منابع تحقیق درباره آموزش عالی، مزیت رقابتی، دانشگاه ایلام

دانلود پایان نامه ارشد

نفوذي بودند که درباره برنامهریزي استراتژیك در آموزش عالی مطالبی را منتشر کردند. آنان مفهوم استراتژي را با فعالیتهاي برنامهریزي نهادي دهه 1960 به بعد ارتباط دادند. به نظر آنان برنامهریزي نهادي باید منجر به تنظیم استراتژي نهادي شود تا منعکس کننده اهداف آینده سازمان باشد. پس از تعیین اهداف، فرآیند برنامهریزي استراتژیك شامل مراحل مورد نیاز براي نیل به این اهداف است)کلارك59،1376(.

2-6-2) محیط در حال تغییر آموزش عالي
محیط آموزش عالی به نحو شگرفی در حال تحول است. افزایش و تنوع تقاضا براي آموزش در پاسخ به افزایش شمار جمعیت و دگرگونی هاي مربوط به خواسته ها ي اجتماعی، تنوع بسیار در نظام عرضه آموزش با رشد تکنولوژي هاي ارتباطات و سهولت دسترسی به اطلاعات جدید، بحران مالی و دشواري تامین هزینه ها ، کاهش کیفیت آموزشی، سست شدن رابطه آموزش و اشتغال، بالارفتن انتظارات از دانشگاه و مهمتر از همه تغییر نگرش ذي نفعان خارجی به دانشگاه، نمونه هایی از تحولات

در نظامهاي آموزش عالی هستند. در گذشته ذي نفعان خارجی به دانشگاه ها اجازه میدادند امور خود را بدون دخالت ایشان به انجام رسانند. چرا که باور عام این بود که دانشگاه مکانی ویژه است که در آن یك هیات علمی دانشمند، پژوهشهاي کیفی و موردنیاز را تولید میکند وبهترین سطوح آموزشی را براي دانشجویان خود تدارك می بیند. با چنین نگرشی هیچ کس به طور جدي فعالیت دانشگاهها ومؤسسات آموزش عالی را زیر سؤال نمیبرد. نتیجه این باور عام، در درون دانشگاه افزایش استقلال، قطع ارتباط با جامعه مخدوم خود و عدم توجه جدي به نیازهاي جامعه بود. اما این وضعیت تغییر کرده است. امروزه دولتها، دانشجویان، دانش آموختگان،کمك کنندگان مالی و عامه مردم به خود حقّ زیرسؤال بردن فعالیتهاي دانشگاه ها را می دهند.خود محوري دانشگاه ها و عدم تعریف نیازهایی که دانشگاه قرار است به آنها پاسخ گوید حمایتهاي بیرونی را از دانشگاه کاهش داده است. این موضوع دردانشگاه هاي دولتی، کاهش اعتماد مردم و کاهش بودجه هاي دولتی و در دانشگاههاي خصوصی، تضعیف هویت، رسالت و کمكهاي مردمی را در پی خواهد داشت )راولی، لوهان و دولنس،601382).
این دگرگونیها در بطن تغییرات گستردهتري در محیط بیرونی آموزش عالی رخ نموده اند. تغییرات مزبور عبارتند از: دگرگونی درنظم سیاسی، دگرگونی درقلمرو اجتماعی، دگرگونی درنظام اقتصادي، و دگرگونیهاي فناورانه )سانیال61،1387 ).

2-6-3) مفهوم و نقش برنامه ريزي استراتژيك در آموزش عالي
از سال 1983 بسیاري از نویسندگان مطالب آموزش عالی تلاش کردهاند تا برنامه ریزي استراتژیك در آموزش عالی را تعریف کنند .در نتیجه، این اصطلاح تعاریف متعددي دارد :
پیترسون62 چهار جزء اصلی برنامه ریزي استراتژیك در موسسات آموزش عالی را ارزیابی محیطی، ارزیابی سازمانی، ارزیابی ارزشها، وتکوین برنامه اصلی میداند.کلر اشاره میکند که دو بخش حیاتی در برنامه ریزي استراتژیك عبارتند از سازمان و محیط. او جزئیات اصلی بخش سازمان را چنین تعیین میکند:
• سنتها، ارزش ها و آرمانها
• نقاط ضعف و قوت آموزشی و مالی
• رهبري استعداد ها و اولویتها
• روند هاي محیطی ،خطرات و فرصتها
• ترجیحات بازار، ادراکات و خط مشی ها
• شرایط رقابتی ، خطرات و فرصتها
مهمترین وظیفه برنامه ریزي استراتژیك این است که تعامل خوبی میان سازمان با محیط در حال تغییر برقرارکند. وجه فعال این تعامل استفاده از فرصتهاي محیطی و وجه انفعالی آن دفع تهدیدها است. برایسون معتقد است موفقیت سازمانهاي دولتی وغیرانتفاعی در گروي رضایت ذي نفعان کلیدي خارجی است. همین دلیل باعث شده که امروزه دانشگاه ها نسبت به نیازها و انتظارات جامعه حساس تر شوند، براي آنها مشروعیت قائل شوند و درپی برآورده ساختن آنها برآیند و در این راستا با استفاده از الگوهاي برنامه ریزي استراتژیك در بازرگانی، به کسب مزیت رقابتی و اتخاذ استراتژيهاي رقابتی بیاندیشند، شیوه هاي مدیریت استراتژیك منابع انسانی مورد استفاده در سازمانهاي صنعتی و بازرگانی را به خدمت گیرند، با اصول مدیریت تغییر آشنا شوند و به تجدیدساختار تیم هاي مدیریتی بپردازند. توجه به انتظارات بیرونی، البته نتیجه دیگري نیز براي دانشگاه ها در پی داشته است و آن، به چالش افتادن استقلال دانشگاه ها و نفی نگرش سنتی ذی نفعان داخلی دانشگاه مبنی بر این است که فقط آنها حق دارند درباره دانشگاه تصمیم بگیرند)رابرتسون،631993).

2-6-4) برنامهريزي استراتژيك پژوهشي در آموزش عالي
بنا به تعریف، استراتژي پژوهشی دانشگاه یك استراتژي بسیار مهم در ارتباط با کلیه فعالیت هاي پژوهشی در دانشگاه است که هدف آن تسهیل پژوهش و مدیریت آن در دانشگاه است. استراتژي پژوهشی در چارچوب برنامه کلان دانشگاه قرار گرفته و باید درمتن فعالیتهاي آموزشی و یادگیري آن و در راستاي استراتژي دانشگاه باشد. برنامه ریزي استراتژیك پژوهشی به دانشگاه ها این امکان را میدهد که بتوانند با ارزیابی صحیحی از نقاط قوت و ضعف درونی و فرصتها و تهدیدهاي بیرونی، انتظارات ذينفعان کلیدي را از دانشگاه برآورده نموده و بدین وسیله به حضور خود در محیط مشروعیت بخشند. یکی از انتظارات جوامع از مجموعه هاي دانشگاهی، تلاش جهت ارائه راه حل هایی براي مشکلات جامعه است. برنامه ریزي استراتژیك پژوهشی به دانشگاه ها کمك می کند که فعالانه این مشکلات راشناسایی وبراي حل آنها اقدام نمایند. برنامهریزي استراتژیك پژوهشی جهتگیريهاي اصلی پژوهشی دانشگاه ها را مشخص و آنها را از همه کاره و هیچ کاره بودن نجات می دهد .
یکی از اهداف اصلی و قطعی استراتژي پژوهشی در دانشگاه ها شناسایی مزیتهاي رقابتی دانشگاه در زمینه پژوهش است. در حوزه پژوهش تنها برابر یا کمی بهتر بودن از سایر دانشگاه ها به معنی داشتن مزیت رقابتی نیست. زمانی می توان یك دانشگاه را داراي مزیت رقابتی در حوزه پژوهش دانست که در مقایسه با رقبا برخی از ویژگیهاي زیر را دارا باشد.
* تعداد نسبتاً زیادي پژوهشگر برجسته با شهرت بین المللی داشته باشد.
* دارای در حوزه پژوهشی، بر دیگران غلبه داشته باشد .
* افرادي که بر سیاست هاي پژوهشی در علوم خود تأثیر گذارند، باشد .
* توانایی جذب و حفظ پژوهشگران برتر و دانشجویان و کارکنان زبده را داشته باشد.
* داراي زیرساخت ها، تسهیلات و امکانات پژوهشی مناسبی باشد .
* توانایی عقد قراردادهاي پژوهشی مناسب را داشته باشد .
* توانایی جذب مقادیر قابل توجه منابع مالی راداشته باشد .
* از دست دادن هیچ یك از اعضاء به تحلیل رفتن و فروپاشی آن نیانجامد .
* نسبت به ظهور فرصت هاي پژوهشی، آگاه و در بهره برداري از آنها، توانا باشد .
* انعطاف بالایی در تطابق با شرایط متغیر محیط را داشته باشد.

2-7) مروری برپیشینه تحقیق
آفرین اخوان، (1381) پژوهشی تحت عنوان برنامه ریزي استراتژیك برای مجتمع فنی مهندسی دانشگاه یزد انجام داده است. در این تحقیق به تناسب ماهیت خدماتی سازمان از مدل ECMS استفاده شده است. در این مدل استراتژی کلان مجتمع تهاجمی تشخیص وبااستفاده از روش QSPM استراتژیها اولویت بندی شده است.
سید جوادین، (1388) پژوهشی تحت عنوان الگوی پیشنهادی تجزیه تحلیل محیطی SWOT مراکز آموزش عالی ایران در راستای برنامه ریزي استراتژیك مطالعه موردی دانشگاه ایلام انجام داده است. در این تحقیق برای تحلیل نقاط قوت ضعف فرصت ها وتهدیدهای دانشگاه تکنیک تحلیل عاملی بارویکرد اکتشافی استفاده شده واستراتژی کلان موقعیت تهاجمی توسعه تشخیص داده شده است.
قهرماني، (1384) در تحقيقي تحت عنوان تدوين الگوي مديريت استراتژيك آموزش عالي ايران بيان نمود كه ادبيات آموزش عالي نشانگر ضرورت روز افزون وجود نگرش جامع و بلند مدت دربرنامه ريزي و مديريت دانشگاهي و مراكز آموزش عالي است. بر همين اساس است كه درسال هاي اخير علاوه بر توسعه دوره ها و رشتههاي تحصيلات تكميلي در حوزههاي مختلف برنامه ريزي و مديريت توسعه آموزش عالي در اكثر دانشگاه هاي معتبر جهان، سمينارها ونشست هاي تخصصي در زمينه ارزيابي جهاني، منطقه اي و محلي از سوي يونسكو و دانشگاه هاي معتبر بين المللي برگزار شده است. وي اشاره كرد علي رغم اهميت و ضرورت مذكور تاكنون الگوي جامع مديريت استراتژيك در آموزش عالي ايران ارائه نشده است.
عابديني، (1384) پژوهشي تحت عنوان آگاهي و نگرش مديران دانشگاه علوم پزشكي ايران نسبت به تدوين و كاربرد برنامه استراتژيك انجام داده است. اين پژوهش به روش مقطعي بر روي كل جامعه آماري شامل 78 نفر مدير ارشد و مياني دانشگاه علوم پزشكي ايران صورت پذيرفت. ازبين آنان 60 نفر حاضر به همكاري در اين تحقيق شدند. ابزار اندازه گيري آگاهي و نگرش پرسشنامه بوده است. دادهها پس از جمع آوري با استفاده از نرم افزار SPSS مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. نتايج تحقيق نشان داد كه ميزان آگاهي مديران مورد مطالعه از نحوه تدوين برنامه استراتژيك با ميانگين نمرات8/5 از حداكثر امتياز 10 نسبتاً قابل قبول بود. نگرش آن ها به تدوين و كاربرد برنامه استراتژيك با ميانگين نمرات27/8 از حداكثر امتياز 10 مطلوب بود. به عبارت ديگر نتيجه گرفت كه در حال حاضر زمينه براي بكارگيري برنامه ريزي استراتژيك در دانشگاه علوم پزشكي ايران و واحدهاي تابعه آن در حد بالايي فراهم نمي باشد. اما در صورتيكه عوامل بازدارنده بكارگيري برنامه استراتژيك همچون حاكميت نظام متمركز در مديريت بهداشت ودرمان كشور حذف و عوامل پيشبرنده آن مانند سيستم اطلاعات مديريت و آموزش مديران تقويت گردد احتمال موفقيت بكارگيري اين نوع برنامه ريزي در دانشگاه علوم پزشكي ايران وواحدهاي تابعه آن افزايش چشم گيري خواهد يافت.
وارنينگ64(2007)، درمقالهاي پژوهشي باعنوان تفاوتهاي اجرايي درآموزش رده بالا دردانشگاههاي كشورآلمان و تجزيه و تحليل علمي از گروههاي استراتژيك، نتيجه ميگيرد كه تفاوت در اعمال استراتژيك در دانشگاهها باعث موقعيتهاي متفاوت در بخش آموزشي براي آنها شده است. در حاليكه دنبال نمودن استراتژيهاي مشابه، موقعيتهاي مشابهي ايجاد نموده كه تاثير گذار بر ساختار و عملكرد درون سيستم بوده است. با استفاده از اطلاعات در مورد73دانشگاه عمومي در آلمان به اين نتيجه دست مييابد كه وجود گروههاي استراتژيك كه پايه گذارمسايل اجرايي هستند الزامي بوده و متغيرهاي معمول استراتژي و نحوه اجراي آنها دربهينه نمودن گروهها مورد توجه ميباشد.
آلتن65و همكاران(2004)، در تحقيقي با عنوان نگرش هاي برنامه ريزي استراتژيك پاسخگويي براي دانشگاه هاي پژوهشي در رويارويي با آن است، بيان مي نمايد كه جهت ارتقاء و بهبود درك و فهم از مسئله مواجه شدن دانشگاه ها در امر پژوهشي و پاسخ دادن به اينكه چگونه بايد مديريت كرد، از يافته هايي كه از طريق مصاحبه با مديريت هاي اجرايي 9 دانشگاه پژوهشي صورت گرفته است، برداشت هايي شده است و تفسيرهاي واقع گرايانه اي براي به ثمر رساندن طرح ها و نايل آمدن به اهداف والاي تعليم و تربيت انجام گرفته است كه همگي گوياي وجود يك برنامه ريزي استراتژيكي مي باشد كه جهت رسيدن به اين اهداف والا، از برنامهريزي استراتژيك به عنوان طرحي كه مركز توجه دانشگاهها و مراكز پژوهشيباشد، ياد شده است. در تحقيقاتي كه به آنها اشاره شد ابعاد برنامهريزي استراتژيك در سازمانها و نهادهاي مختلف مورد بررسي قرار گرفت. نتايج همه تحقيقات فوق بر اهميت برنامه ريزي استراتژيك تاكيد دارد.

2-8) بررسیدانش در برنامه چهارم و سندچشم انداز
دانش و فناوري اصلی ترين عوامل، توسعه مبتني بر دانايي در فصل چهارم برنامه با عنوان ايجاد ارزش افزوده در اقتصاد نوين و دانش مدار معرفي شده و انتظار می رود با تكيه بر رويكرد دانايي راه رسيدن به اقتصاد مترقي مبتني بر دانايي و از سويي بالاترين غايت اجتماعي يعني آزادي، عدالت و كرامت هموار گردد. به منظور دستيابي به اهداف مذكور، تلاش روزافزون و مستمر درمحورهاي زير سرلوحه كار قرار داده شده است: بهسازي سياست ها و راهبردهاي پژوهش، فناوري وآموزش، تهيه برنامه هاي جامع توسعه

پایان نامه
Previous Entries منابع تحقیق درباره آموزش عالی، دارالفنون، موسسات آموزش عالی Next Entries منابع تحقیق درباره برنامه پنجم توسعه، حوزه آموزش، دانش آموختگان