منابع تحقیق با موضوع سن ازدواج، تفاوت جنسی، پایگاه اقتصادی، نقاط شهری

دانلود پایان نامه ارشد

افتاده است.
پراکندگی توزیع تفاوت سنی زوجین در 1998 بیشتر از 1963 است. نسبت مردان جوانتر از همسران در مقایسه با مردان 7 سال مسن از همسرانشان، افزایش یافته است. یک علت برای این افزایش، احتمالاً بالا رفتن نسبت زنان زنده ماندهی بیوه به دلیل افزایش امید به زندگی بیشتر زنان است (تفاوت جنسی در مرگ و میر میتواند موجب افزایش ازدواج زنان مسن با شوهران جوانتر باشد.
این مقاله در پایان به ذکر دلایل ممکن از نظر جمعیتشناختی برای تغییر تفاوت سنی زوجین پرداخته است:
1) “تأخیر در اولین ازدوج به شخص (هم مرد و هم زن) اجازه خواهد داد تا با افرادی از یک گروه سنی جوانتر از گروه سنی خود برای ازدواج آشنا شود.
2) جمعیت یک گروه سنی خاص میتواند در یکی از جنسها داری کمبود باشد. برای مثال، کاهش مردان جوان از طریق جنگ یا مهاجرت. اعضای جنس باقی مانده در همان گروه سنی احتمالاً با دامنهی سنی بزرگ تری برای همسران ممکن، مواجه خواهد بود.
3) یافتههای دیگری از پروژهای که این مقاله از آن گرفته شده است نشان میدهد که عموماً زوجین همخانه، تفاوت سنی بزرگ تری در مقایسه با زوجین زناشویی را دارند. افزایش میزان همخانگی احتمالاً بر تفاوت سنی زوجین تأثیر (مثبت یا منفی) دارد.
4) افزایش نسبت ازدواجهایی که منجر به طلاق می شود باعث میشود تعداد و دامنهی سنی همسران ممکن برای افراد جوان که به سنی ازدواج خواهند رسید افزایش یابد.
5) افزایش یا کاهش سن بچه آوری، احتمالاً برای جنس دیگر موجب افزایش یا کاهش دامنه ی سنی همسران احتمالیِ خواستارِ کودک می شود.
6) گزارشات مقاله نشانگر افزایش فاصله ی سنی زوجین در ازدواجهای مجدد در مقایسه با اولین ازدواجها است.
7) چنانچه تفاوت جنسی در امید به زندگی، محدود شود، دوره زندگی بعد از بیوگی کاهش خواهد یافت و در نتیجه، فرصت ازدواج با شخص جوان تر برای بیوه کاهش خواهد یافت.”
اِماج ادین (2009) مطالعه ای مقایسه ای در مورد فاصله ی سنی زوجین مبتنی بر دیدگاه بین فرهنگی در اجتماعات مسلمان و سانتال در بنگلادش به روش پیمایشی در سال 2006 انجام داده است. میانگین سن در اولین ازدواج برای مسلمانان مرد و زن به ترتیب، 05/23 و 11/15 سال، و برای سانتال های مرد و زن به ترتیب، 71/20 و 34/14 سال بوده است. به این ترتیب، تفاوت سنی زوجین مسلمان (71/7سال)، بیشتر از زوجین سانتال(51/7سال) به دست آمده است. البته، مشابهت معنی داری در میانگین تفاوت سنی زوجین هر دو فرهنگ وجود داشته است. همانگونه که مشاهده می شود در بنگلادش هم، مثل سایر جوامع، تفاوت سنی به نفع شوهران است.
برای تبیین تفاوت سنی زوجین در این تحقیق، به متغیرهایی مانند پایگاه اجتماعی- جمعیتشناختی، تنوع اعتقادات، هنجارها، ارزشها و نگرشها در رابطه با ازدواج، استراتژیهایی در مورد تمایلات جنسی در رابطهی زناشویی و تولید مثل اشاره شده است که در جوامع توسعهیافتهتر، که میزان شهرنشینی، زیاد است سن ازدواج بنا به عللی مانند تحصیلات طولانی مدت برای بالا بردن مقام و بدست آوردن شغل مناسب و … بالاتر از جوامع در حال توسعه است. به طوری که میانگین سن اولین ازدواج مردان و زنان به ترتیب، از 22 تا 28سال و از 18 تا 25 سال در نواحی مختلف جهان، متغیر است. میانگین فاصلهی سنی زوجین در جوامع در حال توسعه ای مانند بنگلادش، پاکستان، هند و افغانستان و بوتان از 10 تا 15سال در مقایسه با 1 تا 5سال در نواحی توسعهیافته، متفاوت است.
بنابراین، این تحقیق جهت تبیین سن در اولین ازدواج و فاصلهی سنی زوجین به پایگاه اقتصادی و اجتماعی زوجین اتکا داشته است و بهبود پایگاه اقتصادی و اجتماعی زوجین بنگلادشی را موجب کاهش تفاوت سنی زوجین از 2/7 سال در 1988 به 8/6 سال در 1991 دانسته است. اما، هنوز فاصلهی سنی زوجین در میان خانواده های فقیر روستایی، زیاد بوده است (مسلمانان 8سال و سانتال ها 89/9سال). چرا که 76درصد مردم روستایی بنگلادش در شرایط اقتصاد معیشتی زندگی می کنند و در این میان سانتالها فقیرتر از مسلمانان هستند که با فاصله ی سنی زیاد زوجین سانتالی نسبت به زوجین مسلمان، همبستگی دارد. همچنین، از لحاظ تقسیم کار بین زوجین مسلمان و سانتال، تفاوت وجود دارد. به طوری که تقسیم کار بین زنان و مردان مسلمان روستایی شدیدتر از سانتال هاست و مردان مسلمان، تنها نانآوران خانودهی خود هستند و در مزرعه و بیرون از خانه کار می کنند و زنان فقط عهدهدار خدمت به خانوادهی خود هستند.
این تحقیق چهار فرضیه داشته است:
1) “تفاوتهای معناداری در سن اولین ازدواج شوهران بین اجتماعات مسلمان و سانتال روستایی بنگلادش وجود دارد.
2) تفاوتهای معناداری در سن اولین ازدواج همسران بین اجتماعات مسلمان و سانتال روستایی بنگلادش وجود دارد.
3) شوهران در مقایسه با همسران در هر دو جامعه نسبتاً مسن ترند.
4) تفاوتهای سنی در بین زوجین مسلمان، بیشتر از زوجین سانتالی در روستاهایی بنگلادش است.”
از چهار فرضیهی مذکور، فرضیهی اول و سوم در این تحقیق تأیید شده است:
سن ازدواج در افراد متعلق به پایگاه اقتصادی- اجتماعی پایین، کمتر است و شوهران در مقایسه با همسران در هر دو جامعه نسبتاً مسن ترند.
در پایان این مقاله آمده است که فاصلهی سنی زوجین در اجتماعات مسلمان و سانتال به طور معناداری مشابه بود. میانگین سن اولین ازدواج شوهران 71/20 سال و همسران 34/14 سال در فرهنگ سانتال بود و در فرهنگ مسلمان، به ترتیب،05/23 و 11/15 سال بود که نشانگر بالاتر بودن سن ازدواج مسلمانان روستایی بنگلادشی نسبت به سانتال های روستایی بنگلادشی است. اما تفاوت سنی زوجین مسلمان و سانتال به ترتیب،71/7 و 51/7سال است که تفاوت سنی زوجین در فرهنگ مسلمان بیشتر از فرهنگ سانتال است.
سارچم و لیمیر (2005) در مورد علل افزایش سن ازدواج زنان و تفاوت های جنسیتی در سن ازدواج، تحلیلی رگرسیونی با 40 نوع تبیین با استفاده از داده های 156 کشور انجام داده اند. طبق دادههای این تحقیق، تقریباً در همه ی مناطق جهان، میانگین سن ازدواج در حال افزایش است و تفاوتهای جنسیتی در سن ازدواج روندی کاهشی دارد. پنج فرضیه (نوسازی اقتصادی، عرضه و تقاضا، تأثیرات اجتماعی/فرهنگی/مذهبی، کیفیت مراقبت بهداشتی، و سهم خطر طول عمر) برای این روندها آزمون شده است. میانگین سن ازدواج زنان، تفاوت جنسیتی در سن ازدواج، و نسبت زنان ازدواج کرده در سن 20تا 24 سال، متغیرهای وابسته ی تحقیق هستند. شواهد زیادی در مورد اثر نوسازی اقتصادی و تحصیلات یافته شده است.
محمودیان (1385) با استفاده از دادههای طرح «آمارگیری از خصوصیات اجتماعی- اقتصادی خانوار که توسط مرکز آمار ایران در سال 1380 جمع آوری شده به بررسی میزان و عوامل موثر بر تفاوت سنی زوجین در ایران پرداخته است.
این مقاله ضمن بیان اینکه تفاوت سنی زوجین می تواند از تفاوت در زمان آمادگی بیولوژیکی زنان و مردان ناشی شود در عین حال، به متفاوت بودن قواعد اجتماعی ناظر بر ازدواج و تشکیل خانوده ی دو جنس – که می تواند در افزایش یا کاهش اختلاف سنی زوجین تأثیر گذار باشد – تأکید کرده است و تصادفی بودن فاصله ی سنی زوجین را رد کرده است و در تبیین آن به نقش عوامل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی توجه کرده است، همچنین نوسازی را عاملی می داند که با تغییر ساختار سنی و جنسی جمعیت باعث ایجاد اختلال در تعداد و زمان ازدواج در هر دو جنس و به وجود آمدن مضیقه ی ازدواجی و تعویق در ازدواج می شود.
یافتههای تحقیق نشان داده که در حدود 9درصد از ازدواجها تفاوت سنی به نفع زنان و در بیش از 85درصد ازدواج ها مردان از همسران خود مسن ترند و در بقیه ی موارد همسان همسری رخ داده است. نسبت ازدواجهایی که همسران مسنتر از مردان بوده اند در روستاها بیشتر از شهرهاست که در تبیین آن به وجود پدیده ی فشار یا مضیقه ی ازدواجی در روستاها – در اثر مهاجرت بیشتر مردان جوان روستایی به شهرها – توجه شده است که در سال های اخیر به وجود آمده است، چون نسبت مردان مزدوج با زنان مسن از خود در گروه های سنی جوان، خیلی بیشتر از گروه های سنی مسن است.
بر طبق یافتههای این تحقیق، تفاوت سنی رابطهی مستقیمی با سن مردان دارد. پایین بودن تفاوت سنی برای افراد جوانتر میتواند تا حد زیادی ناشی از افزایش بیشتر سن ازدواج زنان در دهه های اخیر باشد. تحصیلات بالاتر و شهرنشینی با تفاوت سنی بیشتر زوجین همره بوده است. تحصیلات به عنوان عامل افزایش دهنده ی سن ازدواج اگر با برابری تحصیلی زوجین همراه نباشد تفاوت سنی بیشتر زوجین را موجب می شود. تفاوت بیشتر در شهرها نیز می تواند با توجه به بالاتر بودن میزان تحصیلات و سن ازدواج بالاتر افراد شهرنشین تفسیر شود (محمودیان، 1385: 134).
این مقاله خاطر نشان میکند که در مورد رابطهی بین تحصیلات و تفاوت سنی زوجین می توان گفت که اگر تحصیلات زنان کمتر از شوهران باشد تفاوت سنی زوجین، زیاد خواهد بود، ولی اگر تحصیلات زنان، بیشتر و یا همسطح شوهران باشد تفاوت سنی زوجین کمتر خواهد بود. به بیان دیگر، ازدواج زودرس زنان دارای تحصیلات پایین می تواند علت اصلی تفاوت های سنی زیاد زوجین باشد. به طور کلی، اگر چه باسوادی زنان با بالاتر بودن فاصله ی سنی زوجین می تواند هماهنگ باشد، اما رابطه ی بین فاصله ی سنی و درجات تحصیلی زوجین، تقریباً طاقی شکل است و بیشترین فاصله ی سنی برای زنان دارای سطوح تحصیلی متوسط است که نشانگر برابری سنی زنان داری مدارک تحصیلی پایین و بالاتر با شوهرانشان است.
طبق یافته های تحقیق، تفاوت سنی زوجینی که در نیروی کار مشارکت ندارند و همسرانشان توسط دیگران انتخاب شده، زیاد است.
در تحلیل چند متغیره، تنها متغیرهای قومیت، تحصیلات و وضع فعالیت در تبیین تفاوت سنی زوجین معنی دار بوده است. البته، این معنی داری هم با همبستگی بسیار ضعیف، یعنی 2درصد بوده که عدم تأثیر متغیرهای آزموده شده می تواند اهمیت هنجار فرهنگی بزرگ تر بودن شوهر را به خوبی منعکس کند (محمودیان، 1385: 139).

2-4- چارچوب نظری تحقیق
2-4-1- مقدمه
میدانیم که وقایع اجتماعی، تکعاملی نیستند و عوامل مختلفی موجب بروز یک واقعهی اجتماعی میشود و تأثیر عوامل مختلف نیز تنها به صورت مستقیم نیست. حتی ممکن است برخی از وقایع اجتماعی، اثر مستقیمی در واقعهای نداشته باشد و فقط به صورت غیرمستقیم، تأثیر داشته باشد. بنابراین، عواملی که در تحقیق حاضر نیز آزموده میشود جدا از این قاعده نیست و در مدل نظری این تحقیق نیز، با توجه به مبانی نظری از نظریههای متعددی مانند مدنیزاسیون، مبادله، برابری جنسیتی، مضیقهی ازدواجی، انطباق و گزینشی بودن مهاجرت و همچنین، از یافتهها و نتایج تحقیقات پیشین جهت تبیین فاصلهی سنی زوجین استفاده شده است.
2-4-2- نوسازی و فاصلهی سنی زوجین
الف) شهرنشینی
بنابر نظریهی نوسازی و یافتههای تحقیقات، فاصلهی سنی زوجین شهری، کمتر از زوجین روستایی است. به این صورت که از طرفی، اقتدار سنت، آداب و رسوم در مناطق روستایی، بیشتر از مناطق شهری است و از طرف دیگر، افراد شهرنشین و روستایی در معرض ارزشها و آگاهیهای متفاوتی قرار میگیرند. این امر میتواند در تصمیمگیری افراد شهرنشین به هنگام ازدواج مؤثر باشد. به عنوان مثال، میزان تحصیلات در نقاط شهری، بیشتر از نقاط روستایی است و با توجه به اینکه تحصیلات، ایدهها و نگرشهای جدیدی را به همراه میآورد، از این طریق، افزایش قدرت هنجارشکنی و فردگرایی در بین افراد نقاط شهری میتواند موجب تفاوت در فاصلهی سنی زوجین شهری و روستایی شود. بنابراین، انتظار میرود با توجه به گسترش بیشتر نوسازی در شهرها، فاصلهی سنی زوجین شهری، کمتر از زوجین روستایی باشد. با این اوصاف و نتایج تحقیقات متعدد انتظار میرود فاصلهی سنی زوجین شهری نسبت به زوجین روستایی کمتر باشد. اما، در ایران طبق نتایج سرشماری 1385 و نتایج برخی از تحقیقات (محمودیان 1385)، فاصلهی سنی زوجین روستایی کمتر از زوجین شهری است که این امر میتواند ناشی از عواملی مانند

پایان نامه
Previous Entries منابع تحقیق با موضوع سن ازدواج، انتخاب همسر، برابری جنسیتی، آمریکای لاتین Next Entries منابع تحقیق با موضوع سن ازدواج، برابری جنسیتی، بخش کشاورزی، ازدواج مجدد