منابع تحقیق درباره فرهنگ مردم پسند، هویت سازی، مصرف موسیقایی، کالای فرهنگی

دانلود پایان نامه ارشد

ارزش مطالعه فرهنگ مردم پسند و روش های که این مطالعات در آن انجام می گیرد.
لوزلی(2003) که به بررسی تاریخچه موسیقی مردم پسند در فرانسه پرداخته است معتقد است، تاریخچه ی موسیقی مردم پسند از 1958 در فرانسه، از تاریخ فرهنگ مردم پسند و فرهنگ جوانان جدا نشدنی است.

1-7-4 موسیقی مردم پسند
تعریف موسیقی مردم پسند همواره دشوار بوده است. برخی از محققان تلاش کرده اند تا آن را با توجه به چیزی که موسیقی مردم پسند برای آن به کار می رود تعریف کنند، برای مثال :”موسیقی برای مردم عوام”( میدلتون،1990:3)؛ “هنر جمعی”(دنیسف و لوین، 1972:25)؛ “استاندارد شده” (آدورنو، 1941:25)؛ و تعاریفی بر مبنای آن چیزی که موسیقی مردم پسند برای آن مقصود به کار نمی رود، مانند: “نه هنر و نه فولکلور” (تگ، 1982:41). عده ای سعی کرده اند آنرا سیاسی تعریف کنند (آتالی، 1985) و عده ای تاریخی (زیمل، 1986). بسیاری از نظریه پردازان فرهنگی، موسیقی مردم پسند را تعریف گریز می دانند. شوکر (1994:50) پیشنهاد می کند که کلمه مردم پسند به معنای “مردم کوچه و خیابان” است و اولین بار که همراه موسیقی به کار گرفته شد در سال 1855، درعنوان کتاب ویلیام چاپل ” موسیقی مردم پسند موسیقی گذشته ها” بود. شوکر نتیجه می گیرد که موسیقی مردم پسند شامل هر دو جنبه موسیقایی و ویژگی های اقتصادی-اجتماعی می شود، زیرا ” تشکیل شده از آمیخته ای از سنت های موسیقایی، سبک ها و تاثیرات آن و محصولی اقتصادی است چون با ایدئولوژی هایی معنا دار روی آن سرمایه گذاری شده و البته مصرف کنندگان بسیار آن درنظر گرفته شده است “(آلِن،7:2006).

میدلتون (1990) تمرکز خود را برآنچه موسیقی مردم پسند بوده است قرار می دهد، اما همچنان تعریف آن را دشوار می داند. وی اظهار می کند، چیزی که موسیقی مردم پسند است بسیار با پیچیده گی ها گره خورده است. یکی از آنها این است که عده ای علاقه دارند از تعریف های اسطوره ای که از موسیقی فولکلور وجود دارد پیروی کنند – همه ی آهنگ ها فولکلور هستند: “من هرگز نشنیده ام که اسب ها آواز بخوانند”. همچنین اضافه می کند که همه ی موسیقی ها مردم پسند هستند: مورد پسند گروهی. میدلتون یاد آور می شود که در دوره های مختلف تاریخی، موسیقی مردم پسند به صورت کیفی تعریف شده است (میزان علاقمندی) یا به شکل کمی (میزان جلب توجه) و نسبت به تعریف هایی که بیش از حد یک جانبه اند و نمی توانند این دو جنبه را در خود بگنجانند هشدار می دهد (همان).

آدورنو (17:1941) موسیقی مردم پسند را تجویزی و غیر جدی تعریف می کند. تگ (1979) موسیقی مردم پسند را به ضد تعریف می کند و مبنای تعریفش را بر آن چیزی می گذارد که موسیقی مردم پسند نیست. او بحث می کند که موسیقی مردم پسند نه تنها هنر نیست (مرکب، دشوار و وابسته) بلکه موسیقی فولکلور (سنتی ) هم نیست. تگ(1982) می گوید “موسیقی مردم پسند برخلاف هنر موسیقی، برای پخش عمومی برای جمعی بزرگ در نظر گرفته شده است و زمانی نیز برای بعضی گروه های نامتجانس اجتماعی -فرهنگی. دنیسف و لوین (1972) با این تعریف مخالف هستند و موسیقی مردم پسند را اینگونه توصیف می کنند ” تولید هنری جمعی برای شنوندگانی یکسان”(همان:239). زیمل حتی پیش تر می رود و از آن به عنوان پیشرفتی در فرهنگ موسیقایی که به آهنگ ساز اجازه می دهد دست به خلق موسیقی ای بزند که قابلیت هم ذات پنداری با حس وطن پرستی را دارد تعبیر می کند(آلِن، 7:2006). نهایتاً، کالتر (1983) موسیقی مردم پسند را فناورانه تعریف می کند و نظرش بر این است که موسیقی مردم پسند بر می گردد “به همه ی انواع موسیقی– انواع مختلف موسیقی که به راحتی وابسته به ابزارها و ارتباط های ویژه تولید، چرخه و مصرف آن می شوند؛ با تحول الکترونیکی و فناوری الکترونیکی انواع موسیقی، با تسلیم به رادیو و ضبط با دستگاه گرامافون؛ تحول به چیزی که ممکن است ما آن را استفاده ای عوامانه از موسیقی و زبان بدانیم”.
سایمون فریث تعریفی نسبتاً شفاف برای مطالعات موسیقی مردم پسند ارائه می دهد، وی موسیقی مردم پسند را به صورت زیر تعریف می کند:
موسیقی که به صورت تجاری به صورت یک سیستم قانونی (کپی رایت) و اقتصادی (بازار) تهیه می شود.
موسیقی که با استفاده از تکنولوژی که دائم در حال تغییر است و با ارجاع خاص به شکل هایی از ذخیره ضبط یا صدا تهیه می شود.
موسیقی که به طور چشمگیری به شکل واسطه تجربه می شود و با رسانه های جمعی15 سینما، رادیو و تلویزیون در قرن بیستم گره خورده است.
موسیقی که در درجه نخست برای لذت تهیه شده است و اهمیت خاصی برای لذایذ اجتماعی و جسمانی رقص و سرگرمی عمومی16 دارد.
موسیقی که رسما دورگه است و عناصر موسیقایی را جمع آوری می کند که مرزهای اجتماعی، فرهنگی و جغرافیایی را درمی نوردد.(به نقل از دیواین،13:2007)
در این رساله موسیقی پاپ، موسیقی مردم پسند و موسیقی عامه پسند به یک معنا به کار رفته و در ارجاعات اصطلاح به کار گرفته شده ویرایش نشده است.
1-7-4-1 موسیقی مردم پسند ایرانی
ﻣﻮﺳﯿﻘﻲ ﻣﺮدم ﭘﺴﻨﺪ در اﻳﺮان ﺳﺎﺑﻘﻪ ي ﺑﺴﯿﺎر ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻧﺪارد و اوﻟﯿﻦ ﻧﻤﻮﻧﻪ هاي آن را ﻣﻲ ﺗﻮان در دوره ي نهضت ﻣﺸﺮوﻃﻪ و در ﺗﺼﻨﯿﻒ ها و رنگ های ﻋﺎرف ﻗﺰوﻳﻨﻲ، ﺷﺎﻋﺮ و ﻣﻮﺳﯿﻘﻲ دان ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ مشاهده ﮐﺮد. ﺗﺼﻨﯿﻒ های ﺷﺎﻋﺮاﻧﻪ و ﻟﻄﯿﻒ ﻋﻠﻲ اﮐﺒﺮ ﺷﯿﺪا، ﭘﯿﺶ درآﻣﺪها و رﻧﮓ هاي ﻣﻮﺳﯿﻘﻲ ﻣﺮدم ﭘﺴﻨﺪ هستند ﮐﻪ ﺑﺮاﺳﺎس ردﻳﻒ دﺳﺘﮕاهی ﻣﻮﺳﯿﻘﻲ اﻳﺮان ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﻧﺪ و ﺑﺎﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﭘﺨﺘﮕﻲ، رواﻧﻲ، زﻳﺒﺎﻳﻲ و اﺻﺎﻟﺖ آن ها، ھﻤﭽﻨﺎن ﺗﺎ زﻣﺎن ﻣﺎ ﺟﺰء ﻣﺤﺒﻮب ﺗﺮﻳﻦ ﻗﻄﻌﺎت ﻣﻮﺳﯿﻘﻲ ﻣﺮدم ﭘﺴﻨﺪ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﻲ روﻧﺪ( بشیر و سروی زرگر،1390). “ﺑﺎ ﺷﮑﻞ ﮔﯿﺮي ﮔﺮوه های ﻣﻮﺳﯿﻘﻲ ﺳﻨﺘﻲ و آﻏﺎز ﮔﺮوه ﻧﻮازي، ﺑﻪ ﻧﺎﭼﺎر ﻗﻄﻌﺎت ﺗﺎزه اي ﺑﺮاي اﺟﺮا ﺗﻮﺳﻂ ﮔﺮوه ﻧﻮازﻧﺪﮔﺎن ﻣﻮﺳﯿﻘﻲ ﺳﻨﺘﻲ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪ ﮐﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان ازﭘﯿﺶ درآﻣﺪ، رﻧﮓ و ﺗﺼﻨﯿﻒ ﻧﺎم ﺑﺮد .در ﻣﯿﺎن اﻳﻦ ﻗﻄﻌﺎت، ﭘﯿﺶ درآﻣﺪ و رﻧﮓ ﺟﻨﺒﻪ ﺳﺎزي دارﻧﺪ و ﻓﻘﻂ ﺗﻮﺳﻂ ﮔﺮوه ﻧﻮازﻧﺪﮔﺎن اﺟﺮا ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ و ﺗﺼﻨﯿﻒ ﺷﮑﻞ آوازي و ﻣﻀﻤﻮن ﻋﺎﺷﻘﺎﻧﻪ، ﺷﺎﻋﺮاﻧﻪ و ﮔﺎه اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ دارد و از ﻣﺤﺒﻮﺑﯿﺖ ﺑﯿﺸﺘﺮي ﺑﺮﺧﻮرداراﺳﺖ . ﺑﺎ ﺗﺸﮑﯿﻞ ارﮐﺴﺘﺮهای ﻣﺮﮐﺐ از ﺳﺎزهاي ﻏﺮﺑﻲ، ﺗﺼﻨﯿﻒ ها و رﻧﮓ هاي ﻣﻮرد ﭘﺴﻨﺪ ﻣﺮدم، ﺑﺮاي اﺟﺮا ﺗﻮﺳﻂ ارﮐﺴﺘﺮ ﺗﻨﻈﯿﻢ شدند.. ﺑﺎ ﺗﺎﺳﯿﺲ رادﻳﻮ اﻳﺮان در ١٣١٨ ﺷﻤﺴﻲ و ﭘﺨﺶ وﺳﯿﻊ ﺗﺮانه های روز و اﻓﺰاﻳﺶ ﺗﻌﺪاد ﺧﻮاﻧﻨﺪﮔﺎن و آهنگ سازان، روز ﺑﻪ روز ﺑﺮ ﻣﺤﺒﻮﺑﯿﺖ ﺗﺼﻨﯿﻒ های ملایم از ﻣﻮﺳﯿﻘﻲ ﺳﻨﺘﻲ و ﺧﻮاﻧﻨﺪﮔﺎن اﻳﻦ ﻧﻮع ﺗﺼﻨﯿﻒ ها اﻓﺰوده ﺷﺪ “.( روﺷﻦ روان١٦٣:١٣٧٩،به نقل از بشیر و سروی زرگر،1390)
طبق تعریفی که کوثری (1387) از موسیقی مردم پسند ایرانی ارائه می دهد این نوع از موسیقی قرابت زیادی از نظر محتوایی با موسیقی پاپ دارد و در واقع تا مدت زمان زیادی برداشتی یکسان از این دو واژه وجود داشته است. و به دلیل توجه به سبک های جدیدتر از پاپ مانند راک یا راک اند رول به تازگی تفکیکی بین این دو قائل می شوند( موسیقی پاپ و موسیقی مردم پسند). در این تحقیق منظور از موسیقی پاپ همان موسیقی مردم پسند است نه فقط یکی از ژانرهای موسیقی مردم پسند. البته در تعریف موسیقی مردم پسند ژانرهایی مورد نظر هستند که به تازگی ظهور پیدا کرده اند مانند ژانرهای پاپ و راک.

1-7-4-2 موسیقی دورگه17
با تلفیق انواع مختلف موسیقی با سازبندی های مرسوم در موسیقی مردم پسند، شکل جدیدی از موسیقی پدید خواهد آمد که موسیقی دورگه خوانده می شود. نمونه هایی از این نوع موسیقی را می توان در آثار ناصر عبدالهی و آثاری که توسط آریا عظیمی نژاد تولید شده اند ملاحظه کرد. در این آثار ما با ترانه های محلی یا فلکلور و یا با ترانه هایی با گویش های محلی مواجه هایم، اما سازبندی و تنظیم این آثار به شکلی است که در حوزه موسیقی پاپ می گنجد.
فریث نیز در تعریف موسیقی مردم پسند خود به مفهوم دورگه اشاره دارد:
… موسیقی که رسما دورگه است و عناصر موسیقایی را جمع آوری می کند که مرزهای اجتماعی، فرهنگی و جغرافیایی را درمی نوردد (به نقل از دیواین،13:2007).

1-7-4-3 موسیقی مردم پسند در تبلیغ دین
باید اذعان کرد که به تحقیق نمی توان تعریفی جامع از این نوع موسیقی، که در این رساله مورد نظر است، ارائه کرد و دلیل آن نیز مربوط است به تعریف دشوار مفاهیم مردم پسند، موسیقی مردم پسند و دین. ترکیب این سه عنصر و حوزه های جدیدی که از معنا ایجاد می کنند تعریف این نوع موسیقی را سخت می نماید. اما از آنجا که در مطالعات فرهنگی این توان برای تعریف مفاهیم و نظریه های فرهنگی به صورت “خود اندیش” وجود دارد ما تعریفی از این نوع موسیقی ارائه می دهیم که از مجموعه مطالعات محقق در این حوزه بر می آید که به این قرار است:
موسیقی مردم پسند مورد استفاده در تبلیغ دین، موسیقی است که شکل آن از موسیقی مردم پسند و ژانر های متداول در آن با تعاریف ذکر شده تبعیت می کند اما در محتوا سعی دارد که مفاهیم دینی را به صورت پیام هایی در ترانه های این گونه از موسیقی بگنجاند. همچنین در بخش هایی از این نوع موسیقی با الهام گرفتن از سبک هایی که در مراسم مذهبی مورد استفاده قرار می گیرد با نوعی موسیقی تلفیقی یا دورگه مواجهه ایم. به طوریکه از مقام های موسیقایی که در خواندن قرآن و ادعیه ی مراسم عبادی کاربرد دارند در این نوع از موسیقی استفاده می شود و موسیقی تولید شده تلفیقی از موسیقی پاپ و موسیقی سنتی با ریشه های مذهبی است.

1-8 پیشینه تحقیق
به دلیل اینکه مطالعات مربوط به موسیقی مردم پسند تاکنون در ایران بسیار محدود صورت گرفته است، تهیه ادبیاتی از تحقیقات پیشین کار دشواری است. اغلب تحقیقات در حوزه موسیقی معطوف به مصرف موسیقایی بوده و یا آموزش موسیقی را مورد بررسی قرار داده اند. اما از میان تحقیقاتی که در حوزه موسیقی مردم پسند وجود دارد می توان به مقاله ی کوثری(1386) با عنوان« نشانه های موسیقی مردم پسند» اشاره کرد. وی در این مقاله ضمن مطرح کردن بحث هایی درباره ی موسیقی مردم پسند مدلی مبتنی بر مدل تاگ برای نشانه شناسی موسیقی مردم پسند ارائه می دهد. کوثری(1387) همچنین در کتابی پژوهشی با عنوان «درآمدی بر موسیقی مردم پسند» که اولین مجموعه گردآوری شده در این زمینه است به ابعاد و تاریخچه موسیقی مردم پسند و بحث های پیرامونی آن و نیز به موسیقی مردم پسند ایرانی می پردازد.
در بحث مصرف و دریافت موسیقی می توان از پژوهش محمد فاضلی(1386) با عنوان «جامعه شناسی مصرف موسیقی» یاد کرد. وی مصرف موسیقی در جامعه ایران را به صورت کمی مورد پژوهش قرار داده است. از نتایج مهمی که بررسی وی در اختیار ما قرار می دهد و به موضوع این تحقیق مربوط می شود این است که گرایش جوانان زیر 30 سال به موسیقی پاپ در سالهای اخیر رو به افزایش است.
تحقیق دیگر در حوزه ی مصرف و دریافت موسیقی پایان نامه کارشناسی ارشد زهرا اسدی است که با عنوان «مطالعه کیفی تحلیل مصرف و دریافت موسیقی توسط جوانان ایرانی ساکن در شهر کرج» انجام پذیرفته است. این تحقیق با رویکرد کیفی انجام گرفته است و محقق در آن با استفاده از نظریه دریافت استوارت هال درباره رمز گذاری و رمزگشایی از کالای فرهنگی و نیز نظریه ریچارد پیترسون درباره مصرف فرهنگی و نظریات بوردیو درباره ی مصرف کالا های فرهنگی به بررسی نحوه ی مصرف و دریافت جوانان از موسیقی های رایج در کشور ایران پرداخته است و نحوه هویت سازی جوانان از طریق مصرف موسیقی را مورد پژوهش قرار داده است. مهمترین نتایج تحقیق وی مربوط است به هویت سازی جوانان از طریق موسیقی و خوانش متکثر مخاطبان مختلف موسیقی بر مبنای شرایط زندگی. از دیگر نتایج این تحقیق درباره مصرف موسیقی که به موضوع این رساله مربوط می شود این است که نه تنها در مصرف موسیقی تنوع ژانریک و چند خوارگی وجود دارد بلکه گرایش به موسیقی غربی در میان جوانان در حال افزایش است. از نتایج تحلیل دریافت جوانان از مصرف موسیقی این است که نوعی دو قطبی بودن در معناسازی وجود دارد. از یک سو این معانی با فرهنگ جهانی جوانان سازگار است و از طرفی گرایش به حفظ هویت و سنت های موسیقیای و فرهنگی در بین جوانان مشاهده می شود.
اما از آنجایی که در این رساله به ابعاد دینی موسیقی مردم پسند

پایان نامه
Previous Entries منابع تحقیق درباره فرهنگ مردم پسند، تبلیغات رسانه، تبلیغات شفاهی، میان رشته ای Next Entries منابع تحقیق درباره عناصر فرهنگی، تبلیغات رسانه، فرهنگ مردم پسند، رخداد تاریخی