منابع تحقیق با موضوع مبانی فکری، قرآن و حدیث، آیات و روایات، جهان اسلام

دانلود پایان نامه ارشد

و می‌گویدکه هرچند در دنیا به خاطر ضعف نیروی باصره نمی‌توان خدا را دید، ولی در آخرت این امر ممکن خواهد بود.(همان، ص 1331- 1332)
او سفر کردن برای زیارت قبر پیامبران را جایز نمی‌دانست.(سید،1424،ج1،ص127) همچنین اجتماع در کنار قبور پیامبران و اولیای الهی را کاری مشرکانه می‌داند و می‌گوید: این کار مفاسد متعددی دارد که عبارت است از: نماز خواندن به سمت قبر و طواف کردن در اطراف قبر، بوسیدن آن و کمک طلبیدن از آنها(اموات) درخواست روزی و عافیت و پرداخت شدن قرض‌ها و برطرف شدن گرفتاری‌ها است این‌ها خواسته‌هایی است که بت‌پرستان از بت‌هایشان طلب می‌کردند.(ابنقیّم،بیتا، ج1،ص194)
پس از ابن قیّم، محمد بن عبدالوهاب(۱۱۱۵-۱۲۰۶) نهال تکفیر را بارور نمود. در قرن دوازدهم با ظهور محمد بن عبدالوهّاب و پيمان او با محمد بن سعود (در سال 1157 ق) حاکم آن دوران، در منطقهی «درعيه» عربستان، اين افكار از مرحله انديشه به مرحله عمل رسيد و بار ديگر فتواهاى ابن‏تيميّه زنده شد.
وهابيّت تحت تأثير آراء و افكار ابن‏تيميّه، محمد بن عبدالوهاب، ابن قیّم و… تمام مسلمانان را به خاطر توسل به ارواح بزرگان و احترام به قبور اولياى الهى، مشرك به شرك جلى و كافر به كفر اكبر مى‏داند و معتقد است شرك مسلمانان در عصر حاضر از شرك مشركان زمان رسول خدا(ص) بيشتر و بزرگ‏تر است.
بنابراين، مسلمانان بايد دوباره اسلام بياورند، شهادتين را به زبان جارى كنند و از آباء و اجداد خود تبرّى بجويند. در غير اين صورت، مهدورالدّم بوده، جان و مالشان احترام ندارد و كشتن آنها در صورت امتناع از پذيرش دوباره اسلام واجب است و اموال و زنان و فرزندانشان به عنوان غنيمت جنگى أخذ مى‏شود. (أمین،1962،ص85)
پس از آن در سال 1343ه.ق با فروپاشی امپراطوری عثمانی و ورود فرهنگ غرب به جهان اسلام، عدّهای خلافت اسلامی را از دست رفته میدیدند. لذا گروهی از متفکران اهل سنت راه نجات را بازگشت به عقاید سلف (صحابه، تابعین، تابع تابعین) دانسته و سبک زندگی خود را سلفی اعلام نمودند.
این گروه افرادی چون محمد عبده، عبدالرحمن کواکبی، محبّ الدین خطیب و سید محمد رشید رضا بودند که شعار بازگشت به سلف را با هدف حفظ شعائر و فرهنگ اسلام، سردادند.(بوطی،1375،ص76) اما چندی بعد خیزش اسلامی آنان دچار آفتی به نام اندیشههای ابن تیمیّه و جریان های تکفیری تابع وی شده و این شعار برای مقاصد انحرافی ربوده شد.
فرقهی وهابیان از این شعار(بازگشت به سلف) سوءاستفاده کرده و خود را هم سلفی نامید؛ بدین ترتیب خشونت و تکفیر با نام اسلام دامان مسلمانان را گرفته و آنها را دچار وضعیتی أسفبار نمود؛ زیراکه این جریانها افرادی را که برخلاف مبانی فکری و عملکردآنان عمل مینمودند را تکفیر و با بدترین وضعیت به قتل میرسانند.
بدین ترتیب چنین جریانهایی( تکفیری) از صدر اسلام، تاکنون حاضر بودهاند؛ که ظهور و سپس برخی از آنها سقوط كردند. برخی از این جریانها در رأس قدرت و بعضی دوام چندانی نداشتهاند؛ اما در این بین قدرتمندترین جریانی که توانست همچنان باقی بماند و دیگران عَلَم قدرت و موجودیّت آن را همچنان برافراشته نگهدارند، وهابیّت است.
عقاید و مبانی اعتقادی غالب جریانهای تکفیری کنونی1 – با اندکی اختلاف نظر- ریشه در افکار وهابیّت تکفیری دارد؛ لذا در طی بحث اشارهای هرچند کوتاه به مبانی و روشهای فرقهی وهابیّت در سِمَت مدیریت و ساماندهی افراد، تأمین مالی، تسلیحاتی و آموزشی، در بررسی تاریخی این جریانها لازم و ضروری مینماید.
در دهه‏هاى أخير هم، جريانهاى تكفيرى با تكيه بر سرمايه نفتى عربستان سعودى و پشتيبانى فكرى، اطلاعاتى و استراتژيكى كشورهاى غربى، به سرعت در حال رشد هستند. القاعده، طالبان، سپاه صحابه، جبهة النصره‏ و … و اخيراً جریان تکفیری- تروريستى داعش نمونه‏هاى بارز گروه‏هاى تكفيرى به شمار مى‏روند، كه با پشتيبانى فكرى مفتيان تندرو وهابى و كمك‏هاى مالى آل‏سعود به وجود آمده‏اند. (یزدانی،1393،ص24)
و لذا تغذیهی مالی، اطلاعاتی و تسلیحاتی جریانهای تکفیری از چنین منابع قدرتمندی، میتواند آن ها را در اقدام به عملیات ضد انسانی و اسلامیِ خود بیش از گذشته یاری نماید. به علاوه اینکه آنان عملیات انتحاری، ارهابی و ارعابی خود را به فتاوای سران دینی خود مستند میکنند و از این طریق به آن وجههای مشروع و مقبول میدهند.
این تحقیق در سه فصل تنظیم شده است. در فصل اوّل به بیان طرح کلی پژوهش که شامل تعریف مفاهیم و اصطلاحات،بیان مسئله، سؤالات اصلی و فرعی، اهداف پژوهش و دیگر مباحث است. فصل دوّم به مبانی جریانهای تکفیری در برداشت از قرآن و حدیث اختصاص دارد و در فصل سوّم هم روشهای مختلفی که جریانهای تکفیری به عنوان شیوههای برداشت از قرآن و حدیث داشتهاند، مورد بررسی و تحلیل قرار گرفتهاند. در آخر هم نتایج حاصل از بحث مطرح شده است.

1-3 تعریف و بیان مسأله:

تکفیر، بزرگ‌ترین عامل تهدیدکننده‌ی کشورهای اسلامی است؛ امروزه جهان بشریت و به خصوص دنیای اسلام با پدیدهای به نام جریانهای تکفیری‌ مواجه شده که تفکر و اقدامات این گروه‌ها اعتقادات و باورهای مسلمین را هدف قرار داده است.
این جریانهای تندرو و نامطلع از اصول و مبانی دین اسلام، مفاهیم آیین محمدی را آنگونه که خود تعریف و تعبیر میکنند، به خورد افراد داده و مخالفین خود را به اتهام بدعت در دین به محکمهی تکفیر میکشانند.
اعتقاد به تصفیه و پاکسازی حکومتهای بلاد اسلامی- در اندیشه این جریانها- به خشونت علیه مسلمانان در نظام فکریِ سلفیها مشروعیّت داده است.
و به طور کلی می توان گفت که این اقدامات و جنایتها چهرهای مشوّه از دین اسلام را به تصویر کشیده است. لذا به نظر میرسد که با ریشهیابی مبنایی این اقدامات و آسیبشناسی آنها به فهم نادرست و غیر اصولی آنها از آیات و روایات نبوی خواهیم رسید. بدین ترتیب بحث از مبانی فکری وشیوههای برداشت این جریانها از آیات و روایات، علل این اقدامات را -که ریشه در پیشفرض و سبک عملی آنها داشته – روشن خواهد نمود.
این نوشتار به دنبال بررسی و شناخت مبانیِ جریانهای تکفیری و آشنایی با روشهای برداشت آنها از شریعت اسلامی است تا شاید بتواند راه را برای تحلیل بسیاری از کنشهای حالِ حاضر در برخی از کشورهای مسلمانی که دچار این عارضه هستند، بگشاید.

1-4 اهمیّت و ضرورت انجام پژوهش:

تکفیر مسألهای است که در حال حاضر امت اسلامی را سخت به خود مشغول نموده است؛ بسیاری از جوانانی که مشتاق تحوّل و شوریدن علیه آنچه که ناحق میپندارند، وارد عرصهی خطیر تکفیر و بدبینی علیه برادران مسلمان خود شدهاند.
جریانهای تکفیری را پيامبر اكرم (ص) در صدر اسلام پيش‏بينى فرمود که در زمان حاضر سربرآوردند. تعبير دقيق آن حضرت در تشبيه ظهور وهابيت و دیگر تکفیریان به طلوع شاخ شيطان از منطقهی نجد2 (بخاری، بیتا، ج4، ص242) حكايت از آسیبرسیدن به اسلام و مسلمانان بیگناه دارد. لذا بررسیِ شناختی مبانی اعتقادی و روشهای برداشت جریانهای تکفیری که نزد افراد ناآگاه به عنوان مبانی فکری جریان پاک و اصیل مکتب ناب محمدی مورد باور قرار میگیرد، بسیار پراهمیّت است.

1-5 سؤالات پژوهش:
1-5-1 سؤال اصلی:
جریانهای تکفیری، قرآن و حدیث را بر اساس کدام مبانی و روشها مورد بررسی قرار میدهند؟
1-5-2 سؤالات فرعی:
1. تعریف جریانهای تکفیری چیست؟
2. مبانی فکری جریانهای تکفیری چیست؟
3. روشهای جریانهای تکفیری در برداشت از قرآن و حدیث کدامند؟
4. مرجعیّت علمی و عملیِ جریانهای تکفیری در عملکرد میدانی به کدام کیش و مذهب بر میگردد؟
5. چه شرايطى سبب مى‏شود جريانهای اسلامى، خشونت، تکفیر و قتل را به عنوان ابزارى براى برقراری حکومت اسلامی به‏كار برند؟

1-6 مرور پژوهشهای گذشته:
تحقیقاتی که در اینباره تاکنون انجام گرفتهاند همگی و به طور عام دائرمدار بحث تکفیر، علل وعوامل، آسیبها، اقسام تکفیر، راهکارهای برونرفت از آن بوده است. اما این نوشتار در پی بررسی مبانی و روشهای برداشت جریانهای تکفیری از آیات قرآن و روایات نبوی به عنوان اصلیترین منابع شریعت اسلامی است که در جستجوهای انجام شده مطالعهی جدّی و به خصوصی در این موضوع انجام نگرفته است.
1. «وهابیان‌ تکفیری» نوشته آقای علی اصغر رضوانی(1390) او در‌ این کتاب جریان وهابیّت‌ را از مـنظر تفکر تکفیری بررسی و تحلیل نموده است. نویسنده پس از بیان توضیحاتی درباره ایمان‌ و کفر، دیدگاه قرآن و پیامبر(ص) و برخی از صحابه‌ در‌ نهی‌ تکفیر‌ را‌ آورده و آن‌گاه به‌ بررسی‌ عوامل ظهور فکر تکفیری پرداخته است.
2. «آرای وهابیّت در ترازوی نقد» ازآقای احمد حسین فلاحی(1371) وی به بحث و بررسي اين ديدگاه و تعارضات برداشت‌هاي آنان با استناد به مدارک و منابع معتبر اسلامي پرداخته است.
3. «مخالفت وهابيت با قرآن و سنت» از آقای عمر عبدالسلام(1430ه) که در آن موضوعاتی چون تبرّک، توسل، انکار روح، تجسیم خداوند و… را مورد بررسی و تحلیل قرار داده است.
4. «ابن تیمیة و منهجه فی الحدیث» به قلم آقای ابومحمد النعیمی(1421ه) به رشته تحریر درآمده که ایشان عمدتاً در فصل سوم کتاب، روش ابنتیمیّه در حدیث را بررسی نموده است.
از پایان نامهها میتوان:
1. «بررسی مبانی فکری و اعتقادی وهابیّت با نگاهی به آسیبشناسی، تبعات و پیامدهای آن» نوشتهی خانم رقیه سلطانی(1388) طلبه حوزهی علمیهی خراسان با راهنمایی آقای اکبری نیز نام برد. ایشان ابتدا به کلیّات تحقیق پرداخته سپس به شناخت بنیان‌گذاران و تاریخچه‌ی وهابیّت اشاره نموده و در فصل سوم به بررسی عقاید و افکار وهابیان میپردازد و شبهات‌شان از دیدگاه شیعه مورد بررسی قرار دادهاند و در نهایت در فصل آخر به آسیب‌شناسی این فرقه و پیامدها و تبعات آنها اشاره کرده است.
2. همچنین«نقد اندیشههای وهابیّت»اثرآقای محمدسرور موحّدی(1380) با راهنمایی آقای محمدرضا ضمیری،که در جامعة المصطفی نوشته شده است؛ نویسنده در آن به نقد و بررسی عقاید وهابیّت با استناد به قرآن و احادیث معتبر، نزد علمای اهل سنت و با دلائل عقلی و تجربههای تاریخی، عقاید آنها را به عنوان مهمترین مسألة این رساله مورد نقد و بررسی قرار داده است.
3. به علاوه رسالهای تحت عنوان «مبانی فکری سلفیه» نوشته آقای مهدی فرمانیان(1372) در دانشگاه قم و با راهنمایی آیت الله دکتر احمد بهشتی هم در این موضوع به نگارش درآمده است. ایشان مبانی فکری سلفیه را که موجب پذیرش خدایی انسانوار و فهمی تشبیهی – تجسیمی در باب ذات و اسماء و صفات خداوند شده و پیروان این اندیشه را جزمگرا کرده به طوریکه تنها خود را برحق دانسته و دیگران را باطل محض، مورد نقد قرار می دهد.

همچنین مقالات فراوانی با کلیدواژهی تکفیر به بررسی ابعاد مختلف این مسأله پرداختهاند که ذیلاً به معرفی اجمالی برخی از آن ها بسنده میکنیم:
1. «تأثير افكار ابن‏تيميّه در گسترش جنايت‏هاى جريانهاى تكفيرى» از آقای مجید فاطمی نژاد(1393) نویسنده در این مقاله به این نتیجه رسیده است كه ابن‏تيميّه نقش بسزائى در وقايع جهان اسلام به ويژه در سده اخير داشته است؛ وى با سازماندهى برخى از مبانى «سلفيه» همچون «انفتاح باب اجتهاد و ترويج ظاهرگرايى و مخالفت با عقل و منطق» و با سختگيرى در برخى از معارف اعتقادى سلف همچون توحيد، شرك و منحصر كردن توحيد در توحيد عبادى و گسترش دايره تكفير و همچنین ارتباط دادن اعتقادات افراطى خود به سياست براى مقابله با مخالفين خود (خصوصاً شيعيان) باعث بوجود آمدن رويكردى منفعلانه و در عينحال راديكالى نسبت به مخالفانشان شد.
2. «نقد و بررسى عملكرد و باورهاى گروهك تروريستى- تكفيرى جندالله» نوشتهی آقایان، شريف لك‏زايى‏ و رضا لك‏زايى(1393)که در آن ادعاهاى تروريست‏ها، بر اساس آيات قرآن و روايات اهل سنت نقد شده است. از اين رو هدف مقاله علاوه بر معرفى اقدامات جنايتكارانه اين گروه تروريستى، تأكيد بر افتراق عمل و باور آنان از آموزه‏هاى اهل سنت است. ضمن اين كه بر تناقض عمل آنان با آموزه‏هاى قرآنى و روايى تأكيد نمودهاند.

پایان نامه
Previous Entries منابع تحقیق با موضوع تاریخ اسلام، جهان اسلام، آیات و روایات، اعتبار سنجی Next Entries منابع تحقیق با موضوع زمان پیامبر، محمد عبدالسلام فرج، حکومت اسلامی، مجمع البیان