منابع تحقیق با موضوع سن ازدواج، برابری جنسیتی، بخش کشاورزی، ازدواج مجدد

دانلود پایان نامه ارشد

پراکندگی نگرشی و رفتاریِ بیشترِ افراد ساکن در نقاط شهری نسبت به نقاط روستایی، مهاجرت مردان روستایی به شهر و مضیقهی ازدواجی باشد که در این تحقیق مورد بررسی و بسط بیشتر قرار میگیرد.
ب)تحصیلات
یکی از مهمترین ابعاد نوسازی در هر جامعهای افزایش تحصیلات است. افزایش تحصیلات افراد از طرق مختلفی میتواند باعث تغییر در فاصلهی سنی زوجین شود. تحصیلات، نیازمند صرف زمان است و هر چه سطح تحصیلات افراد، بالاتر برود زمان بیشتری باید توسط فرد صرف شود که این امر میتواند به تنهایی باعث افزایش سن ازدواج افراد شود و هنگامی که پوشش تحصیلی در مورد دختران افزایش یابد این امر از طریق اشاعهی نگرشهای جدید و افزایش آگاهیهای جدید در میان زنان موجب افزایش میانگین سن ازدواج آنان میشود. در حالی که اگر پوشش تحصیلی پسران، تغییر چندانی نکرده باشد در این صورت، میانگین سن ازدواج آنان تغییر چندانی نخواهد کرد و به این صورت فاصلهی سنی زوجین، تغییر خواهد کرد. همچنین، با افزایش تحصیلات در میان دختران، میزان اشتغال آنان بیشتر میشود و دختران به استقلال اقتصادی دست مییابند و قدرت تصمیمگیری آنان نیز میتواند همزمان با افزایش تحصیلات، اشتغال و استقلال اقتصادی افزایش یابد. این امر میتواند به افزایش سن ازدواج آنان منجر شود و به این ترتیب، تحصیلات از این طریق نیز میتواند باعث تغییر فاصلهی سنی زوجین شود.
رابطهی تحصیلات و فاصلهی سنی زوجین به صورت مستقیم نیست. به این صورت که تحصیلات زنان در رابطهای طاقی شکل با فاصلهی سنی آنان با شوهران عمل میکند(محمودیان 1385: 134). بنابراین، انتظار میرود فاصلهی سنی زنانِ با تحصیلات متوسط با شوهر، بیشتر از زنانِ با تحصیلات کمتر و بیشتر باشد. علت وجود فاصلهی سنی بالاتر این گروه از زنان میتواند در ازدواج آنان در ضمنِ تحصیل باشد. همچنین، انتظار میرود با افزایش تحصیلات مردان، فاصلهی سنی زوجین نیز افزایش یابد. علت این امر میتواند ناشی از افزایش سن مردانِ با تحصیلات بالاتر و رعایت نشدن همسان همسری تحصیلی در ازدواج باشد.

ج) اشتغال
انتظار می رود فاصلهی سنی زوجین در بین زنان غیرشاغل بیشتر از زنان شاغل باشد. به این صورت که همزمان با نوسازی، میزان اشتغال زنان افزایش مییابد و آزادی و قدرت زنان در تصمیمگیریها افزایش می یابد. طبق نظریهی مبادله، افزایش قدرت اقتصادی زنان میتواند به برقراری رابطهای متوازن در ازدواج منجر شود و طبق نظریهی برابری جنسیتی، زنان در برقراری روابط با مردان به ویژه در زمینهی ازدواج خواستار برقراری برابری در روابط هستند. به این ترتیب، اشتغال زنان میتواند به کاهش فاصلهی سنی زوجین منجر شود. ضمن اینکه، اشتغال نیز همانند تحصیلات، نیازمند سرمایهگذاری و صرف زمان از طرف زنان است و هنگامی که با افزایش نوسازی در جامعه، زنان وارد بازار کار می شوند، سن ازدواج آنان افزایش مییابد. این در حالی است که معمولاً مردان همواره شاغل بودهاند و سن ازدواج آنان از این طریق تغییر نمییابد. به این صورت، اشتغال از طریق تغییر و به تأخیر انداختن سن ازدواج زنان و عدم تغییر در سن ازدواج مردان میتواند موجب تغییر فاصلهی سنی زوجین شود. همچنين، طبق نظريهي مبادله مي توان انتظار داشت كه فاصلهي سني مردان شاغل با همسر، بيشتر از مردان غيرشاغل باشد.
همچنین، اشتغال از طریق درآمدزایی برای فرد میتواند موجب بهبود موقعیت، استقلال اقتصادی و در نتیجه، استقلال اجتماعی او (علیالخصوص زنان) شود. به دست آوردن استقلال اقتصادی و اجتماعی میتواند سبب فردگرایی بیشتر و استقلال در تصمیمگیریهایی مانند همسرگزینی شود. اشتغال علاوه بر تأثیر مستقیم، از این طریق نیز میتواند موجب تغییر زمان ازدواج افراد و در نتیجه، تغییر فاصلهی سنی زوجین شود.
نوسازی نیز از طریق گسترش مشاغل غیرکشاورزی می تواند بر فاصلهی سنی زوجین تأثیر بگذارد. به این صورت که اشتغال در بخش کشاورزی نیاز کمتر به آموزش و کسب مهارتهای تخصصی دارد و از این طریق مردان زمان کمتری برای آماده شدن برای اشتغال و ازدواج نیاز دارند. در این صورت، هم مردان و هم زنان در سنین پایینتری ازدواج خواهند کرد كه اين امر ميتواند به ازدواج هر دو جنس در هنگام بلوغ بيولوژيكي منجر شود و با توجه به اينكه سن بلوغ دختران، زودتر از پسران رخ ميدهد انتظار میرود سن ازدواج مردان شاغل در بخش کشاورزی، بیشتر از زنان باشد. همچنين، ساختار جوامع کشاورزی – به خاطر مالکیت زمین توسط مردان و وجود پدرسالاری – اقتضا میکند سن ازدواج زنان به خاطر جامعهپذیری بیشتر با خانوادهی شوهر، در سطح پایینتر خود قرار داشته باشد. اما، با افزایش نوسازی و گسترش مشاغل غیرکشاورزی و مطرح نشدن مسألهی مالکیت زمین، و ضعیف شدن سیستم پدرسالاری، و افزایش نیاز افراد به آموزش و مهارتهای تخصصی جهت اشتغال و کسب درآمد، سن مردان و زنان به هنگام ازدواج به طور یکسان افزایش مییابد و در نتیجه، فاصلهی سنی زوجین، کمتر میشود. به این ترتیب، انتظار میرود فاصلهی سنی زوجینی که در بخش کشاورزی مشغول هستند با زوجینی که در بخش غیرکشاورزی اشتغال دارند متفاوت باشد و فاصلهی سنی زوجین شاغل در بخش کشاورزی بیشتر از زوجین شاغل در بخشهای غیرکشاورزی باشد.
2-4-3- موقعیت اجتماعی- اقتصادی و فاصلهی سنی زوجین
طبق نظریهی مبادله، در صورتی که در رابطهی بین دو نفر یکی از آنها دارای منابعی باشد و دیگری آن منابع را نداشته باشد باید در مقابل بدست آوردن آن منابع، از سرمایهی مادی و یا غیرمادی خود هزینه کند. هنگامی که فردی دارای موقعیت اقتصادی- اجتماعی بالاتری از دیگری باشد دیگری میبایست از سرمایهی غیرمادی(سرمایهی فرهنگی) نظیر سن خود استفاده کند. به این ترتیب، اگر شوهر دارای موقعیت اقتصادی – اجتماعی بالایی باشد و همسر از این موقعیت بیبهره باشد انتظار میرود فاصلهی سنی چنین زوجینی در حد بالایی باشد. تحقیقات در مورد فاصلهی سنی زوجینی که هر دو از موقعیت پایینی برخوردارند نشان داده است که در این صورت نیز فاصلهی سنی آنان بیشتر است. اما، درصورتی که هر دو فرد درگیر در رابطهی ازدواجی دارای موقعیت بالایی باشند فاصلهی سنی آنان کمتر خواهد بود.
عامل اصلی این امر را می توان با استفاده از نظریهی برابری جنسیتی تبیین کرد. به این صورت که بهبود موقعیت زنان و افزایش برابری جنسیتی در بین خانوادههای متعلق به طبقات بالای اقتصادی و اجتماعی می تواند منجر به پایین آمدن فاصلهی سنی زوجین شود. در حالی که موقعیت زنان متعلق به طبقات پایین هنوز در سطح پایینی قرار دارد و برابری جنسیتی در میان افراد دارای پایگاه اقتصادی- اجتماعی پایین در سطح کمتری قرار دارد.

2-4-4- سن و فاصلهی سنی زوجین
بین سن زوجین و فاصلهی سنی آنان رابطه وجود دارد. مرداني که در سنین پایینتری ازدواج می کنند فرصت ازدواج با زنان جوانتری از خود را از دست میدهند و بالعکس، مرداني که در سنین بالاتری ازدواج میکنند شانس بیشتری برای ازدواج با زنان جوانتر از خود دارند. در مورد زنان نيز ميتوان گفت طبق هنجارها و ارزشهاي رايج در جامعه زنان جوانتر، به خاطر اينكه مورد درخواست تمامي مردان (از سنين متفاوت) ميتوانند باشند. بنابراين، انتظار ميرود با افزايش سن زنان، فاصلهي سني زوجين كاهش يابد.
بنابراین، با توجه به اینکه افراد در کدام یک از گروههای سنی قرار داشته باشند انتظار میرود که فاصلهی سنی آنان از گروههای سنی دیگر متفاوت باشد. به این صورت که انتظار میرود در میان مردان، فاصلهی سنی زوجین در گروههای سنی مسنتر، بیشتر از گروههای سنی جوانتر باشد و در میان زنان، فاصلهی سنی زوجین در گروههای سنی جوانتر، بیشتر از گروههای سنی مسنتر باشد.
2-4-5- مضیقهی ازدواجی و فاصلهی سنی زوجین
مضیقهی ازدواجی و فاصلهی سنی زوجین نيز رابطهی متقابلی با یکدیگر دارند. مضیقهی ازدواجیِ ناشی از عدم توازن در نسبت جنسیِ جمعیتِ در سن ازدواج میتواند باعث تغییر و پراکندگی در فاصلهی سنی زوجین شود. به این صورت که تعدادی از افراد یک جنس یا باید مجرد باقی بمانند و یا اینکه با افرادی از سایر گروههای سنی ازدواج بکنند که در این میان، ممکن است جنسی که تعداد آن بیشتر است با افرادی خیلی مسنتر یا جوانتر از جنس دیگر ازدواج بکنند. همچنین، افراد جنسی که تعدادش کمتر است مورد تقاضای شدیدی از طرف جنس دیگر است که در این صورت، سن ازدواج آنان پایین میآید و از این طریق نیز فاصلهی سنی زوجین میتواند از مضیقهی ازدواجی متأثر شود.
2-4-6- ازدواج مجدد و فاصلهی سنی زوجین
دفعات ازدواج زنان و مردان نیز میتواند بر فاصلهی سنی زوجین، اثرگذار باشد و انتظار میرود فاصلهی سنی زوجین در ازدواجهای مجدد، بیشتر از اولین ازدواج باشد. به این صورت که هنگامی که فردی اقدام به ازدواج مجدد میکند سن وی در مقایسه با ازدواج اولش به تنهایی افزایش یافته است. این درحالی است که اگر همسر وی اولین ازدواجش باشد در این صورت، فاصلهی سنی چنین زوجینی میبایست بیشتر از زوجینی باشد که هر دو برای اولین و یا هر دو برای چندمین بار ازدواج میکنند. چون احتمالاً سن همسر مطابق با میانگین سن ازدواج جامعه است، اما طرف مقابل که ازدواج مجدد میکند احتمالاً سن ازدواجش بیشتر از میانگین سن ازدواج جامعه است. همچنین، بر اساس نظریهی مبادله و برابری جنسیتی، و دیدگاه فرهنگی، آداب و رسومِ رایج در جامعه باعث میشود که تمایل مردان به ازدواج با دختران مجرد جوانتر، بیشتر از تمایل آنان به ازدواج با زنان بیوه یا مطلقه باشد و این امر نیز موجب میشود زنان در هنگام ازدواج مجدد با مردانی بسیار مسنتر و چند بار ازدواج کرده، ازدواج کنند. همچنین، طبق نظریههای مذکور، ميتوان انتظار داشت مردان چند بار ازدواج کرده نیز به خاطر اينكه داراي موقعيت اجتماعي- اقتصادي بهتري نسبت به مردان ازدواجكرده براي اولين بار هستند توانایی بيشتري برای جذب زنان بسیار جوانتر خواهند داشت. به این ترتیب، انتظار میرود با افزایش دفعات ازدواج زنان، فاصلهی سنی زوجین افزایش و نيز با افزایش دفعات ازدواج مردان، فاصلهی سنی زوجین افزايش یابد.
2-4-7- مهاجرت و فاصلهی سنی زوجین
طبق نظریهی گزینش مهاجرتی، مهاجران دارای ویژگیهای خاصیاند که این امر به تنهایی میتواند بر فاصلهی سنی آنان در ازدواج تأثیر بگذارد. همچنین، مهاجرت از طریق نوع انطباق آنان با جامعهی مقصد نیز میتواند بر فاصلهی سنی مهاجران در ازدواج مؤثر باشد. به این صورت که طبق نظریهی انطباق، مهاجران به شکلی از انطباق با محیط مقصد دست مییابند که این امر میتواند با توجه به شکل انطباق آنان در جامعه مقصد به فاصلهی سنی آنان در ازدواج نیز مؤثر باشد. بنابراین، انتظار می رود فاصلهی سنی زوجین مهاجر و بومی با یکدیگر تفاوت داشته باشد.
در پایان این بخش لازم به ذکر است که در این تحقیق علاوه بر سنجش رابطهی هر یک از متغیرهای مستقل با فاصلهی سنی زوجین، به تنهایی، در پایان رابطهی تمامی متغیرهای مستقل به صورت دسته جمعی با فاصلهی سنی زوجین مورد بررسی قرار میگیرد تا میزان تعیینکنندگی متغیرهای مستقل در مورد فاصلهی سنی زوجین مشخص شود. بنابراین، تحقیق حاضر بر آن است تا اثر هر یک از متغیرها را به تنهایی یا در ارتباط با همدیگر بر روی فاصلهی سنی زوجین مورد بررسی قرار بدهد.

2-4- مدل نظری تحقیق
نمودار شمارهی 1. مدل نظری تحقیق

2-5- فرضیههای تحقیق

1) بین فاصلهی سنی زوجین شهرنشین و روستانشین تفاوت معنیداری وجود دارد. به اين صورت كه انتظار ميرود فاصلهي سني زوجين شهرنشين كمتر از زوجين روستايي باشد.
2) بین سطح تحصیلات و فاصلهی سنی زوجین رابطهی معنیداری وجود دارد. به اين صورت كه انتظار ميرود با

پایان نامه
Previous Entries منابع تحقیق با موضوع سن ازدواج، تفاوت جنسی، پایگاه اقتصادی، نقاط شهری Next Entries منابع تحقیق با موضوع تحلیل ثانویه، تحلیل ثانوی، آزمون فرضیه، استان اردبیل