منابع تحقیق درباره دانشگاه ارومیه، برنامه ریزی استراتژیک، روش شناسی پژوهش

دانلود پایان نامه ارشد

شکل2-5: نماي كلي شاخص ها و وزن ها در رتبه بندي جهان اسلام

2-14) خلاصه مطالعات انجام شده
1- در بررسي ها ومطالعات صورت گرفته، تحقیق مستقل وجامعی راجع به برنامه ریزی استراتژیک در حوزه پژوهش وفناوری مشاهده نشد. اما برخی از دانشگاه ها درزمینه تدوین برنامه راهبردی خود تحقيقاتی انجام داده اند.
2- برخی دانشگاه های علوم پزشکی وابسته به وزارت بهداشت درمان وآموزش پزشکی در زمینه برنامه ریزی استراتژیک یک گام از دانشگاه های وابسته به وزارت علوم تحقیقات و فناوری جلوتر میباشند.
3- هنوز اهمیت وضرورت برنامه ريزي استراتژيك در دانشگاه ها احساس نشده است. زیرا که بسیاری از دانشگاه ها هنوز برنامه استراتژیک مدون ندارند.
4- بررسی و مطالعه اجمالي برنامه ريزي استراتژيك در چند دانشگاه منتخب جهان ازجمله دانشگاه پنسيلوانيا، دانشگاه كارديف، دانشگاه ميشيگان مركزی، دانشگاه منچستر، دانشگاه كمبریج، دانشگاه واشنگتن، دانشگاهMIT ودانشگاه آريزوناي شمالي حکایت از اهمیت روز افزون اشاعه تفكر استراتژيك در بين مديران دانشگاه ها دارد.
5- تجربه سالهاي اخيرسازمان ها ازجمله برخی دانشگاه های موفق نشان مي دهد كه رسيدن به اهداف بزرگ و دوربرد وپاسخگويي مستمر به نيازمنديهاي مخاطبين و مشتريان در محيطهاي پرتلاطم، جز در سايه برنامه ريزي استراتژيك محقق نميشود.

3-1) مقدمه
این فصل نوعی روش شناسی پژوهش بوده وبه بیان روش تحقیق، روش گردآوری اطلاعات، روش اجرای پژوهش و شیوه تجزیه وتحلیل داده ها پرداخته وبه يكي از مهمترين مراحل تحقیق یعنی نحوه جمع آوري نظرات و ديدگاه هاي افراد خبره و كارشناس در زمينه پژوهش وفناوری دانشگاه اشاره دارد. تهيه فهرست جامعي از نقاط قوت، ضعف، فرصت ها و تهديدهاي دانشگاه و آگاهي از نظرات خبرگانی كه خود بطور مستقيم درگير مسائل حوزه پژوهش وفناوری بودند ضروري ميباشد. هدف اصلي از اين مصاحبه ها استخراج نظر خبرگان امر در مورد نقاط قوت، نقاط ضعف، فرصت ها و تهديدهاي موجود دراین زمينه بود.

3-2)روش انجام پژوهش
براي كسب اطلاعات لازم در پژوهش حاضر، ابتدا با برگزاري مصاحبه هاي آزاد با خبرگان و برخی مديران دانشگاه و نيز انجام بررسي هاي كتابخانه اي وملاحظات اسناد بالادستی برنامه پنجم توسعه، سند چشم انداز، درباره شرايط و ويژگي هاي صنعت، فرصت ها، تهديدها، قوت ها و ضعف ها، بادقت شناسايي شده و سپس براي امتياز دادن آنها در ماتريس هاي مورد نظر، ازاجماع نظر مديران سابق وفعلی حوزه پژوهش دانشگاه ونیز برخي خبرگان با انجام مصاحبه استفاده شده است. جامعه آماري همه خبرگان در دانشگاه بوده اند. با اين توصيف، نمونه آماري به 20 نفر از خبرگان رسيدهاست. همچنين برايتجزيه و تحليل اين اطلاعات، از ماتريسهایارزيابي عوامل خارجي (EFE) ،داخلي، (IFE)، سوات(SWOT) و برنامه ريزي راهبردي،داخلي و خارجي (IE) استفاده شده و نظر معاونت پژوهش وفناوری در ميان نمونه مورد نظر معيار اصلي براي اعطا رتبه مورد توجه واقع شده است. رویکرد این تحقیق به استراتژي، رویکرد تجویزي است، بنابراین ابزار تدوین استراتژي در این تحقیق ماتریس نقاط قوت و ضعف،فرصت ها و تهدیدات درنظرگرفته شده است.
به دلیل اتخاذ این رویکرد، اهداف بلندمدت و استراتژي ها بر مبناي محور هاي فعالیت هاي سازمان تعیین می گردند. این تحقیق از نظر اهداف، پژوهشی کاربردی وبر حسب روش گرد آوري اطلاعات، ترکیبی از تحقیقات کمی وکیفی به شمار می رود.
با توجه به اینکه تمرکز برروی حوزه پژوهش وفناوری دانشگاه ارومیه می باشد، لذا موضوع از زوایای مختلف مورد بررسی قرارگرفت. جهت گیري اصلی تحقیق از نوع کاربردي است. جامعه آماري تحقیق، 20نفر از صاحب نظران در زمینه پژوهش وفناوری در دانشگاه ارومیه بوده که با استفاده از روش خبرگان انجام پذیرفته است. داده هاي حاصل از مطالعات اسنادي جهت تدوین اهداف بلندمدت،به روش تحلیل محتوا تحلیل شده است. در واقع این تحقیق، مفاهیم، مدل ها و ابزار هاي برنامه ریزي استراتژیك رابه منظور طراحی وتدوین استراتژ ي هاي پژوهشی در دانشگاه ارومیه به کار
برده و از طریق روش های علمی به بهبود عملکرد حوزه پژوهش و فناوری در بلند مدت کمک مینماید.

3-3) عوامل داخلي
هر سازمان در قلمرو واحدهاي وظيفه اي خود داراي نقاط قوت و ضعف است. در هيچ سازمان و شركتي نقاط قوت و ضعف همه دواير و واحدها يكسان نيست. نقاط قوت و ضعف داخلي، فرصت ها و تهديدهاي خارجي و سرانجام مأموريت سازمان درمجموع مي توانند مبنايی به دست دهند كه بر آن اساس هدف هاي بلند مدت و استراتژي ها را تعيينكنند.
استراتژيست ها به هنگام تعيين هدف هاي بلند مدت و استراتژي هاي سازمان مي كوشند از نقاط قوت داخلي سودجويند(آنها را تقويت كنند ) و نقاط ضعف را از بين ببرند. بديهي است كه سازمان هاي مختلف مانند بيمارستان،دانشگاه و نهادهاي دولتي داراي واحدهاي وظيفه اي مختلف و گوناگون مي باشند)دیوید،1384).
ارزيابي محيط داخلي، شامل ارزيابي موقعيت يك سازمان، سنجش عملكرد، شناسايي مشكلات و توان بالقوه آن مي باشد ( طبيعي،1384).
فرآيند ارزيابي عوامل دروني سازمان ها درست موازي فرآيند بررسي عوامل خارجي مي باشد. براي بررسي عوامل دروني سازمان بايد دربارة مديريت، بازاريابي، امور مالي، حسابداري، توليد، عمليات، سيستم اطلاعات رايانه و تحقيق و توسعه اطلاعاتي را گردآوري و دسته بندي نمود. فرآيند بررسي عوامل داخلي سازمان براي كاركنان فرصت بيشتري به وجود مي آورد تا بتوانند رابطة شغل، دايره و واحد خود را با كل سازمان بهتر درك كنند،اين يك مزيت بزرگ است)دیوید،1384).
براساس رسالت، دورنما، ارزش ها و اهداف سازمان در فرآيند تحليل وضع موجود، مي توان به تحليل محيط خارجي ومحيط داخلي سازمان پرداخت و ارتباط اين دو تحليل را نيز مورد بررسي قرار داد. براي اين كار لازم است برنامهريز ابتدا مهمترين رويدادهاي محيطي سازمان را مشخص نمايد و بر آن اساس به تحليل وضع موجود سازمان بپردازد( طبيعي،1384).

3-4) عوامل خارجي
مجموعه اي از عوامل خارجي غالباً خارج از كنترل، بر انتخاب جهت، فعاليت و سرانجام ساختار سازماني و فرآيند دروني آن تأثير مي گذارند. اين عوامل كه محيط خارجي را تشكيل مي دهد، به دو زير گروه مرتبط تقسيم میشوند: آنهايي كه در محيط دور دست قرار دارند و آنهايي كه در محيط عملياتي مؤسسه هستند( پیرس،1383).
سازمان ها بايد بتوانند از طريق تدوين استراتژي ها در برابر اين عوامل به صورت تدافعي يا تهاجمي واكنش نشان دهند، به گونه اي كه از فرصت هاي پيش آمده در محيط خارج بهره برداري
نمايند و اثرات ناشي از تهديدات بالقوه اين عوامل را به پايين ترين حد ممكن برسانند. مي توان نيروهاي خارجي را به پنج گروه طبقه بندي كرد:
• نيروهاي اقتصادي
• نيروهاي اجتماعي، فرهنگي، بوم شناسي و محيطي
• نيروهاي سياسي، دولتي و قانوني

• نيروهاي فن آوري
• نيروهاي رقابتي

3-5) فرايند طراحي و تدوين برنامه ي استراتژيك
شکل 3-1مدل تدوين برنامه استراتژيك حوزه پژوهش و فناوري دانشگاه اروميه را به صورت شماتیک نشان می دهد(طبیبی،1382).

شکل 3-1: مدل تدوين برنامه استراتژيك حوزه پژوهش و فناوري دانشگاه اروميه

3-6) مدل سازی استراتژی وتجزيه وتحلیل محیط
در تحليل محيط داخلي وخارجي حوزه پژوهش وفناوری دانشگاه ارومیه از مدل SWOT استفاده شد. در اين روش ابتدا ليست مهمترين عوامل تاثير گذار بر اهداف وماموريت هاي حوزه استخراج گرديد .
در ادامه به هرعامل بر اساس اهميت عامل و وضعيت فعلي آن امتياز داده شد ورتبه هر عامل تعيين گرديد در نهايت نقاط ضعف وقوت همچنين تهديد ها وفرصت ها مشخص شد. الگوي مورد استفاده در پژوهش حاضر، بر مبناي تجزيه و تحليل نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهديد است. تجزيه وتحليلهاي اين الگو به تفصيل و ترتيب زير بيان شده است:
3-6-1) ماتريس66 ارزيابي عوامل خارجی67 (EFE)
افرادي كه راهبردي عمل مي كنند، با استفاده از اين ماتريس مي توانند عوامل محيطي، سياسي، دولتي، حقوقي، اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي، بوم شناسی و فناوري اطلاعات رقابتي را مورد ارزيابي قرار دهند (ديويد،2001). در اين ماتريس، پس از بررسي عواملخارجي و مشخصكردن 10 تا 20 عاملعمده آنها، بهعوامل فرصت و تهديد انتخاب شده، ضريب صفر(بي اهميت)تا يك(بسيار مهم) داده مي شود، به گونه اي كه مجموع اين ضرايب، عدد يك شود. سپس به هر يك ازعوامل انتخابي، رتبهای بين يک (واكنش ضعيف) تا چهار (واكنش بسيار عالي) داده مي شودكه بيانگر ميزان اثربخشي راهبردهاي كنوني در نشان دادن واكنش به عوامل مزبور است. آنگاه با ضرب كردن ضريب اهميت دررتبه هر عامل، نمره نهايی آنعامل به دست میآید كه با استفاده از آن، مجموع نمره هاي سازمان (عددي بين 1 تا 4 و میانگین 2.5 (تعيين مي شود(علي احمدي و همكاران،1382؛ ديويد، 2001).
3-6-2) ماتريس ارزيابي عوامل داخلي68 (IFE)
اين ماتريس نيز درست همانند ماتريس ارزيابي عوامل خارجي تهيه مي شود وحاصل بررسي راهبردي عوامل داخلي سازمان است. تخصيص نمره در اين ماتریس به ترتیب، نمره يك خيلي ضعيف، نمره دو ضعيف، نمره سه قوي و نمره چهار، خيلي قوي میباشد (علي احمدي و همكاران، 1382 ؛ ديويد، 2001).
3-6-3( ماتريس قوت ، ضعف، فرصت ، تهديد (SWOT)
اين ماتريس يكي از ابزارهاي مهمي است كه مديران با استفاده از آن، اطلاعات را مقايسه مي كنند و بر اساس آن، مي توانند چهار دسته از راهبرد ها را تدوين كنند(علي احمدي، فتح الله و تاج الدين، 1382 ؛ ديويد، 2001).
• راهبرد هايSO :حداكثر استفاده از فرصت هاي محيطي با بكارگيري از قوت سازمان.

• راهبرد هاي:ST استفاده از قوت سازمان به منظور جلوگيري از مواجهه با تهديدها.
• راهبرد هاي:WO استفاده از مزيت هاي بالقوه اي كه در فرصتهای محيطي نهفته است، براي جبران ضعف هاي سازمان.
• راهبرد هاي:WT به حداقلرساندن زيان هاي ناشي از تهديدها و ضعف هاي سازمان.

عوامل داخلی

عوامل خارجی
نقاط قوت
نقاطضعف

1
2
3
n

1
2
3
n

فرصت ها

SO راهبردهایتهاجمی
راهبردهای محافظه کارانهWO
1
2
3
n

1
2
3
n

1
2
3
n

تهدیدات

راهبردهای رقابتیST
راهبردهای تدافعیWT

1
2
3
n

1
2
3
n

1
2
3
n

شکل 3-2: تحلیل ماتريس (SWOT)

معمولا سازمانها استراتژیهایخود را با توجه به منطقهی قرار گرفتن در یکی از چهار ماتریس درونی و بیرونی از استراتژیهای SO یا ST یا WT یا WO انتخاب میکنند(اعرابی وهمکاران، 1385).

3-6-4( ماتريس داخلي و خارجي(IE)
در اين ماتريس نيز مانند ماتريس سوات، از نتايج ماتريس هاي ارزيابي عوامل خارجي(EFE) و داخليIFE))استفاده مي شود و جهت راهبردي سازمان در ماتريس سوات مشخص ميگردد. ماتريس IE چهار ناحيه تهاجمي، محافظه كارانه، رقابتي و تدافعي دارد و با استفاده از جمع نمره هاي،IFE و EFE ناحيه مورد نظر انتخاب مي شود )علي احمدي و همكاران، 1382 ، ديوید، 2001).

3-7) جامعه ونمونه آماری تحقیق
جامعه آماری تحقیق شامل نخبگان وخبرگان پژوهش و مدیریت که به نوعی درحوزه پژوهش و فناوری سابقه مدیریتی داشته وبه امورات مربوط به حوزه آشنایی داشتند، بودند که در نهایت شامل 20 نفر گردید.

3-8) قلمرو پژوهش

3-8-1) قلمرو موضوعي :اين تحقيق رويكرد برنامه ريزي را دنبال مي كند و شامل بررسي محيط(داخلي وخارجي)در قالب يك تحليل SWOT(قوت ها، ضعف ها، فرصت ها، تهديد ها)و همچنين پيشنهاد

پایان نامه
Previous Entries منابع تحقیق درباره دانشگاه الزهرا (س)، علوم انسانی، تولید علم Next Entries منابع تحقیق درباره دانشگاه ارومیه، تحلیل داده، عوامل داخلی