منابع تحقیق درباره بهای تمام شده، اطلاعات مالی، استانداردهای حسابداری، کمیته تدوین

دانلود پایان نامه ارشد

جايگزيني‌ يا خالص‌ ارزش‌ بازیافتنی‌. انتخاب‌ خاصه‌اي‌ كه‌ قرار است‌ در صورت‌هاي‌ مالي‌ گزارش‌ شود بايد مبتني ‌بر مربوط‌بودن‌ آن‌ به‌ تصميمات‌ اقتصادي‌ استفاده‌كنندگان‌ باشد.
خاصه اصلی مورد استفاده در ایران عمدتاً بهای تمام شده تاریخی است، لیکن خواص دیگر نیز ممکن است تحت شرایط معین، مربوط تلقی شده و در گزارشات مالی از آن استفاده شود. مثلاً در شرایط تورمی که قیمت‌ها در حال افزایش است، استفاده از ارزش منصفانه و ارزش‌های روز می‌تواند اطلاعات مربوط‌تری ارائه نماید. اطلاعات‌ در مورد ساير خاصه‌ها ازجمله‌ خاصه‌هاي‌ غيرقابل‌ بيان‌ به‌ پول‌ از قبيل‌ مقادير و سررسيدها را مي‌توان‌ با شرح‌ اقلام‌ در صورت‌هاي‌ مالي‌ يا يادداشت‌هاي‌ توضيحي‌ به‌ استفاده‌كننده‌ انتقال‌ داد (کمیته تدوین استانداردهای حسابداری، 1388).

2-3-2. قابلیت اتکا
ویژگی دیگر براي‌ مفيد بودن اطلاعات‌ «قابل‌اتكابودن» است. درواقع اطلاعاتي‌ قابل‌اتكاست‌ كه‌ عاري‌ از هرگونه خطا و اشتباه‌ و تمايلات‌ جانبدارانه‌ بااهميت‌ باشد و به‌ شکل منصفانه تهیه شده باشد و بطور صادقانه‌ بیانگر‌ آن‌ چيزي‌ باشد كه‌ مدعي‌ بيان‌ آن‌ است‌ يا به‌ گونه‌اي‌ معقول‌ انتظار مي‌رود بيان‌ كند. به‌علت وجود تضاد بین ویژگی‌های کیفی اطلاعات حسابداری، گاهاً اطلاعاتی که از قابلیت اتکای بالایی برخوردارند ممکن است «مربوط» محسوب نشوند و یا بلعکس. در واقع باید نوعی موازنه بین ویژگی‌های «قابلیت اتکا» و «مربوط بودن» بوجود آورد. در این میان اهداف حسابداری مبتنی بر ارائه اطلاعات مفید برای تصمیمات استفاده‌کنندگان نقش تعیین کننده‌ای در این موازنه خواهد داشت و کفه ترازو را به سود آن ویژگی از اطلاعات که این هدف را تأمین نماید، سنگین‌تر خواهد نمود. همان‌طور که در نگاره شماره 2-1 مشاهده گردید، قابل اتکابودن متشکل از مفاهیم «کامل بودن»، «بی‌طرفی»، «احتیاط» و «بیان صادقانه» می‌باشد.

2-3-2-1. كامل‌ بودن‌
اطلاعات‌ مندرج‌ در صورت‌هاي‌ مالي‌ هنگامی معتبر است که باتوجه‌ به‌ سطح اهميت‌ و ملاحظات‌ مربوط‌ به‌ فزوني‌ منافع‌ بر هزينه‌ تهيه‌ و ارائـه‌ آن‌ها‌، كلیه حقایق لازم در خصوص وقایع اقتصادی را بیان نماید. حذف‌ بخشي‌ از اطلاعات‌ ممكن‌ است‌ باعث‌ شود كه‌ اطلاعات‌ نادرست‌ يا گمراه‌كننده‌ شود و لذا قابل‌ اتكا نباشد و از مربوط‌بودن‌ آن‌ كاسته‌ شود (کمیته تدوین استانداردهای حسابداری، 1388). با این حال کامل بودن مفهومی نسبی است و اطلاعات مالی اساساً نمی‌توانند همه واقعیت‌های مربوط به رویدادهای اقتصادی را بیان کند.

2-3-2-2. بي‌طرفي‌
بي‌طرفانه بودن اطلاعات مالی بدین معني ‌است که در اندازه‌گیری فعالیت‌های مالی از سوء‌گیری و تمايلات‌ جانبدارانه‌ و هرگونه افراط و تفریط و خوش‌بینی یا بدبینی اجتناب شود. همچنین وقایع کوچک و کم اهمیت را بزرگ و رویدادهای با اهمیت را حقیر جلوه نداده و در عین حال از هرگونه پیش‌داوری و پرهیز شود. به‌عنوان مثال اهمیت دادن به تمایلات مدیریت مبنی بر نشان دادن بهترین تصویر ممکن از سودآوری واحدتجاری، موجب گمراهی تصمیم‌گیرندگانی خواهد شد که در صدد اعطای اعتبار به واحد تجاری و یا خرید سهام آن می‌باشند.
اندازه‌گیری‌های حسابداری هنگامی بی‌طرفانه و عینی محسوب می‌شود که اگر اشخاص ذیصلاح مختلفی، رویدادها و فعالیت‌های مالی مربوط را با استفاده از مقیاس و روش‌های اندازه‌گیری یکسانی اندازه‌گیری نمایند، به نتایج واحدی دست‌یابند. اما در عین حال بسیاری از اندازه‌گیری‌های منعکس در صورت‌های مالی مبتنی بر قضاوت است. برآوردهای اجتناب ناپذیر در زمینه‌های مختلف نظیر عمرمفید دارایی‌های ثابت، ارزش خالص بازیافتنی موجودی‌ها و غیره باعث گردیده که صورت‌های مالی از حالت کاملاً عینی خارج شده و در مواردی ارزش‌ها و اندازه‌گیری‌های حسابداری مبتنی بر برآوردها و اظهارنظرهای کارشناسان و مدیریت باشد. اگرچه استفاده از چنین روش‌هایی اغلب به ارائه اطلاعات مربوط کمک می‌کند اما به سودمندی اطلاعات مالی از لحاظ قابلیت اتکا لطمه می‌زند. به‌طور کلی اطلاعاتی که کمتر بر قضاوت و برآورد مبتنی است قابلیت اتکا بیشتری خواهد داشت (مشکی، 1384).

2-3-2-3. احتياط‌
واحدهای تجاری همواره در تهیه گزارشات مالی با ابهاناتی مواجه می‌شوند. چنین ابهاماتی با رعایت احتیاط باید در صورت‌های مالی و همراه با افشای ماهیت و میزان آن مورد شناسایی قرارگیرد. احتياط‌ عبارت‌ است‌ از كاربرد درجه‌اي‌ از مراقبت‌ و دقت كه‌ در اعمال‌ قضاوت‌ براي‌ انجام‌ برآورد در شرايط‌ ابهام‌ مورد نياز است،‌ به‌گونه‌اي‌ كه‌ درآمدها يا دارايي‌ها بيشتر از واقع‌ و هزينه‌ها يا بدهي‌ها كمتر از واقع‌ ارائه‌ نشود (کمیته تدوین استانداردهای حسابداری، 1388). بر این اساس واحدهای تجاری در رویایی با وضعیت‌هایی که در ازای آن می‌توان از روش‌های متعدد پذیرفته شده حسابداری استفاده نمود، روشی را انتخاب و اعمال نمایند که دارای حداقل اثر فزاینده بر سودخالص و جمع دارایی‌های شرکت باشد. از طرفی اعمال‌ احتياط‌ نبايد منجر به‌ ايجاد اندوخته‌هاي‌ مخفی‌ يا ذخاير غيرضروري‌ گردد يا دارايي‌ها و درآمدها را عمداً كمتر از واقع‌ و بدهي‌ها و هزينه‌ها را عمداً بيشتر از واقع‌ نشان‌ دهد زيرا اين‌ امر موجب‌ نقض‌ بي‌طرفي‌ است‌ و بر قابليت‌ اتكاي‌ اطلاعات‌ مالي‌ اثر مي‌گذارد.

2-3-2-4. بيان‌ صادقانه‌
اطلاعات مالی باید با رویدادها و وقایعی که به‌واسطه آن اطلاعات بیان می‌شود، مطابقت داشته‌باشد. به عبارت دیگر اطلاعات مالی بايد اثر معاملات‌ و ساير رويدادهايي‌ را كه‌ ادعا مي‌كند بيانگر آن‌ است‌ يا به‌‌گونه‌اي‌ معقول‌ انتظار مي‌رود بيانگر آن‌ باشد، به‌طور صادقانه‌ بيان‌ كند. بيشتر اطلاعات‌ مالي‌ تا حدي‌ در معرض‌ اين‌ خطر‌ قرار دارند كه‌ آنچه‌ را كه‌ مدعي‌ نمايش‌ آن‌ هستند كاملاً به‌طور صادقانه‌ بيان‌ نكنند. اين‌ بدان ‌دليل‌ است‌ كه‌ در تشخيص‌ معاملات‌ و طراحي‌ و اعمال‌ روش‌هاي‌ اندازه‌گيري‌ و همچنین انتقال پيام‌هاي‌ مرتبط‌ با آن‌ معاملات‌ مشكلات‌ ذاتي‌ وجود دارد.
باید به این نکته توجه نمود که بیان صادقانه الزاماً به معنی «دقیق بودن» نیست. اصولاً اطلاعات مالی برحسب اهمیت نسبی وقایع و موارد استفاده از اطلاعات، از درجات مختلف دقت برخوردارند. برای مثال در ارزشیابی موجودی‌ها، اقلام با ارزش باید با دقت شمارش و ثبت شوند درحالی‌که برای اقلام کم اهمیت می‌توان با استفاده از روش‌های آماری و برآورد استفاده نمود. چنین اطلاعاتی علی‌رغم دارابودن درجات مختلفی از دقت در اندازه‌گیری، صحیح و معتبر تلقی می‌شوند (مشکی، 1384).
درخصوص بیان صادقانه اطلاعات ذکر این نکته ضروریست که عملیات و رویدادهای مالی باید براساس واقعیت مالی و محتواي‌ معاملات‌ و نه صرفاً با شكل‌ قانوني‌ آن‌ها مدنظر قرارگیرد، این مطلب در متون حسابداری تحت عنوان «رجحان محتوا برشکل» مطرح می‌شود. برای مثال می توان به اجاره به‌شرط تملیک اشاره نمود. هرچند اثرات‌ خصوصيات‌ قانوني‌ يك‌ معامله‌ خود بخشي‌ از محتوا و اثر تجاري‌ آن‌ است‌، اين‌ اثرات‌ بايستي‌ در چارچوب‌ كليت‌ معامله‌ ازجمله‌ هرگونه‌ معاملات‌ مرتبط‌ مورد تفسير قرار گيرد. (کمیته تدوین استانداردهای حسابداری، 1388).
باتوجه به مطالب ارائه شده، «مفید بودن» اطلاعات زمانی حاصل خواهد شد که اطلاعات مالی دارای دو ویژگی «مربوط بودن» و «قابل اتکا بودن» باشد. این دو ویژگی به نوبه خود متشکل از ویژگی‌های دیگری می‌باشند که پیش‌تر اشاره گردید. اگر اطلاعاتی دارای کلیه ویژگی‌های کیفی باشد، بسیار مطلوب است، ولی این مطلب که ویژگی‌های مختلف و به‌ویژه دو ویژگی «مربوط بودن» و «قابل اتکا بودن» غالباً با هم رابطه معکوس داشته و تقویت یکی به بهای تضعیف دیگری تمام می‌شود، موجب گردیده که تمام ویژگی‌های کیفی اطلاعات حسابداری را نتوان به‌طور همزمان و یکجا جمع نمود. لذا باید تلاش شود تعادلی منطقی بین ویژگی‌های مختلف اطلاعات برقرار گردد، زیرا پرداختن بیش از حد به یک ویژگی و بی‌اهمیت دانستن دیگری، موجب کاهش سودمندی اطلاعات برای تصمیم‌گیرندگان خواهدشد. البته باید توجه داشت که گروه‌های مختلف استفاده‌کننده از گزارش‌های مالی برحسب نوعی تصمیمی که می‌گیرند، دست‌یابی به ویژگی خاصی را دراولویت قرار می‌دهند اما از آنجایی که گزارش‌های مالی برای رفع نیازهای اطلاعاتی کلیه گروه‌های استفاده‌کننده تهیه می‌شود، لذا ایجاد تعادل منطقی بین ویژگی‌های مختلف ضرورت خواهد داشت.
پس از شناسایی استفاده‌کنندگان از اطلاعات مالی و نیازهای اطلاعاتی آنان، به بررسی ویژگی‌های کیفی اطلاعات جهت ارائه اطلاعاتی مفید برای استفاده‌کنندگان و رفع نیازهای اطلاعاتی آن‌ها پرداختیم. در ادامه روش‌های ارزش‌گذاری دارایی‌ها را مورد بررسی قرار خواهیم داد. این روش‌ها از آن جهت حائز اهمیت هستند که باعث ایجاد اطلاعاتی با ویژگی‌های فوق‌الذکر می‌گردند. لذا شناسایی و استفاده صحیح از آن‌ها موجبات تهیه اطلاعات سودمند برای ذینفعان را فراهم خواهد نمود.

2-4. روش‌های ارزش‌گذاری دارایی‌ها
براساس اصل بهای تمام شده (یکی از اصول بنیادی حسابداری) دارایی‌های تحصیل شده در مبادلات، باید برحسب بهای تمام شده ثبت و بر همین اساس نیز در صورت‌های مالی منعکس شوند. این بهای تمام شده در واقع نشان دهنده ارزش اقلام تحصیل شده در معاملات حقیقی و در شرایط عادی می‌باشد و به هیچ وجه مبتنی بر برآورد و یا حدس و گمان و اعمال قضاوت‌های شخصی نمی باشد، لذا کاملاً عینی و قابل اتکاست. در دوره‌های مالی بعد از دوره‌ای که دارایی درآن تحصیل شده است، می‌توان دارایی‌ها را به روش‌های مختلفی ارزش‌گذاری نمود. این روش‌ها به دو دسته کلی تقسیم‌بندی می‌شوند که عبارتند از «روش بهای تمام شده» و «تجدید ارزیابی».
با رشد جوامع و افت و خیز اقتصاد آن‌ها، مقوله افزایش قیمت‌ها و تورم به عنوان یکی از مشکلات روزمره جوامع مورد توجه اندیشمندان مسائل مالی و اقتصادی قرارگرفت. با افزایش نرخ‌های تورم و نامربوط شدن ارزش‌های حاصل از بکارگیری روش بهای تمام شده، حسابداران به فکر تعدیل ارزش‌ها، برمبنای تغییر شاخص قیمت‌ها افتادند و به این ترتیب روش بهای تمام شده تعدیل گردید که این روش در متون حسابداری با عنوان روش «بهای تمام شده تعدیل شده برمبنای سطح عمومی قیمت‌ها» شناخته می‌شود. با گذشت زمان و افشاء ارزش‌ها برمبنای تعدیل سطح عمومی قیمت‌ها، به دلایل مختلف از جمله نامعتبر بودن نرخ‌های تورم و شاخص عمومی قیمت‌ها، قابلیت اتکای این روش مورد تردید قرارگرفت و صاحب‌نظران با توجه به مربوط بودن ارزش‌های جاری به تصمیمات استفاده‌کنندگان، استفاده از ارزش‌های جاری را برای ارزش‌گذاری دارایی‌ها، مناسب‌تر دانستند و روش تجدید ارزیابی را به‌عنوان جایگزینی برای روش بهای تمام شده مجاز دانستند. لازم به‌ذکر است که برای تجدیدارزیابی دارایی‌ها و ارائه ارزش‌های روز معیار‌های مختلفی مانند «ارزش‌منصفانه»، «بهای جایگزینی» و غیره وجوددارد. همانطور که ملاحظه می‌کنید تغییرات روش‌های ارزش‌گذاری دارایی‌ها منطبق با اهداف اصلی حسابداری یعنی فراهم نمودن اطلاعات سودمند برای استفاده‌کنندگان بوده‌ است.
در راستای هماهنگی با استانداردهای بین‌المللی و استفاده از روش‌های نوین حسابداری، استاندارد شماره 11 حسابداری ایران با عنوان «دارایی‌های ثابت مشهود»، در خصوص اندازه‌گیری دارایی‌ها پس از شناخت اولیه بیان می‌کند که واحد تجاري بايد يکي از دو روش «بهاي تمام شده» يا «تجديد ارزيابي» را به‌عنوان رويه حسابداري خود انتخاب کند و آن را در مورد تمام اقلام يک طبقه دارايي‌هاي ثابت مشهود به‌کار گيرد (کمیته تدوین استانداردهای حسابداری، 1388). به این ترتیب امکان استفاده از روش‌های نوین ارزش‌گذاری و ارائه اطلاعات مربوط به استفاده‌کنندگان در ایران فراهم گردیده است. در ادامه به تشریح بیشتر روش‌های فوق الذکر می‌پردازیم.

2-4-1. روش بهای تمام شده
بهاي تمام شده تاريخي را اين گونه تعريف

پایان نامه
Previous Entries منابع تحقیق درباره اطلاعات مالی، استانداردهای حسابداری، کمیته تدوین، گزارشگری مالی Next Entries منابع تحقیق درباره بهای تمام شده، تجدید ارزیابی، استانداردهای حسابداری، کمیته تدوین