منابع تحقیق با موضوع قرآن کریم، پاداش رسالت، رسول خدا (ص)، آیات و روایات

دانلود پایان نامه ارشد

تَعْلَمُونَهُمُ اللَّهُ يَعْلَمُهُمْ وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ شَيْءٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَأَنْتُمْ لَا تُظْلَمُونَ» (أنفال/60) (هر نيرويى كه مى‏توانيد، براى مقابله با دشمن آماده، هم‏چنين اسب‏هاى ورزيده، براى ميدان نبرد تهيه كنيد تا به وسيله آن، دشمن خدا و دشمن خويش را بترسانيد.)
از دستور عام اين آيه شريفه‏ «وَ أَعِدّوا لَهُم مَّا اسْتَطَعْتُم مّن قُوَّة» تا مى‏توانيد نيرو تهيه كنيد؛ مى‏توان مشروعيت تهيه تجهيزات پیشرفته نظامى را استفاده كرد.(حسینی قزوینی،بیتا،ص194) بنابراین آیاتی که در قرآن مباحثی را به صورت عام مطرح میکنند مرجعی برای تطبیق و سنجش امور و مسائل مستحدثهای است که بعدها در زندگی فردی یا اجتماعی مسلمانان بوجود خواهد آمد.
این رویّه موجب حفظ و پايدارى شريعت اسلامى به شکل اصیل خود خواهد بود. لذا اگر مسلمانان، در صدد مجهز كردن خود به وسايل مدرن نظامى و هواپيماهاى جنگى برآيند، دستور صريح قرآن مبنى بر «تهيه نيرو» مشمول عموم اين آيه شريفه مى‏شود حال آن‏كه در صدر اسلام مصاديق وسايل جنگى منحصر به شمشير و نيزه و امثال آن بوده است.
همانگونه که پیش از این در بررسی مبانی اعتقادی جریانهای تکفیری مطرح شد، آنها احکام شرعی را با دید بسته و نصگرایی مفرط مینگرند به همین دلیل هيچ تغييرى در زندگى دينى و دنيايى مسلمانان برای آنها قابل توجیه و پذیرش نیست؛ ابن‏تيميه مى‏گويد: «به اجماع مسلمين هر آنچه كه مخالف نص باشد، بدعت است و اگر مخالف نص نباشد، بدعت نيست …» (ابن تیمیّه، بی تا، ج20،ص163) براین اساس آن ها با توسعه كلمه بدعت، تحت عنوان، حفظ شريعت اسلام، هر امرى را كه حادث شده و در زمان رسول خدا (ص) نبوده، بدعت مى‏نامند.
نمونههای دیگر در اتهام بدعت به آنچه با تفکر تکفیریها منطبق نباشد عبارتند از: جشن ميلاد نبى (ص) (بن باز،1413،ج1،ص35) رفت و آمد و دعا در جوار قبر پيامبر، هديه ثواب نماز و قرآن به رسول الله (ص) (اللجنة الدائمة للبحوث العلمية والإفتاء، بیتا، ج9، ص58) مراسم سوگوارى پيامبران و صالحان(همان،ج3،ص74) فرستادن درود قبل و بعد اذان بر پيامبر اسلام(همان، ج2، ص501) برگزارى مجلس بزرگداشت اموات(حسینی قزوینی،بی تا،ص187) اهداى ثواب نماز به اموات(اللجنة الدائمة للبحوث العلمية والإفتاء، بیتا، ج9، ص62) آغاز جلسات با آيات قرآن، قرائت قرآن و دعا به صورت دسته‏جمعى (همان، بیتا، ج2،ص481) گفتن «صدق اللّه العظيم» بعد از ختم قرآن(همان، بیتا،ج4، ص149) دست‏كشيدن به پرده كعبه (ابنعثیمن، 1413،ج2،ص320) و ذكر با تسبيح، چون در شرع مطهر وارد نشده و بهتر است به جاى تسبيح، با انگشتان دست ذكر گفته شود(بن باز، بیتا، ج4،ص687) جشن تولد نوزادان و سالگرد ازدواج(حسینی قزوینی،بی تا،ص190)
آنها معتقدند برپايى اين مراسم از عادات و سنت‏هاى اسلامى نيست، بلكه از دشمنان به ارث رسيده است لذا اغلب جریانهای تکفیری از جمله داعش، القاعده، بوکوحرام12 و….در بیانیههای خودکه تقّید خود را به سنت سلف اعلام میکنند، عاملین به آنها را مورد تکفیر قرار میدهند.
همانگونه که قبلاً ذکر شد یکی از اتهامات جریانهای تکفیری به مسلمانان، برگزاری جشن میلاد نبی اکرم(ص) است؛ در حالی که ضرورت آن با چند آیه قابل اثبات است؛ بدین شرح که خداوند متعال در قرآن‏كريم مى‏فرمايد:« …وَمَنْ يُعَظِّمْ شَعَائِرَ اللَّهِ فَآن ها مِنْ تَقْوَى الْقُلُوبِ» (حج/32) (و هر كس شعائر الهى را بزرگ دارد، اين كار نشانه تقواى دل‏هاست.) شعائر الهی همان برنامههایی است که یاد خدا و عظمت دین اسلام و بزرگداشت برگزیدگان خداوند محور اصلی است؛ لذا این اعمال را میتوان داخل در عموم آیهی«وَ مَنْ يعَظِّمْ شَعائِرَ اللَّهِ» و تقواى قلبها دانست.
آیهی دیگری میفرماید: «…فَالَّذِينَ آمَنُوا بِهِ وَعَزَّرُوهُ وَنَصَرُوهُ وَاتَّبَعُوا النُّورَ الَّذِي أُنْزِلَ مَعَهُ أُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ»(اعراف/157)(آنان كه به پيامبر ايمان آورده و به تكريم او پرداخته و او را يارى مى‏كنند و از نورى كه همراه وى فرو فرستاده شده پيروى كنند، آنان رستگارانند.) ضرورت تكريم و تعظيم از واژهی «وَعَزَّرُوهُ» روشن است و اجراى مراسم جشن به مناسبت ولادت رسول اكرم (ص) از مصاديق اين تكريم به حساب مى‏آيد.
همچنین است آیهی دیگری که پاداش رسالت را از زبان پیامبر (ص) به محبت و دوست‏داشتن اهل بيت ایشان معنا نموده است: «قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى» (شوری/23) (اى پيامبر بگو من هيچ پاداشى از شما بر رسالتم درخواست نمى‏كنم جز دوست‏داشتن نزديكانم (اهل‏بيتم)) بنابراین برگزارى مراسم بزرگداشت در قالب جشن ميلاد و يا عزادارى در شهادت، نوعى اظهار ارادت به پيشگاه رسول ختمى‏مرتبت و خاندان پاكش خواهد بود.
آنچه در این زمینه جای تعجب و تأسف دارد تناقضی است که در تشریعهای خود ساختهی سران تکفیر نمایان است؛ هيئت عالى فتواى عربستان سعودى كه برگزارى اين‏گونه مراسم را بدعت مى‏داند، درباره مراسم جشن‏هاى دولتى خود معتقد است كه: «اگر مقصود از مراسم برگزارى عيد، براى مصلحت ملت و تعظيم امور كشور صورت پذيرد، مانند هفته پليس و آغاز سال تحصيلى، و گردهمايى كارمندان دولتى و امثال آنها كه قصد تقرب و عبادت در آن نيست، مانعى ندارد و شامل نهى پيامبر نمى‏شود.» (اللجنة الدائمة للبحوث العلمية والإفتاء، بیتا، ج3، ص89) این بیان را می توان مصداق عینی بدعت در دین در تحلیل و تحریم امور دانست زيرا هيچ تفاوتى ميان جشن ولادت با جشن‏هاى ديگر مانند مراسم دولتى وجود ندارد، و كسانى كه جشن ميلاد براى فرزندان خود و جشن سالگرد ازدواج مىگيرند، كار خود را به شريعت نسبت نمى‏دهند و هيچ‏گونه قصد تقرب و يا عبادت ندارند.

2-4 تأویل ستیزی :

تأویل از اصطلاحات قرآن و حدیثی و عبارت از رسیدن به معانی درونی و پایانی هر آیه و یا مراد نهایی خداوند متعال و یا در مواردی آگاهی از مصادیق پنهان آیه است.(مؤدب،1386،ص29) تأویل را خداوند متعال هفده مرتبه و در پانزده آیه متذکر شده است؛ به همین علت تأویل از موضوعات پر اهمیّت در حوزهی کلام اسلامی در میان مذاهب مختلف است. همچنین نحوهی تأویل مفاهیم در آیات، تعریف افراد را از مبانی زیر بنایی و ضروریات دین مانند توحید را متفاوت خواهد کرد که به تبع آن منازعاتی میان مذاهب شکل میگیرد.
یکی دیگر از مبانی جریان تکفیریِ وهابی و گروههای همکیش آنها، تعریف متفاوت آنان از مسألهی تأویل است. ابن تیمیّه بر این عقیده است که صحابه و یاران پیامبر اکرم(ص) از مقولهای به نام تأویل(آنگونه که نزد متکلمان تعریف شده) استفاده نکردهاند؛ در حالی که بنابه شواهدی که ذیلاً ذکر میشود وجود و کاربرد تأویل در زمان پیامبر و نزد صحابه اثبات میشود؛ در منابع اهل سنت آمده است که پیامبر فرمود: «من برای تنزیل قرآن جنگیدم و علی بر تأویل قرآن خواهد جنگید.» (نسائی، بیتا، ج5، ص154. حاکم نیشابوری، 1411، ج3،ص132. ابن حنبل، 1419، ج3،ص82، عبدالجبار، 1435، ص398)
اما ابنتیمیّه میگوید: «تأویل به معنای حقیقت خارجی و اثر عینی و محسوس مدلول کلمه است» (ابنتیمیّه، بیتا، ص17) او برای تثبیت نظرش به حدیثی از قول عایشه استدلال می‌کند که گفته است: ‌»کان رسول الله (ص) یقول فی رکوعه و سجوده:«سبحانک اللّهم و بحمدک اللّهم اغفرلی» یتأول القرآن.» این سخن رسول گرامی اسلام تأویل قول خداوند در آیهی: «فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَاسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كَانَ تَوَّابًا »(نصر/3) (پس به ستایش پروردگارت نیایشگر باش و از او آمرزش بخواه،که وی همواره توبهپذیر است.) پیامبر در جهت عمل نمودن به امر خداوند در نمازش می‌گفت: سبحانک اللّهم و بحمدک اللّهم اغفرلی.»(ابن تیمیّه، بیتا،ص7)
آنها ضرورت تأویل آیات وبه ویژه آیات صفات را هم به موجب سیرهی صحابه و تابعین، نفی و ممنوع اعلام کردهاند.(خُضیری،1420، ص786. ابن تیمیّه، بیتا، ص15) از طرفی هم مقولهی مَجاز را امری باطل میدانند، لذا درتعابیری همچون «ید» یا «یدیه» برای خداوند متعال و تجسیم و تشبیه او بما خَلَق را بدون هیچ قید و تخصیصی اثبات میکنند.
در حالیکه همین تعبیر «ید» برای قرآن کریم هم آمده است؛ آیهای که میفرماید:«لَا يَأْتِيهِ الْبَاطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَلَا مِنْ خَلْفِهِ تَنْزِيلٌ مِنْ حَكِيمٍ حَمِيدٍ»(فصلت /42) (هيچ گونه باطلي، از هيچ جهت، متوجّه قرآن نمي‌گردد قرآن فرو فرستاده خدای با حكمت و ستوده است) در این آیه وهابیّت بنابه ظاهر آیه نمیتواند برای کتاب، دستی تصوّر کند؛ لذا در چنین مواردی رویّهی آنان در تأویل ستیزی با شکست مواجه میشود زیرا که هدف در این آیه بیان این موضوع است که امور باطل از هیچ جهتی به قرآن کریم وارد نخواهند شد.
اما آنان در چنین آیاتی که روش آنها را نقض میکنند، از استدلال خودداری نموده و آن را جایز نمیدانند تا جایی که چاپ تفاسیری مانند «روح المعانی» نوشتهی آلوسی و تفسیر «فی ظلال القرآن» نوشته سید قطب، از افرادی که با آنها هم مذهب بودند را صرفاً به این دلیل، ممنوع کرده اند. (http://ahmad-abedi.ir/313167) بر این اساس ابن تیمیّه نظریه «حقیقت خارجی» را در معنای تأویل مطرح نمود تا اصل ظاهرگرایی و تقیّد به ظواهر حفظ شود.
پرداختن به این مبنا ما را به وجود سه جبهه از منطقِ برداشت و فهم آیات و روایات در این باب میرساند؛ گروهی که تأویل را همان معنای ظاهری دانستند وگرفتار تشبیه و تجسیم شده و غیر خود را متهم به کفر نمودند؛ گروه دیگر که اندیشهی تأویل را بر تفویض حمل نموده و به معطّله نامور شدند وجبههی سوّم نظریهی تأویل را به معانیِ معقولی که با آیات محکمات سازگاری دارد، پذیرفتهاند. که در این میان سران جبههی اوّل، حربهی تکفیر و تفسیق را با خشونت علیه دو گروه دیگر به کار میگیرند.

2-5 استحسان:

یکی از قواعد حقوق اسلامی که در مذاهب و مکاتب، مورد‌ اختلاف‌ قرار‌ گرفته قاعده‌ استحسان اسـت. استحسان مشتق از«حسن» و در لغت به معنای نـیک دانستن و پسندیدن‌ است.‌(مصطفی، 1965،ص174) در اصطلاح‌ هم معنائی نزدیک به همین معنی دارد و مذاهب تعاریف مختلفی از آن را مطرح نمودهاند؛ که در اینجا از باب ضرورت تعریف استحسان از نظر مذهب حنبلی میپردازیم زیراکه وهابیّت و جریانهای تابع مبانی اعتقادی خود را اغلب به این مذهب منتسب کردهاند.
علمای حنبلی استحسان معتقدند که استحسان یعنی در مسأله‌ای از حکمی که نظائر دارد، بدلیل خاصّی‌ از کتاب و سنت، عدول کنیم. (ابن قدّ امه،1399،ج1،ص167) مفتیان جریانهای تکفیری احکام اسلامی را با کاربست استحسان از مسیر اصلی خویش منحرف نمودهاند. حضرت علی (ع) اولین شهید- از چنین تفاسیری که مبتنی بر هوا و هوس و رأی اشخاص است – در وصف چنین عالمانی که جزو جاهلان و گمراهانند، در خطبه 87 نهج البلاغه، چنین میفرماید:
«کتاب (قرآن) را بر اندیشههای خود حمل نموده (تفسیرکرده) و (کسی که قرآن را به رأی خود تفسیر کند) حق را بر طبق خواهشهای خویش قرار داده است.»(سيدرضی، 1377، ص171) بیان حضرت، امروزه نمود بیشتری دارد؛ در این زمان که مسلمانان از عمل به دستورهای قرآن فاصله گرفتهاند و آن را دستاویزی برای رسیدن به امیال و خواهشهای نفسانی خود قرار دادهاند، به طوری که هرگاه قرآن را مخالف خواستههای خویش میبینند تا حد امکان آن را به تأویل و تفسیر میکشانند.
به طور مثال یکی از سنتهای مکتب اسلام نکاح است؛ پیوندی که شرایط انعقاد آن باید طبق حکم قرآن کریم فراهم باشد. لذا خداوند از آن با عنوان میثاق غلیظ یاد نموده است. «وَأَخَذْنَ مِنكُم مِّیثَاقًا غَلِیظًا»(نساء/21) اما چندیست که از طرف سران گروهای تکفیری- وهّابی اصطلاحی به نام «جهاد نکاح» در قالب فتوا، مطرح شده است؛ که بر اساس آن زنان و دختران مسلمان، بی‌هیچ آداب و ترتیبی خود را در اختیار کسانی قرار میدهند که به فتوای آنها جهاد می‌کنند. (http://www.mashreghnews.ir.1394/3/23)
در ارزیابی اعتبار این قبیل فتاوا با آیات قرآنی و روایات در مواردی از قبیل اجبار

پایان نامه
Previous Entries منابع تحقیق با موضوع آیات و روایات، قرآن کریم Next Entries منابع تحقیق با موضوع عربستان سعودی، حکومت اسلامی، آیات و روایات، محمد عبدالسلام فرج