منابع تحقیق با موضوع سن ازدواج، ازدواج مجدد، عوامل فرهنگی، برابری جنسیتی

دانلود پایان نامه ارشد

رهبریت پدر خانواده است، برسد و در مقابل، در سیستم خویشاوندی مبتنی بر سکونتگاههای نومکانی، معمولاً فاصلهی سنی زوجین، کمتر است (کسترلاین و همکاران 1986: 369).
عدم مشارکت زنان در نیروی کار با بالاتر بودن میزان فاصلهی سنی زوجین همبستگی مثبتی دارد (محمودیان 1385: 134). ازدواج زودرس زنان میتواند عاملی باشد که زنان نتوانند از تحصیلات بالاتر برخوردار شوند و از این طریق، راه ورود به بازار کار برای زنان کم سواد بسته میماند. کسب تخصص، تأمین معاش و استقلال اقتصادی زنان، مانع ازدواج زودرس آنان میشود (امینزاده 2537: 80). زنانی که از نظر اقتصادی، فعال هستند تفاوت سنی کمتری با شوهران دارند (محمودیان 1385: 137). زنان برای ورود به بازار کار نیاز به مهارتهای شغلی و یا نیاز به مدارک تحصیلی بالاتر دارند. کسب مهارت شغلی و یا کسب مدارک تحصیلی بالاتر، نیازمند صرف زمان است و این امر باعث کاهش ازدواج زودرس زنان شاغل میشود. همچنین، از طرفی، زنان شاغلی که دارای استقلال اقتصادی هستند میتوانند در انتخاب همسر، آزادی و قدرت بیشتری داشتهباشند و از طرف دیگر، چون زنان به دنبال مبادلهی پایاپای کامل در ازدواج هستند (میشل 1354: 183)، بنابراین سعی میکنند که کمترین فاصلهی سنی را با شوهران داشته باشند. نتایج مطالعات (محمودیان 1385 ؛ ورا43 و همکاران 1985 ؛ اتکینسون44 و گلاس45 1985) پایین بودن فاصلهی سنی زوجین فعال از نظر اقتصادی و بالا بودن فاصلهی سنی زوجین در صورت عدم اشتغال زن را نشان داده است.
بین سن و فاصلهی سنی زوجین در میان هر دو جنس (مرد و زن) رابطهی مستقیمی وجود دارد (محمودیان 1385: 132 ؛ بایت وِی 1981: 923 ؛ کسترلاین و همکاران 1985: 367 ؛ اسکات ساوس46 1991: 938 ؛ بريكرت 2001). بایت وی (1981: 923) با بیانِ آسان نبودنِ تعیینِ الگوی رابطهی بین سن و فاصلهی سنی زوجین، وجود رابطهی مستقیم بین این دو متغیر را نشان داده است. به این صورت که با افزایش سن در میان هر دو جنس (مرد و زن)، فاصلهی سنی زوجین نیز افزایش مییابد. بنا بر نظر محمودیان (1385: 132) بهبود موقعیت زنان در سالهای اخیر میتواند تبیین کنندهی این امر باشد، وی نشان داده است که با افزایش سن افراد، تفاوت سنی زوجین (علی الخصوص زوجین شهری) افزایش مییابد و علت این امر را در تفاوت بیشتر افراد از نظر اجتماعی در مناطق شهری دانسته است که میتواند تفاوت هایی را در زمینهی نگرشها و رفتارهای مربوط به ازدواج ایجاد کند. البته، يافتههاي وي نشانگر رابطهي مستقيم بين سن مردان و فاصلهي سني زوجين، و رابطهي معكوس بين سن زنان و فاصلهي سني زوجين است (همان: 136-137). کسترلاین و همکاران (1986: 367) در مورد رابطهی سن و فاصلهی سنی زوجین معتقدند که اگر همسران جوانتر، مطلوب مردان باشد بدیهی است برای مردانی که در سنین جوانتری ازدواج میکنند به تعداد کافی دختر در دسترس نخواهد بود. چون سن ازدواج دختران، یک حداقلی دارد و با وجود این حداقل و تقاضای مردان با سنین بالا مبنی بر ازدواج با همسرانی جوانتر از خود، تعداد کمتر دختران جوانتر باعث خواهد شد مردانی که در سنین پایینتری ازدواج می کنند فاصلهی سنی کمتری با همسر داشته باشند. یافتههای بریکرت (2001) در اسپانیا نیز تأییدکنندهی همین نظر است. به این معنی که “زنان مزدوج در جوانی تمایل به ازدواج با مردانی که به طور قابل توجهی مسنترند، دارند در حالی که زنان مزدوج در سنین مسنتر تمایل به داشتن شوهرانی از سن یکسان دارند”. و در نهایت، اسکات ساوس (1991: 938) با اشاره بر نقش مهم سن در ازدواج بیان می کند: “افراد مسنتر بیشتر از افراد جوانتر تمایل به ازدواج در دامنهي سنی گستردهای دارند”.
بین سن مردان و تفاوت سنی زوجین رابطهی مستقیمی وجود دارد. به این صورت که با افزایش سن مردان، فاصلهی سنی زوجین، بيشتر میشود (محمودیان 1385: 134). همچنین، بین سن ازدواج مردان و فاصلهی سنی زوجین رابطهی مستقیمی وجود دارد. کسترلاین و همکاران (1986: 360) در تجزیه و تحلیل دادههای در سطح ملی دریافتند که در 25 کشور مورد مطالعه، حداقل 50 درصد از فاصلهی سنی زوجین با آگاهی از سن ازدواج شوهر به تنهایی تبیین میشود. در حالیکه در بعضی از کشورها کمتر از 10درصد این تفاوتها از طریق سن ازدواج زن تبیین میشود. به طوری که یافتههای آنان نشان داده است مردانی که در 29 تا 31 سالگی ازدواج میکنند بین 4 تا 7 سال بیشتر از مردانی که در 20 تا 22 سالگی ازدواج میکنند با همسر خود تفاوت سنی دارند و با افزایش یک سال به سن ازدواج مردان در بیشتر کشورها، نزدیک به یک سال به تفاوت سنی زوجین افزوده میشود. یافتههای بایت وِی (1981: 923) در انگلستان و ولز نیز نشان داده که در میان هر دو جنس، ازدواج با اشخاص پر سن و سالتر در میان افراد 50 ساله، بیشتر از افراد 30 ساله رواج داشتهاست. همچنین، هنکوک و همکاران (2003: 24) معتقدند تأخیر در اولین ازدواج به شخص(هم مرد و هم زن) اجازه خواهد داد تا با افرادی از یک گروه سنی جوانتر از خود برای ازدواج آشنایی پیدا کنند. یافتههای آنان وجود رابطهی معكوس بین سن ازدواج زنان و فاصلهی سنی زوجین را نشان داده است (همان:20). همچنین، آنان (همان: 20 و 21) نشان دادهاند میزان ازدواج با زن مسنتر از خود در میان مردانی که تا 24سالگی ازدواج کردهاند بیشتر از مردانی است که بین سن 24 تا 48 سالگی ازدواج کردهاند. همچنین، یافتههای شیخ (1997) نیز افزایش سن ازدواج مردان را باعث افزایش فاصلهی سنی زوجین بدست آورده است.
در حالی که بین سن زنان و فاصلهی سنی زوجین رابطهی مستقیمی وجود دارد (محموديان 1385: 137) اما، رابطهی بین سن ازدواج زنان و فاصلهی سنی زوجین، خطی و مستقیم نیست. به این صورت که افزایش سن ازدواج زنان، در ابتدا باعث کاهش فاصلهی سنی زوجین و سپس باعث افزایش این فاصله میشود. علت این امر میتواند در کاهش افرادی همسن از جنس مقابل نهفته باشد (هنکوک و همکاران 2003: 20).
بین ازدواج مجدد47 و فاصلهی سنی بالای زوجین همبستگی وجود دارد ( اتکینسون و گلاس 1985: 69). به این صورت که طبق دیدگاه فرهنگی، نظریهی مبادله و برابری جنسیتی، با توجه به اینکه زنان مطلقه و بیوه کمتر از دختران مجرد از سوی مردان برای ازدواج، انتخاب میشوند و همچنین از طرف دیگر، امکان مبادلهی نابرابر از لحاظ سنی در رابطهی ازدواجی در مورد زنانی که ازدواج مجدد میکنند بیشتر از زنانی است که برای اولین بار ازدواج میکنند. یافتههای برخی از محققین (هنکوک و همکاران 2003: 20-24) نیز نشان داده است که فاصلهی سنی افراد در ازدواجهای مجدد در مقایسه با اولین ازدواجها، بیشتر است و بیشترین تفاوت سنی مربوط به ازدواج مردان حداقل یکبار ازدواج کرده با زنانی است که برای اولین یا چندمین بار ازدواج میکنند. ساوس اسکات (1991: 938) نیز به طور ضمنی بر افزایش فاصلهی سنی زوجین در ازدواجهای مجدد نسبت به اولین ازدواجها اشاره میکند و بر شکستِ ازدواج ِ افراد در صورت وجود فاصلهی سنی زیاد زوجین در اولین ازدواج تأکید دارد. بنابراين، نظریهی مبادله و برابری جنسیتی و دیدگاه فرهنگی نیز می تواند در مورد رابطهی دفعات ازدواج و فاصلهی سنی زوجین به کار برده شود. به این صورت که با افزایش دفعات ازدواج زنان، احتمال کمتری وجود دارد تا این زنان از سوی مردان برای ازدواج مورد درخواست واقع شوند. همچنین، قدرت زنان ازدواجمجددکرده در رابطهی ازدواجی نیز می تواند کمتر از زنان ازدواج نکرده باشد. همچنين، طبق نظریات مذکور در مورد مردان ميتوان گفت كه به علت نبودِ حساسيت فرهنگي به ازدواج مجدد مردان و با توجه به احتمال بهبود موقعيت مردان در طول زمان، با افزايش دفعات ازدواج مردان، فاصلهي سني زوجين نيز افزايش يابد.
نگرش48 ها و اعتقادات فرهنگی49 می تواند بر زمان ازدواج زوجین مؤثر باشد. در جوامعی که هنجارهای فرهنگی با بهبود موقعیت زنان، موافق است سن ازدواج زنان، افزایش مییابد (محمودیان 1383: 33). یکی از مهمترین عوامل مؤثر بر زمان ازدواج پسران و مخصوصاً دختران، سلیقهی عامه (یا نگرشهای عامیانه نسبت به ازدواج) است (امینزاده 2537: 79). “هنجار فرهنگي بزرگتر بودن شوهر ]…[ در وراي تفاوتهاي اقتصادي و اجتماعي ]ميتواند[ تصميمگيري زوجين براي انتخاب همسر از نظر سني را هدايت كند” (محموديان 1385: 139). “یافتههای متناقض در جامعهی آمریکا و ژاپن نشان دهندهی ]…[ این است که همسان همسری سنی، مفهومی است که به فرهنگ یک جامعه وابسته است” (شهابی 1371: 55). مطابق دیدگاه فرهنگی- اجتماعی، مطالعات سازمان ملل متحد50 (1990) نشان داده است که در جوامع توسعهیافته از نظر اجتماعی و فرهنگی، مردان و زنان به خاطر درگیری در مسایلی مانند تحصیلات بالاتر، پیشرفت شغلی و دستیابی به شغل بهتر، ازدواج را به تعویق میاندازند. در مقابل، در بیشتر جوامع عقبمانده، اغلب ازدواجها – به علت شیوع پایگاه اقتصادی-اجتماعی پایین، تکنولوژیهای سنتی تولیدمثل، نگرشهای مثبت والدین نسبت به ازدواج زودرس، مخصوصاً بیسوادی، امید به زندگی پایین در هنگام تولد و کار کودکان یا درگیری زودرس در معیشت برای پشتیبانی از خانوده- زودرس است (بیِرجی51 و همکاران 1982 به نقل از: اماج 2009: 35). همچنین، به عقیدهی پرسر (1975) تفاوت سنی زیاد بین زوجین میتواند ناشی از تمایل زوجین به داشتن ازدواجهای موفقیتآمیز باشد (به نقل از: كيو 1998: 27). کسترلاین و همکاران (1986) ضمن تأکید بر وجود رابطهی بین عوامل فرهنگی و سن ازدواج، در عین حال از دشواری سنجش رابطهی عوامل فرهنگی و فاصلهی سنی زوجین، سخن میگویند و تنها عامل قابل سنجش را تحصیلات میدانند. محمودیان (1385: 132-135) نشان داده است که در میان قومیتهای مختلف ایرانی، الگوی تفاوت سنی زوجین متفاوت است. بیشترین فاصلهی سنی برای زوجینی است که از قومیت لری بوده است و کمترین آن برای زوجینی است که از قومیت ترکمنی بوده است. وی علت اصلی تفاوت سنی بالاتر زوجین را در ازدواج زودرس زنان دارای تحصیلات پایین دانسته است. همچنین، کسترلاین و همکاران (1986: 362) عنوان میکنند که احتمالاٌ تفاوت سنی زوجین ناشی از انطباق با هنجارها و ترجیحهای تفاوت سنی متناسب باشد. اماج اودین (2009: 37-38) نیز در مطالعهای مقایسهای در مورد فاصلهی سنی زوجین با تأکید بر دیدگاه بین فرهنگی در اجتماعات مسلمان و سانتال52(نام قومی در بنگلادش) در بنگلادش، وجود تفاوت در فاصلهی سنی زوجین این دو فرهنگ را نشان داده است. وی تفاوت سنی زوجینِ با فرهنگ مسلمان را بیشتر از زوجین با فرهنگ سانتال در بنگلادش گزارش داده است. بلایج53 (1991) ضمن بررسي رابطهی سن و مضیقهی ازدواجی عنوان می کند که هنجارهای همسرگزینی از لحاظ سن (ازدواج مردان با زنان جوانتر از خود)54″مورد خاصی از یک پدیدهی فرهنگی عام می باشد” (به نقل از: احمدی و همتی 1387: 47). همچنین، محمودیان (1385: 132) در مورد علت تفاوت در فاصلهی سنی زوجین روستایی و شهری استدلال کرده است که اختلاف در نگرشها و رفتارهای مربوط به ازدواج در میان افراد شهری و روستایی می تواند تفاوت در فاصلهی سنی زوجین روستایی و شهری را نتیجه بدهد.
مطالعات بسیاری رابطهی هنجارهای فرهنگی و سن ازدواج زوجین را نشان داده است (آقاجانیان55 1991 ؛ تشکری56 و تامسون57 1988 ؛ کسترلاین و همکاران 1986 ؛ مالهوترا58 1996 ؛ اماج اودین 2009 ؛ محمودیان 1385).
نظریهی مبادله (بارتز59 و نای60 1970 ؛ اتکینسون و گلاس 1985) را میتوان در تبیین تغییرات فاصلهی سنی زوجین از طریق سود و زیانی که در رابطهی ازدواج برای افراد در پی دارد به کار برد. طبق این نظریه، مردم در انتخابهای خود به صورت منطقی61 عمل میکنند و در صدد هستند در انتخابها و در رابطه با دیگران، سود خود را به حداکثر برسانند. با توجه به اینکه سن میتواند نوعی سرمایه محسوب شود-چنان که کالینز سرمایه را دو نوع میداند: سرمایهی مادی و سرمایهی غیرمادی. سرمایهی غیرمادی همان سرمایهی فرهنگی است و سن هم نوعی سرمایهی فرهنگی است (ریتزر 1383: 175 )- و هنگامی که در رابطهی بین دو نفر، فردی دارای

پایان نامه
Previous Entries منابع تحقیق با موضوع سن ازدواج، صنعتی شدن، مناطق شهری، منزلت اجتماعی Next Entries منابع تحقیق با موضوع برابری جنسیتی، سن ازدواج، انتخاب همسر، وضعیت اقتصادی