منابع تحقیق درباره حکومت اسلامی، توسعه سیاسی، امام خمینی(ره)، امام خمینی

دانلود پایان نامه ارشد

با حفظ برخي احكام اسلامي نيازمند به انتخاب يكي باشيم، مسلما حفظ نظام اسلامي مقدم است. چنانكه حضرت امام (ره)، مي فرمايند: «حفظ نظام از اوجب واجبات است». يكي از واجبات مهم اسلام، حفظ نظام جامعه، زندگي و معيشت مردم است. مقصود از حفظ نظام زندگي، رعايت اموري است كه اخلال به آنها، امنيت جامعه يا زندگي مردم را دچار اختلال و مشكل مي‏كند و چون اسلام مي‏خواهد كه زندگي اجتماعي مردم، نظام و سامان داشته باشد آن افعال را بر مردم واجب كفايي كرده است. بر اين اساس آنچه سبب برهم ريختن نظام زندگي و معيشت جامعه مي‏گردد، حرام و كارهايي كه براي حفظ نظام جامعه لازم است، واجب مي‏باشد. از ديدگاه حضرت امام (ره) حفظ نظام واجب و اختلال امور مسلمانان مبغوض شارع است و حفظ نظام متوقف بر تشكيل حكومت است. ايشان در كتاب ولايت فقيه مي‏فرمايد: «بديهي است ضرورت اجراي احكام كه تشكيل حكومت رسول اكرم(ص)، را لازم آورده منحصر و محدود به زمان آن حضرت نيست و پس از رحلت رسول اكرم(ص)، نيز ادامه دارد. اين حرف كه قوانين اسلام تعطيل‏پذير يا منحصر و محدود به زمان يا مكاني است بر خلاف ضروريات اعتقادي اسلام است. بنابراين، چون اجراي احكام پس از رسول اكرم(ص) و تا ابد ضرورت دارد، تشكيل حكومت و برقراري دستگاه اجرا و اداره، ضرورت مي‏يابد. بدون تشكيل حكومت و بدون دستگاه اجرا و اداره كه همه جريانات و فعاليت هاي افراد را از طريق اجراي احكام، تحت نظام عادلانه در آورد هرج و مرج به وجود مي‏آيد و فساد اجتماعي و اعتقادي و اخلاقي پديد مي‏آيد. پس براي اينكه هرج و مرج و عنان گسيختگي پيش نيايد و جامعه دچار فساد نشود، چاره‏اي نيست جز تشكيل حكومت و انتظام بخشيدن به همه اموري كه در كشور جريان مي‏يابد151».
حفظ نظام از اهم واجبات است و هيچ يك از احكام شرعي در مقام تزاحم، ياراي رودررويي با آن را ندارند. و اگر بين حفظ نظام و ساير احكام شخصي يا اجتماعي تزاحم واقع شود، حفظ نظام مقدم بر آنهاست؛ زيرا حفظ نظام از واجباتي است كه شارع مقدس به هيچ وجه راضي به ترك آن نيست. از اين‏رو حاكم جامعه اسلامي موظف است در مقام تزاحم حفظ نظام معيشتي مردم با ساير احكام اسلامي، حفظ نظام را مقدم بدارد. امام راحل در بعضی از موارد پیش آمده، در صورت تشخيص مصلحت برخلاف حكم شرعي الهي، حكم صادرکرده اند يا موقتا به كنار گذاشتند و به تعطيل آن فرمان میدهند؟ ایشان مي فرمايند: «اگر اختيارات حكومت در چار چوب احكام فرعيه الهيه است، بايد عرض كرد، حكومت الهيه و ولايت مطلقه مفوضه به نبي اسلا م(ص) يك پديده بي معنا و بي محتوا باشد و اشاره مي كنم به پيامد هاي آن كه هيچ كس نمي تواند ملتزم به آنها باشد. بايد عرض كنم حكومت، شعبه اي از ولا يت مطلقه رسول الله(ص) است و يكي از احكام اوليه اسلام است و مقدم بر تمام احكام فرعيه حتي نماز، روزه حج است. حاكم مي تواند مسجد يا منزلي را كه در مسير خيابان است. خراب كند و پول منزل را به صاحبش رد كند، حاكم مي تواند مساجد را در مواقع لزوم تعطيل كند و مسجدي را كه ضرار باشد در صورتي كه بدون تخريب رفع نشود خراب كند. حكومت مى‏تواند قراردادهاى شرعى را كه خود با مردم بسته است، در موقعى كه آن قرارداد مخالف مصالح كشور و اسلام باشد يك جانبه لغو كند و مى‏تواند هر امري را چه عبادي و چه غير عبادي كه جريان آن مخالف مصالح است از آن مادامي كه چنين است جلوگيري كند. از حج كه از فرائض مهم الهي است در مواقعي كه مخالف صلاح كشور اسلا مي است، موقتا جلوگيري كند، آنچه گفته شده تا كنون يا گفته مي شود، ناشي از عدم شناخت ولا يت مطلقه الهي است. آنچه گفته شده كه شايع است مزارعه، مضاربه و امثال آنها با آن اختيارات از بين خواهد رفت. صريحا عرض مي كنم فرضا چنين باشد، اين از اختيارات حكومت است152». از بيانات حضرت امام (ره) مشخص مي شود، محدوده اختيارات حكومتي فقيه در اداره جامعه اسلامي، مصلحت جامعه اسلامي است كه در صورت تزاحم با احكام فرعي اسلام بر آنها مقدم مي شود. البته در تشخيص مصلحتها بايد حفظ اصول و مباني دين را در نظر داشت و نبايد به بهانه مصلحت دين و احكام ديني را ترك و حقيقت را فدا كنيم. حتي وقتی براي مصلحت نظام بتوان يكي از فروعات دين مثل حج را موقتا تعطيل كرد، در واقع اين مصلحت نظام مصلحت اسلام و دين را در پي دارد و به همين خاطر هم اهميت مي يابد و اعمال مي شود. از نظر امام خميني(ره) مصلحت نظام به حدي مهم است كه اگر با حكمي از احكام اوليه شرع تزاحم پيدا كند همواره مصلحت نظام و اسلام مقدم بر اجراي احكام اوليه (فروعات) است و فقيه صاحب ولايت اين حق را دارد كه بر طبق مصلحت تشخيص داده شده حكم كند. حفظ نظام با وجود اهميت فراوان داراي حد و مرزي است. هدف از تشكيل حكومت اسلامي برقراري عدالت و هدايت و تربيت مردم در بستر ديني براي اجراي احكام الهي و رسيدن به سعادت است. براي رسيدن به اهداف دين، تشكيل حكومت لازم است. تشكيل نظام اسلامي براي پياده كردن احكام اسلام و براي اجراي دستورات الهي است. براي تبلور فرهنگ اسلام و ترويج آن فرهنگ است. نظام براي حفظ اسلام و اجراي احكام آن است و همچنين مديريت جامعه در چارچوب موازين و مقررات اسلامي است. بر اين اساس حفظ اصل اسلام از اهميت بسزائي برخوردار است و شايد دليل اينكه امام (ره) حفظ حكومت را بر تمام واجبات شرعي مقدم مي‏دانند، همين نكته باشد. امام راحل(ره)، حفظ ايران را براي حفظ مكتب اسلام ضروري مي دانستند دراين رابطه ايشان فرمودند: «اگر اين جمهوري اسلامي از بين برود اسلام آنچنان منزوي خواهد شد كه تا آخر ابد، مگر در زمان حضور حضرت، نتواند سرش را بلند كند» و به همين دليل بود كه ايشان حفظ نظام را از اوجب واجبات مي دانستند چراكه درصورت حفظ نظام فرصت لازم براي اداي واجبات و معرفي اسلام ناب به جهان فراهم بود اما درصورت فقدان نظام، بطور طبيعي زمينه نابودي كامل يا دگرگون شدن قطعي مكتب اسلام فراهم مي گرديد.
یکی از مهم‌ترین حقوق اساسی مردم در جامعه، حق تعیین سرنوشت است. این حق، از جمله حقوقی است که قانون اساسی بسیاری از کشورها آن را برای مردم به رسمیت شناخته است. از دیدگاه حضرت امام خمینی(ره) حق تعیین سرنوشت از حقوق اساسی مردم می‌باشد که به موجب آن هر ملتی باید سرنوشت خودش را خودش معین کند. ایشان در این خصوص بیان فرموده اند: همانطوری که مکرر من عرض کرده‌ام و سایرین هم گفته‌اند، انتخابات در انحصار هیچ کس نیست، نه در انحصار روحانیون است، نه در انحصار احزاب است، نه در انحصار گروه‌ها است. انتخابات مال همه مردم است. مردم سرنوشت خودشان دست خودشان است و انتخاب برای تحصیل سرنوشت شما ملت است. «نقش آراء مردم در تشکیل حکومت اسلامی، استمرار، نظارت بر آن و برکناری حکومت و نیز تاثیر آن در اصول متعدد قانون اساسی جمهوری اسلامی، مطرح گردیده و برداشتهای مختلفی از نقش مردم در حکومت اسلامی شکل گرفته است153». ایشان در رابطه با مشارکت سیاسی در کتاب صحیفه فرموده اند: ایفای نقشهای سیاسی حق مسلم هر ملتی است. مردم حق دارند در تمام وجوه سیاسی از تشکیل حکومت و تعیین نوع رژیم گرفته تا اداره کوچکترین امور محلة خود، بطور برابر مشارکت داشته باشند154». امام خمینی(ره) معتقد بودند که «باید مردم را برای انتخابات آزاد بگذاریم و نباید کاری کنیم که فردی بر مردم تحمیل شود. بحمدالله مردم دارای رشد دینی ـ سیاسی مطلوب می باشند و خود افراد متدین و درد مستضفعان چشیده و آگاه به مسائل دینی سیاسی و همگام با محرومین را انتخاب خواهند کرد155».
اهمیت دادن به مردم، مردم را ولی نعمت خود دانستن، خود را خدمتگزار مردم خواندن و تمام دستاوردهای کشور را مرهون مردم دانستن، در جای جای سخنان امام به چشم می خورد. برابری مردم در انجام مشارکت سیاسی از مؤلفه های مورد نظر ایشان است. نباید میان طبقات و اقشار مختلف کشور تبعیضی قائل شد. همه به طور برابر در انتخابات شرکت می کنند و نوع شغل و طبقه و عضو جناح خاصی بودن، تفاوتی در رأی مردم ایجاد نمی نماید. «انتخابات دست مردم است، رئیس جمهور و نخست وزیر با آن رعیتی که در کشاورزی کار می کنند و آن بازاری ای که در بازار کار می کند، راجع به انتخابات یک جور هستند، علی السواء هستند. یعنی رئیس جمهور یک رأی دارد، نخست وزیر هم یک رأی دارد. رأیشان با هم فرقی ندارد و همه مسئول هستند156».
یکی از مسائل مهم در حوزه های انسانی– اجتماعی مسئله توسعه است. که تمام ابعاد سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جامعه را در بر می گیرد. لوسیان پای، بحثی را درباه توسعه سیاسی ارائه داده و تعریفات مختلفی از توسعه سیاسی ارائه دادند که برخی از آن ها عبارتند از: شرط سیاسی لازم برای توسعه اقتصادی، توسعه اداری و قانونی، نوسازی سیاسی و غیره. به نظر می رسد توسعه سیاسی فرایندی است که زمینه لازم را برای نهادی کردن تشکل و مشارکت سیاسی فراهم می کند که حاصل آن افزایش توانمندی یک نظام سیاسی است. امام خمینی(ره) در بیانات خود بر توسعه سیاسی نیز تاکید دارند و توسعه سياسي را به طوری كه به مردم نقش فعال و مؤثر در تعيين سرنوشت سياسي و اجتماعي داده ‏شود پذيرفته و طي به كارگيري ساز و کارهایی جديد چون انتخابات، مجلس قانون‏گذاري، انتخاب رئيس قوه مجريه، استقلال قوه قضائيه و غیره نقش مشاركت، نظارت و دخالت مردم را نهادي مي‏نمايد و در بيان و سخنان خويش نيز همواره بر اين امور تاكيد دارد. از نظر ایشان توسعه سياسي بايد اهدافی را دنبال کند. که به برخی از آنها اشاره می کنیم. نخست، استقرار حکومت اسلامی و سپس، برقراری نظم، ایجاد امنیت و حاکمیت قانون را به اجمال توضیح خواهیم داد.
نخست: استقرار حکومت اسلامی، که از هدفهاي مهم توسعه سياسي از منظر امام خميني(ره) است. هم اسلام‏شناسان، هم كارگزاران نظام اسلامي و هم آحاد مردم بايد در جهت تحقق محتواي حكومت اسلامي بكوشند تا آن را محقق سازند. تاكيد امام بر ايجاد حكومت اسلامي علاوه بر اينكه زمينه‏اي است براي اجراي احكام اسلام و تحقق عيني حاكميت توحيد در جامعه، و برقراري عدالت در ميان مردم باشد، الگو شدن اين حكومت براي ملتهاي تحت ستم ديگر هم مي‏باشد، لذا هدف غايي توسعه سياسي را حاكميت حكومت اسلامي در سراسر جهان عنوان مي‏كند و می فرمایند: ما آنچه كه مي‏خواهيم اين است كه اسلام با تمام محتوايي كه دارد، كه آن محتوا يك ميوه شيريني است كه هر كس آن را بچشد به لذات ابدي مي‏رسد مي‏خواهيم كه در تمام قشرها و در تمام ممالك اسلامي اين حقيقت، اين نور، اين اسلام عزيز با محتواي بسيار عزيز پياده شود، بلكه آرزو اين است كه از سرحدات ممالك اسلامي به جاهاي ديگر ان‏شاءاللَّه كشانده شود و اميد است كه بيرق پر افتخار اسلام در نقاط ارض به اهتزاز در آيد157. من اميدوارم كه ما بتوانيم پرچم اسلام را و پرچم جمهوري اسلامي را در همه جاي دنيا برپا كنيم و اسلام كه حق همه است از آن تبعيت كنند158.
دوم: برقراری نظم، از دیدگاه امام راحل، فرآيند توسعه در كشور بايد نظم و انتظام در امور و اداره كشور را پديد آورد و از هرج و مرج و بي‏نظمي جلوگيري كند. نظم در امور و عدم تداخل مسؤوليتها و تصميم‏گيري‏ها و مشخص بودن حوزه عمل مديريتها موجب بهبودی و كارآيي نظام مي‏گردد و به ترقي و رشد جامعه كمك مي‏نمايد.
از نظر ایشان «حفظ نظم از واجبات الهي است و همه جا نظم لازم دارد. اگر نظم از كار برداشته بشود جامعه از بين مي‏رود159». «ویژگی اساسی نظم عمومی این است که عضویت افراد در گروههای اجتماعی مستلزم تعهداتی است که این تهدات و تکالیف، نهاد ممتازی را ایجاد می کند که به صرف توافق افراد قابل رفع نمی باشد، لذا اعضای جامعه نمی توانند بر خلاف آنها تراضی نمایند و در صورت تراضی بر خلاف آنها، این تراضی بی اثر خواهد بود. نقطه مشترکی که از تعریفهای ارائه شده از نظم عمومی به دست می آید منافع عمومی می باشد. لذا برخی مصالح و منافع عمومی را مبنای نظم عمومی قرار داده اند160».
سوم: برقراری امنیت: امام خمینی(ره)، مقوله امنیت را طوری تبیین می نمایند که براساس آن امنیت ملی کشورهای اسلامی در پرتو امنیت امت اسلام قابل

پایان نامه
Previous Entries منابع تحقیق درباره حقوق بشر، حقوق مدنی، حقوق شهروندی، امام خمینی(ره) Next Entries منابع تحقیق درباره حقوق اجتماعی، حکومت اسلامی، اصل استقلال، جامعه اسلامی