منابع تحقیق با موضوع مداخله بشردوستانه، حقوق بین الملل، اصل عدم مداخله، توسل به زور

دانلود پایان نامه ارشد

انسانی حادث در داخل یک کشور ،اقدام نظامي یا تحریم بر علیه حاکمیت و مداخله در امور داخلی را مجاز دانسته و حتي آن را تجويز مي‌کند واصول عدم مداخله ومنع توسل به زور رابه نفع مداخله نادیده می گیرد. گوئیا توسل به قواي قهريه از جمله آن ابزارهاي تضمين قواعد حقوق بین المللی است که نمی توان بدون آن نظم و امنیت جهان را متصور شد و به سختي مي‌توان باور که قواعد حقوقي، بدون ابزارهاي کنترلي و حمايتي توسط همه تابعان حقوق به درستي اجرا شوند.با وجود اين، توسل به نيروي های نظامی و مسلح و مداخله در امور داخلی و بین المللی همواره بايد با رعايت قوانین بین المللی و مقررات و شرايط دقيقي صورت گيرد تا از آثار و تبعات سوء آن تا حد امکان پيشگيري شود.صدالبته اگر این استفاده از قوای قهریه و مداخلات از سوی قدرت های بزرگ جهانی صورت بگیرد تفسیری متفاوتی از حقوق بین الملل را شاهد خواهیم بود. چراکه جواز سازی از سوی این قدرت ها با توجه به نفوذ شان در ساختار شورای امنیت کاری سهل بوده و است. حتی در صورت وجود عدم جواز مداخله از سوی شورای امنیت ، این قدرت ها راسا اقدام به مداخله در امور سایر دولت ها می نمایند.از این رو با وجود حق وتوی امکان برخوردهای قانونی را در سازمان ملل وقتیکه منافع احدی از قدرت های جهانی در بین باشد سرابی بیش نخواهد بود.
«مداخله بشردوستانه» از جمله دلايلي است که برخي دولت‌ها، به ويژه از اواسط قرن نوزدهم به بعد، براي توجيه اقدام مسلحانه خود عليه حاکمیت دولت‌هاي ديگر مطرح کرده‌اند. مداخله بشردوستانه در مفهوم مضيق و کلاسيک خود به معناي هر اقدام مسلحانه دولتي عليه حاکمیت دولتي ديگر و مداخله در امور داخلی آن کشور است که براي صيانت از جان و آزادي‌هاي شهروندان دولت اخير که قادر يا مايل نيست خود چنين صيانتي را براي آنها فراهم کند صورت مي‌گيرد.ولي مفهوم موسع مداخله بشردوستانه اعم از اقدام مسلحانه و ساير اقدامات غيرمسلحانه‌اي است که ممکن است صورت گيرد؛ از جمله تحریم اقتصادی ، تحریم تسلیحاتی و یا بلوکه کردن دارايي‌هاي مقامات کشور خاطي و منع صدور رواديد براي آنها، يا وضع تحريم‌هاي فراگير عليه آن دولت. چنين اقداماتي ممکن است به صورت يک‌جانبه يا چند جانبه باشند، يا توسط سازماني منطقه‌اي همچون ناتو ، اتحادیه اروپا، اتحادیه کشورهای عربی ،شورای همکاری خلیج فارس و…صورت گيرند.
موضوع مهمی که بايد توجه نمود اين است که «كمك‌هاي بشردوستانه» مفهومی متمایز از مداخله بشر دوستانه دارد. « کمک های بشر دوستانه» ناظر بر ارائه كمك‌هايي است به صورت آب و غذا، وسايل پزشکي و دارو، امکانات بهداشتي و مانند آن ،به دولت ویا اشخاصی که به چنين كمك‌هايي نياز دارد اطلاق می شود و بيشتر در موارد بحراني ناشی از بلایای طبیعی همچون سيل و زلزله و یا اینکه در معرض تجاوز دولت مرکزی خود، یا دولت دیگر ویا گروه های شورشی وتروریستی واقع شده اند و یا مجبور به ترک دیار و سرزمین خود شده و در کشور بیگانه ویا در سرزمینی غیر از سکونت گاه خود آواره وپناهنده شده اند ، ارائه می شود .مانند کمک های بشر دوستانه به آوارگان سوری ساکن در اردوگاه های ترکیه، اردن و لبنان یا کمک به آورگان اقلیت دینی یزیدی های آواره شده در کوه های سنجار عراق بخاطر قتل عام وحشیانه دولت اسلامی.مجمع عمومي ملل متحد در تاريخ 18 دسامبر 1988 با صدور قطعنامه 131/43 (كه به نحوي به موجب قطعنامه 100/45 تاريخ 14 دسامبر 1990 راجع به ترتيب دادن «دالان هاي انساني» تمديد شد)، مقرر داشت معاضدت بشر دوستانه در حق قربانيان مصائب طبيعي و وضعيت هاي اضطراري مشابه مقدمتاً در صلاحيت دولت محل وقوع مصيبت باشد، و اين دولت بتواند به دلخواه مداخله خارجي را خواستار شود. در اين قطعنامه، مداخله مستقيم دولت ها كه به ابتكار خودشان دست به عمليات بزنند طرد شده است.123
بديهي است که «كمك‌هاي بشردوستانه» با رضايت دولت و یا افراد دريافت‌كننده همراه است، و در موارد صدرالاشاره رضایت دولت های پذیرنده آوارگان نیز شرط است .مثلا درمورد کمک به اقلیت دنی یزدیدی ها گرفتار در کو ه های سنجار ارائه کمک های هوایی از سوی هواپیماها و یا بالگرد های بیگانگان با رضایت دولت مرکزی عراق صورت گرفته است. در حالي که هدف مداخله بشردوستانه حمايت از مردم يا گروهي از مردم آن کشور است که در معرض تجاوز، تعدی ، قتل و عام عمدتا دولت مرکزی صورت مي‌گيرد.که در چنین مواردی در مداخلات بشر دوستانه رضایت کشور هدف شرط نیست.مانند مداخله بشر دوستانه ناتو در بحران بالکان.
با توجه به ارتباط مفهوم «مداخله بشردوستانه» با برخي مفاهيم و اصول ديگر حقوقي، به‌ويژه مفهوم حاکميت ، اصل منع توسل به زور و اصل ممنوعيت مداخله در امور داخلي دولت‌ها، م«داخله بشردوستانه» جنبه‌هاي پيچيده حقوقي بسياري را مطرح مي‌کند. در نتيجه، ديدگاه‌هايي که در طول زمان و به فراخور پيشرفت نظام حقوقي بين‌المللي درباره جواز يا منع «مداخله بشردوستانه» مطرح شده‌اند متفاوت بوده و هست. البته برخي دکترين‌هاي مطرح شده به جوانب غيرحقوقي اين گونه مداخلات نيز توجه کرده‌اند، و اين بيشتر به دليل استقرار اصل منع تهديد يا توسل به زور در نظام حقوقي بين‌المللي پس از تاسيس سازمان ملل متحد است. ولي در اينجا هدف آن است که با توجه به وضعيت نظام بين‌المللي موجود، ابتدا نیم نگاهی به مفهوم حاکمیت و اصل عدم مداخله در امورداخلی کشورها داشته باشیم وسپس به سنجش همخوانی یا عدم مطابقت حقوقی دکترین «مداخله بشردوستانه» روسیه در اکراین بپر دازیم.

بخش اول ) حاکمیت124
حاکمیت یک مفهوم اساسی در حقوق بین الملل است که به معنی اختیار یا قدرت عالیه و تجزیه ناپذیر دولت جهت وضع و اعمال قوانین خود در خصوص کلیه اشخاص ،اموال و وقایع داخل مرزهای یک کشور که آن حاکمیت تحت تاثیر یا کنترل دیگر دولت ها قرار نمی گیرد..مع هذا اعمال حاکمیت در عمل حالت مطلق ندارد. بر اساس نظریه رضایت دولت، می توان نتیجه گرفت که هر دولتی می تواند محدودیت هایی بر اختیارات حاکمه خود از طریق پذیرش محدودیت های ناشی از حقوق بین الملل و یا دراثر تصمیمات سازمان های بین المللی که عضویت آن را دارد اعمال نماید. دولت ها موظف به رعایت قواعد حقوقی ایجاد شده توسط جامعه بین المللی بوده و نیز تابع برخی محدودیت های مندرج در معاهدات تعیین شده توسط سازمان های بین المللی هستند.حاکمیت خصیصه اصلی شخصیت بین المللی موجودیتی است که در پی وضعیت حقوقی مساوی با دیگر اعضای جامعه ملت ها می باشد125.
لذا حاکميت مفهومی است که قدمت آن به شکل گیری جوامع بشری درشکل ابتدایی خود بر می گردد. می توان ریشه شکل گیری دولت در روابط بین الملل را تا پنج هزار سال پیش از این دنبال کرد و از چشم انداز جهانی تاریخی ، سر برآوردن حاکمیت در پایان قرون وسطی پدیده تازه و کاملا” نو به نظر می رسد. از این گذشته با برخوردارشدن دولت از حاکمیت ، نه تنها سرشت دولت دگرگون شد بلکه سرشت حقوق بین الملل هم متحول گردید. اگرچه چندین سده طول کشید تا دولت برخوردار از حاکمیت نو تحکیم یابد ولی معمولا پذیرفته اند که می توان از زمان صلح وستفالی ( 1648) دولت های اروپایی را واحد هایی برخوردار از حاکمیت دانست.126برخی از صاحب نظران روابط بین الملل معتقدند که اصطلاح حاکميت در قرن شانزدهم براي اولين بار از سوي «ژان بدن» مطرح شد. از نظر «بدن»، حاکميت عبارت است از «قدرت عالي و نهايي دولت بر اتباع و دارايي آن ها که مطلق و دائمي است.»127
حاکميت در ابتدا مطلق فرض مي شد و تنها در تقابل با سایر قدرتها و اشکال متعددي از آن همچون توازن قدرت، حاکميت دولت را در عرصه بین المللی محدود مي کرد. به مرور زمان با شکل گرفتن حقوق بين الملل، براي حاکميت مطلق و بي حد و مرز نيز محدوديت هايي در قبال رفتار يک دولت با دولت هاي ديگر و اتباع خود ايجاد شد.
حاکمیت دارای دو بعد درونی و بیرونی است .از نظر بعد درونی دولت برخوردار از حاکمیت ، واحدی شناخته می شود که توانایی اعمال اقتدارات عالیه را در داخل سرزمینی خود دارد.( توانایی اعمال حاکمیت) و از نظر بعد بیرونی هر دولت برای بدست آوردن حاکمیت خارجی باید به مثابه یک عضو برابر جامعه بین المللی از سوی دیگر دولت ها به رسمیت شناخته شود.( شناسایی ) با جمع شدن این دو بعد از حاکمیت نتیجه حاصل می شود که دولت های برخوردار از حاکمیت از نظر جامعه بین المللی مکلف و موظفند پایبند هنجار عدم مداخله در امور داخلی یکدیگر باشند.به دیگر سخن حاکمیت همه دولت ها را ملزم می سازد تا برای خود حقی برای مداخله در امور داخلی یکدیگر قائل نباشند.پس محدوديت هاي وارده به حاکميت دولت ها در دو حوزه مختلف قابل شناسايي است: اول، محدوديت هايي که ناشي از سرشت مناسبات بين المللي است و با هزينه همزيستي مسالمت آميز دولت ها در جامعه بين المللي، اصل برابري و احترام به حاکميت ها را مخدوش نمي کند. اما محدوديت ديگر، به عنوان هزينه عدم تبعيت از مقررات و قوانين بين المللي تلقي مي شود و زير عنوان مداخله قابل شناسايي است.
“يکي از نتايج اصل حاکميت ملي، عدم مداخله در امور داخلي يک دولت مستقل است.اما گروسيوس» در قرن هفدهم تصويري از حاکميت ارائه داد که حقوق بين الملل و انديشه «مداخله بشردوستانه» آن را محدود مي کرد. انديشه مداخله بشردوستانه، استفاده از زور را به وسيله يک يا چند دولت براي متوقف کردن بدرفتاري گسترده و وحشيانه دولتي نسبت به اتباع خويش و یا ساکنان مقیم آن کشور مشروع و قانوني ميدانست. البته قلمرو قاعده ممنوعيت مداخله در امور داخلي کشورها هنوز نيز از جمله موضوعات جنجال برانگيز به شمار مي رود. در اين خصوص برخي ازعلماي حقوق بين الملل از تفسير موسع اصل عدم مداخله که بر تفسير مشابهي از مفهوم حاکميت پايه مي گيرد حمايت و جانبداري مي کنند، و هرگونه مداخله در قلمروي حاکميت کشورها را به شدت مردود مي شمارند. از سوي ديگر، گروهي نيز از تفسير مضيق و محدود اصل عدم مداخله حمايت مي کنند. به اعتقاد اين عده، تفسير موسع اصل حاکميت و تفسير مشابهي از اصل عدم مداخله، ديگر پاسخگوي تقاضاهاي روز افزون بين المللي شدن مسؤوليت کشورها در قبال حفظ صلح و امنيت بين المللي و حمايت از حقوق بشر نيست. اگر چنين مسؤوليت هاي بين المللي رو به رشدي، به عنوان يک موضوع حقوقي و قانوني به رسميت شناخته شود، آن گاه حاکميت را بايد به چشم موضوعي نگريست که از نظر حقوقي بسيار محدودتر از گذشته شده است”.128
امروزه اين گونه استدلال مي شود که حمايت بين المللي مؤثر از حقوق بشر مستلزم احساس مسؤوليت دسته جمعي دولت ها در مجامع بين المللي است؛ اما اقداماتي كه در جهت تحكيم اين حقوق در سطح جهاني انجام مي گيرد به طور اجتناب ناپذيري با اصل «عدم مداخله در امور داخلي كشورها» كه يكي از مهمترين اصول همزيستي بين المللي است، مواجه مي شود. لذا اين پرسش مطرح مي شود که آيا تغييرات ژرف ناشي از وابستگي متقابل دولت ها موجبات جابجايي نقطه توازن بين حاکميت دولت ها و قدرت جامعه بين المللي را فراهم نساخته است؟ آيا به نام ارزش ها و مقررات بين المللي، «حق مشروع مداخله در امور داخلي دولت هاي عضو» در حال به رسميت شناخته شدن نيست. 

بخش دوم) مفهوم مداخله129
در گفتمان حقوق بین الملل،« مداخله » ،اساسا” به معنی توسل و اتکای به زورتوسط قدرت برتری اعم از سازمان ملل متحد، سازمانهای منطقه ای و یا کشوری برای تحت تاثیر قراردادن کشور دیگر برای پیروی ویا اطاعت از سیاست های خود یا تمکین در مقابل خواسته هایش در امور داخلی و بین المللی است. یا « دخالت مستبدانه توسط یک یا چند دولت در امور داخلی یا خارجی دولت یا دولتهای دیگرکه اغلب با تهدید یا توسل به زور همراه است.130» این نوع طرز تفکردر روابط بین المللی بیشتر به قبل ازجنگ جهانی اول برمی گردد.و برگرفته ازآموزه های دینی مسیحیت که جنگ ها را در راستای دفاع از کیش مسیحیت جایز می دانست و در دوران جگ های صلیبی از عوامل اصلی بسیج مسیحیان برای مقابله با مسلمانان بود و مسلمانان نیز نیز براساس اندیشه های دینی شان

پایان نامه
Previous Entries منابع تحقیق با موضوع حقوق بین الملل، شورای امنیت، سازمان ملل، قانون اساسی Next Entries منابع تحقیق با موضوع حقوق بشر، مداخله بشردوستانه، شورای امنیت، توسل به زور