منابع تحقیق با موضوع رضایتمندی، کیفیت محیط، محل سکونت

دانلود پایان نامه ارشد

2005، 131).
1-6-5-سن سالمندي
معمولا در کشورها و جوامع مختلف سن های مختلفی را جهت ورود به سالمندی را در نظر می گیرند که بین 60 تا 65 در نوسان است مبنای اصلی 60 ساله و بیشتر است که سازمان بهداشت جهاني، سن سالمندي را به ترتيب زير تعيين کرده است:
سالمند جوان: 74-60 سال
سالمند: 90-74 سال
سالمند پير: 90 سال به بالا
1-6-6-مفهوم سرپناه
یک مکان فیزیکی است که دارای حداقل الزامات فضا و تجهیزات سکونتی بی آنکه الزامی درباره محیط پیرامون خود مطرح کند، حتی در نقد کمبودهای سرپناه نیز به ویژگی های سکونتی آن نظیر سرانه زیربنا، تراکم، مصالح و تجهیزات توجه نمی شود(خاتم 1375، 31-33).

1-6-7-آسايشگاه
آسايشگاه مكاني است كه براي اقامت كوتاه مدت يا بلند مدت افرادي كه نياز به مراقبت دارند طراحي شده‌اند. آسايشگاه‌ها معمولاً داراي پرستار، پزشك و امكانات بهداشتي و پزشكي هستند، که انواع آن را بیان می کنیم.
1-6-8-آسايشگاه سالمندان
اين گونه آسايشگاه‌ها براي سكونت افراد سالخورده طراحي شده‌اند. بسته به ميزان توانايي‌هاي مالي، پيرمردان و پيرزنان مي‌توانند در خوابگاه‌هاي گروهي، اتاق‌هاي چند نفره و يا اتاق‌ها و سوئيت‌هاي اختصاصي زندگي كنند. معمولاً فعاليت‌هاي گروهي و تفريحي براي ساكنان آسايشگاه در نظر گرفته مي‌شود (نویفرت 1385).
1-6-9-آسايشگاه معلولين جسمي
مكاني است براي نگهداري و مراقبت از معلوليني كه داراي مشكلات حركتي هستند.
1-6-10-آسايشگاه رواني
افراد داراي بيماري‌هاي رواني در اين گونه مراكز نگهداري مي‌شوند. آسايشگاه معلولين ذهني يا تيمارستان از ديگر نام‌هاي آن هستند.

فصل دوم: مروری بر ادبیات تحقیق و پیشینه تحقیق

2-1- رضایتمندی
2-1-1-مفهوم رضایتمندی
رضایتمندی یکی از مهم ترین مولفه های سلامت روانی است که نیاز به آن از یک سو باعث ارتقای کیفیت زندگی، دستیابی به امکانات و دستاوردهای جدید و از سوی دیگر افزایش حس خودباوری و اعتماد به نفس می شود. در روزگار ما با توجه به گوناگونی پدیده ها و نیازهای بشر، رضایتمندی از شکل یک نیاز ساده خارج شده است به طوری که وجود یا نبود آن در محیط اجتماعی ، خانوادگی و شغلی به طور مستقیم کیفیت زندگی فرد را تحت تاثیر قرار می دهد ، در این زمینه کارشناسان تلاش می کنند از طریق پرسشنامه ها یا نظرسنجی ابعاد رضایتمندی افراد را بسنجند تا راه های رسیدن به آن را هموارتر کنند.
اگر بخواهیم رضایت از زندگی را به صورت ملموس تری بررسی کنیم، باید بگوییم که هر انسانی یک وضع موجود دارد و یک وضع ایده آل. هرچه فاصله آن چه داریم و آن چه دوست داریم کمتر باشد، احساس رضایتمان از زندگی بیشتر است.
رضایتمندی و خشنودی نتیجه ادراکی است که انسان بر مبنای ارزیابی مثبت محیطی و تجربه فردی نسبت به جامعه خود بدست می آورد، بعبارت دیگر رضایتمندی پیامد احساسات و نگرشهای مثبت نسبت به موقعیت خود در جامعه است به طوری که این حالت مثبت به سلامت فیزیکی _ ارگانیکی و  بهداشت روانی منجر شود.
رضایتمندی اگر به شکل صحیحی ایجاد شده باشد می تواند به مرتبه بالاتری بنام تعهد اجتماعی ، که یک نگرش مستمرو وفادارانه  نسبت به جامعه است منجر شود. انسان خشنود می تواند در عین حالی که رضایتمند است با عوامل ناخوشایند و فشارهای محیطی به سازگاری مثبت بپردازد. بنابراین خشنودی می تواند سازگاری را بدنبال داشته باشد ولیکن سازگاری لزوما به خشنودی نمی انجامد(آزاد 1384، 47).
2-1-2-رضایتمندی سکونتی
نظریه«رضایتمندی سکونتی» برای تعیین یک چهارچوب راهنما جهت شناخت خصوصیات ساختاری خانوارها و بافت محل سکونت آنها ( اعم از خانه و محله) که بر جوانب گوناگون رضایتمندی تاثیرگذار است به کار می رود. رضایتمندی سکونتی بنا به تعریف گلاستر عبارت است از: «شکاف قابل مشاهده بین آمال و نیازهای ساکنین و واقعیت موجود بستر سکونتی آنها». در تعریفی دیگر، رضایتمندی سکونتی معادل میزان رضایت تجربه شده فرد یا عضوی از یک خانواده از موقعیت سکونتی فعلی خود محسوب شده است. این مفهوم دارای ماهیتی مرکب و نمایانگر رضایت فرد از واحد مسکونی، محله و ناحیه سکونتی اوست. طبق دیدگاه انیبوکام علاوه بر عناصر فنی – مهندسی، جوانب اجتماعی، فرهنگی و رفتاری تشکیل دهنده یک سیستم محیطی- اجتماعی یکپارچه نیز در شکل گیری قابلیت زندگی در یک واحد مسکونی موثر است. از سوی دیگر در زنجیره متغیرهای موثر بر رضایتمندی نسبی ساکنین از وضعیت سکونت خویش، مسکن تنها یکی از حلقه های این زنجیر است. بطور کلی تقلیل مفهوم سکونت گاه به واحد مسکونی اشتباه بزرگی بوده و می باید آن را به عنوان مفهومی مرکب از کلیه اجزاء و مولفه های اجتماعی و کالبدی تشکیل دهنده یک سیستم سکونتگاهی محسوب نمود.
از جمله مدل های ارائه شده از سوی محققین درباره پژوهش در باب رضایتمندی، می توان به مدل آمریگو(2002) و آراگونس(1997) اشاره کرد که رویکردی روش شناختی و تئوریک در زمینه مطالعه رضایتمندی سکونتی و دیدگاهی کلی در باره تعامل مردم و محیط مسکونی ارائه دادند(رفیعیان و خدائی 1388، 238-239).
2-1-3-رویکرد سنجش میزان رضایتمندی سکونتی
بسیاری از افراد به چیزهایی که نمی توانند داشته باشند تمایل دارند و بنابراین به دلایل اقتصادی و یا سایر دلایل، آنها باید محلی را که تمایل کمتری به آن دارند برگزینند. وقتی آنچه را تمایل داریم می توانیم انتخاب کنیم، رضایتمان جلب می شود(گیفورد 1378، 355-360). مطالعه اولیه مربوط به رضایتمندی، بیشتر بر اساس دیدگاه تک بعدی دنبال شده است. به عنوان مثال برخی از محققان، مراحل درک میزان رضایتمندی افراد را با دیدگاه ادراکی توصیف کرده اند، بدین ترتیب که شخص با توجه به مجموعه ای از نیازها و آرزوهایی که دارد، شرایط فعلی سکونتی اش(واحد سکونتی/واحد همسایگی) را ارزیابی می کند(میشل سون 1966، 355-360). نیازها و آرمان های شخص، مجموعه ای از هردو ویژگی فردی(همچون طبقه اجتماعی، مرحله زندگی و نظایر آن) و نیز معیارهای فرهنگی تاثیرگذار بر روی فرد است(اسمید 1979، 105-130). چنانچه شرایط فعلی در سازگاری نزدیک با همان چیزی باشد که فرد برای نیازها و آرمان هایش تعریف کرده است، رضایتمندی حاصل می گردد. در غیر این صورت، دو حالت امکان پذیر است، حالت اول مربوط به افراد معتقد به تقدیر و سرنوشت است. این افراد با تطبیق دادن ناسازگاری از طریق تجدید نظر کردن در نیازها و کاستن آرمان ها و یا از طریق تغییر ایجاد کردن در ارزیابی شرایط فعلی، رضایتمندی شان را ایجاد می کنند(مارکوس 1971، 193-217).
حالت دوم مربوط به افرادی است که به هیچ طریقی نمی توانند خود را با شرایط فعلی سکونت- که موجب ایجاد نارضایتی شده است- وفق دهند. این افراد در بیشتر موارد، مستعد تلاش برای کاهش نارضایتی شان هم از طریق تجدید نظر کردن در نیازها و هم به وسیله تغییر دادن شرایط در واحد مسکونی از طریق تعمیر یا نقل مکان به شرایط مسکونی با سازگاری بیشتر هستند(موریس 1976، 309-320).
در میان پژوهشگران، میزان رضایت از نواحی سکونتی و عوامل تاثیر گذار بر روی آن، کمتر از دیدگاه رفتاری بررسی شده است. از جمله افرادی که در این زمینه کار کرده اند می توان به آمریگو و آراگونز اشاره کرد که در سال 1977 تحقیقی بر روی رضایتمندی و ارزیابی سکونتی انجام دادند. آنها سعی کردند تا مدل های رفتاری را با درجه رضایتمندی سکونتی ارتباط معناداری دارند، شناسایی کنند. نتایج این کار نشان داد که بطور کلی ساکنانی که در صدد اصلاح یا بهبود خانه برنیامده بودند و یا عکس العملی در خصوص مهم ترین مسائل محل سکونتشان انجام نداده بودند، در مقایسه با سایر افراد راضی تر بودند( احتمالا نیاز برای اقدامات اصلاح و بهبود شرایط موجود، نشان دهنده نارضایتی است). همچنین شرکت در فعالیت های واحد همسایگی و ملاقات های مکرر با همسایه ها با رضایتمندی سکونتی(با درصد بالایی) رابطه داشته است(امریگو و آرگونز 1997، 47-57).
از آنجا که رضایتمندی سکونتی، بخشی از حوزه رضایتمندی از زندگی در معنای عام به شمار می آید، یکی از مطالعه شده ترین موضوعات در زمینه محیط مسکونی قلمداد می شود(جی و هوگو،2006). در دهه های اخیر، رضایتمندی در تحقیقات مرتبط با سنجش میزان کیفیت محیط در نواحی سکونتی مطرح شده است. از آنجا که کیفیت محیط های مسکونی شهری به صورت مفهومی سلسله مراتبی و چند بعدی عنوان شده است و کیفیت محیط از طریق چند ویژگی اساسی توصیف می شود(وان پل 1997، 151).
لذا رضایتمندی نیز به صورت مفهومی با ویژگی های چندگانه مطرح می گردد. در مطالعه ای که لنسینگ و مارانز در سال 1969 صورت دادند، رضایتمندی یکی از معیارهای اصلی سنجش میزان کیفیت محیطی مطرح گردید و بدین ترتیب کیفیت محیط را چنین تعریف کردند: «محیط با کیفیت بالا، احساس رفاه و رضایتمندی را به واسطه ویژگی هایی که ممکن است فیزیکی، اجتماعی و یا سمبلیک باشد، به جمعیتش منتقل می کند»(لنسینگ و مارانز 1969، 195-199). بدین ترتیب از دیدگاه پژوهشگران مختلفی، رضایتمندی به عنوان معیاری عام برای سنجش ادراک کیفیت محیط مطرح شده است.
احساس آزردگی به مثابه نوعی احساس نارضایتی، همراه با هر عامل یا شرایطی که به نظر میرسد تاثیر بدی بر روی فرد و یا یک گروه می گذارد، تعریف شده است (لیناول و رادفورد 1973، 1-36). این احساس به عنوان متداول ترین اثر از ویژگی های نازل محیطی شناخته می شود که تاثیر منفی بر روی رضایتمندی سکونتی می گذارد(وان پل 1997، 11).
2-1-4-عوامل و متغیرهای تاثیر گذار بر رضایتمندی سکونتی
اندازه گیری میزان رضایت از سکونتگاه پیچیده است و به عوامل بسیاری بستگی دارد(گیفورد 1378، 98). بررسی و مرور نوشتارهای مربوط به میزان رضایت از محیط سکونتی، نشان از آن دارد که درک میزان رضایت از سوی هر شخص و در شرایط مختلف شخصی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و فیزیکی، متفاوت است. به عنوان مثال، اضافه کردن ویژگی های شخصی به تجزیه و تحلیل ها قدرت پیش بینی را بالاتر می برد(وان پل، 1997: 22). برخی از ویژگی های شخصی و خانوار همچون سن، جنسیت و مالکیت بر روی اداراک کیفیت محیط تاثیر می گذارند. بطور کلی افراد سالخورده بیش از افراد جوان از شرایط سکونتی شان راضی هستند(همان، 163).
کارپ و کارپ در سال 1982 تاثیر سن و جنس را بر روی ارزیابی محل سکونت هر فرد بر اساس 15 بعد از کیفیت محیط بررسی کرده اند. نتایج نشان داد که سن، رابطه معنی دار خطی مثبتی با ادراک کیفیت محیط و رضایتمندی ساکنان دارد. نتایج جنسیت تنها در سه بعد(صدا، امنیت، حریم) متفاوت از یگدگر بوده اند.بطورکلی، زنان جوان در مقایسه با مردان جوان از شرایط زندگی شان راضی تر بودند، درحالی که برای سالمندان شرایط برعکس بود(کارپ و کارپ 1982، 295-312).
بطور کلی در ایجاد رضایت مندی و نشاط عوامل مختلفی نقش دارند. برای درک روان شناسی رضایتمندی از یک محیط مسکونی ، یک چهار چوب نظم دهنده نیاز است . چهار گروه از عوامل اصیل در این مورد عبارتند از : عوامل شخصی ، اجتماعی ، فیزیکی و فرهنگی که در زیر بررسی می شوند(دایر،1373) .
2-1-4-1-رضایت از کیفیت بخش ها و عوامل فیزیکی
خصوصیات فیزیکی یک خانه نیز تاثیر زیادی بر اولویتها و رضایت ما از خانه دارد .مانند: فرم ساختمان ، سبک معماری ، فضاهای داخلی و فضاهای خارجی و کیفیت بخشها مانند: وسعت فضا ، زیبایی ، نور . و رابطه بین نوع استفاده ساکنان و کیفیت ساختمان مثل نور برای مطالعه و یا نور برای شستن ظروف، رنگ، بافت، ایمنی فیزیکی، ارتفاع، دسترسی ها و غیره ….این خصوصیات بسته به سن افراد تغییر می کند چنانچه در یک گزارش در مورد سالمندان عنوان شده که آنها واحدهای انتهایی راهرو را ترجیح می دهند.
2-1-4-2-تاثیرات شخصی و رضایت
مسلماً سلیقه و خوشنودی ، بعضا بستگی به شخص ساکن دارد. در بررسی های انجام شده در مورد سبک خانه افراد بالغ  و جوان به عنوان سکونتگاه با تزئینات و آراستگی را ترجیح می دادند و افراد بالغ مسن تر نوع ساده تر را می پسندیدند .

پایان نامه
Previous Entries منابع تحقیق با موضوع رضایتمندی، خانه سالمندان، ارتباط با طبیعت Next Entries منابع تحقیق با موضوع افراد سالمند، خانه سالمندان، بازنشستگان