منابع تحقیق درباره امام خمینی، امام خمینی(ره)، قانون اساسی، حقوق سیاسی

دانلود پایان نامه ارشد

موهبتی است از جانب خداوند و حکومت ها نمی توانند این حق را نادیده بگیرند. ایشان آزادی را امری واضح و بی نیاز از تعریف می دانستند. و آن را از بنیادهای اسلام و بهترین نعمت داده شده به بشر از جانب خدای تعالی می شمرند120». در جای دیگر می فرمایند: «کلمة اینکه«اعطا کردیم آزادی را»، این جرم هست. آزادی مال مردم هست، قانون آزادی داده، خدا آزادی داده به مردم، اسلام آزادی داده، قانون اساسی آزادی داده به مردم121». در جایی دیگر ایشان می فرمایند: «حق اولیه بشر است که من می خواهم آزاد باشم، من می خواهم حرفم آزاد باشد، من می خواهم مستقل(باشم)، من می خواهم خودم باشم122». «هیچ فردی حق ندارد انسانی و یا جامعه و ملتی را از آزادی محروم کند123». «اما طرز حكومتي كه ما پيشنهاد مي‏كنيم، حكومت جمهوري اسلامي است و اساسش بر آزادي و استقلال كشور و عدل و تعديل تمام دستگاههاي دولتي است124». «ما از تمام كشورهاي زير سلطه براي به دست آوردن آزادي و استقلال كاملا پشتيباني مي‏نماييم125». امام خمینی(ره)، «آزادي را يك نعمت بزرگ الهي می داند126». «در اسلام اختناق نيست، در اسلام آزادي است براي همه طبقات، براي زن، براي مرد، براي سفيد، براي سياه، براي همه127».
در جایی دیگر امام خمینی(ره)، فرموده اند: «ما برای حیات زیر سلطه، ارزش قائل نیستیم، ما ارزش حیات را به آزادی و استقلال می دانیم. دستورات مذهبی را که مترقی ترین دستورات است راه ما را معین فرموده است. در یک تعریف ساده می توان آزادی را به نبودن مانع در راه خواسته های انسان تعریف نمود. آزادی یعنی اینکه انسان کاری که بخواهد، بتواند انجام دهد و مانعی در راه نباشد و قادر باشد چیزی را انتخاب کنند و از چیز دیگری در گذرد128».
در بررسی دیدگاه ها و آرای حضرت امام(ره) به برخی مصادیق آزادی که خود نوعی از اصول و قواعد حقوق شهروندی هستند برخورد می کنیم که مهم ترین آنها عبارت اند از: آزادی اندیشه، آزادی بیان، آزادی سیاسی و آزادی مذهب. ابتدا توضیحات مختصری در رابطه با آزادی اندیشه بیان خواهد شد و سپس به توضیح و تبیین موارد دیگر خواهیم پرداخت.
آزادی اندیشه: طبیعی ترین حق هر فرد به شمار می رود. امام(ره)، «انسان کامل را کسی می داند که با برهان، اعتقادات خود را اظهار می کند و دلالت آیه«لا اکراه فی الدین…»را بر منع تحمیل عقاید به افراد می دانستند129». البته از منظر امام «آزادی عقیده تا جایی ادامه دارد که سبب اضرار به جامعه و آحاد مردم نشود و اگر به قصد توطئه باشد قطعا محدود خواهد شد130». از نظر ایشان «آزادي يك مسأله‏اي نيست كه تعريف داشته باشد، مردم عقيده‏شان آزاد است. كسي الزامشان نمي‏كند كه شما بايد حتما اين عقيده راداشته باشيد، كسي الزام به شما نمي‏كند كه حتما بايد اين راه را برويد. آزادي يك چيز واضحي است131». «در جمهوري اسلامي هر فردي از حق آزادي عقيده و بيان برخوردار خواهد بود و لكن هيچ فرد و يا گروه، وابسته به قدرتهاي خارجي را اجازه خيانت نمي‏دهيم. در مملكت ما آزادي انديشه هست. آزادي قلم هست، آزادي بيان هست. ولي آزادي توطئه و آزادي فساد در كار نيست132».
آزادی بیان: معیاری اساسی برای هر نوع جامعه دموکراتیک است. از مهمترين و با ارزش ترين حقوق و خواسته هاي جوامع اسلامي است. «یكي از اقسام آزادي هاي حقوقي است كه در مجموعه حقوق بشر مورد توجه قرار مي گيرد. بدين معنا كه افراد گذشته از اينكه به خاطر داشتن عقيده مخالف، چه در امور ديني و چه در امور سياسي، نبايد مورد تعقيب قرار گيرند، بايد بتوانند عملا عقيده خود را ابراز نمايند و براي اثبات و احيانا به دست آوردن همفكران ديگر، درباره آن تبليغ كنند133». امام(ره) در این زمینه فرمایشاتی دارند که در اینجا به برخی از آنها اشاره خواهیم کرد. امام خمینی(ره) با عنایت به اولویت آزادی اندیشه و بیان عقیده می فرمایند: «اول چیزی که برای انسان هست، آزادی در بیان است، آزادی در تعیین سرنوشت خودش است134». در اصل بیست و سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز آمده است که: تفتیش عقاید ممنوع است و هیچکس را نمی توان به صرف داشتن عقیده ای مورد تعرض و مؤاخذه قرار داد. درک کامل و دو طرفه امام و مردم از هم، وضعیت را به جایی رسانده بوده که به رغم تنوع و تکثر قلمها و نشریاتی که علیه انقلاب، نظام و امام به رشتة تحریر در می آمد و با وجود اطلاعی که از وضعیت برخی از اینها داشتند به راحتی می فرمودند: «مطبوعات در نشر همه حقایق و واقعیات آزادند135». و در جایی دیگر امام فرموده اند: «آزادی بیان و قلم و عقیده برای همگان آزاد می باشد136».
با وجود توطئه ها و نقشه های رنگارنگی که بسیاری از انقلابها را به زانو درآورده بود، امام خمینی از نقش انتقاد در اصلاح و سعادت جامعه غافل نبودند. در این زمینه ایشان می فرمایند: «انتقاد باید بشود. تا انتقاد نشود، اصلاح نمی شود یک جامعه137». «روز نامه هایی که مضر به حال ملت نباشند و روزنامه هایی که نوشته شان گمراه کننده نباشد، آزادند138». اصل بیست و چهارم قانون اساسی جمهوری اسلامی بیان می دارد: نشریات و مطبوعات در بیان مطالب آزادند، مگر آنکه مخل به مبانی اسلام یا حقوق عمومی باشند. البته قانون شکنی در هیچ جای دنیا مجاز نیست. امام(ره)، نیز در این مورد می فرمایند: «آزادی در حدود قانون است. همه جای دنیا این طور است. نمی تواند کسی به اسم آزادی قانون شکنی بکند139».
آزادی سیاسی: آزادی سیاسی به عنوان یکی از مهم ترین اقسام آزادی، تا کنون موضوع پژوهش های گوناگون و مباحث مختلفی قرار گرفته است. قسمتی از حقوق افراد است که به موجب آن، می توانند حق حاکمیت داشته باشند. خواه به طور مستقیم و خواه از طریق انتخاب نمایندگان. در این تعریف از آزادی سیاسی بر حق انتخاب و رای مردم بر اساس حق حاکمیت آنان تاکید شده است. در این جا توجه به یکی از مصادیق آزادی سیاسی دیده می شود. از مصادیق آزادی سیاسی، می توان به حق آزادی رای و تعیین سرنوشت اشاره کرد. امام(ره) در این رابطه می فرمایند: «اسلام به ما اجازه نداده است که دیکتاتوری بکنیم. ما تابع آرای ملت هستیم. ملت ما هر طور رای داد، ما هم از آنها تبعیت می کنیم. ما حق نداریم، خدای تبارک و تعالی به ما حق نداده است، پیغمبر اسلام(ص) به ما حق نداده است که ما به ملتمان یک چیزی را تحمیل کنیم140». «ملت خودش است که سرنوشت خودش را به دست دارد. خود ملت است که با رای خودش، رئیس جمهور تعیین می کند. همه امور دست خود ملت است. امروز ملت همه کاره است و همه هم با رای خود ملت است و همه چیزها هم به نفع ملت است. ان شاءالله141».
آزادی مذهب: به این معنی است که هر کس آزاد است هر مذهبی را که می خواهد انتخاب کند بر طبق آن عمل نماید و هیچ کس نمی تواند او را در مورد پذیرش مذهب خاصی اجبار نماید و هر فردی حق دارد که بدون هر گونه محدودیت و اجبار ی مذهب خود را تغییر داده و مذهب جدیدی برای خود انتخاب نماید. در اینجا به برخی از فرمایشات امام خمینی(ره) اشاره می کنیم: «اسلام بیش از هر مسلکی به اقلیت های مذهبی، آزادی داده است. آنان نیز باید از حقوق طبیعی خودشان که خداوند برای همه انسانها قرار داده است بهره مند شوند. ما به بهترین وجه از آنها نگهداری می کنیم. در جمهوری اسلامی حتی کمونیستها در بیان عقاید خود آزادند142». «اسلام با تحمیل، مخالف است. اسلام، مکتب تحمیل نیست. اسلام آزادی را با تمام ابعادش ترویج کرده است. ما فقط اسلام را ارائه می کنیم. هر کس خواست می پذیرد و هر کس نخواست نمی پذیرد143». به نظر می رسد شهید مطهری هم آزادی را وسیله کمال بشریت تلقی می کنند. انسان اگر آزاد نبود نمی توانست کمالات بشریت را تحصیل کند همچنان که یک موجود مجبور نمی تواند به آنجا برسد. پس آزادی یک کمال وسیله ای است، نه یک کمال هدفی و در جایی دیگر به این نکته اشاره می کنند که ولی انسان باید آزاد باشد تا به کمالات خودش برسد، چون آزادی یعنی اختیار و انسان در میان موجودات تنها موجودی است که خود باید راه خود را کامل کند144.

گفتار دوم: حقوق سیاسی145 شهروندان ازدیدگاه امام خمینی(ره)

حقوق سياسي‌ گونه دوم حقوق شهروندي است‌. حقوق سياسي از نظر دکتر جعفری لنگرودی حقوقي است كه به موجب آنها، شخص‌ دارنده حقوق مي‌تواند در حاكميت ملي خود مانند: انتخابات، تصدی شغل قضاء و مشاغل رسمی دیگر و یا عضویت هیات منصفه و یا دارا شدن امتیاز روزنامه شركت كند146. بنابراین، مهم‌ترين حقوق سياسي عبارتند از: حق شركت در انتخابات، حق انتخاب شدن در مشاغل سياسي، حق دارا بودن تابعيت. اعلامیه جهانی حقوق بشر، حقوق سیاسی را که مشارکت هدفمند و مؤثر فرد در اداره امور جامعه است را در مواد بیست و بیست و یک خود به رسمیت شناخته است. از جمله حق رأی، حق کار، حق تشکیل اتحادیه و حق آموزش. تی.اچ.مارشال هم حقوق سیاسی را ناظر بر حق مشارکت در روندهای سیاسی می داند. مانند: رای دادن و نامزد شدن در انتخابات.
«حق سیاسی، اختیاری است که شخص برای شرکت در قوای عمومی و سازمان های دولت دارد. مانند انتخاب کردن و انتخاب شدن در مجالس قانون گذاری و پذیرفتن تابعیت147».
«یکی از ویژگی های اصلی حکومت اسلامی به عنوان حکومت مطلوب امام خمینی(ره) مردمی بودن حکومت است. به این معنا که پذیرش حکومت توسط مردم است. امام در موارد متعددی به این موضوع اشاره دارند. این تاکید از یک سو بر عدم پذیرش تحمیل بر مردم استوار است که از نظر امام خداوند به ما حق نداده است که به ملتمان چیزی را تحمیل کنیم. از سوی دیگر بر ضرورت کارایی حکومت استوار است. زیرا اصولا عدم مقبولیت حکومت، کارایی و توانمندی آن را کاهش داده و آن را از انجام وظایف خود ناتوان می سازد148». به همین دلیل امام خمینی(ره) می فرمایند: «ما هم که حکومت اسلامی می گوییم، می خواهیم یک حکومتی باشد که خدای تبارک و تعالی نسبت به او گاهی بگوید که اینهایی که با تو بیعت کردند، با خدا بیعت کردند. انما یبایعون الله149».
در حكومت ديني، مردم در تشکيل حکومت، قانون‏گذاري، سياست‏گذاري و اجراي قوانين، نقش جدي و فعالي دارند. به عنوان نمونه مردم از طريق انتخاب نمايندگان مجلس، در قانون و سياست‏گذاري‏هاي جامعه دخالت مي‏كنند. با انتخاب نمايندگان شوراها، در سياست‏گذاري هاي جمعي دخالت مي‏كنند. با انتخاب نمايندگان مجلس خبرگان، در تعيين رهبري و نظارت بر او و با انتخاب رئيس جمهور، بالاترين مقام مملكتی را پس از رهبر بر مي‏گزينند. هيأت دولت نيز از دو سو به طور غير مستقيم منتخب مردم است. زيرا از يك طرف رئيس جمهور منتخب مردم، هيات دولت را معرفي مي‏كند و از سوي ديگر نمايندگان منتخب ملت، پس از بررسي و تشخيص صلاحيت به آنان رأي اعتماد مي‏دهند. در عين حال بايد توجه داشت كه نقش مردم در همه اين امور، در چارچوب قوانين شرعي است و نمي‏تواند مغاير با آن باشد. در اصل ششم قانون اساسي آمده است: در جمهوري اسلامي ايران امور كشور بايد به اتكاي آراي عمومي اداره شود. از راه انتخابات، رئيس جمهور، نمايندگان مجلس شوراي اسلامي، اعضاي شوراها و نظاير اينها يا از راه همه‏پرسي.
«مسأله تعارض آراي مردم با حاكمان، داراي صورت‏هاي مختلفي است: از جمله، چنانچه خواست مردم و تصميم كارگزاران حكومت، از نظر انطباق با موازين شرعي و قانوني و مصالح اجتماعي، مساوي باشد در اين صورت مي‏توان گفت كه خواست مردم مقدم است. دلايلي چون لزوم مشورت، از نظر شرعي مي‏تواند مؤيد اين نگرش باشد. همچنين از منظر جامعه‏شناسي سياسي اين مسأله موجب مقبوليت و كارآمدي بيشتر نظام مي‏شود. مگر آنكه به دلايلي تغيير در تصميم‏گيري امكان‏پذير نباشد. در صورتي كه خواست مردم از نظر شرعي و قانوني، راجح و تصميم كارگزاران مرجوح باشد، در اين صورت به طريق اولي خواست مردم مقدم است. در صورتي كه خواست مردم، مغاير با موازين شرعي و قانوني و يا خلاف مصالح جامعه بوده و تصميم كارگزاران منطبق با احكام الزامي شرعي و قانوني باشد؛ در اين صورت تصميم كارگزاران مقدم است150». البته، اگر زماني به خاطر موضوعي ميان حفظ نظام اسلامي

پایان نامه
Previous Entries منابع تحقیق درباره حقوق بشر، حریم خصوصی، امام خمینی(ره)، امام خمینی Next Entries منابع تحقیق درباره حکومت اسلامی، توسعه سیاسی، امام خمینی(ره)، امام خمینی