منابع تحقیق درباره نهج البلاغه، امام علی (ع)، تربیت اخلاقی، پیامبر اسلام (ص)

دانلود پایان نامه ارشد

تکبّر کردن خوب بود خداوند به بندگان خاص خودش پیامبران و امامان اجازه می داد تکبر داشته باشند، در صورتی که خدای سبحان تکبر و خودپسندی را نسبت به آنان ناپسند، و تواضع و فروتنی را برای آنان پسندید (نهج البلاغه: خطبه 192). پس میتوان گفت ره آورد تواضع طبق گفتۀ امام علی (ع) چنین است: «کسی که درخت شخصیّت او گرم و بیعیب است شاخ و برگش فراوان است.» (نهج البلاغه: حکمت 214).
پس ما در ارتباط با دیگران از نظر تربیت اخلاقی باید طبق گفتهی امام علی (ع) که می فرماید: با مردم فروتن باش، نرمخو و مهربان باش، گشادهرو و خندان باش …» (نهج البلاغه: نامه 27). عمل و رفتار کنیم.
امام علی (ع) در فلسفه احکام الهی در مورد نماز و سلام از نظر تربیت اخلاقی چنین میگوید:
« … وَ الصَّلاۃَ تَنْرِیهاً عَنِ الْکِبَرِ … وَالسَّلاَمَ (والاسلام). أَمَاناً مِنَ الْمَخاوِفِ … » (نهج البلاغه: حکمت 252).
«… و نماز برای پاک بودن از کبر و خودپسندی … و سلام کردن برای امنیت از ترسها … »
پس می توان گفت از نظر تربیت اخلاقی از نشانه های تواضع سلام کردن است ولی متأسفانه بعضی از افراد متکبّر و مغرور این سنّت اسلامی را نادیده گرفته و انتظار دارند که تمام مردم به آنها سلام کنند.
وقتی کسی به ما سلام می کند جواب سلام آن را رسا و محکم دهیم نه با اشاره و ادا کنیم.
امام علی (ع) می فرماید:
در روابط خود با دیگران نشانۀ تواضع این است که به هرکس ارتباط داشتیم سلام کنیم.
امام علی (ع) در مورد سبقت گرفتن در سلام و محبّت کردن چنین میفرماید:
« … حَتَّیٰ تَقوُمَ بَیْنَهُمْ فَتُسَلِّمَ عَلَیْهِمْ وَلاَ تُخْرِجْ بِالتَّحِیَّةِ … » (نهج البلاغه: نامه 25).
« … در سلام و تعارف و مهربانی کوتاهی نکن … »
دیگر از نشانههای تواضع از نظر تربیت اخلاقی ترک جدال است حتی اگر حق با تو باشد (مهدوکنی، 1387، ص688).
راغب اصفهانی در مفهوم لغوی جدال می گوید: جدال عبارت است از بحث و گفتگویی که به منظور کوبیدن طرف و غالب شدن صورت میگیرد و دو نفر با بحث و مشاجره میخواهند فکر خود را بر دیگری تحمیل کنند (ص 630).
جدالی که برای روشن شدن حقایق باشد مناسب است نه برتری جویی، ریختن آبروی افراد باشد امام علی (ع) میفرماید: «مَنْ فَلنَّ بِعِرْضِهِ فَلْیَدَعِ الْمِراءَ. » (نهج البلاغه: حکمت 354). «کسی که به آبروی خود علاقمند است مجادله و ستیزه جویی را ترک کند».
اما زمانی تواضع جایز نیست با انسان متکبّر باید با تکبّر برخورد کنید تا از اوج قدرت غرور به زیر آید و میان مردم کوچک و حقیر شود که یا تواضع در برابر ثروتمندان به خاطر ثروتشان جایز نیست ولی تواضع ثروتمندان نسبت به فقرا بسیار پسندیده است.
امام علی (ع) میفرماید: «… وَ مَنْ أتیٰ غَنِیّاً فَتَواضَعَ لَهُ لِغِناهُ ذَهَبَ ثُلْثا دینِهِ» (نهج البلاغه: حکمت 219).
«… کسی که نزد ثروتمندی برود و به خاطر ثروتش در برابر او تواضع کند دو سوم دینش از دست میرود.»
«مَا أَحْسَنَ تَوَاضُعَ الْأَغنِیَاءِ طَلَباً لِمَا عِندَاللهِ …» (نهج البلاغه: حکمت 406).
«چه نیکو است تواضع توانگران در برابر مستمندان برای به دست آوردن پاداش الهی …»
بلکه مهم در تربیت اخلاقی تواضع، تواضع در مقابل کافران و کسانی که فسق و جور میکنند اصلاً جایز نیست بلکه در مقابل این افراد سرسخت و متکبّر باشیم و حتی به کسانی که اهل فسق و فجور هستند سلام کردن نهی شده و نباید طوری برخورد کنیم که در گناه خود جرأت پیدا کند.
امام علی (ع) تاکید بسیار دارد متواضع داشتن در مقابل کسی که به تو علم می آموزد و تو را از جهالت نجات می دهد. چرا که نقش معلم و مربی در شکلگیری شخصیت انسانی و ساختار روحی و رفتاری او نقشی کلیدی است.
از نظر تربیت اخلاقی ما باید در محضر علماء حاضر شویم و امام علی (ع) در مورد کسانی که به استاد خود گوش فرانمیدهند و از ایشان تبعیت نمیکنند چنین میفرماید: «نافرمانی از دستور نصیحت کننده مهربان، استاد دانا، و با تجربه باعث پشیمانی و اندوه ناگوار خواهد شد» (نهج البلاغه: خطبه 2).
نباید به علماء و اساتید اهانت کرد و در ضمن از عالمانی که اهل عمل نیستند و دنیا را بر علم خود ترجیح میدهند دوری کنیم.
حال از نظرتربیت اخلاقی نکاتی در بحث تواضع می توان در نظر گرفت تواضع هنگامی ستوده است که برای خدا و در راه خدا باشد و اگر برای خدا نباشد ذلّت و خواری است.
موانع تربیت اخلاقی انسان در ارتباط با انسان های دیگر با توجه به نهج البلاغه :
1- نفاق:
امام علی (ع) در مورد منافق می گوید: « وَ لَقَدْ قَالَ لِیَ رَسوُلُ اللهِ صلّی الله عَلَیهِ وَ آلِهِ وَ سَلِّمْ: « إِنّی لاَ أَخَافُ عَلَی أُمَّتِی مُؤْمِناً وَلاَ مُشْرِکاً …….. وَلکِنَّی أَخَافُ عَلَیْکُمْ کُلِّ مُنَافِقِ الْجَنَانِ، عَالِمِ اللِّسَانِ، یَقوُلُ مَا تَعرِفوُنَ، وَ یَفْعَلُ مَاتُنْکِروُنَ » (نهج البلاغه: نامه 127).
«پیامبر اسلام (ص) به من فرمود: «بر امّت اسلام نه از مؤمن و نه از مشرک هراسی ندارم… من برشما از مرد منافقی میترسم که درونی دو چهره و زبانی عالمانه دارد، گفتارش دلپسند و رفتارش زشت و ناپسند است» .
راغب اصفهانی در تعریف لغوی «نفاق» این گونه می نویسد:
نفاق عبارت است از داخل شدن در دین از یک در و خارج شدن از در دیگر و بر همین معنا قرآن اشاره دارد که فرمود:

پایان نامه
Previous Entries منابع تحقیق درباره نهج البلاغه، امام علی (ع)، تربیت اخلاقی، اخلاق اجتماعی Next Entries دانلود پایان نامه درباره نفت و گاز، منابع نفتی، نفت وگاز، قراردادهای نفتی