منابع تحقیق درباره امر به معروف، امام خمینی، امام خمینی(ره)، نهی از منکر

دانلود پایان نامه ارشد

بر رعايت قوانين، دستورات و انجام امور مرتبط با ساختار و تشكيلات رسمي اداري نظام دلالت مي‌كند، سبك وظيفه‌گرايانه امام را شكل مي‌دهد و آن دسته از رفتارهاي ايشان، كه محور آنها، مردم و خدمت‌گزاري به مردم است، ‌سبك رابطه‌گرايانه امام را بيان مي‌كند.
بنابراین «تکالیف شهروندی به تکالیفی اطلاق می شود که ناشی از قانون اساسی هر کشوری است که بر اثر رابطه شهروندی یا اقامت افراد در کشور خاص بر آنها تحمیل شده و، واجد ضمانت اجرای قانونی قرار گرفته است239».

گفتار نخست: تکالیف مدنی شهروندان از دیدگاه امام خمینی(ره)

در تکلیف مدنی، مقصود آن است که انسان باید به اموری پایبند باشد. بدین معنا که باید بعضی کارها را انجام دهد. از جمله: احترام به قانون و حقوق دیگران، تعاون و همکاری، رعایت اخلاق اسلامی در تعاملات اجتماعی، میهن دوستی. در ذیل به اجمال هرکدام را توضیح خواهیم داد.
نخست: تعاون و همکاری، که مرتبط با رفتار دیگران است و نشان دهنده اصل برادری است. در این شرایط تعاون و همکاری شامل کمک به محرومان به طور مستقیم یا از طریق سیاست کلی(از جمله مالیات) می باشد. به عبارت دیگر شهروندان در قبال حقوق مدنی و سیاسی دارای تکلیف دفاع از کشور در مواقع تهدید دشمن، و اعمال حقوق مدنی در محدوده مقرر در قانون می‌باشند. آنان در قبال حقوق اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی دارای تکلیف پرداخت مالیات برای انجام فعالیت های دولتی می‌باشند. به عبارت دیگر شهروندان مکلف به مشارکت های سیاسی(اعلام رأی خویش)، مشارکت اجتماعی(انجام تکالیف گروهی) و مشارکت فرهنگی(ایفای نقش در ساختار فرهنگی جامعه خویش) می‌باشند. «یکی از نمونه های تعاون و همکاری در عرصه اجتماع، امر به معروف و نهی از منکر است. زیرا از نظر اسلام سرنوشت جامعه و فرد به هم  پیوند میخورد، از این رو دین اسلام برای دور ماندن جامعه از سقوط و تباهی مومنان را به برقراری فریضه امر به معروف و نهی از منکر سفارش میکند. کسی که امر به معروف و نهی از منکر میکند، در حقیقت در انجام گرفتن کارهای نیک و ترک اعمال زشت و ناپسند با دیگران همکاری میکنند240».
امام خمینی(ره) می فرماید: ما همه امروز وظیفه داریم. امر به معروف و نهی از منکر بر همه مسلمین واجب است. جلوگیری از منکرات بر همه مسلمین واجب است، سفارش به حق که امر به معروف و نهی از منکر است بر همه مسلمین واجب است. شما و ما موظفیم که هم در تمام اموری که مربوط به دستگاههای اجرایی است امر به معروف کنیم و اگر اشخاصی پیدا می شوند که خلاف می کنند معرفی کنیم به مقاماتی که برای جلوگیری مهیّا هستند و مشکلات را هم تحمّل کنیم. در جایی دیگر ایشان فرموده اند: «امر به معروف و نهی از منکر دو اصلی است در اسلام که همه چیز را می خواهد اصلاح کند یعنی با این دو اصل می خواهد تمام قشرهای مسلمین را اصلاح بکند. به همه مأموریت داده به تمام افراد زیر پرچم مأموریت داده که باید وادار کنید همه را به کارهای صحیح و جلوگیری کنید از کارهای فاسد. این طور نیست که شما فقط یک مأموریتی دارید و آن این است که خودتان یک کارهای خوبی بکنید، از کار بد احتراز کنید، مأموریت زیادتر از این است، هم خودتان هم همه را و هیچ فرقی هم بین قشرها در این امر نیست که همه باید اطاعت خدا بکنند و همه باید حفظ این پاسداری را بکنند241».
با حفظ روحيه تعاون و تعهد در جامعه، مي توان كشور را از آسيب مصون داشت. و در جایی دیگر می فرمایند: «من بايد تشكر كنم از اين ملت كه همچنان حس امانت درشان پيدا شده است، حس تعاون پيدا شده است، كه خودشان بدون انتظار از اينكه قوه‌هاي ديگري به آنها كمك كند، خودشان قيام كردند، و در همة مسائل با قدرت پيش رفتند242».
دوم: رعایت اخلاق اسلامی در تعاملات اجتماعی، که عبارتست از احترام به سایر شهروندان مثل نزاکت و ادب، که «امام صادق (ع) فرمود: مومن، پس از واجبات، عملی محبوب تر از خوش رفتاری با مردم، برخدا عرضه نکرده است243». احترام به ساختمان ها و اماکن عمومی مثل وسایل حمل و نقل عمومی. که امروزه وسیله نقلیه جزئی جدا نشدنی از زندگی شهری است. به طوریکه این جزء جدانشدنی تبدیل به یک معضل نشود و بتوان از آن بعنوان یک وسیله مطلوب برای زندگی بهتر استفاده کرد. این یک شناسایی دوطرفه، میان افراد به نام احترام به شأن و منزلت فرد انسانی است که یک نوع اتحاد و هماهنگی را در اجتماع ایجاد می نماید. حضرت امام خمینی(ره) در باره لزوم رعایت حق و حقوق انسانها، حتی کفار و دشمنان می فرمایند: «از امورى كه باعث تأسف من است، این است كه جوانهایى كه در کشورهای غربی هستند گاهى در دكانها، در مؤسسات دولتى، در مؤسسات مثلا بانكى، یا قطار یا اتومبیلها، اینها گاهى وقتها یك تخلفاتى مى كنند، به حجت اینكه خوب اینها مال ما را خوردند پس ما هم مال آنها را. این صحیح نیست. حفظ آبروى خودتان و حفظ آبروى اسلام و حفظ آبروى ملت لازم است. به رفقایتان سفارش كنید كه احتراز كنند از این مسائل، و این حجت كه آنها مال ما را خوردند پس ما هم مال آنها را بخوریم، این حجت درست نیست، صحیح نیست. شما باید حفظ حیثیت ملت خودتان را، حفظ حیثیت اسلام را بكنید. تمام افرادى كه از ایران و از بلاد مسلمین در اروپا یا در امریكا زندگى مى كنند، باید خیلى این جهات را، جهات حفظ حیثیت خودتان را، معنویت خودتان را، حفظ آبروى خودتان را، اینها را باید در این بلادى كه هستید حفظ بكنید، و تخلفاتى كه موجب هتك یك ملتى است هر گز نكنید244».
سوم: میهن دوستی، که به طور فردی شامل احترام به قوانین و مقررات معمول و همان آگاهی از تکالیف نسبت به اجتماع است. در یک نگاه کلی می توان گفت: وطن دوستی در ارتباط با رفتارهای فعال شهروندان در زندگی روزانه و اجتماعی است. هدف از اینگونه رفتارها برتری دادن به منافع عمومی بر منافع خصوصی است. امام خمینی(ره) می فرمایند: «ما ملیت را در سایة تعالیم اسلام قبول داریم. ملت، ملت ایران است، برای ملت ایران هم، همه جور فداکاری می کنیم، اما در سایة اسلام است، نه اینکه همه اش ملیت! ملیت، حدودش حدود اسلام است و اسلام هم تأیید می کند او را، ممالک اسلامی را باید حفظ کرد، دفاع از ممالک اسلامی جزء واجبات است، لکن نه اینکه ما اسلامش را کنار بگذاریم و بنشینیم فریاد ملیت بزنیم و پان ایرانیسم245». «اسلام در عین حالی که وطن را آنجایی که زادگاه است احترام می گذارد، لکن مقابل اسلام قرار نمی دهد. اساس، اسلام است. اینها دیگر بقیه اش فرعند246».
وظيفه شناسي، نوع دوستي، جوانمردي و احترام و تکريم از دیگر تکالیف مدنی شهروندان هستند که توضیحات مختصری درباره آنها خواهیم داد. «بعد وظيفه شناسي نمونه‌هاي مختلفي را در برمي‌گيرد و در آن شهروندان رفتارهاي خاصي را انجام مي دهند که فراتراز حداقل سطح وظيفه‌اي مورد نياز براي انجام آن کار است. دومين بعد رفتار شهروندي يعني نوع دوستي به رفتارهاي مفيد و سودبخشي از قبيل ايجاد صميميت، همدلي و دلسوزي ميان شهروندان اشاره دارد که خواه به شکل مستقيم و يا غيرمستقيم به هم نوعان خود که داراي مشکلاتی هستند کمک مي‌‌کنند. جوانمردي يا تحمل پذيري بعد دیگری است که به شکيبايي در برابر موقعيتهاي نامطلوب و نامساعد، بدون اعتراض، نارضايتي و گلايه‌مندي، اشاره مي‌‌کند. و آخرين مورد، احترام و تکريم است. اين بعد بيان کننده نحوه رفتار افراد با دیگران است247».

گفتار دوم: تکالیف سیاسی شهروندان از دیدگاه امام خمینی(ره)

در تکالیف سیاسی انسان باید به اموری پایبند باشد. و بعضی کارها را انجام دهد. از جمله: رای دادن. بنابراین، تکالیف سیاسی، باید و نبایدهایی هستند که شهروندان باید در زمینه سیاسی انجام دهند. امام معتقد بودند «که یک کشور وقتی آسیب می‌بیند که ملت آن بی تفاوت باشند. یعنی ملت همه باید در مسایل سیاسی حاضر باشند و با آگاهی بر امور نظارت نمایند. از نظر امام خمینی(ره)، جامعه فردا جامعه ای ارزیاب و منتقد خواهد بود که در آن تمامی مردم در رهبری امور خویش شرکت خواهند جست248». «همه ملت موظف هستند که نظارت کنند. بر این امور نظارت کنند. اگر من یک پایم را کج گذاشتم ملت موظف است که بگویند پایت را کج گذاشتی خودت را حفظ کن. مسئله، مسئله مهمی است249». «هر فردی از افراد ملت حق دارد که مستقیما در برابر سایرین، زمامدار مسلمین را استیضاح کند و از او انتقاد نماید و او باید جواب قانع کننده ای دهد و در غیر این صورت اگر به خلاف وظایف اسلامی خود عمل کرده باشد خود به خود از مقام زمامداری معزول است250».
یکی از مسائل دیگر مورد توجه امام خمینی(ره)، اطاعت مردم از قوانین و مقررات است. تمامی ساختارها، نهادها، اعمال و رفتارها باید قانونمند باشد. قانونمند بودن، نزدیکترین مسیر نیل به عدالت اجتماعی است. زیرا قانون، حقوق و مصالح تمامی افراد را در نظر دارد و با رعایت آن همه به حقوق خویش می رسند و نوعی توازن و برابری در جامعه ایجاد می گردد. خصوصا اینکه، قانون اساسی در یک کشور اسلامی، ملهم از قواعد و فرامین اسلام است که به مصالح و سعادت مردم توجه ویژه ای دارد. مجلس باید قانون اساسی را به صورت نهایی بررسی و تنظیم نماید و سعی شود که در آن کلیه حقوق و آزادی ها و فرصت های رشد و تعالی و استقلال این ملت بر مبنای موازین اسلامی که ضامن حقوق همه افراد است و اکثریت قریب به اتفاق مردم ایران بدان رأی مثبت داده است، پیش بینی گردد251. امام خمینی بر قانونمندی مردم و مسئولان تأکید دارند و بر این باورند که کارگزاران نظام بایستی به آراء عمومی مردم احترام بگذارند و ضوابط اسلامی را در همه سطوح جامعه و به نحو متوازن رعایت نمایند و هیچ امتیاز خاصی برای خویش قائل نگردند252.
امام خمینی(ره) همچنین درباره نظارت همگانی مردم می‌فرمودند: ملت باید ناظر باشد به اموری که در دولت می‌گذرد. یعنی نظارت همگانی مردم می‌تواند به عنوان نقش اساسی آنان، کشور را از بسیاری انحرافات مصون دارد. زیرا این نظارت‌ها هم در انتخاب صحیح مردم می تواند موثر باشد و هم این که مسئولان نظام را در برابر مردم پاسخگو می‌نماید. یکی از مواردی که در اسلام برای همه مردم تکلیف دانسته شده، امر به معروف و نهی از منکر است. این فریضه هم در ارتباط بین افراد جامعه با یکدیگر و هم در رابطه میان دولت و مردم لازم دانسته شده است. امر به معروف وظیفه مهمی است که موجب هوشیاری مردم و مسئولین و در نهایت منجر به حسن جریان امور و پیشگیری یا مقابله با مفاسد اجتماعی می شود. مردم مکلف هستند که با دعوت یکدیگر و دولت مردان به خیر راه را برای ارتقاء جامعه هموار سازند. اصل هشتم قانون اساسی این مهم را بیان کرده است. و آن را از جمله حقوق و، وظایف عمومی معرفی کرده است.
از نظر امام راحل «چون که مردم از رشد و آگاهی سیاسی برخوردارند، لازم است در همة امور نظارت کنند. همه امور بایستی با صلاحدید و نظر مردم و تحت نظارت آنها انجام شود. این امر وظیفه و تکلیفی است که بر دوش مردم نهاده شده است253». لذا مردم وظیفه دارند پیشنهادات، راهنمایی ها و انتقادات خود را به دولت ابراز نمایند و در مواقعی که مسئولین عمل خلافی انجام دادند تذکر دهند. این پیشنهاد امام از باب امر به معروف و نهی از منکر است که یکی از فروعات دین به شمار می رود. و از نکات بسیار جالب توجه این است که امام« از مردم درخواست می کند او و دیگر مسئولین را به حال خود رها نساخته و از آنها در هر امری توضیح بخواهند و به هر امری با نگاه چرایی و انتقادی بنگرند؛ چرا که طبق حدیث «کلکم راع و کلکم مسئول عن رعیته» همة مردم در برابر همدیگر و در برابر حکومت مسئولیت دارند254». بنابراین بنیانگذار انقلاب اسلامی از مردم می خواهد که همة آنها به انجام امر به معروف و نهی از منکر مبادرت نمایند تا کارها از مسیر صحیح خویش خارج نگردد.
پشتوانه اصلی برنامه‏های دولت، حضور مردم و حمایت‏های بی‏دریغ آنان از کارگزاران دولت است. حضرت امام خمینی(ره) همواره در سخنان خود، به حضور جدی ملت تأکید داشتند و صاحبان اصلی این کشور و انقلاب را،

پایان نامه
Previous Entries منابع تحقیق درباره حقوق بشر، امام خمینی، امام خمینی(ره)، حقوق شهروندی Next Entries منابع تحقیق درباره امام خمینی(ره)، امام خمینی، قانون اساسی، امر به معروف