منابع تحقیق با موضوع پوشش گیاهی، سازمان ملل متحد، کشورهای در حال توسعه، رویکرد نوین

دانلود پایان نامه ارشد

حلشده در رو و در درون خاک در ارتباط نزدیک با خصوصیات فیزیکی خاک است (شاهویی، 1385). صفات فیزیکی چه مستقیم و چه غیرمستقیم یکی از عوامل حاصلخیزی خاک محسوب میشوند (زرینکفش، 1368). خواص فیزیکی خاک در تعیین قابلیت استفاده از آن برای مقاصد گوناگون حائز اهمیت میباشد. استحکام و تحمل فشار، قابلیت زهکشی در حالت مرطوب و خشک، قدرت ذخیره رطوبت، خاصیت پلاستیکی، سهولت نفوذ ریشه گیاهان در خاک، تهویه و سرانجام قابلیت نگهداری عناصر غذایی گیاهان در خاک همگی ارتباط نزدیک با خواص فیزیکی خاک دارند (محمودی و حکیمیان، 1377).

1-2-6-2- خصوصیات شیمیایی خاک
افزایش مقدار عناصر قابل استفاده گیاهان از طریق تغییر وضعیت خاک و مدیریت صحیح و استفاده از کودهای شیمیایی امکانپذیر است. احتیاجات غذایی و نقش عناصر شیمیایی در رشد گیاه مورد توجه خاص افرادی است که به طور مستقیم با رویش نباتات سروکار دارند. تولید موفقیتآمیز محصولات گیاهی مستلزم خاک مناسب و وجود مقدار کافی از عناصر غذایی قابل استفاده گیاه است. عناصر غذایی نه تنها باید به صورت ترکیباتی باشند که به سهولت مورد استفاده گیاهان قرار گیرند بلکه تعادل بین مقدار آنها نیز حائز اهمیت است. هرگاه یکی از این عناصر وجود نداشته باشد و یا اینکه مقدار آن مناسب نباشد رویش گیاه به طور طبیعی صورت نخواهد گرفت (محمودی و حکیمیان، 1377).

1-2-6-2-1- pH
درجهی اسیدی بودن و یا قلیائیت خاک، به عنوان عامل اصلی تغییرات در تمام ویژگی های فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک در نظر گرفته میشود. این عامل که بر حسب pH بیان میگردد قابلیت استفاده عناصر غذایی و واکنشهای ریز جانداران را در خاک به مقدار زیاد تنظیم میکند و در تعیین نوع درخت ، بوته و علفهای غالب در هر چشمانداز در تحت شرایط طبیعی مؤثر میباشد. pH خاک در تعیین تعداد انواع موجودات خاک، که سبب تغییر پسماندهای گیاهی به ماده آلی پرارزش میگردند نقش دارد. بنابراین در ثبات خاکدانهها و همچنین حرکت آب و هوا به داخل خاک مؤثر است. بسیاری از فعالیتهای انسانی میتوانند در واکنش خاک مؤثر باشند. برای مثال بعضی کودهای شیمیایی خاص و پسماندههای آلی در خاک برای تشکیل اسیدهای معدنی قوی مانند HNO3 و H2SO4 وارد واکنش شده و این سبب افزایش اسیدیته خاک میگردد. فرآیندهای هوادیدگی و تخریب مواد آلی در طبیعت منجر به تشکیل مواد شیمیایی تولیدکننده اسید و باز خواهد شد (شاهویی، 1385). در مناطق پرباران که قسمت زیادی از کاتیونهای بازی قابل تعویض از لایه سطحی خاک شسته شدهاند واکنش خاک معمولاً اسیدی است. در فصول سرد سال به علت کاهش فعالیتهای موجودات زنده خاک احتمالاًpH بالا میرود. تغییرات ناگهانی pHخاک شرایط محیطی آن را به خصوص از نقطه نظر قابل جذب بودن عناصر غذایی تغییر داده و بالطبع اثرات نامساعدی روی ریشه گیاهان عالی و موجودات ذره بینی که نمیتوانند به سرعت خود را تطبیق دهند به جای میگذارد (مظاهری، 1367). اکثر گیاهان چه زراعی و چه غیر زراعی در خاکهایی که pH آنها کم و بیش اسیدی است رشد و نمو بهتر و مناسبتری دارند. اکثر باکتریهای مهم خاک (آنهایی که در جذب ازت نقش مهمی دارند) در pHکمی قلیایی رشد و نمو مناسبی از خود نشان میدهند (زرینکفش، 1368).

1-2-6-2-2- پتاسیم
پتاسیم درصد بزرگی از پوسته زمین، مواد معدنی موجود در گیاه و در عین حال مواد غذایی خاک را تشکیل میدهد. قابلیت جذب پتاسیم برای گیاه به طرق مختلف وابسته به ساختمان و تغییرات کانیهای خاک است. میزان پتاسیم در خاک معمولاً خیلی بیشتر از میزان عناصر غذایی پر مصرف دیگر از جمله ازت و فسفر است (سالاردینی، 1384). پتاسیم در خاکها عمدتاً در ساختمان کانیها وجود دارد که پس از هوادیدگی به صورت یون پتاسیم آزاد گردیده و وارد محلول خاک میگردد. یون پتاسیم سپس جذب نقاط تبادل کاتیونی خاک گردیده و به سهولت قابل استفاده گیاه میباشد (محمودی و حکیمیان، 1377).
کمبود پتاسیم خاک معمولاً سبب محدودیت رشد گیاه و کیفیت آن خواهد شد. پتاسیم همراه با نیتروژن و فسفر سبب تضمین گیاهان سالم خواهد شد، در اکثر خاکها موجودی کل پتاسیم بالا میباشد. اما بیشتر قسمت موجودی به صورت کانیهای غیرمحلول و غیرقابل استفاده برای گیاه است. پتاسیم مخصوصاً از نظر یاری گیاهان برای سازگاری با تنشهای محیطی مهم است. پتاسیم در مقادیر نسبتا بالایی در اکثر خاکهای معدنی، به استثنای خاکهایی که عمدتاً از کوارتز تشکیل شدهاند، یافت میشود (شاهویی، 1385). قسمت اعظم پتاسیم بصورت ترکیبات معدنی در سیتوپلاسیم سلولها مشاهده میشود. پتاسیم برعکس فسفر و ازت در ترکیبات سلولی شرکت نمیکند و تنها نقش آن بیشتر در فعل و انفعالات گیاهی مهم است (زرینکفش، 1368).
پتاسیم در خاکهای نواحی مرطوب به میزان کمتری وجود دارد تا خاکهای نواحی خشک. خاکهای هوموسی با وجود مواد آلی زیاد که خود دارای مقدار زیادی پتاسیم است از لحاظ این عنصر فقیرند، زیرا محلولیت پتاسیم در این خاکها زیاد است و در نتیجه آبشویی این عنصر را از دست میدهند. در ایران، در نواحی خشک که قسمت عمده کشور را تشکیل میدهد میزان پتاسیم خاک کافی یا زیاد است. درنواحی مرطوب خصوصاً گیلان و مازندران احتیاج به این عنصر مشاهده شده است (سالاردینی، 1384).

1-2-6-2-3- سديم خاک
سديم، مهمترين فاکتور قابل تغيير در خاک است که روي pH تأثير گذاشته و ديگر فرم‌هاي مواد غذايي را کنترل مي‌کند (هارتل28، 2003).

1-2-6-2-4-EC
معیار تعیین شوری توسط هدایتالکتریکی خمیر اشباع یا عصاره اشباع خاک انجام میشود. اندازهگیری EC رابطه نزدیکی با غلظت نمک دارد چون جریان الکتریسیته از داخل محلولها بیشتر به وسیله حرکت یونها انجام میشود و آب به خودی خود یک رسانای کمتوان است. خاکهایی شور نامیده میشوند که هدایتالکتریکی آنها از 4 دسیسیمنز بر متر تجاوز کند (حقنیا، 1375).
زهکشی ناقص و تبخیر زیاد در مناطق خشک و نیمهخشک سبب تجمع نمک به مقدار زیاد در لایههای سطحی خاک میگردد (مظاهری، 1367). با تبخیر آب از سطح خاک نمکهایی مانند کلریدها، سولفاتها و بیکربناتهایسدیم، کلسیم و منیزیم انباشته شده و هنگامی که این مسئله حاد میشود تنها پایدارترین گونهها نسبت به شوری توانایی رشدونمو دارند (حقنیا، 1375).

1-2-6-2-5- آهک
کربناتها هم در مواداولیه و هم در خاک در سرتاسر دنیا فراوانند. در اثر هیدرولیز کربناتها مقادیر بیشتری یون OH در مقابل یون H تولید گشته و در نتیجه خاک قلیایی میگردد. در خاکهای آهکی که اشباع بازی 100 درصد است بازهای تبادلی با آب هیدرولیز پیدا کرده تولید OH مینمایند (محمودی و حکیمیان، 1377).
اصولاً مقدار زیاد آهک در خاک نمیتواند هیچ گونه رابطهای با کم شدن تولید محصول داشته باشد. خاکهای آهکی حتی با داشتن 40 درصد کربنات کلسیم میتوانند با اجرای مدیریت صحیح و تأمین آب و کود کافی عملکردی نظیر بهترین خاکهای جهان داشته باشند (سالاردینی، 1384).

1-2-6-2-6- ماده آلی
منبع اصلی موادآلی خاک بقایای گیاهی است (شاهویی، 1385). موادآلی حتی در مقادیر کم تأثیر بسیار زیادی روی خواص فیزیکی و شیمیایی خاک دارند. موادآلی بیش از هر عامل دیگر در پایداری ساختمان خاک مؤثر است (مظاهری، 1367).
تمام موادآلی دارای کربن میباشند. میزان کربنآلی خاکهای جهان چهار برابر کربن موجود در پوشش گیاهی آن است. بنابراین مادهآلی خاک یک نقش حیاتی در تعادل کربن روی زمین ایفا میکند. مادهآلی خاک یک مخلوط پیچیده و متغیر از موادآلی است. بیشتر ظرفیت تبادل کاتیونی و ظرفیت نگهداری آب، درخاکهای سطحی به وسیله آن تأمین میگردد. ترکیبات خاصآلی موجود در خاک دارای اثرات مستقیم در تقویت رشد گیاهان میباشند. قسمت اعظم موجودات زنده، خاک و کربن را هم برای ساخت ترکیبات اساسی آلی و هم کسب انرژی لازمه فرآیندهای حیاتی، از سوخت ساز مواد کربندار بهدست میآورند. مادهآلی مقدار آب قابل نگهداری و بخشی از آب قابل استفاده گیاه را افزایش میدهد. به علاوه مادهآلی منبع عمده عناصر غذایی گیاهی مانند فسفر، گوگرد و منبع اولیه ازت برای بسیاری از گیاهان است (شاهویی، 1385). زندگی موجودات در خاک بستگی کامل به وجود مواد آلی برای انرژی و عناصر غذایی دارد (محمودی و حکیمیان، 1377).

1-2-6-2-6- فسفر
فسفر جزء اساسی ماده آلی است که اغلب به آن انرژی رایج یاخته زنده میگویند. این عنصر پرمصرف یک جزء کلیدی از ترکیبات یاختهای بوده و برای هر دو حیات جانوری و گیاهی ضروری است (شاهویی، 1385). فسفر به منزله منبع انرژی عمومی در کلیه فعل و انفعالات بیوشیمیایی داخل سلول های زنده نقش ضروری و مهمی دارا میباشد (محمودی و حکیمیان، 1377).
عرضه طبیعی فسفر در اکثر خاکها پایین و قابلیت استفاده آن چه موجود است نیز بسیار اندک است. مقدار فسفر در اکثر خاکها چنان اندک است که غلظت بالای آن بیانگر فعالیت انسانی در آن منطقه بوده است. نبود فسفر قابل استفاده به مقدار کافی برای ایجاد پوشش و تولید محصولات سبب تخریب اراضی و آلودگی منابع آب در مناطق وسیع به خصوص در کشورهای کمتر توسعه یافته، مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری شده است (شاهویی، 1385). قسمت عمده فسفر خاک جز ترکیبات آلی میباشد (مظاهری، 1367). در طبیعت، فسفر در نتیجه فعالیتهای حیاتی جانداران، هوازدگی سنگهای آذرین و ته نشینی، تغلیظ میشود. فقر فسفر یکی از عوامل اصلی گرسنگی در کشورهای در حال توسعه آسیا میباشد و نیاز به مصرف کودهای فسفری در این قاره بیشتر مشهود است. فسفر طبیعی خاک به صورت فسفات کلسیم، فسفات آهن و یا فسفات آلومینیم میباشد. افزودن مقدار کافی کود فسفری به خاک باعث تسریع تکامل و رسیدگی محصول میشود. جذب فسفر در ابتدای فصل رشد که نیازمندی گیاه نیز بیشتر است معمولاً به علت پایین بودن درجه حرارت به خوبی صورت نمیگیرد (سالاردینی، 1384). فسفر موجود در سنگهای آذرین و مواد مادری خاک اغلب به شکل کانی آپاتیت میباشد. بهترین pH برای جذب فسفر 6 تا 7 میباشد. فسفات کلسیم در pH حدود 6 شروع به رسوب میکند و در pH بالاتر از 7 میل تشکیل کانی آپاتیت حلالیت فسفر یا قابلیت استفاده آن را کاهش میدهد. به علت غلظت کم فسفر در محلول خاک آبشویی آن در هر بار خیلی ناچیز است (محمودی و حکیمیان، 1377).
کمبود فسفر مانند کمبود ازت باعث کاهش تولید مواد خشک میشود. جذب فسفر با جذب ازت رابطه مستقیمی دارد (زرین کفش، 1368).

1-2-7- تنوع زیستی
از نظر كنفرانس محيط زيست و توسعه سازمان ملل متحد29، هرگونه تغيير بين موجودات زنده در تمام منابع شامل زميني، دريايي و ساير اكوسيستمهاي آبي و فرآيندهاي اكولوژيكي آن را تنوعزيستي مینامند (پوربابایی و آهنی، 1383).
مدیریت جنگل در افزایش یا کاهش تنوع زیستی نقش اساسی دارد و دستورالعملهای جنگلشناسی که در ارتباط با ساختار و سایر شرایط توده تهیه میشود در تنوع زیستی موثر خواهد بود (بورتون و همکاران30، 1997) بنابراین اگر روش اتخاذ شده برای مدیریت جنگل با آن شرایط آن جنگل مطابقت نداشته باشد جنگل در جهت کاهش تنوع زیستی و متعاقب آن سیر قهقرایی پس خواهد رفت. بقای یک جنگل در گرو حفظ تنوع زیستی و پایداری اکوسیستم آن میباشد. امروزه با نابودی گونههای گیاهی و کاهش جمعیت آنها، بررسی تنوع زیستی در اکوسیستمهای خاکی اهمیت دوچندان پیدا کرده است. از آنجا که بررسی پوشش گیاهی در یک زیستگاه میتواند عامل مهمی در سنجش و ارزیابی وضعیت کنونی و پیشبینی وضعیت آینده منطقه به شمار رود (مصداقی، 1380). در رویکرد نوین به اندازهگیری تنوع زیستی به عنوان ابزار برسی وضعیت اکوسیستمهای پوشش گیاهی و تنوعزیستی گونههای گیاهی بسیار پرداخته میشود (هوفمان31، 1998).

1-2-7-1- شاخصهای تنوع زیستی
شاخص تنوع گونهاي، از شاخصهاي مهم تنوعزيستي است كه در ارزيابي زيستگاهها از آن استفاده ميشود و مقدار آن به ثبات محيطزيست آن بستگي دارد. از آنجا كه اين ثبات در اجتماعات و اكوسيستمهاي مختلف متفاوت است، وضعيت تنوع گونهاي نيز در اين مناطق دستخوش تغييرات محيطي ميشود .بههمين دليل محاسبة تنوع گونهاي اهميت زيادي در

پایان نامه
Previous Entries منابع تحقیق با موضوع فقر فرهنگی، مواد معدنی، رضایت مندی، تجدید حیات Next Entries منابع تحقیق با موضوع پوشش گیاهی، استان گیلان، استان مرکزی، فیزیوگرافی