منابع تحقیق با موضوع رضایتمندی، افراد سالمند، خانه سالمندان

دانلود پایان نامه ارشد

پرده ها و یا نصب سایه بان در فضای بیرونی انجام گیرد. همچنین لازم است تا از کنتراست زیاد نورها و رنگ ها جلوگیری و نیز به سالمندان کمک شود تا بتوانند به راحتی از سطح شفاف پنجره ها به بیرون نگاه کنند، زیرا نشستن و از پنجره به بیرون نگریستن برای سالمندان نوعی آرامش روحی است که همه روز تکرار می شود و به آنان فرصت می دهد که در این حالت، به خاطرات همه سالهای گذشته در زندگی شان برگردند و آنها را در ذهنشان مرور کنند که این خود، نوعی دل مشغولی است.
2- نور مصنوعی
در هنگام شب باید از کنتراست شدید نور جلوگیری شود. بنابراین منابع نوری ، همیشه بایستی دارای روکش باشند (رفیع زاده 1380).
2-3-9-4-فضای سبز وجانبی
باتوجه به ویژگی های سالمندان، باید رهنمودهایی را برای طراحی فضاهای سبز وجانبی سالمندان ارائه داد که با رعایت این موارد درطراحی فضا برای سالمندان بتوان محیط مناسب و دلنشینی را برای این افراد به وجود آورد.این موارد به صورت زیر بیان شده:
1- فواصل و طول مسیرهای دسترسی از حالت عادی کمتر باشد، برای مثال تعداد و محل قرار گیری سرویس های بهداشتی باید به صورتی باشد، که افراد سالمند در کوتاهترین زمان، و مناسب ترین مسیر ممکن بتوانند به آن دسترسی پیدا کنند. هیچ گونه بلندی یا مانعی در مسیر حرکت افراد سالمند قرار نداشته باشد.
2- سعی شود تا جای ممکن از مسیرهای شیبدار کمتر استفاده شود و در صورتی که مجبور به استفاده از مسیرهای شیبدار هستیم حدالامکان از نرده در کنار مسیرها برای دستگیری افراد سالمند استفاده شود.
3- لازم است عوامل محرک حواس بینایی، شنوایی_ لامسه و بویایی در طراحی فضای باز به کار گرفته شود، تا لذت و ادراک محیط به نحو مناسبی انجام بگیرد.
4- سرنخهای لامسه بسیار مهم و شامل تغییرات در بافت کف پیاده روها و محل برخورد مسیرها یا قبل از محوطه پله هاست.
5- با توجه به این که سالمندان زودتر از افراد دیگر خسته می شوند، باید در فواصل مشخصی برای این افراد نیمکت های مناسبی طراحی کرد.
6-بهتر است فضاهای خاصی برای ورزشهای سبک و نرمش برای سالمندان در نظر گرفته شود، برای مثال راه رفتن مورد علاقه بسیاری از سالمندان در سنین بالاست، بنابراین می توان با طراحی مسیرهای پیاده روی مناسب و متنوع، به نیاز آنها پاسخ مثبت داد.
7-یکی از تفریحات افراد سالمند صحبت کردن آنها با یکدیگر است طراحی فضاهایی برای تجمع سالمندان و گفتگو با یکدیگر در خارج ازمسیر های تردد می تواند بسیار مناسب باشد(شاملو 1364، 127).
2-3-10-مشخصات بصری و روانی مطلوب محیط برای رضایت و مشارکت اجتماعی سالمندان (پورجعفر و همکاران1390 ).
2-3-10-1-راه یابی و دسترسی
با نتايج تحقيقات توصيفي -تحليلي بهروزفر که دسترسی را از مشخصات محيطي مطلوب فضاهاي عمومي و خصوصي در ارتباط با محدوديت هاي جسمي و روحي سالمندان مي داند، فضارا باید چه از نظر بصري و چه از جنبه فيزيكي، با محيط اطرافش بررسی كرد. در زمينه دسترسي، براي فرد سالمند، سهولت جابجايي از يك نقطه به نقطه ديگر در وهله اول اهميت، قرار دارد . همچنين فراهم كردن امكان قدم زدن و پياده روي سالمندان در فضا هاي عمومي و توجه به چشم انداز هاي طبيعي و فاصله قرار گيري مكان هاي مكث و استراحت در پياده رو هاي فضاي عمومي، از اهميت زيادي برخوردار است.
2-3-10-2-ایمنی و امنیت
توجه به این مسئله در طراحی فضا برای سالمندان از آن جهت حائز اهمیت است که به نظر می رسد ترس از افتادن و صدمه دیدن همچنین گم شدن و عدم کمک از سوی دیگران یکی از علل شایع انزوای سالمندان باشد. استفاده از راهکارهای طراحی، چون مکان یابی صحیح روشنایی ها، مشخص بودن و سیال بودن مسیرها ، استفاده از کفپوش های ضربه گیر و … ، جهت افزایش احساس امنیت سالمندان و تشویق ایشان در مشارکت ضروری است.
2-3-10-3-آسایش
در واقع، اين انگاره شامل ادراك سالمند در مورد امنيت، پاكيزگي ، نظافت و در دسترس بودن فضا هاي عمومي مي شود. تطابق فضا با نياز هاي حسي و فيزيكي سالمندان، احساس آسايش آن ها را به دنبال خواهد داشت . در اين راه ، توجه به طراحي و مبلمان ها به گونه اي سازگار با شرايط سالمندي،نوع و رنگ كف سازي و شيب پياده رو ها، طراحي فضاهاي متنوع و كوچك براي جمع شدن و گپ زدن سالمندان،و ايجاد محوطه در فضا هاي عمومي كه فرصت تنهايي و سكوت بعد از مصاحبت هاي طولاني و خسته كننده ر ا دراختيار سالمند قرار دهد، حائز اهميت است.
2-3-10-4-پويايي و جذابيت
اساساً احساس پويايي در سالمندان وقتي حاصل مي شود كه همة حواس و ذهن سالمند، به هنگام حضور در فضا، به نحوي درگير با محيط شود . در چنين شرايطي است كه حتي تماشاي فعاليت افراد و بازي كودكان براي فرد سالمند جذاب بوده و نوعي فعاليت براي وي به حساب مي آيد. اين احساس پويايي، هم متوجه نحوة حركت سالمند در فضا است و هم معطوف به انواع محركهاي محيطي اي است كه در فضاي عمومي وجود دارند. ايجاد تنوع و گوناگوني در كاربري هاي فضایي و فراهم سازي دامنة وسيعي از حق انتخاب ها در برانگيختن احساس پويايي در سالمندان، حائز اهميت است.
2-3-10-5-هم آوايي با طبيعت
لذت بردن از طبيعت و تماشاي محيط هاي طبيعي، اهميت زيادي دركمك به سرزندگي سالمند دارد . كاهش آلودگي هاي صوتي و زيست محيطي، ايجاد چشم اندازهاي طبيعي، فراهم كردن فرصت تماشا و استراحت در كنار اين چشم اندازها، همچنين امكان استفاده از نور خورشيد، استنشاق هواي تازه، تماشاي آسمان، گل كاري، غذا دادن به پرندگان در فضا هاي عمومي، مي توانند به عميق تر شدن اين رابطه كمك كنند . در عين حال بايد توجه داشت كه افراد سالمند، به تغييرات شديد دمايي و تابش بيش از اندازه و شديد نور خورشيد حساس هستند.
2-3-10-6-رمز گرايي و ابهام
مفهوم مشخّصه هاي محيطي تحريكات حسي و قابليت ادراك مطرح شده از سوي بهروز فر تاحدي با اين انگاره محيطي همخواني دارد(بهروزفر 1389، 82-89). توجه به مفاهيم باطني هر عنصر در طراحي فضا ، در كنار مفاهيم و فرم ظاهري عنصر، و ترغيب سالمند به كنش حسي ذهني ادراكي، براي كشف معناي مستتر در عنصر، دربازگردان اعتماد به نفس به سالمند ورضایتمندی از فضا نقش مهمی دارد. چرا كه اين امر، موجبات تحريك حسي سالمندان را فراهم كرده و از كاهش توانايي هاي ذهني او جلوگيري مي كند ذهن سالمند، همانند ذهن هر انسان ديگري، همانگونه كه به دنبال كشف و تطابق هماهنگي ها است ، داراي خصلت كنجكاوي نيز مي باشد و مخالف تنش متعارف وحساب شده نيست . در اين راه، نوآوري و ابتكار در طراحي مي تواند يك راهكار مفيد باشد . در عين حال لازم است به اين نكته توجه داشت آنچه براي يك سالمند بسيار زياد است، ممكن است براي ديگري كافي نباشد.
2-3-10-7-هویت
هر عنصر و پديده داراي هويت خاصي است . اين هويت كه از برهم كنش مؤلفه هاي گوناگون فرهنگي، فيزيكي، بصري و غيره شكل مي يابد، صرفاً عامل شناسايي پديده و يا عنصر نيست؛ بلكه خصيصه، چيستي و ميزان انطباق پديده با ذهنيت سالمند نيز هست. در واقع ذهن سالمند، همانگونه كه به دنبال تازه هاست، همواره به دنبال انطباق و بازشناسي نيز هست و مي خواهد عناصر ادراك شده از فضا توسط او، با رفتارهاي فردي و گروهي اش همخوان باشد. عناصر موجود در فضا ، بايد در ذهن سالمند، هويت خاص و ويژه اي داشته باشد . اين امر مي تواند از طريق پيروي از اصول و قواعد كلي قابل درك براي سالمند در طراحي ، مانند استفاده از نوعي خاصي از مصالح يا رنگ ويژه، در عين پرهيز از يكنواختي و توجه به رمزگرايي، صورت پذيرد.
2-3-10-8-آزادي
در واقع، مي توان آزادي سالمند در فضا ، نبود موانع بر سر راه انتخاب گزينه هاي متعارف و مطلوب پيش روي سالمند در فضا دانست. آزادي عمل سالمند به تقويت حس خودكفايي و حس مفيد بودن وي كمك مي كند. به واقع ايجاد زمينه هايي براي انجام بعضي فعاليت هاي فردي خاص سالمندان، چون انجام برخي ورزش هاي خاص سالمندي،به سالمند قدرت فردي و اعتماد به نفس مي بخشدو موجبات رضایت وی را فراهم می کند.

2-3-10-9-رويداد پذيري
فضا هايي كه توانايي عملكرد براي كاربرد ها و كاربري هاي متفاوت و متعددي را دارا هستند، در مقايسه با فضا هايي كه داراي يك عملكرد ثابت هستند، به مراتب امكانات بيشتري را در اختيار استفاده كنندگان قرار مي دهند. ايجاد فضا هايي كه علاوه بر رويدادهاي فرهنگي و اجتماعي، داراي محوطه هاي ورزشي نيز باشند، برگزاري نمايشگاه ها ي هنري، كنسرت هاي موسيقي، مسابقات جمعي چون مسابقه پرورش گل و گياه و غيره در فضاي عمومي، مي توانند راه كارهاي مناسبي در اين زمينه باشند. در واقع اينگونه تنوع رويدادها، سبب مي شوند كه فضا به وسيله كليه حواس سالمند، يعني علاوه بر حس بينائي ، حواس شنيداري ، بويائي و لامسه ، احساس مي شود، اين امر در حفظ تعادل و جهت يابي سالمند نيز مؤثر خواهد بود.
2-3-10-10-بوم گرايي
بوم گرايي در واقع توجه به ويژگي هاي خاص يك محيط، كه مردم با آن آشنا هستند و نسبت به آن تعلق خاطر دارند، در فرآيند طراحي است . اين ويژگي ها مي توانند اجتماعي، فرهنگي و كالبدي باشند . بوم گرايي سازگاري با زمينه كالبدي، تاريخي و اجتماعي -فرهنگي است كه بر طبق آن ايده ها و اشكال آشنا با سرشت افراد، در شكل دادن به كالبد فضا ها به كار گرفته مي شوند.
2-3-10-11-وحدت
منظور از وحدت ، تجربه ي عناصر و اجزاي كالبدي، عملكردي و معنايي فضا ، به صورت يك كل واحد است. اين امر به واسطه ي وجود نوعي هماهنگي ويژه بين عناصر فضا حاصل مي آيد. در واقع توجه به انگاره وحدت در طراحي فضاها قابليت پيش بيني نمودن محيط و دريافت معناي اجزاي محيط را براي سالمند فراهم مي سازد.
2-3-10-12-نظم
سالمند از هر عنصر فضا ، ميزان مشخصي از نظم (پيچيدگي و يا سادگي) انتظار دارد. راهكارهايي براي ريز فضاها و نحوه ي تداخل آن ها در فضا هاي کلی بايد انديشيده شود تا تنوع بيش از حد در فضا ، نوعي بي نظمي و عدم يكپارچگي كلي به دنبال نداشته باشد . چرا كه اين بي نظمي، در نهايت به سردرگمي سالمند و امتناع وي از حضور و عدم رضایت وی از محیط می انجامد.
2-3-10-13-خاطره ذهني
خاطره ي ذهني، قابليت ادراك، تجزيه و تحليل و تطبيق داده هاي محيطي با معاني ذهني و تشكيل تصوير ذهني در فرد است . خاطره يا تصوير ذهني مطلوب سالمند از فضا ، بر ميزان مشاركت و حضور او در فضا ها مؤثر است . چرا كه خاطره ذهني مطلوب، به كاستن از حجم ابهامات سالمندان در مورد فضا ، پيش بيني نمودن شرايط و جهت يابي سالمند در فضا كمك مي كند. اهميت اين امر، زماني بيشتر آشكار مي شود كه بدانيم سالمندان در محيط هاي سرشار از يكنواختي و ابهامات نامتعارف، دچار تحريكات شديد عصبي شده و در تنگنا قرار مي گيرند . به نظر مي رسد بين وجود انگاره هاي رويداد پذيري و وحدت در فضا عمومي و خاطره ذهني مطلوب سالمندان از محیط ، رابطه معنا داري وجود داشته باشد(پورجعفر و همکاران1390 ).
2-4-تحقیقات انجام گرفته
درخصوص طراحی خانه سالمندان با رویکرد رضایتمندی در ایران هیچ گونه طرح مطالعاتی، پایان نامه و یا مقاله ای انجام نشده است. در اکثر کتاب ها به بررسی استانداردها و رهنمودهای طراحی خانه سالمندان پرداخته شده است که می توان کتاب هایی از قبیل : اطلاعات معماری نویفرت، رهنمودهای طراحی برای سالمندان نوشته سرکار خانم رفیع زاده، اصول طراحی برای افراد دارای کهولت و کم توان نوشته سرکار خانم شهین قوامی، دستورالعمل اجرایی آیین نامه تاسیس و اداره مراکز خصوصی معلولین و سالمندان زیر نظر سازمان بهزیستی، ضوابط و مقررات شهرسازی و معماری برای افراد معلول جسمی و حرکتی تحت نظارت مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن تهران اشاره نمود.
رویکرد رضایتمندی اخیرا در معماری مطرح گردیده است، لذا در مقالات مختلف رضایتمندی از محیط های مسکونی بررسی شده است .به عنوان نمونه مقاله رضایتمندی شهروندان از محیط های سکونتی شهری نوشته مجتبی رفیعیان، علی عسگری، زهرا عسگری زاده در سال 1388 که رضایتمندی محیط را وابسته به متغیرهایی از قبیل تسهیلات مجموعه سکونتی، دید و

پایان نامه
Previous Entries منابع تحقیق با موضوع آسایش حرارتی، نورپردازی، خدمات درمانی Next Entries منابع تحقیق با موضوع رضایتمندی، خانه سالمندان، تناسب اندام