منابع تحقیق با موضوع فقر فرهنگی، مواد معدنی، رضایت مندی، تجدید حیات

دانلود پایان نامه ارشد

نسل مصنوعی دانهزاد بلوط را نیز با خطر جدی مواجه ساخته است، چرا که بذر کاشته شده برای احیا و بازسازی جنگلهای مخروبه در قالب جنگلکاری، در چارچوب قانون تنازع بقا توسط وحوش از دل خاک خارج و مورد تغذیه قرار میگیرد. چرای مفرط دام در عرصه جنگل که عموماً دامها در تمام طول سال در صورتی که شرایط جوی اجازه دهد در عرصه جنگل پرسه میزنند، ضمن اینکه محدود نونهالهای رسته از بذر را تعلیف نموده و موجب کوبیدگی و فشردگی خاک و افزایش ضریب روانآب میگردد، با تعلیف دام حتی برگهای خزان شده (به دلیل فقدان علوفه) که میباید بخشی از مواد معدنی مصرف شده را به خاک برگردانند موجب ضعف و کاهش حاصلخیزی تدریجی خاک میگردند و لذا باقیمانده خاک رویشگاههای این گونه نیز به شدت کاهش حاصلخیزی پیدا نموده و تجدید نسل دانهزاد را با اشکال مواجه مینماید. ( جزیرهای و ابراهیمی،1382 ).

تجدید نسل غیر جنسی
گونه بلوط ایرانی از قابلیت تجدید نسل غیر جنسی یا شاخهزاد خارقالعادهای برخوردارمیباشد. تجدید نسل شاخهزاد این گونه به دو روش ریشه جوش و پاجوش میباشد،گرچه در صورت قطع میان بر یا کمر بر درخت نیز تولید جست میگردد ولی به طور کلی فاقد ارزش جنگلشناسی میباشد. در صورتی که قطع درخت از قسمت بالای یقه انجام پذیرد جستها بر روی کنده باقیمانده درخت ظاهر میگردد که تحت عنوان پاجوش نامیده میشود. این نوع جستها که به صورت گروهی ظاهر شده و تحت عنوان جست گروه نامیده میشوند در اثر رقابت و چرای دام تعدادی از آنها حذف گردیده و باقیمانده جستها تا پایان عمر متکی به ریشه پایه قطع شده میباشند و از این رو برای این نوع تجدید نسل شاخهزاد نیز نمیتوان ارزش قابل ملاحظهای از نظر جنگلشناسی قایل گردید. چنانچه قطع درخت از قسمت یقه و یا پائینتر از آن صورت گیرد و یا به هر صورت ریشههای افقی درخت مورد قطع و زخم واقع گردد تولید جست ریشه جوش میگردد. این نوع جستها قادر به تولید ریشه مستقل از پایه مادری بوده و لذا از نظر خصوصیات جنگلشناسی نزدیک به پایههای دانهزاد بوده و حائز ارزش جنگلشناسی قابل ملاحظه میباشند. در واقع راز بقای جنگلهای بلوط زاگرس را باید همین امر دانست. جنگلهای بلوط اغلب به صورت یکدست و در پارهای از مناطق همراه با درختان و درختچهها و بوتههای چوبی و علفی دیگر یافت میشوند از گونههای درختی و درختچهای همراه آنها میتوان به موارد ذیل اشاره نمود (جدول 1-1).

جدول (1-1) گونههای همراه بلوط ایرانی در جنگلهای زاگرس (جزیرهای و ابراهیمی، 1382)
کیکم …………………………………. Acer monsPessulanum sub sp. Cinerascenes
ارژن…………………………………………………………………………………………Amygdalus lycioides
بادامک…………………………………………………………………………………….Amygdalus scoparia
گیلاس وحشی……………………………………………………………………….Cerassus microcarpa
بلوط مازو…………………………………………………………………………………….Quercus infectoria
زالزالک………………………………………………………………………………………Crataegus azarolus
دافنه…………………………………………………………………………………………….Daphne caucasica
انجير…………………………………………………………………………………………………………..Ficus carica
زبان گنجشک………………………………………………………………………..Fruxinus rotundifolia
پلاخور……………………………………………………………………………Lonicera nummularifolia
بنه………………………………………………………………………………………………………Pistacia mutica
پده…………………………………………………………………………………………….Populus euphratica
آلوچه جنگلی………………………………………………………………………………..Prunus divaricata
گلابی وحشی…………………………………………………………………………………………..Pyrus glabra
نسترن وحشی…………………………………………………………………………………………..Rosa canina
بید……………………………………………………………………………………………………………………….Salix sp
گز………………………………………………………………………………………………………Tamarix florida
فلفل وحشي………………………………………………………………………………………………………..Vitex sp

1-2-4- مصارف و کاربردهای بلوط ایرانی:
میوه بلوط ایرانی هم به صورت مستقيم در عرصه مورد تغذیه دام و وحوش قرار میگیرد و هم جمع آوری شده و در زمستان مورد تغذیه دام قرار میگیرد، در سالهای اخیر با ایجاد کارخانههای تبدیل میوه به خوراک دام وطیور، بهرهبرداری از میوه آن جهت فروش شدت یافته است که آسیب فراوانی به تجدید حیات جنگلهای زاگرس وارد میکند در گذشته از میوه بلوط، محصولی به نام کالک تهیه و توسط ساکنین منطقه مورد مصرف قرار میگرفت، از پوسته نازک پیرامون دانه بلوط که تحت عنوان جفت در زاگرس جنوبی شناخته میشود پس از جدا نمودن آن از دانه بلوط برای تهیه چرم و مشک آب مورد استفاده قرار میگیرد، همچنین از گال بلوط که در گیاهشناسی کاربرد دارد، و در اثر عملکرد برخی انگلها، حشرات، قارچها و کنهها در بافت گیاه به وجود میآید جهت استفاده از تانن در آن که به مصارف صنعتی میرسد استفاده میشود، این گالها بر روی اندامهای مختلف بلوط (برگ،جوانه، میوه، پیاله میوه و غیره) به وجود میآید، که بسته به اشکال، ابعاد و رنگ آنها میزان تانن متفاوت میباشد ( جزیرهای و ابراهیمی،1382). در زمانهای گذشته در فواصل زمانی بیست سال و بیشتر درختان بلوط قطع میشدند و در نتیجه شاخه و برگهای آن به صورت حصار برای ساختمانها و نیز از شاخههای نازکتر برای تولید هیزم و زغال استفاده میگردید و از پوست آن هم جوهر مازو میگرفتند که در صنعت چرمسازی استفاده میشد (نصری و علایی، 1383).

1-2-5- عوامل تخریب در جنگلهای زاگرس
از عوامل تخریب جنگلهای زاگرس قطع درختان جنگلی جهت تامین سوخت میباشد که به علت کمبود مراکز پخش فرآوردههای نفتی و وضعیت بد اقتصادی از چوب درختان جهت تامین نیازهای سوختی خود استفاده میکنند که به طور خلاصه عوامل عمدهی تأثیر گذار در روند تخریب جنگلهای زاگرس عبارتند از ( فتاحی، 1373؛ حیدری، 1386؛ شاکری و همکاران، 1388 و عالیزاده و همکاران، 1390):
1. فقر فرهنگی و اجتماعی.
2. وضعیت معیشتی مردم و وابستگی جنگلنشینان به منابع جنگلی که شغل اکثریت مردم این مناطق کشاورزی و دامداری میباشد و به دلیل تعلیف دام و مشکلات معیشتی خرید علوفه مورد نیاز دام با قرق و حفاظت از جنگل مخالف هستند.
3. وابستگی بالای مردم به هیزم کمبود گونههای مناسب و چوبده و عدم قابلیت تولید گونههای موجود نیز عدم رضایت مندی از وضعیت سوخترسانی به ویژه در فصل سرما.
4. آتشسوزیهای عمدی و غیرعمدی.
5. تخریب منابع جنگلی (قطع، کت زنی، شاخهزنی و …) به منظور افزایش اراضی زراعی در حاشیه جنگلها.
6. جمعآوری بذر درختان بلوط و عدم وجود درخت مادری بذرده مناسب.
جنگلهای بلوط یاسوج در گذشته نهچندان دور پوشیده از درختان انبوه و سایر رستنیها بوده است، در حالی که امروزه به دلیل افزایش جمعیت انسانی، چرای مفرط دام، قطع اشجار، بهرهبرداریهای بیرویه از درختان و درختچهها، توسعهی اراضی کشاورزی و تأسیسات کشاورزی و … چهرهی آن کامل تغییر یافته و به جنگلهای مخروبه تبدیل شده است به استثنای مناطقی که از دستری دام و انسان خارج بوده در سایر نقاط جنگل به شدت تخریب و به صورت تک درختان معیوب و جستگروههایی پراکنده به چشم میخورد (یوسفی، 1378).

1-2-6- خاک
خاک به مجموعه فعالی گفته میشود که در حد فاصل جو، آب و قشر جامد زمین تشکیل گردیده و از اثر مشترک آب و هوا، گیاهان و جانوران بر سنگ پدید میآید و پس از تکامل تدریجی به حال تعادل میرسد (جزیره ای و ابراهیمی رستاقی، 1382). همان طور که بشر برای بقاء خود به خاک متکی است، دوام و تکامل خاک نیز تا حد زیادی به نحوه استفاده بشر از آن بستگی دارد. خاک آنقدر در طبیعت فراوان است که بسیاری از افراد واقعاً تعمق نکردهاند که خاک چیست، از چه موادی به وجود آمده و چه اختلافی ممکن است بین خاک ها موجود باشد (مظاهری،1367). خاک یک منبع پایه است که شالوده تمام بوم سامانهای زمینی میباشد. خاکها در صورت مدیریت محتاطانه میتوانند قرنها مورد استفاده قرار گیرند اما در مقیاس عمر بشری نمیتوانند منبع تجدید شونده به حساب آیند. مدیریت بیرویه جنگل، مزارع و مراتع سبب تخریب کیفیت خاک به وسیله فرسایش میشود که اندک اندک، خاک سطحی را از بین میبرد. خاک همانند آب و هوا یک منبع طبیعی اصلی است. هم چنین تجمع نمک در خاکهای تحت آبیاری نامناسب در مناطق خشک باعث تخریب میشود (شاهویی، 1385).
تخریب خاک از نظر کمی و کیفی با اهمیت است. تخریب کمی همان کاهش ضخامت خاک و از بین رفتن مواد میباشد. تخریب کیفی عبارت است از شور شدن، کاهش تدریجی حاصلخیزی، مدفون شدن خاک توسط شنهای روان و غیره است. برای حفظ خاک در مقابل عوامل تخریبی مسلماً روشهای متعددی وجود دارد. در تمام برنامهریزی ها مسئلهای را که میباید به آن توجه نمود نگهداری و حراست عوامل مهم محیط یا اکولوژیکی است (زرین کفش، 1368). هوای لازم برای نگهداری و رشد میکروارگانیسمهایی که در چرخه ماده های حیاتی دخالت دارند به وسیله خاک تاًمین میشود. خاک از دو جزء جامد تشکیل شده، نخست کانیهای خاک که حاصل هوادیدگی سنگ هاست و دیگری مواد آلی که از گیاهان و میکروارگانیسم ها به دست میآیند. بسیاری از فرآیندهای مربوط به خاک در سطح ذرهها و در جایی که محلول خاک با ذرههای جامد، هوا و یا یاختههای زنده در تماس است روی میدهد. واکنشهای سطحی شامل جذب یونها و مولکولهای خنثی از محلول و پس دادن آنها به کلوئیدهای خاک است. خاکها اکوسیستم به شمار میآیند. برخی از مهم ترین فرآیندهای خاک منشاً بیولوژی دارند (حقنیا، 1375). کاربردهای کمتر متمرکز و بیشتر گسترده خاکها شامل کشت درختان برای فراورده های چوبی و پرورش دام برای تولید فراوردههایی مانند گوشت، چرم و پشم میباشد. خاکهایی که برای این هدفها به کار میروند اغلب روی شیبهای تند قرار داشته و یا کم عمق هستند. بنابراین حفظ باروری آنها به مدیریت دقیقی نیازمند است. ارزیابی باروری بالقوه یک ناحیه دارای اهمیت بوده و این کار بیشتر با اندازهگیری شاخص رویشگاه برای تولید جنگل و مرتع انجام میشود. شاخص محل با ویژگی های بیشماری از خاک مانند ژرفای خاک تا سنگ بستر یا لایه نفوذ ناپذیر، مقدار ریگ، حاصلخیزی و نفوذپذیری ارتباط دارد (حقنیا، 1375).

1-2-6-1- خصوصیات فیزیکی خاک
ویژگیهای فیزیکی خاک در چگونگی ایفای نقش خاک در یک بوم سامان و نحوه انجام بهترین مدیریت در آن بسیار موثر است. موفقیت و یا شکست برنامه های کشاورزی و مهندسی اغلب وابسته به خصوصیات خاک به کار گرفته، میباشد. وجود و رشد بسیاری از گونههای گیاهی و حرکت آب و مواد

پایان نامه
Previous Entries منابع تحقیق با موضوع اکوسیستم جنگل، عوامل محیطی، کهگیلویه و بویراحمد، آذربایجان غربی Next Entries منابع تحقیق با موضوع پوشش گیاهی، سازمان ملل متحد، کشورهای در حال توسعه، رویکرد نوین