منابع تحقیق درباره امام صادق، قرآن کریم، ظلم و ستم

دانلود پایان نامه ارشد

یَرها…».156 در این آیه شریفه اعمال کافران به حجابهاى ظلمانىِ انباشته شده بر روى هم تشبیه شده است که بر دلهاى کافران قرار گرفته و مانع تابیدن نور معرفت بر آن مى‌‌شود.157
9. در روایتى از امام باقر مقصود از کافران در آیه شریفه سوره غافر که اهل آتش بودن آنان از سوى خداوند ثابت شده است، بنى امیه معرفى شده‌‌اند. «وکَذلِکَ حَقَّت کَلِمَتُ رَبِّکَ عَلَى الَّذینَ کَفَرُوااَنَّهُم اَصحـبُ النّار».158
10. مقصود از کافران در آیه شریفه سوره غافر نیز که در قیامت آنان را صدا مى‌‌زنند که خشم خداوند نسبت به شما از خشم خودتان نسبت به یکدیگر بزرگ‌‌تر و بیشتر است، بنى‌‌امیه معرفى شده‌‌اند، زیرا به تصدیق ولایت على فراخوانده شدند؛ ولى آن را انکار کردند.159«اِنَّ الَّذینَ کَفَروا یُنادَونَ لَمَقتُ اللّهِ اَکبَرُ مِن مَقتِکُم اَنفُسَکُم اِذتُدعَونَ اِلَى الاْیمـنِ فَتَکْفُرون».160
11. در روایتى از امام باقر شأن نزول آیه 22 سوره محمّد نیز بنى‌‌امیه دانسته شده است:
«فَهَل عَسَیتُم اِن تَوَلَّیتُم اَن تُفسِدوا فِى الاَرضِ وتُقَطِّعوا اَرحامَکُم…».161 در این روایت آمده است که عمر به على گفت: آیا تو آیه «بِاَییِّکُمُ المَفتون =کدام یک از شما مجنونید»162 را قرائت مى‌‌کنى و به من و رفیقم تعریض مى‌‌زنى؟ على فرمود: آیا تو را آگاه نسازم از آیه‌‌اى که درباره بنى امیه نازل شد؟ آنگاه امام آیه را تلاوت کرد. عمر گفت: ولى بنى‌‌امیه بهتر از تو صله رحم به جا مى‌‌آورند؛ اما تو نسبت به آنان و بنى‌‌عدى و بنى‌‌تمیم دشمنى کردى. در این روایت«تَوَلَّیتُم»به معناى ولایت و حکومت یافتن تفسیر شده است. و در روایت مشابهى از امام صادق شأن نزول این آیه بنى عباس و بنى امیه دانسته شده و این دو گروه مصداقى از آیه شریفه معرفى شده‌‌اند که پس از دستیابى به حکومت و خلافت هم در زمین فساد کردند و هم حق بنى هاشم را که با آنان خویشاوند بودند پاس نداشتند.163
12. در روایتى از امام صادق نزول بخشى از آیات سوره محمّد در شأن بنى‌‌امیه دانسته شده است: «اِنَّ الَّذینَ ارتَدّوا عَلى اَدبـرِهِم مِن بَعدِ ما تَبَیَّنَ لَهُمُ الهُدَى الشَّیطـنُ سَوَّلَ لَهُم واَملى لَهُم، ذلِکَ بِاَنَّهُم قالوا لِلَّذینَ کَرِهوا ما نَزَّلَ اللّهُ سَنُطیعُکُم فى بَعضِ الاَمرِ واللّهُ یَعلَمُ اِسرارَهُم».164 در این روایت آمده است گروهى که پس از رسول خدا از ولایت امیرمؤمنان مرتد شدند، بنى امیه را به پیمانى دعوت کردند تا بر اساس آن مانع بازگشت خلافت و پرداخت خمس به ما (اهل بیت) شوند. آنان مى‌‌گفتند که پرداختن خمس به اهل بیت پیامبر آنان را از نظر مالى بى‌‌نیاز مى‌‌کند و راه دستیابى آنان به خلافت هموار مى‌‌گردد. بنى‌‌امیه نیز در پاسخ به دعوت آنان گفتند: در برخى امور (عدم پرداخت خمس به اهل بیت از شما اطاعت مى‌‌کنیم: «سَنُطیعُکُم فى بَعضِ الاَمر». در روایت دیگرى که طبرسى به نقل از امام باقر و امام صادقآورده است عبارت «لِلَّذینَ کَرِهوا ما نَزَّلَ اللّه»بر بنى‌‌امیه تطبیق شده است که از نزول آیاتِ مربوط به ولایت امیرمؤمنان، ‌‌على ناخشنود بودند.165
13. در تفسیر قمى نزول آیات سوره قلم در شأن بنى‌‌امیه دانسته شده است. «فَسَتُبصِرُ و یُبصِرون * بِاَییِّکُمُ المَفتون زود است که تو ببینى و آنها نیز ببینند که کدامین شما دیوانه و شوریده است».166
14. در روایتى از امام صادق آیه شریفه مائده بر بنى‌‌امیه تطبیق شده است: «عَسَى اللّهُ اَن یَأتِىَ بِالفَتحِ اَو اَمر مِن عِندِهِ فَیُصبِحوا عَلى ما اَسَرّوا فى اَنفُسِهِم نـدِمین».167 این آیه شریفه درباره گروهى از مسلمانان ضعیف‌‌الایمان نازل شده که به دوستى با یهود تمایل داشتند و خبر مى‌‌دهد که خداوند پیروزى یا امر دیگرى را که مایه عزت مسلمانان باشد براى آنان پیش خواهد آورد و آنگاه بیمار دلانِ ضعیف الایمان از آنچه در دل خود پنهان مى‌‌داشتند در راستاى نزدیک شدن به اهل کتاب پشیمان خواهند شد؛ اما در روایتى که داود رقى نقل کرده آمده است که مردى از امام صادق درباره این آیه پرسید و امام در پاسخ فرمود: 7 روز پس از آنکه بنى امیه بدن زید بن على را سوزاندند به هلاکت آنان اذن داده شد.168 احتمالا مقصود روایت این است که پس از شهادت زید در سال‌‌121‌‌قمرى و سوزاندن بدن وى حکومت بنى امیه رو به ضعف نهاد و به تدریج زمینه فروپاشى و شکست آنان فراهم آمد تا آنکه در سال 132 قمرى بنى عباس با شکست امویان بر مسند خلافت اسلامى تکیه زدند.169
15. در روایتى از امام صادق مقصود از «قَومـًا لُدّا =گروهى لجوج و سرسخت» در آیه شریفه سوره مریم که رسول خدا مأمور انذار آنان بود بنى‌‌امیه بودند «فَاِنَّما یَسَّرنـهُ بِلِسَانِکَ لِتُبَشِّرَ بِهِ المُتَّقینَ وتُنذِرَ بِهِ قَومـًا لُدّا»170.در روایت دیگرى مقصود از این گروه بنى امیه و بنى‌‌مغیره دانسته شده است.171
16. نیز مقصود از مجرمان در آیه شریفه سوره مطفّفین که به مؤمنان مى‌‌خندیدند و آنان را استهزا مى‌‌کردند، بنى امیه دانسته شده است که از روى استهزا به على مى‌‌خندیدند و این هنگامى بود که رسول خدا او را از میان بنى‌‌هاشم و اهل بیتش برگزید.172 «اِنَّ‌‌الَّذینَ اَجرَموا کانوا مِنَ الَّذینَ ءامَنوا یَضحَکون».173
17. نیز در روایتى که ابوجارود از امام‌‌باقر نقل کرده، شجره خبیثى که در زمین هیچ قرار و ثباتى ندارد در آیه سوره ابراهیم بر بنى‌‌امیه تطبیق و به آنان تأویل شده است.174 «و مَثَلُ کَلِمَة خَبیثَة کَشَجَرَة خَبیثَة اُجتُثَّت مِن فَوقِ الاَرضِ ما لَها مِن قَرار»175
18. در روایتى از امام صادق آیه شریفه سوره انعام نیز بر بنى‌‌امیه تطبیق داده شده است: «فَلَمّا نَسوا ما ذُکِّروا بِهِ فَتَحنا عَلَیهِم اَبوبَ کُلِّ شَىء حَتّى اِذا فَرِحوا بِما اوتوا اَخَذنـهُم بَغتَةً فَاِذا هُم مُبلِسون».176 در این روایت آمده است که خداوند بنى‌‌امیه را به صورت ناگهانى و غافلگیرانه، اما بنى‌‌عباس را به صورت آشکار و به تدریج مى‌‌گیرد. توجه به معناى این آیه شریفه و تطبیق آن بر بنى‌‌امیه همچون موارد پیشین، تحلیلى از حیات سیاسى بنى‌‌امیه را به ویژه پس از رحلت رسول خدا به دست مى‌‌دهد.177 19در روایاتى چند آیات متقابل سوره محمد در شأن اهل بیت پیامبر و بنى امیه دانسته شده است. در روایتى از امیرمؤمنان، على آمده است که سوره محمد یک آیه درباره ماست و یک آیه درباره بنى‌‌امیه. نظیر این روایت از امام باقر نیز نقل شده است.178
در روایتى از حسین بن على نزول آیه ذیل سوره محمد در شأن بنى‌‌امیه دانسته شده است که مردم را از راه خدا باز مى‌‌داشتند. در مقابل، نزول آیه 2 همین سوره در شأن اهل بیتمعرفى شده است.»179 اَلَّذینَ کَفَروا و صَدّوا عَن سَبیلِ اللّهِ اَضَلَّ اَعمــلَهُم * والَّذینَ ءامَنوا وعَمِلوا الصّــلِحـتِ … کَفَّرَ عَنهُم سَیِّـاتِهِم و اَصلَحَ بالَهُم».نیز از حسن بن حسن نقل شده که اگر مى‌‌خواهید ما و بنى‌‌امیه را بشناسید سوره محمد را بخوانید. همچنین در روایتى از امام باقر و امام صادق مقصود از آیه شریفه«اَلَّذینَ کَفَروا»بنى‌‌امیه دانسته شده است، چنان که در این روایت مقصود از «و‌‌صَدّوا عَن سَبیلِ اللّه»بازداشتن مردم از ولایت و دوستى امام على‌‌بن ابى طالب معرفى شده است.180
20. در روایتى از عبدالله بن عباس نزول آیه شریفه در شأن بنى امیه دانسته شده است: «اِن نَشَأ نُنَزِّل عَلَیهِم مِنَ‌‌السَّماءِ ءایَةً فَظَـلَّت اَعنـقُهُم لَها خـضِعین».181 در این روایت به نقل از ابن عباس آمده است که این آیه در شأن ما (بنى‌‌عباس) و بنى امیه نازل شد و ما به زودى بر آنان مسلط خواهیم شد.182 اما با توجه به درگذشت ابن عباس در سال 68 هجرى و ناتوانى وى از پیشگویى بعید نیست که این روایت در دوران حکومت بنى‌‌عباس جعل شده و به ابن‌‌عباس نسبت داده شده است؛ اما در روایتى که على بن ابراهیم از امام صادق نقل کرده آمده است که بنى‌‌امیه در برابر صیحه‌‌اى که از آسمان برمى‌‌خیزد و از صاحب‌‌الامر نام مى‌‌برد خاضع مى‌‌شوند. روشن است که اگر مراد از صاحب الامر در این روایت امام مهدى  باشد، در این صورت باید مقصود از بنى‌‌امیه را همه حکومتهایى دانست که در روش، منش و اندیشه همچون امویان بر جامعه اسلامى حکومت مى‌‌کنند.183
در برخى روایاتى که از دسته چهارم به شمار مى‌‌آیند با تطبیق برخى آیات بر بنى‌‌امیه و تأویل به آنان، این قضیه با قیام حضرت قائم  پیوند داده شده است. این گونه روایات که ظاهراً در دوران سلطه بنى‌‌امیه بر جامعه اسلامى بیان شده است مى‌‌تواند در جهت امید دادن به مخاطبان به آینده‌‌اى روشن بدین گونه تفسیر شود که در زمان حضرت قائم  از ظلم و ستم حاکمان بر مردم انتقام گرفته خواهد شد، بنابراین ذکر بنى امیه در این روایات از باب روشن‌‌ترین مصداق مورد ابتلاى مخاطبان بوده و بر همه حاکمانى که همچون بنى‌‌امیه بر جامعه اسلامى سلطه مى‌‌یابند تطبیق پذیر است و منحصر به بنى امیه نیست. این روایات عبارت است از:
1. در روایتى از امام باقر در ذیل آیه شریفه «الیَومَ یئِسَ الَّذینَ کَفَروا مِن دینِکُم…»(مائده/5، 3) آمده است که در روز قیام قائم  بنى‌‌امیه مأیوس مى‌‌شوند، زیرا آنان کافران مأیوس از آل محمد اند.184
2. در روایت دیگرى از امام باقر ذیل آیه: «یُریدُ اللّهُ اَن یُحِقَّ الحَقَّ بِکَلِمـتِهِ و یَقطَعَ دابِرَ الکـفِرین»185 آمده است که مقصود از «الکـفِرین»بنى امیه‌‌اند. آنان کافرانى هستند که خداوند دنباله آنان را قطع خواهد کرد، و مقصود از «یُبطِلَ الباطِلَ»نیز این است که هرگاه قائم  قیام کند باطل یعنى بنى امیه را از بین خواهد برد.186
3. در ذیل آیه شریفه «وکَم قَصَمنا مِن قَریَة کانَت ظالِمَةً واَنشَأنا بَعدَها قَومـًا ءاخَرین * فَلَمّا اَحَسّوا بَأسَنا اِذا هُم مِنها یَرکُضون»187 آمده است که مقصود از این آیه بنى امیه‌‌اند؛ یعنى خداوند آنان را که قومى ستمگرند درهم خواهد شکست و قوم دیگرى را جایگزین آنان خواهد کرد و چون آنان وجود قائم  را احساس کنند و حضرت در جست و جوى آنان شود بنى‌‌امیه به سرزمین روم وارد مى‌‌شوند، پس حضرت آنان را از روم بیرون خواهد کرد و گنجهایى را که اندوخته‌‌اند از آنان خواهد ستاند و آنان در آن هنگام پیوسته این سخن خدا را بر زبان خواهند آورد که: واى بر ما! ما همواره ستم مى‌‌کردیم:188 «قالوا یـوَیلَنا اِنّا کُنّا ظــلِمین».‌‌189
4. در روایت ابوحمزه ثمالى از امام باقر درباره آیه شریفه «و لَمَنِ انتَصَرَ بَعدَ ظُـلمِهِ فَاُولئِکَ ما عَلَیهِم مِن سَبیل»190 آمده است که: من از امام باقر شنیدم که مى‌‌گفت: مقصود از این آیه، یعنى کسانى که بعد از مظلومیّت انتقام مى‌‌گیرند، حضرت قائم  و اصحاب آن حضرت اند که بر آنان به سبب انتقامى که از ظالمانشان مى‌‌گیرند کیفرى نیست و قائم  هنگامى که قیام مى‌‌کند از بنى امیه و تکذیب کنندگان دین و ناصبیان، آنان که با امیرمؤمنان، على دشمنى کردند انتقام خواهد گرفت.191
فصل دوم: وهابیت

سلفی گری
از جمله عناوین و القابی که و هابیان و گروهی از جماعت های اسلامی برخود گذاشته و بر آن افتخار می‌کنند، عنوان «سلفیه یا سلفی گری» است. این عنوان به نوبۀ خود بیان گر یک ایده و روش در برخورد با مسائل دینی است. آنان می‌گویند: بهترین عصر، عصر سلف صالح است؛ عصری که به پیامبر اکرم و زمان نزول وحی نزدیک تر است چون مسلمین صدر اسلام سنت پیامبر و قرآن کریم را بهتر درک می‌کردند، لذا فهم آنان برای ما حجت است.192
اخیراً نیز مشاهده می‌کنیم که وهابیان از اطلاق عنوان وهابی به خود پرهیز می‌کنند و در صدد تعریض آن به عنوان سلفیه برآمدهاند میگویند: ماتابع یک شخص (محمدبن عبدالوهاب) نیستیم، بلکه تابع یک خط فکری به نام «سلفی گری» هستیم.193 بنابراین جا دارد که این موضوع را بررسی نماییم.
مفهوم لغوی سلفی
سلفی از ریشۀ سلف به معنای پیشین است. و در لغت از سلف، یسلف، سلفاً و سلوناً؛ یعنی پیشی

پایان نامه
Previous Entries منابع تحقیق درباره سوره کوثر، امام صادق، نزول قرآن، قرآن کریم Next Entries منابع تحقیق درباره جزیره العرب، مبانی فکری، زمان گذشته، مذهب شیعه