منابع تحقیق درباره امام خمینی(ره)، امام خمینی، قانون اساسی، امر به معروف

دانلود پایان نامه ارشد

مردم می‏دانستند. ایشان در یکی از سخنرانی‏های خویش فرموده اند: این ملت است که آمد و شما را از این همه گرفتاری‏ها بیرون آورد و با رأی خودش، مجلس درست کرد و جمهوری اسلامی را تنفیذ کرد و رئیس جمهور درست کرد و آن‏ها هم دولت درست کردند. همه چیزهایی که ما داریم، از این مردم است تا این مردم را دارید، خوف این که بتوانند به شما آسیب برسانند، هیچ نداشته باشید.
بنابراین مردم در کنار خواسته‏های مشروع خود از دولت، وظایفی را نیز در قبال آن بر عهده دارند. نظارت بر کارهای دولت و حمایت از برنامه‏های اصلاحی و سازنده مسؤولان، از شمار کارهایی است که ملت می‏تواند برای شکوفایی و سرافرازی کشور خود انجام دهد. حضرت امام خمینی(ره) پیوسته به مردم سفارش می‏نمودند که در صحنه باشند و بر کارهای دولت و مجلس نظارت کنند و حامی آنان باشند.
مردم شریف ایران، همیشه به وظایف خود در قبال انقلاب و کشور عمل کرده‏اند. بنابراین، حق بزرگی بر گردن مسؤولان نظام دارند. حضرت امام خمینی(ره) فرموده‏اند: مردم، دین خودشان را به جمهوری اسلامی تاکنون ادا کردند و به تکلیف خودشان عمل کردند. مردم به آقای رئیس جمهور و به آن شورا رأی دادند، حالا نوبت آقایان است که در مقابل این همه زحمتی که آن‏ها کشیدند و محبتی که آن‏ها کردند و فداکاری‏ها که آن‏ها کردند، نوبت شماهاست که دین خودتان را به مردمی که شما را به این مسند نشاندند، ادا کنید. و در جایی دیگر فرمودند: مردم حق دارند به ما و به شما، خیلی حق دارند. وقتی دولتی پیش می‏آید، آن هم دولتی است که مردم به آن حق دارند، شما باید خدمت کنید به مردم. همه باید خدمتگزار این‏ها باشیم و شرافت همه ما به این است که خدمت به خلق خدا کنیم.
حضور در صحنه هاي سياسی و اجتماعي دفاع از نظام و حضور در پاي صندوق هاي رأي در تمام انتخابات از جمله انتخابات مجلس شوراي اسلامي و غیره. يكي ديگر از مصاديق تكليف شرعي مردم براي حفظ نظام اسلامي است. امام(ره) مي فرمايد: مردم هم خودشان مكلفند به اين كه شركت كنند در انتخابات، نروند كنار، تكليف است، حفظ اسلام است، کنار رفتن، خلاف تكليف است. خلاف مصالح اسلام است، مردم اگر حضور نداشته باشند و خداي نخواسته لطمه اي به اسلام وارد بشود، مسئول هستند. از اين رو امام همواره روحانيت، مبلغان و نخبگان را به ترويج فرهنگ تكليف گرايي در ميان مردم دعوت مي كردند تا اين تكليف شرعي را براي مردم تبيين نمايند. مسئوليت خطير مشاركت سياسي مردم در انتخابات از ديدگاه حضرت امام(ره)، به حدي است كه ایشان مقوله انتخابات را در كنار نماز قرار داده و مي فرمايد: بايد همه شما، همه ما از زن و مرد، هر مكلف، همانطور كه بايد نماز بخواند همانطور بايد سرنوشت خودش را تعيين كند. زيرا شركت در فرائض و واجبات سياسي نظام همانند واجبات ديني است همانگونه كه نماز باعث قوام دين است حضور مردم در انتخابات هم عامل مؤثر در قوام و دوام نظام سياسي اسلام است. یكي از آسيب هايي كه نظام اسلامي را تهديد مي كند بي تفاوتي مردم نسبت به سرنوشت و يا عدم حضور در برنامه هاي انجام تكاليف شرعي و سياسي از جمله انتخابات مجلس شوراي اسلامي و… است. امام مي فرمايد: اگر در مجلس آينده يك دوم عقب نشيني كنيم، در آينده نزديك ما را كنار خواهند گذاشت. بايد قهر نكنيم و كوشش كنيم. اگر مسامحه كنيد مسئول هستيد پيش خداي تبارك و تعالي. اگر نرويد و رأي ندهيد و آن ها كه جديت دارند به اين كه وارد بشوند در مجلس و به هم بزنند اوضاع ايران را، خداي نخواسته آنها بردند، مسئوليتش به عهده شماست.
در مجموع از تکالیف سیاسی مردم می توان به، شرکت در انتخابات مختلف، مشارکت همه جانبه در صحنه های عمومی، مقابله با بحرانهای داخلی و مبارزه با ضد انقلاب، مقابله با تهدیدهای خارجی و پذیرش تبعات سخت تحریمهای اقتصادی و کمبودهای داخلی و وفاداری به حاکم اسلامی اشاره کرد.

گفتار سوم: تکالیف اجتماعی شهروندان از دیدگاه امام خمینی(ره)

در بیان تکالیف اجتماعی میتوان گفت: تکالیفی هستند که جنبه اجتماعی دارند و در حقیقت با توجه به تعاملی که فرد با افراد جامعه پیدا می‌کند، یک سری وظایف و تکالیف بر عهده‌اش گذاشته می‌شود. مثلا، مشارکت در پروژه های اجتماعی برای پیشرفت جامعه. یا منع تجاوز به منافع عمومی و اضرار به حقوق دیگران اشاره کرد. هر شهروندی دارای حقوقی است. که این حقوق ممکن است با حقوق افراد دیگر در تضاد باشد. در این رابطه، در اسلام قاعده فقهی به نام لاضرر وجود دارد. به این معنی که کسی نمی تواند با اعمال حق خود ضرر و زیانی به دیگران و یا منافع عمومی وارد کند. طبق اصل چهلم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران هم«هیچ کس نمی تواند اعمال حق خویش را وسیله اضرار به غیر یا تجاوز به منافع عمومی قرار دهد». البته «بند پنجم از اصل چهل و سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی منع اضرار به غیر را به عنوان یکی از پایه های اقتصاد کشور می داند. لذا شخص نمی تواند در اموال خود تصرفی نماید یا حقوق خویش را به نحوی اعمال نماید که موجب اضرار به غیر یا منافع عمومی جامعه گردد255». آزادی زیاد افراد به پایمال شدن آزادی افراد دیگر اجتماع می انجامد و اعمال حق فردی منجر به ضرر دیگری خواهد شد. جامعه به هم می ریزد و امنیت زیر سوال می رود.
از دیگر تکالیف اجتماعی شهروندان میتوان به پرداخت مالیات اشاره کرد. هر شهروندی موظف به پرداخت مالیات برآمد و دیگر عوارض قانونی براساس درستکاری، راستی و سر موقع می باشد. «نپرداختن مالیات موجب ناتوانی دولت و شکست طرح ها و برنامه ها می شود. و پیامد ناگوار آن دامن گیر شهروندان و عموم ملت خواهد شد. زیرا مالیات از اساسی ترین پایه های تثبیت حکومت و قوام دولت است256».
از جمله تکالیفی که درقانون اساسی بر عهده همه اقشار ملت گذاشته شده، نظارت همگانی یا امر به معروف و نهی از منکر است. پروانه تیلا در کتاب شهروند، ملت و دولت مسئول می نویسد: برخی از آیات و روایات امر به معروف و نهی از منکر را به گونه ای مقرر نموده اند که مخاطب آنها همه مردم هستند. یعنی از محتوای آنها عام بودن این تکلیف و فریضه مستفاد می گردد. در حالی که برخی دیگر از این منابع حقوق اسلامی، تنها آن را تکلیف افرادی خاص می دانند و یا بر نقش برخی اقشار تاکید ویژه نموده اند. از نظر ایشان شایسته تقدیر بودن تئوری نظارت مردم به دولت در اصل هشتم قانون اساسی از آن جهت است که علاوه بر قبول جامعه مدنی دینی، این نظارت را نه تنها حق بلکه وظیفه یا تکلیف عموم ملت تلقی کرده است257.
بنا براین، امر به معروف و نهی از منکر می تواند هم تکلیف عام باشد و هم تکلیف خاص. طبق ماده یک پیش نویس لایحه قانونی نحوه اجرای اصل هشتم قانون اساسی نظارت بر اقدامات قوای سه گانه و کلیه نهادهای حکومتی، حق مسلم ملت ایران است و می توانند با رعایت مقررات این قانون و سایر مقررات ذیربط، این حق مسلم را به صورت فردی و جمعی به اجرا در آورند. در ماده دوم هم اینچنین آمده است: کلیه افراد(به صورت فردی یا جمعی) می توانند شکایات خود از اقدامات غیر قانونی نهادهای دولتی را وفق قوانین و مقررات جاری به مراجع ذیربط ارجاع نمایند. فصل سوم این لایحه هم مربوط به نظارت مردم بر مردم است. در ماده بیست و نهم آمده است: مردم حق دارند به منظور تحقق جامعه ای هر چه بهتر و سالم تر، در خصوص اقدامات خویش در اجتماع، آزادانه، از جمله از طریق شوراها، مشورت و هم فکری نمایند. هیچ کس نمی تواند در این مورد دیگران را تحت سلطه یا نفوذ خویش قرار دهد. «امر به معروف و نهی از منکر به عنوان نظارت عمومی از مسئولیت های شهروندی است که راهکاری است که شهروندان بدان واسطه بتوانند آنچه را در قوانین و الزامات مربوط به تامین اهداف جمعی و حفظ سیستم مشخص کرده اند، عملی سازند و از طریق نظارت همگانی کار را برای کارگزاران، نهادها و سازمان ها تسهیل کنند و همین اینکه از دور شدن یا انحراف سازمان ها از اهداف تعیین شده، جلوگیری کنند258».

گفتارچهارم:تکالیف فرهنگی شهروندان از دیدگاه امام خمینی(ره)

فرهنگ، مشخص کننده شیوه نگرش ما به مسائل است. شخصیت افراد متاثر از فرهنگ خاص جامعه ای است که در آن زندگی می کنند. برای مثال، دیدگاه ما نسبت به اقتصاد، فرهنگ اقتصادی ما را می سازد و دید ما نسبت به حکومت و سیاست، فرهنگ سیاسی ما را شکل می دهد. بنابراین، تکالیف فرهنگی کارهایی است که شهروندان باید در زمینه فرهنگی تا آنجا که ضرورت است انجام دهند.
از نظر امام خمینی(ره)، «بالا ترین و والا ترین عنصری که در موجودیت هر جامعه دخالت اساسی دارد، فرهنگ آن جامعه است. اساسا فرهنگ هر جامعه، هویت و موجودیت آن جامعه را تشکیل می دهد و با انحراف فرهنگ، هر چند جامعه در بعدهای اقتصادی، سیاسی، صنعتی و نظامی قدرتمند و قوی باشد، ولی پوچ و پوک و میان تهی است. اگر فرهنگ جامعه ای وابسته و مرتزق از فرهنگ مخالف باشد، ناچار دیگر ابعاد آن جامعه به جانب مخالف گرایش پیدا می کند، و بالاخره در آن مستهلک می شود و موجودیت خود را در تمام ابعاد از دست می دهد259». همچنین ایشان در جایی دیگر می فرمایند: «قضیه تربیت یک ملت به این است که فرهنگ آن ملت، فرهنگ صحیح باشد. شما کوشش کنید که فرهنگ را، فرهنگ مستقل اسلامی درست کنید. جوان هایی که در این فرهنگ تربیت می شوند، همان هایی هستند که مقدرات کشور در دست آنهاست. اگر اینها درست بار بیایند، همه خدمتگزار به مردم، ایمن به بیت المال و همه این ها تحت رهبری اسلام تحقق پیدا می کند. اگر یک ملتی فرهنگش این طور تربیت بشود، این فرهنگ، فرهنگ غنی اسلامی است و مملکت یک مملکت آرام مترقی خواهد بود260». «این جوان هایی که تربیت می شوند به این تربیت های فرهنگ ناصالح، این ها در آتیه فساد ایجاد می کنند، وقتی فرهنگ فاسد شد، جوان های ما که زیر بنای تاسیس همه چیز هستند، از دست می روند و انگل بار می آیند261».
«ما هیچ گاه مخالف چیزی به عنوان تبادل یا اشاعه فرهنگ نیستیم. فرهنگ بخشی و فرهنگ پذیری، در کنترل هیچ مرجع سیاسی خاصی نیست. بلکه صرفا در کنترل اندیشمندان جویای حقیقت است. اما تهاجم فرهنگی در پی استیلای شیوه زندگی خاصی بر سایر شیوه های زندگی است، استیلایی که از سلطه سیاسی بهره می گیرد و این کار را از راه های اقتصادی، اطلاعات و به نام های دیگری انجام می دهد. دفاع و مقاومت فرهنگی، مستلزم تهاجم فرهنگی است و نه تبادل فرهنگی. ضمن آنکه تهاجم فرهنگی و فساد همراه آن در جایی ظاهر می شود که زمین زیر پای مردمان سست باشد و آنان جایگاهی نداشته باشند و ندانند که کجا هستند و به کجا می روند. دفاع فرهنگی وظیفه ای است به مثابه جهاد که در مقابل تهاجم فرهنگی انجام می شود. و طیفی متنوع از شیوه های گوناگون است و موارد دیگری را نیز در بر خواهد گرفت که در نهایت همه به دین منتهی می شوند262».
امام خمینی(ره) با تمام وجودشان فقر فرهنگی و بسياری از مشکلات اجتماعی مردم را درک کرده و در رفع آن میکوشيدند و به مردم، مدد میرساندند. ایشان «استقلال فرهنگی را در گرو استقلال فکری و عملی دانشگاهها می دانند. حضرت امام در این باره، ضمن مطرح کردن پرسش هایی مثل آیا یك فرهنگ مستقل ما داریم؟ فرهنگى كه دخالت غیر در او نباشد؟ یك دانشگاههایى كه مستقل باشد و خودش فكر كند؟ تحت فرمان خود رئیسهاى دانشگاه باشد؟ ما همچو چیزى داریم؟ ما همچو فرهنگى خواب دیدیم؟ از آن وقتى كه فرهنگ پدید آمده است‏ از اول مشروطه تا حالا، آیا ما یك فرهنگى كه فرهنگ صحیحى باشد داشتیم؟ یا یك فرهنگ وابسته بوده؟ یعنى فرهنگى بوده است كه دیگران براى ما درست كردند263». ! ایشان معتقد بودند: عدم فرهنگ وابسته و راه رسیدن به استقلال فرهنگی، وقتی به دست می آید که مراکز فکری و فرهنگی، به ویژه دانشگاه و دانشگاهیان آزادی اندیشه داشته و آزادانه مباحث علمی و نظری را مطرح و نقد نماید، لذا در ادامه می فرماید: اگر ما یك فرهنگ صحیحى داشتیم، اگر دانشگاه مستقل صحیح داشتیم، اگر ما یك دانشگاه مستقل داشتیم، كار مملكت ما نمى رسید به اینجایى كه هر

پایان نامه
Previous Entries منابع تحقیق درباره امر به معروف، امام خمینی، امام خمینی(ره)، نهی از منکر Next Entries منابع تحقیق درباره امام خمینی، امام خمینی(ره)، نهی از منکر، امر به معروف