارد (رک: شهرستانی، 1/131-133).
3- روایت ابن عباس از طریق ابوصالح: این روایت به ذکر ترتیب نزول 111 سوره از سوره های مکی و مدنی پرداخته و 79 سوره را به عنوان سوره مکی و 32 سوره را به عنوان سور مدنی ذکر کرده است این در حالی است که سوره غافر را دو مرتبه، یکبار در مکه و بار دیگر در مدینه یاد کرده است و از سوره های زلزال، کافرون، اخلاص و انشقاق ، نامی به میان نیاورده است(رک: یعقوبی، 33).
4-روایت ابن عباس از طریق عثمان بن عطاء: روایتی که گزارش می کند، به ذکر ترتیب نزول 113 سوره از سوره های مکی و مدنی پرداخته و 85 سوره را به عنوان سور مکی و 28 سوره را به عنوان سور مدنی ذکر کرده است. در این روایت از سوره فاتحه نامی به میان نیامده است(رک: ابن ضریس، 33- 34؛ سیوطی، الاتقان، 1/ 59- 60) این روایت به طور کامل در ادامه بیان می شود.
5-روایت ابن عباس از طریق ابن جُرَیج: این روایت فقط به ذکر ترتیب سوره های مدنی پرداخته و 27 سوره نازل شده در مدینه را ذکر می کند(رک: حسکانی، 2/410).
6- روایت جابر بن زيد: در این گزارش به ذکر ترتیب نزول 113 سوره از سوره های مکی و مدنی پرداخته شده و 86 سوره را به عنوان سور مکی و 27 سوره را به عنوان سور مدنی ذکر کرده است، در حالی که از سوره محمد(ص) یاد نکرده است(رک: سیوطی، الاتفان، 1/ 110- 111).
7- روایت امام سجاد(ع): این روایت به بیان ترتیب نزول 4 سوره پرداخته و در آن اولین و آخرین سوره نازل شده در مکه و مدینه را مشخص کرده است(رک: واحدی، اسباب النزول، 16).
8- روایت مُجاهِد: روایت او فقط به بیان ترتیب سوره های مکی پرداخته و ابتدا از سوره تبّت شروع می کند و پس از شمارش 81 سوره، به سوره طارق می رسد و آن را آخرین سوره نازل شده در مکه به حساب می آورد(رک: ابن ندیم، 28).
9-روایت عِکرَمِه و حسن بن ابی الحسن: با سند روایت أخبرنا أحمد بن محمد بن إبراهيم المقري، أخبرنا أبو الحسين علي بن محمد بن الجرجانيّ، حدَّثنا نصر بن محمد الحافظ، أخبرنا محمد بن مخلد: أن محمد ابن إسحاق حدثهم: حدَّثنا يعقوب الدَّوْرَقي، حدَّثنا أحمد بن نصر بن زياد، حدَّثنا علي بن الحسين بن واقد، حدَّثني أبي، حدَّثني يزيدُ النحوي، عن عكرمةَ و الحسن قالا: این روایت به ذکر ترتیب نزول 111 سوره از سوره های مکی و مدنی پرداخته و 82 سوره را به عنوان سور مکی و 29 سوره را به عنوان مدنی ذکر کرده است. در این روایت از سوره های اعراف، فاتحه و مریم نامی به میان نیامده است(رک: بیهقی، 7/ 142؛سیوطی،الاتقان،1/ 58). این روایت نیز در ادامه آورده می شود.
10-روایت عطاء از طریق ابوشَیبه : این روایت 86 سوره را مکی می داند و 27 سوره را به عنوان سوره های مدنی نام می برد، اما در این بیان ، نامی از سوره فاتحه به میان نیست(رک: ماوردی، 4/439).
11-روایت قَتادَه: با سند قال أبو بكر بن الأنباري: حدّثنا إسماعيل بن إسحاق القاضي، حدّثنا حجّاج بن منهال، نبأنا هشام، عن قتادة: روایت وی 27 سوره را به عنوان سوره های مدنی نام می برد، بقیه سوره ها را مکی می داند (رک: قرطبی، 1/61-62).
12- روایت محمد بن مسلم زُهري: این روایت به طور کامل به ذکر ترتیب نزول 114 سوره از سوره های مکی و مدنی پرداخته و 85 سوره را به عنوان سور مکی و 29 سوره را به عنوان سور مدنی ذکر کرده است(رک:زهری، 88- 93).
13- روایت عطاء بن أبي مُسلِم خراسانی: در روایت، ایشان به ذکر ترتیب نزول 111 سوره از سوره های مکی و مدنی پرداخته و 84 سوره را به عنوان سور مکی و 27 سوره را به عنوان سور مدنی ذکر کرده است؛ در این روایت از سوره های فاتحه، ناس و تغابن نامی به میان نیامده است(رک: ابن ضریس، 33-34).
14-روایت مُقاتِل عن رجاله: این روایت به طور کامل به ترتیب نزول 114 سوره از سوره های مکی و مدنی اشاره کرده است(رک: شهرستانی، 1/131-133).
15- روایت حسین بن واقِد: روایت او به ذکر ترتیب نزول 113 سوره در دو بخش مکی و مدنی پرداخته است. این روایت شبیه روایت امام صادق (ع) است و در آن نامی از سوره فاتحه به میان نیست(رک: شهرستانی، 1/131-133؛حسکانی، 2/ 414).
16- روایت محمد بن نُعمان بن بَشير: روایت او که ترتیب 113 سوره را بیان می کند 85 سوره را مکی و 28 سوره را مدنی گزارش می نماید، اما ذکری ازسوره فاتحه به میان نمی آورد (رک:ابن ندیم، 42-43).
17- روایت علی بن ابی طَلحه: روایت او 25 سوره را مدنی گزارش می کند و بقیه سوره ها را مکی می داند (سیوطی، الاتقان، 1/60).
برای نمونه چند مورد از این روایات گزارش می شود:
1- روایت حدثنا السيد أبو الحمد مهدي بن نزار الحسيني القايني قال أخبرنا الحاكم أبو القسم عبيد الله بن عبد الله الحسكاني قال حدثنا أبو نصر المفسر قال حدثني عمي أبو حامد إملاء قال حدثني الفزاري أبو يوسف يعقوب بن محمد المقري قال حدثنا محمد بن يزيد السلمي قال حدثنا زيد بن موسى قال حدثنا عمرو بن هارون عن عثمان بن عطاء عن أبيه عن ابن عباس: ابن ضُریس (محمد بن ایوب بن یحیی، 294ق) روایت را از طریق یاد شده، یادآور است: ” أَوَّلُ مَا نَزَلَ مِنَ الْقُرْآنِ بِمَكَّةَ، وَمَا أُنْزِلَ مِنْهُ بِالْمَدِينَةِ الْأَوَّلُ فَالْأَوَّلُ، فَكَانَتْ إِذَا نَزَلَتْ فَاتِحَةُ سُورَةٍ بِمَكَّةَ فَكُتِبَتْ بِمَكَّةَ، ثُمَّ يَزِيدُ اللَّهُ فِيهَا مَا يَشَاءُ، وَكَانَ أَوَّلُ مَا أُنْزِلَ مِنَ الْقُرْآنِ: اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ ثُمَّ ن وَالْقَلَمِ، ثُمَّ يَا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ، ثُمَّ يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ، ثُمَّ الْفَاتِحَةَ، ثُمَّ تَبَّتْ يَدَا أَبِي لَهَبٍ ثُمَّ إِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ ثُمَّ سَبَّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى ثُمَّ وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى ثُمَّ وَالْفَجْرِ وَلَيَالٍ عَشْرٍ، ثُمَّ وَالضُّحَى، ثُمَّ أَلَمْ نَشْرَحْ، ثُمَّ وَالْعَصْرِ ثُمَّ وَالْعَادِيَاتِ ثُمَّ إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ الْكَوْثَرَ ثُمَّ أَلْهَاكُمُ التَّكَاثُرُ ثُمَّ أَرَأَيْتَ الَّذِيَ يُكَذِّبُ، ثُمَّ قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ ثُمَّ أَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ ثُمَّ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ ثُمَّ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ ثُمَّ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ثُمَّ وَالنَّجْمِ إِذَا هَوَى ثُمَّ عَبَسَ وَتَوَلَّى ثُمَّ إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ ثُمَّ وَالشَّمْسِ وَضُحَاهَا ثُمَّ وَالسَّمَاءِ ذَاتِ الْبُرُوجِ ثُمَّ وَالتِّينِ وَالزَّيْتُونِ ثُمَّ لِإِيلَافِ قُرَيْشٍ ثُمَّ الْقَارِعَةُ ثُمَّ لَا أُقْسِمُ بِيَوْمِ الْقِيَامَةِ ثُمَّ وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ ثُمَّ وَالْمُرْسَلَاتِ ثُمَّ ق وَالْقُرْآنِ ثُمَّ لَا أُقْسِمُ بِهَذَا الْبَلَدِ ثُمَّ وَالسَّمَاءِ وَالطَّارِقِ ثُمَّ اقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ ثُمَّ ص وَالْقُرْآنِ ثُمَّ الْأَعْرَافَ، ثُمَّ قُلْ أُوحِيَ ثُمَّ يس وَالْقُرْآنِ ثُمَّ الْفُرْقَانَ، ثُمَّ الْمَلَائِكَةَ، ثُمَّ كهيعص ثُمَّ طه ثُمَّ [ص:34] الْوَاقِعَةَ، ثُمَّ طسم الشُّعَرَاءِ، ثُمَّ طس النَّمْلِ، ثُمَّ الْقَصَصَ، ثُمَّ بَنِي إِسْرَائِيلَ، ثُمَّ يُونُسَ، ثُمَّ هُودَ، ثُمَّ يُوسُفَ، ثُمَّ الْحِجْرَ، ثُمَّ الْأَنْعَامَ، ثُمَّ الصَّافَّاتِ، ثُمَّ لُقْمَانَ، ثُمَّ سَبَأَ، ثُمَّ الزُّمَرَ، ثُمَّ حم الْمُؤْمِنِ، ثُمَّ حم السَّجْدَةِ، ثُمَّ حم عسق ثُمَّ الزُّخْرُفَ، ثُمَّ الدُّخَانَ، ثُمَّ الْجَاثِيَةَ، ثُمَّ الْأَحْقَافَ، ثُمَّ الذَّارِيَاتِ، ثُمَّ هَلْ أَتَاكَ حَدِيثُ الْغَاشِيَةِ ثُمَّ الْكَهْفَ، ثُمَّ النَّحْلَ، ثُمَّ إِنَّا أَرْسَلْنَا نُوحًا ثُمَّ سُورَةَ إِبْرَاهِيمَ، ثُمَّ الْأَنْبِيَاءَ، ثُمَّ الْمُؤْمِنُونَ، ثُمَّ تَنْزِيلُ السَّجْدَةِ، ثُمَّ الطُّورَ، ثُمَّ تَبَارَكَ الْمُلْكِ، ثُمَّ الْحَاقَّةَ، ثُمَّ سَأَلَ سَائِلٌ ثُمَّ عَمَّ يَتَسَاءَلُونَ ثُمَّ النَّازِعَاتِ، ثُمَّ إِذَا السَّمَاءُ انْفَطَرَتْ ثُمَّ إِذَا السَّمَاءُ انْشَقَّتْ ثُمَّ الرُّومَ، ثُمَّ الْعَنْكَبُوتَ، ثُمَّ وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفِينَ. فَهَذَا مَا أَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِمَكَّةَ، وَهِيَ سِتٌّ وَثُمَّانُونَ سُورَةً، ثُمَّ أَنْزَلَ بِالْمَدِينَةِ سُورَةَ الْبَقَرَةِ، ثُمَّ الْأَنْفَالَ، ثُمَّ آلَ عِمْرَانَ، ثُمَّ الْأَحْزَابَ، ثُمَّ الْمُمْتَحِنَةَ، ثُمَّ النِّسَاءَ، ثُمَّ إِذَا زُلْزِلَتِ ثُمَّ الْحَدِيدَ، ثُمَّ سُورَةَ مُحَمَّدٍ، ثُمَّ الرَّعْدَ، ثُمَّ سُورَةَ الرَّحْمَنِ، ثُمَّ هَلْ أَتَى عَلَى الْإِنْسَانِ ثُمَّ يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذَا طَلَّقْتُمُ ثُمَّ لَمْ يَكُنْ ثُمَّ الْحَشْرَ، ثُمَّ إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ ثُمَّ النُّورَ، ثُمَّ الْحَجَّ، ثُمَّ الْمُنَافِقُونَ، ثُمَّ الْمُجَادَلَةَ، ثُمَّ الْحُجُرَاتِ، ثُمَّ لِمَ تُحَرِّمْ ثُمَّ الْجُمُعَةَ، ثُمَّ التَّغَابُنَ، ثُمَّ الْحَوَارِيُّونَ، ثُمَّ الْفَتْحَ، ثُمَّ الْمَائِدَةَ، ثُمَّ التَّوْبَةَ، فَذَلِكَ ثُمَّانٌ وَعِشْرُونَ سُورَةً فَجَمِيعُ الْقُرْآنِ مِائَةُ سُورَةٍ وَأَرْبَعَ عَشْرَةَ سُورَةً … (رک: ابن ضریس، 33-34).
2-روایت أخبرنا أحمد بن محمد بن إبراهيم المقري، أخبرنا أبو الحسين علي بن محمد بن الجرجانيّ، حدَّثنا نصر بن محمد الحافظ، أخبرنا محمد بن مخلد: أن محمد ابن إسحاق حدثهم: حدَّثنا يعقوب الدَّوْرَقي، حدَّثنا أحمد بن نصر بن زياد، حدَّثنا علي بن الحسين بن واقد، حدَّثني أبي، حدَّثني يزيدُ النحوي، عن عكرمةَ و الحسن قالا:این روایت را بیهقی(458ق) در کتاب دلائل النبوة آورده است:
… عن عکرمة و الحسن بن أبی الحسن، قالا: «أَنْزَلَ اللهُ مِنَ الْقُرْآنِ بِمَكَّةَ: اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ، وَن، وَالْقَلَمِ، وَالْمُزَّمِّلَ، وَالْمُدَّثِّرَ، وتَبَّتْ يَدا أَبِي لَهَبٍ، وإِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ، وسَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى، وَاللَّيْلِ إِذا يَغْشى، وَالْفَجْرِ، وَالضُّحَى، وَالِانْشِرَاحَ أَلَمْ نَشْرَحْ، وَالْعَصْرِ، والعاريات، والكوثر، وأَلْهاكُمُ، وأَ رَأَيْتَ، وقُلْ يَا أَيُّهَا الْكافِرُونَ، وأصحاب الفيل، والفَلق، قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ، وقُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ، وَالنَّجْمِ، وعَبَسَ وَتَوَلَّى، وإِنَّا أَنْزَلْناهُ، وَالشَّمْسِ وَضُحاها، وَالسَّماءِ ذاتِ الْبُرُوجِ، وَالتِّينِ وَالزَّيْتُونِ، ولِإِيلافِ قُرَيْشٍ، وَالْقَارِعَةَ، وَلَا أُقْسِمُ بِيَوْمِ الْقِيامَةِ، وَالْهُمَزَةَ، والمرسلات، ق وَالْقُرْآنِ الْمَجِيدِ، وَلَا أُقْسِمُ بِهذَا الْبَلَدِ، وَالسَّماءِ وَالطَّارِقِ، واقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ، ص وَالْقُرْآنِ، وَالْجِنَّ، وَيس، وَالْفُرْقَانَ، وَالْمَلَائِكَةَ، وَطه، وَالْوَاقِعَةَ، وَطسم، وَطس، وَطسم، وَبَنِي إِسْرَائِيلَ، وَالتَّاسِعَةَ، وَهُودَ، وَيُوسُفَ، وَأَصْحَابَ الْحِجْرِ، وَالْأَنْعَامَ، وَالصَّافَّاتِ، وَلُقْمَانَ، وَسَبَأَ، وَالزُّمَرَ، وَحم الْمُؤْمِنِ، وَحم الدُّخَانِ، وَحم السَّجْدَةِ، وحمعسق، وَحم الزُّخْرُفِ، وَالْجَاثِيَةَ، وَالْأَحْقَافَ، وَالذَّارِيَاتِ، وَالْغَاشِيَةَ، وَأَصْحَابَ الْكَهْفِ، وَالنَّحْلَ، وَنُوحَ، وَإِبْرَاهِيمَ، وَالْأَنْبِيَاءَ، وَالْمُؤْمِنُونَ، وَالم السَّجْدَةَ، وَالطُّورِ، وتَبارَكَ الَّذِي بِيَدِهِ الْمُلْكُ، والحاقة، وسَأَلَ سائِلٌ، عَمَّ يَتَساءَلُونَ، وَالنَّازِعَاتِ، وإِذَا السَّماءُ انْشَقَّتْ، وإِذَا السَّماءُ انْفَطَرَتْ، وَالرُّومَ، وَالْعَنْكَبُوتَ. وَمَا نَزَلَ بِالْمَدِينَةِ: وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفِينَ، وَالْبَقَرَةُ، وَآلُ عِمْرَانَ، وَالْأَنْفَالُ، وَالْأَحْزَابُ، والمائدة، والممتحنة، والنساء، إِذا زُلْزِلَتِ، وَالْحَدِيدُ، وَمُحَمَّدٌ وَالرَّعْدُ، وَالرَّحْمَنُ، وهَلْ أَتى عَلَى الْإِنْسانِ، والطلاق، لَمْ يَكُنِ، وَالْحَشْرُ، وإِذا جاءَ نَصْرُ اللَّهِ، وَالنُّورُ، وَالْحَجُّ، والمنافقون، والمجادلة، والحجرات، يا أَيُّهَا النَّبِيُّ لِمَ تُحَرِّمُ، وَالصَّفُّ، وَالْجُمُعَةُ، وَالتَّغَابُنُ، وَالْفَتْحُ، وَبَرَاءَةٌ. قَالَ أَبُو بَكْرٍ:

پایان نامه
Previous Entries منابع تحقیق درمورد ترتیب نزول، قرآن کریم، روش اجتهادی، ناسخ و منسوخ Next Entries منابع تحقیق درمورد قرآن کریم، علوم قرآن، روش قیاسی، روابط اجتماعی