منابع تحقیق درباره بازی درمانی، اسباب بازی، سازگاری اجتماعی، آموزش و پرورش

دانلود پایان نامه ارشد

علائم و نمادهای زبان را دارد. بازیهای نمادین، یا بازیهای تقلیدی و نمایشی تفاوت دارد. در بازیهای تقلیدی و نمایشی، کودک با استفاده از وسایل موجود به برون فکنی یا درونفکنی امیال و خواستههای خود میپردازد و از این طریق، به لذتی درونی و برونی دست مییابد و خود را از قید تنشها رها میسازد.در بازیهای تقلیدی و نمایشی، کودک سعی دارد به اشیاء و وسایل واقعی موجود در محیط خود دست پیدا کرده و با آن وسایل بازی کند اما در بسیاری از اوقات، محدودیتها مانع دستیابی کودک به ابزار و وسایلی است که در بازی به آن نیاز دارد. در این مرحله است که کودک، برای حل مشکل خود، به بازیهای نمادین روی میآورد و عناصری تازه وارد بازی کودکان میشوند. واقعیتها تغییر شکل مییابند. اشیایی که وجود ندارند به وسیله اشیای دیگر به نمایش درمیآیند.
مثلا تکه چوبی را اسب خود میپندارد؛ قوطی کبریت را در دست میگیرد و آن را ماشین خود میداند و شروع به استارت زدن، بوق زدن،ترمز گرفتن عقب و جلو رفتن و پارک کردن میکند،یا قاشق چایخوری را به عنوان هواپیما در فضا حرکت میدهد و بعد آن را در فرودگاه به زمین مینشاند.در این بازیها کودک شیء مورد استفاده را نمادی از شیء اصلی تلقی میکند. در چنین اوقاتی، کمک تخیل بسیار چشمگیر است و کودک، برای این که تخیلش بتواند خوب کار کند، به بسیاری اشیاء و مواد، نیاز دارد، اما دراین میان چیزهایی را که میشناسد واز آنها دانش مختصری دارد، محدودند. نیروی تخیل به کمک کودک میششتابد تا او نشانهها را بسازد، نشانههایی که جانشین اشیاء، حیوانات و اشخاص واقعی میشوند.(همان منبع،74)
در حقیقت میتوان گفت که نشانهها عبارتند از تصوراتی که کودک از دنیای درون و بیرون خود دارد و خاصیت تخیل این است که آن تصورات را رشد و گسترش میدهد. در اینجاست که ارزش و اهمیت اسباببازیها آشکار میشود؛ زیرا تنوع و گستردگی آنها کمک میکند تا کودک بتواند به توسعه هرچه بیشتر نشانهها و در نتیجه به تصورات خود، نایل آید.
پیاژه معتقد است که نشانهها در واقع زبان فردی کودک است که وی میتواند با آنها احساسات درونی خود را آشکار سازد. مثلا اگر کودکی تنبیه شده باشد، ممکن است عروسک خود را کتک بزند یا با خرس کوچولوی خود اوقات تلخی کند؛ یا کودکی که دارویی را به اکراه نوشیده و به این دلیل کارش به مشاجره با مادرش کشیده باشد، به طور نمادین دارو را با عروسکش میخوراند و درباره مزایای دارو با عروسک سخن میگوید. اینگونه بازیها را پیاژه”بازی جبرانی” مینامد.
متخصصان بازی درمانی، متخصصانی که بر روی کودکان دارای ناراحتیهای عاطفی کار میکنند، در اتاق بازی درمانی، از وسایلی مانند عروسکها، خانوادههای عروسکی،جعبههای شن و… بهره میگیرند؛ زیرا کودکان ممکن است نتوانند احساسات خود را وسیله کلمات منتقل کنند.
کودکان، به وسیله بازی یا اسباب بازیها، احساسات و ناکامیهای خود را نشان میدهند. اسباببازیها در واقع کلمات کودکان هستند و حالت نمادین دارند که روان درمانگر میتواند اوضاع و احوال درونی کودک را تفسیر کند.(همان منبع)
2‌.5‌.2‌.6‌ بازیهای تخیلی:
بازیهای تخیلی ریشه در خلاقیت کودک دارند. تخیل به مرور همگام با رشد ذهنی او از مرحله بازیها خارج شده و به صحنه داستانها و گفتارهای کودک کشانده میشود. نظریهپردازان معتقدند رشد تخیل کودک در هنگام کودکی و از طریق بازی میتواند باعث گردد تا در زندگی بزرگسالی این کودکان تبدیل به هنرمندان، نویسندگان، نقاشان، مخترعین و کاشفانی بزرگ گردند. تخیل به آنگونه فعالیت عالی ذهن گفته میشود که اشیاء یا حوادثی را در ذهن هنگام تخیل، روابط تازهای را ایجاد میکند و آنها را به شکلهایی در میآورد که پیشتر هرگز با آنها برخورد نداشته است.کودک تخیلی آنچنان قوی دارد که میتواند جریان آب باریکی را به صورت رودخانهای پهناور در خیال مجسم نماید و تلی کوچک از خاک را تپهای فرض کند.کودک مانند خودرویی حرکت میکند و دور میزند. خود را به منزله راننده میبیند و بدن خود را همانند خودرو به کار میاندازد.تخیل کودک اسباببازیها را بزرگ میکند و مواد بازی را تغییر میدهد. تا به این ترتیب، کودک بتواند به عالم خیال وارد شود،موجودات خیالی را واقعی فرض کند و از بازی خود لذت ببرد.(همان منبع،77)
این دسته از بازیها در حقیقت میدانی برای تجلی قدرت خلاقیت بازیکنان است. یعنی هرچه قدرت خلاقیت آنها قویتر باشد بازیهای تخیلی، ریشه در خلاقیت بازیکنان دارند. باید توجه داشت که تخیل کودک به مرور و همگام با رشد ذهنی او از مرحلهی بازی خارج شده و به صحنه داستانها و گفتارهای آن کشانده میشودريال نظریه پردازان، خلاقیت کودک را همگام و همسان با قدرت تخیل کودک در نظر میگیرند، و معتقدند که رشد تخیل کودکان در دوران کودکی و از طریق بازی میتواند موجب شود تا در بزرگسالی به یکی از هنرمندان، نویسندگان، مخترعین و کاشفان بزرگ تبدیل شوند(شاوردی،1381،به نقل از نوروزی و دهقان زاده،1391)
هرچند کودک ذهن فعال و قوی دارد، اسباببازیها در نظر او مانند واقعی هستند و او هر دو قلمرو واقعیت و خیال را نیک میشناسد. در انواع بازیهای تخیلی، پرتو خیال است که اسباببازیها و مواد را جان میبخشد و هنگامی که خلق و خوی طفل دگرگون میشود، اسباببازیها ممکن است در نظر او تغییر کند؛مثلا جریان باریکی از آب صورت خندق بگیرد، یا تکه چوبی که قایق بود،به خیال او جزیرهای جلوه کند. برای کودک بسیار آسان است که صندوقخانهای کوچک، گاهی محل اختفای دزد و زمانی محل تاجگذاری پادشاه باشد.
این بازیها در یک و نیم سالگی آشکار، ولی معمولا در سه سالگی آغاز میشود و در طی چند سال غنا و پیچیدگی مییابد. تحقق این مرحله، مستلزم پشت سر گذاشتن مطلوب مراحل پیشین است. در این بازیها کودک، برای تظاهر به نوشیدن ابتدا فنجانی خالی را به کار میبرد، در مرحله بعد این کار را با یک برگ که به شکل فنجان درآمده یا کف دست خود که آن را گود کرده است و میان آنها و شیء واقعی مشابهت ظاهری وجود دارد، انجام میدهد. او در مرحله بعدی، از اشیای مناسبی استفاده میکند که به شیء واقعی شبیه نیست و سرانجام به مرحلهای میرسد که این کار را اصولا بدون استفاده از اشیاء و یا حرکات نمایشی صامت انجام میدهد.(خزاعی و خزاعی،77،1392)
این مراحل، میزان “فاصله گرفتن” تدریجی کودک از اشیای واقعی و افزایش مهارت وی در نمادسازی را نشان میدهند. تفاوت این نوع از بازیها با بازیهای نمادین آن است که در بازیهای تقلیدی و نمایشی و حتی نمادین، کودک از آنچه دیده و تجربه کسب کرده است الگوبرداری میکند، در حالی که در بازیهای تخیلی، کودک با استفاده از تجربههای گذشته خود، رویدادی جدید که در سابق برخورد چندانی با آن نداشته است، به وجود میآورد.(همان منبع)
کودک با استفاده از بازیهای نمادین، پرنده اندیشه را به دور دستها پرواز میدهد و یا نیروی تخیل خود اشیاء و موجودات مورد علاقه را دربرابر خویش حاضر میکند و درآنها تغییراتی میدهد تا مناسب بازی او شوند و آنگاه آنها را با اسباببازیهای نمادین خود فعال میکند. کودک با استفاده از نیروی تخیل خود، موجودات یا اشیایی را که باعث زحمت و آزارش هستند، بدون ترس از گزند آنها و با رضایت خاطر، حاضر میکند و آنگاه با اسباب بازیهای نمادین خود، آنها را هلاک میسازد یا از آنها انتقام میگیرد و به تنبیهشان میپردازد.(همان منبع)
رشد تخیل باید هدف اصلی آموزش و پرورش کودک باشد. همه مخترعان، نویسندگان، نقاشان و موسیقیدانان بیتردید تخیلی قوی داشتهاند. بازی کودکان میتواند برای رشد تخیل بیاندازه مفید واقع شود و تخیل نیز فرصتهای ثمربخشی را برای یادگیری و شناسایی کودکان از جهان فراهم میآورد.(همان منبع)
2‌.5‌.2‌.7‌ بازیهای ورزشی:
کودکان بازی و تفریح را دوست دارند و از فعالیت بدنی لذت میبرند، مطالعات مختلف نشان میدهد که اولین انگیزه و مهمترین دلیل شرکت کودکان در ورزش، تفریح نمودن است. کودکان بیشتر از عوامل درونی مثل تفریح و سرگرمی و بهبود مهارتهای خود لذت میبرند و عوامل اجتماعی مثل با دوستان بودن برای آنها اهمیت متوسطی دارد.لذا پیشنهاد میشود که والدین و مربیان شرکت در فعالیتهای ورزشی را برای کودکان طوری برنامهریزی نمایند که با خصوصیات جسمانی و روانی آنها متناسب باشد.
نتایج تحقیقاتی که اثر تمرین هوازی را بر افزایش توان هوازی کودکان مورد بررسی قرار دادهاند، تغییرات حداکثر اکسیژن مصرفی کودکان در اثر تمرینات هوازی را کم تا متوسط نشان دادهاند و بر توسعه تواناییهای حرکتی و افزایش انگیزش تاکید کردهاند.(همان منبع،81)
تعداد زیادی از تحقیقات نشان میدهند که تمرینهای قدرتی برای کودکان موثر و بیخطر است. افزایش قدرت کودکان بیشتر حاصل سازگاری عصبی- عضلانی است و هایپرتروفی عضلانی در اثر این تمرینات بسیار کم است.در تمرین پذیری کودکان تفاوت جنسی دیده نشده است. افزایش مقاومت و شدت تمرین در کودکان باید به آرامی و به تدریج صورت گیرد و برنامه تمرین قدرتی باید به دقت، نظارت و کنترل شود. تمام وسایل باید متناسب با اندازه کودک انتخاب شود.(همان منبع)
2‌.5‌.3‌ بازی و سازگاری اجتماعی کودکان
بازی رشد اجتماعی در کودکان را افزایش میدهد و میتواند نقش مهمی در آموزش مهارتهای اجتماعی مناسب با رشد داشته باشد(آثی51،1984،به نقل از قنبری،1384) بازی برای کودک وسیلهای جهت کسب تجارب اجتماعی است. بازی راه را برای مراوده و دوستی میان کودکان و همسالان میگشاید. کودک ضمن بازی رفته رفته خود را عضوی از یک جمع احساس میکند و به ارزیابی منصفانه رفتار و کردار خویش و هم بازیهایش مینشیند. ضمن بازی همهی جوانب شخصیت کودک در اتحاد و همکاری باهمبازیها شکل میگیرد (بوندارنکو52 و ماتوسیک531371 به نقل ازقنبری،1384) “سیشور” میگوید بازی اصولا اجتماعی است و یکی از هدفها و بازدههای آن ایجاد حس دوستی و معاشرت با دیگران است. یعنی در حقیقت بازی سازندهی “انسان اجتماعی” است(مهجور،1380) مارگوت لوون فلد54 نیز معتقد است: بازی به عنوان وسیلهای جهت برقرار کردن ارتباط کودک با محیطش به کار میرود. ازاین حیث بازی دارای هدفی اجتماعی است(مکللان551371،به نقل از قنبری،1384) اگر کودک به قدر کافی در بازیهای گروهی شرکت کند فردی اجتماعی بارمیآید( بهپژوه 1375،به نقل از قنبری،1384).
بازی،سازگاری اجتماعی کودک را پیشبینی میکند. نوع بازی، تنوع فعالیتهای بازی و مقدار زمانی که کودک در بازی صرف میکند ، همگی وضع سازگاری شخصی و اجتماعی او را نشان میدند. مثلا کودکی که عمدتا به بازیهای انفرای و انزوایی میپردازد، درحالی که همسالانش با همدیگر بازی میکنند، معمولا سازگاری ضعیفی دارد. در بازی کودکان تنوع محسوسی وجود دارد.(خزاعی و خزاعی،29،1392)
در بازی است که کودکان از خود غافل میشوند و به دیگران و همکاری و دوستی با آنها نزدیک میشوند و همین باعث میشود پایه و اساس زندگی اجتماعی او پایهریزی گردد.تجارب اجتماعیی مهمترین عامل سازندهی فرد میباشد.(رئیسوند،1379 به نقل از فتحی،1384)
2‌.5‌.4‌ اثرات شناخته شده بازی بر سلامت
اثرات بازی بر سلامت کودکان را میتوان از سه جنبه بررسی کرد:
1-اثرات جسمی: تقویت عضلات، کاهش چاقی،خواب بهتر، تغذیه متعادلترو مقویتر( خزاعی و خزاعی،30،1392).کودک محروم از بازی یا کودکی که بازی نمیکند، از رشد و نمو سالم بدنی و روانی بهرهمند نخواهند بود. بازی سبب میشود که تمام قسمتهای بدن کودک رشد و نمو طبیعی خود را ادامه دهد (شعاری نژاد، 1385).بازی حواس پنجگانه کودک را تقویت میکند و مهارتهای حرکتی او را افزایش میدهد و باعث میشود تا کودک بر حرکات کوچک (مانند انگشتان) و حرکات بزرگ (مانند حرکات بدن) خود تسلط یابد (انگجی و عسگری، 1385).
2-اثرات روانی: مهارت حل مشکل، اعتمادبه نفس، تقویت تفکر ،( خزاعی و خزاعی،30،1392).بر اساس نظریات پیاژه و ویگوتسکی، بازی اصلیترین عامل رشد شناختی کودو است. همچنین یکی از پاکترین روشهای فکری قابل دسترس برای خردسالان میباشد( انگجی و عسگری، 1385). بازی به کودک کمک میکند که نیروهای ذهنی خود را به کار اندازد، محیط اطرافش را از جهات گوناگون بشناسد،

پایان نامه
Previous Entries منابع تحقیق درباره اصول طراحی، تعریف بازی، تعامل اجتماعی، ایجاد و توسعه Next Entries منابع تحقیق درباره هوش منطقی، کتابهای درسی، ابوعلی مسکویه، تعلیم و تربیت