منابع تحقیق درباره دوره صفوی، هنر اسلامی، هنر ایران

دانلود پایان نامه ارشد

حل می شد” (پوپ، 1390 : 207 ).
” مسجد جامع عباسی در بهار سال 1611 م . شروع شد و در سال 1630 م . در زمان جانشینن شاه عباس به نام صفی ( 1629 – 1642 ) کامل شد. هشتی ورودی مسجد شاه هماهنگ با میدان است، امّا بقیه ساختمان، مانند مسجد شیخ لطف الله حدوداً 45 درجه چرخیده است تا رو به مکه باشد ” ( گرابر و دیگران ، 1389 : 478 ).
“تقریباً سراسر سطح بنا با کاشی های لعاب دار پوشیده شده پر از نقش و نگارهای گل و بوته به صورتی مجرد و تخیلی است. از آفتاب بزرگ زرین نوک گنبد، که زندگی بخشی اش از طریق توده ی عظیم گل و بوته ها منتشر می شود، تا طاق های بلند و قاب های آراسته به هزاران شکوفه و گل ستاره مانند، همه ی این آرایش ها تأکیدی است بر علاقه ی ایرانیان به رویش و عشق شاعرانه شان به گل – هم چنان که خواهشی است بر دوام زندگی ” ( پوپ ، 1390 : 211 ) .
پرسش اصلی :
چگونه می توان ویژگی های بصری نقوش مسجد جامع عباسی را برای ساخت صندلی به کار برد ؟
پرسش های فرعی :
نقوش به کار رفته در صندلی باید دارای چه ویژگی هایی باشد ؟
چگونه می توان نقوش مسجد جامع عباسی را در زندگی معاصر گسترش داد ؟
چگونه می توان نقوش صندلی را در راستای نوع کاربرد صندلی استفاده کرد ؟
1 – 2 . اهمیت و ضرورت پژوهش
نقوش موجود در هنرهای سنتی گنجینه ای ارزشمند، برای کاربرد صحیح این نقوش در صنایع دستی چوبی مخصوصاً صندلی و مبلمان می باشد. به ویژه دوران صفوی که تنها عصر طلایی هنر ایران خوانده می شود خصوصاً مسجد جامع عباسی که شاهکار معماری عصر حکومت شاه عباس است.
این ویژگی هنری همراه با مفاهیم، تنوع و نوآوری در زمینه ی ساخت صندلی ایجاد می کند. با به کار بردن این نقوش در صندلی و مبلمان معاصر، به نوعی می توان جلوی استفاده نا به جا از نقوشی که هیچ هویتی در فرهنگ ما را ندارند گرفت و در واقع یکی از ضرورت های مهم این پژوهش طراحی و تولید محصولی با ویژگی های کاملاً ایرانی و اصیل می باشد تا بدین وسیله جایگاه اهمیت این نقوش ارزشمند را به مردم نشان داده شود. در صورت عدم توجه به این موضوع ممکن است به مرور زمان اهمیت و کاربرد نقوش به فراموشی سپرده شود و در عوض نقوشی در این راستا به کار برده شود که تا حدودی مغایر با فرهنگ غنی ایران می باشد.

1 – 3 . اهداف پژوهش
اهداف اصلی :
شناخت ویژگی بصری نقوش مسجد جامع عباسی اصفهان ( تناسبات، ترکیب بندی ها و نقشمایه ها ).
اهداف فرعی :
طراحی و ساخت صندلی چوبی با بهره گیری از نقوش مسجد جامع عباسی.
استفاده از نقش و نمادهایی که ریشه در گنجینه ارزشمند هنرهای سنتی ما دارند.
1 – 4 . روش پژوهش
1 – 4 – 1 . تحقیق از نظر هدف
پژوهش مذکور از دو بخش نظری و عملی تشکیل شده است. قسمت نظری به بررسی و به کارگیر نقوش تزئینی دوره صفوی در مسجد جامع عباسی می پردازد، از این رو تحقیق بنیادین می باشد. از جهت دیگر چون نقوش در صندلی و مبلمان معاصر به کار می رود و سعی در تولید آثاری جدید دارد؛ در دسته ی تحقیقی کاربردی قرار می گیرد.
1 – 4 – 2 . روش تحقیق از نظر روش
پژوهش انجام شده از نظر روش تاریخی، توصیفی و تجربی است، زیرا از لحاظ زمانی مربوط به دوره تاریخی صفوی می باشد و در طول این پژوهش به توصیف ویژگی بصری نقوش مسجد جامع عباسی پرداخته است. همچنین از نظر پاسخ به این پرسش که چگونه می توان در صندلی و مبلمان دوره معاصر از این نقوش استفاده کرد، روش کارگاهی مورد استفاده قرار گرفت.
1 – 4 – 3 . قلمرو مکانی پژوهش
اصفهان طی قرن 10 هجری تا اواسط آن تحت حکومت شاه عباس کبیر اداره می شد که در این پژوهش نقوش بنای مسجد جامع عباسی که در این دوره ساخته شده مورد مطالعه و بررسی قرار می گیرد.

1 – 5 . قلمرو زمانی پژوهش
موضوع اصلی پژوهش که بررسی نقوش مسجد جامع عباسی می باشد مربوط به 1020 هجری قمری می باشد. این دوره مقارن با دوره ی حکومت شاه عباس اول می باشد.
1 – 6 . روش نمونه گیری و تعیین حجم ها
با جستجو در کتاب ها ی مربوط به معماری اسلامی و نیز کتب منتشر شده در زمینه ی هنرهای اسلامی مطالب و تصاویری از سوژه مورد نظر جمع آوری شد علاوه بر این از طریق مصاحبه با اساتید اهل فن و مراجعه به سایت هایی در این زمینه اطلاعاتی گرد آوری شد.
1 – 7 . ابزارهای گرد آوری
تمامی مطالب از طریق کتابخانه ای و به وسیله ی شبکه ی اینترنت همچنین مصاحبه و مشاهده جمع آوری شده است.
1 – 8 . روش تجزیه و تحلیل داده ها
نقوش تزئینی منبع مهمی در زیباشناسی به شمار می آیند که به روش کیفی مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرند. همچنین تکنیک های به کار رفته در آثار جدید به روش کارگاهی و تجربی به کار گرفته شد.
1 – 9 . محدودیت های پژوهش
در بررسی منابع از جمله کتاب ها و سایت های اینترنتی دسترسی به منابعی از جمله پیشینه ی اسباب و اثاثیه ی ( مبلمان ) مورد استفاده در منازل بسیار محدود بود و همچنین دست یابی به منابعی در باب اصول، ساخت صندلی و بستن کلاف بسیار نایاب بود.
1 – 10 . پیشینه ی پژوهش
1 – 10 – 1 . دسته ای که موضوع آن ها در باب دوره تاریخی است.
محمد پناه ( 1391 ) در کتابی تحت عنوان ” کهن دیار ” جلد دوم، به بررسی مجموعه آثار ایران پس از اسلام در موزه های بزرگ جهان پرداخته است. همچنین در این کتاب به اختصار، به توصیف سلسله ها و حکومت هایی که در ایران حکمرانی کرده اند توجه شده است و تصاویر رنگی از آثار هنری هر دوره مانند ؛ معماری، صنایع دستی و نقاشی در طول هر فصل آورده شده است. فصل سوم این کتاب اختصاص به دوره ی صقویه دارد و به بیان چگونگی بنیان گذاری و شکل گیری حکومت صفوی پرداخته است. همچنین به ترتیب افرادی که در این دوره حکومت کرده اند را ذکر کرده، که البته در این میان به اتفاقات و جنگ هایی که بین ایران و کشورهای اطراف اتفاق افتاده هم توجه شده است. در این بین به شرح و توصیف افراد سر شناسی چون رضا عباسی، علی رضا عباسی، میرعماد، محتشم کاشانی و … پرداخته شده است و به عنوان معرفی هنر دوره صفوی، چند مورد از آثار شاخص آن دوره رابیان کرده است. به طور کلی در این کتاب به طور مختصر به بیان اهمیت هنر در ادوار مختلف سلطنتی در دوره صفویه پرداخته شده است.
رهنورد ( 1386 ) در کتابی تحت عنوان ” تاریخ هنر ایران در دوره اسلامی نگارگری ” هنر نگارگری ایران را در یک روند تاریخی از دوره سلجوقی تا پایان دوره قاجار بررسی کرده است. معمولاً طبقه بندی مکاتب نگارگری ایران بر اساس شهرها، نگارگران یا دوره پادشاهی صورت می گیرد، که در این کتاب طبقه بندی بر اساس دوره شاهی صورت گرفته است. از همین رو، همین نکته منجر به توصیف ویژگی های پادشاهی هر دوره در عصر خود می گردد و اطلاعاتی تاریخی در زمینه ی حکومت ها به ما ارائه می دهد. در فصل نهم این کتاب که به نگارگری دوره صفوی اختصاص یافته است ویژگی کلی دوره صفوی بیان می شود و تا حدودی به توصیف ویژگی های سلطنت هر کدام از پادشاهان صفوی پرداخته است، امّا به علت مجال کم، در این کتاب به طور کامل به تمامی شاهان سلسله ی صفوی پرداخته نشده است و فقط به چند مورد از آن ها پرداخته شده است.
میر معظمی ( 1379 ) در کتابی تحت عنوان ” اصفهان زادگاه جمال و کمال ” موقعیت جغرافیایی شهر اصفهان را بررسی می کند و نگاهی به چشمه ها، کوه ها، بناهای تاریخی اصفهان می اندازد. همچنین به معرفی هنرهایی همچون خوشنویسی ، قالی بافی، نقاشی و تئاتر در اصفهان می پردازد. در بخش دیگر این کتاب شعرا، طنز پردازان و سبک اصفهانی را مورد بررسی قرار می دهد و در آخر اشاره ای به سلاطین دوره صفوی و مدت حکومت سلطنت آن ها دارد. در فصل معرفی بناهای تاریخی اصفهان، سعی به توصیف ویژگی های بنا از جمله : ساخت، سازنده بنا، ابعاد، تزئینات به کار رفته و شاخصه های مهم بنا می پردازد و فصل آخر که اوضاع اجتماعی ایران و اصفهان در عهد صفوی مورد بررسی قرار می گیرد نویسنده اشاره ی مختصری به سلاطین دوره ی صفوی و سال های حکومت هر یک دارد، که البته به طور کامل به بیان این موضوع نپرداخته و تنها چند تن از سلاطین مهّم این دوره را ذکر و شرحی برای آن ها داده است.
1 – 10 – 2 . گروهی که آثار معماری، تزئینات معماری دوره ی صفوی و به معرفی نقوش اسلیمی و ختایی پرداخته اند.
حاتم ( 1386 ) در کتابی تحت عنوان ” هنر وتمدن اسلامی 1 ” به چگونگی شکل گیری اسلام و پیدایش هنر و تمدن آن پرداخته است. که در این بررسی سیر تحول و تکامل هنر اسلامی و دیدگاه اسلام نسبت به هنرها مطرح می شود. همچنین هنر معماری به ویژه مسجد سازی را به دلیل ویژگی خاص خود در اسلام و دیدگاه اسلام و عناصر تشکیل دهنده ی بنا را مورد بررسی قرار داده است. در سه بخش آخر، ابتدا به تاریخچه ی هنر اسلامی در ایران و معماری ایرانیان در اوایل اسلام پرداخته و سپس تحول سبک معماری ایران توصیف شده و به بیان بناهای مطرح در دوره ی سلجوقی، ایلخانی، تیموری، صفوی و قاجار پرداخته است. بخش آخر را نیز اختصاص به تزئینات معماری هم چون گچ بُری، کتیبه نگاری، کاشی کاری و…داده است. در این بخش تلاشی بر توصیف تاریخ چه و ویژگی های هر یک از تکنیک های تزئینی بنا شده است و سعی بر توضیح چگونگی کاربرد آن در بنا و بیان نمونه های شاخصی که به این شیوه تزئین یافته شده است.
مکی نژاد ( 1387 ) در کتابی تحت عنوان ” تاریخ هنر ایران در دوره ی اسلامی تزئینات معماری ” به بررسی تزئینات معماری ایران همت گماشته است. به این صورت که در این کتاب با تکیه بر کاشی کاری و گچ بُری در دو بخش تحولات تاریخی، تصویری و محتوای نقوش تزئینی و بخش دیگر انواع تزئینات در معماری اسلامی ایران در هفت فصل تنظیم کرده است. در این فصول سعی بر آن بوده است تا به تحولات تاریخی، عملکردی و تا حدودی جنبه های زیبا شناسانه آن نیز پرداخته شود. در بخش اول، فصل دوم به تقسیم بندی نقوش تزئینی پرداخته و آن را به پنج دسته به این شرح تقسیم بندی کرده است: نقوش انسانی، نقوش حیوانی، نقوش گیاهی، نقوش هندسی و نقوش خطی. به طور کلی مطالب کتاب مذکور به خصوص بخش اول، فصل دوم آن کمک شایانی در این تحقیق کرد. علی رغم توجهی که در این فصل به نقوش تزئینی شده است، امّا به کاربرد و استفاده ی این نقوش در تزئینات صندلی به خصوص در دوره ی معاصر اشاره ای نشده است.
حسن ( 1388 ) در کتابی تحت عنوان ” هنر در روزگار اسلامی ” به بررسی سبک های هنری ایران و رشته های هنری پرداخته است. بدین صورت که مطالب در کتاب مذکور، در سیزده فصل تنظیم شده، بدین ترتیب که فصل اول و دوم را به جایگاه ایران در تاریخ هنر و سبک های ایران در هنر اسلامی اختصاص داده است و در فصل سوم به معماری پرداخته شده است.از فصل چهارم تا فصل یازدهم به صنایع مستظرفه توجه شده، امّا در قسمت آخر کتاب، فصل دوازدهم و سیزدهم به عناصر تزئینی در روزگار اسلامی و تأثیر هنر ایرانی در هنر اسلامی، که به توصیف سبک های عباسی، سبک سلجوقی، سبک ایرانی مغولی و سبک صفوی پرداخته، در دوره ی آخر یعنی سبک صفوی کاملاً در راستای این پژوهش بود. امّا فصل دوازدهم که به عناصر تزئینی در روزگار اسلامی اختصاص داده شده بود، به طور کاملی به شرح این عناصر نپرداخته شده است.
کیانی ( 1386 ) در کتابی تحت عنوان ” ترئینات وابسته به معماری ” سعی کرده است به طور اجمال آغاز توسعه و تکامل تزئینات گوناگون معماری را همراه با طرح و تصاویر به علاقه مندان معرفی نماید. در واقع کتاب مذکور تلاشی است برای معرفی برخی از مظاهر و جلوه ای هنر و معماری از جمله آجر کاری، گچ بُری، کاشی کاری، منبت کاری و آینه کاری. در هر بخش نویسنده تلاشی بر آن نموده، که تاریخ چه ای از شیوه ی تزئینی عنوان شده در معماری را مطرح کند و در پی آن به بیان تکنیک هایی که با این شیوه انجام شده است می پردازدو در آخر بناهای شاخصی که در هر دوره با این شیوه ی تزئینی انجام گرفته پرداخته شده است. امّا منابع تصویری که

پایان نامه
Previous Entries منابع تحقیق درباره معماری ایران، شاه عباس اول، نقوش تزیینی Next Entries منابع تحقیق درباره شاه عباس اول، دولت صفوی، مذهب شیعه