منابع تحقیق با موضوع خانه سالمندان، سازمان بهزیستی، حمایت های اجتماعی

دانلود پایان نامه ارشد

سالمندان بنوعی تنها و بدون خانواده زندگی می کنند و این مسئله می تواند ناشی از انزوای اجتماعی سالمندان باشد که ناشی از تغییرات سیستم خویشاوندی است.
2. افزایش تعداد افراد خیلی پیر و نیز ناتوان و همچنین افزایش تعداد افرادی که ناتوانی جسمی ویا مشکلات بهداشت روانی دارند.
3. کاهش تعداد افرادی که برای مراقبت از سالمند در دسترس و نزدیک آنها زندگی می کنند.
با توجه به مسائل عنوان شده و این مسئله مهم که هرچه افراد پیرتر می شوند، بیشتر به سمت خانه تمایل پیدا می کنند و اهمیت خانه به عنوان پناهگاه، هر چه که بقیه عوامل اجتماعی از زندگی فرد محو می شوند، افزایش می یابد و همچنین از آنجا که آسایشگاه های کنونی غالبا در اماکنی تشکیل شده اند که برای این کار ساخته نشده و اغلب آنها شرایط رفاهی و ایمنی لازم را برای زیستن سالمندان ندارند، لذا تحقیقات مبنی بر ضوابطی کامل و مناسب جهت طراحی این گونه خانه سالمندان بسیار لازم و ضروری است و نیز لازم است تا مسائل خاص سالمندان در تعیین ضوابط معماری و شهرسازی مورد توجه قرار گیرد. البته لازم است تا برنامه ریزی دقیق و سنجیده ای در این خصوص انجام گیرد تا سالمندان به آسایش و رضایت کامل برسند ( همان: 24).
2-2-3-انواع سرای سالمندان در ايران
آسايشگاه سالمندان در ايران یه طور کلی از نظر نحوه اداره و مالکیت به چهار دسته تقسيم‌بندي می شوند:
1- آسايشگاه سالمندان دولتي كه زير نظر سازمان بهزيستي است و در هر استان به تعداد مورد نياز وجود دارد و در آن از سالمندان بي‌پناه، درماندگان و بيماران طي شرايطي مراقبت مي‌كنند.
2- آسايشگاه‌هايي كه جنبه خيريه دارند.
3- دسته‌اي از آسايشگاه‌ها به صورت خيريه و شهريه‌دار تواماً اداره مي‌شوند.
4- آسايشگاه‌هايي كه جنبه خصوصي دارند و با مبالغ ماهانه‌اي كه از اولياي سالمندان مي‌گيرند اداره مي‌شوند. (سيام 1381).
همچنین بر اساس چگونگی استفاده از این مراکز، به دو دسته موقتی و دائمی تقسیم می شوند:
الف- مرکز خدماتی روز
حمایت این مراکز از سالمندان به صورت موقت می باشد و به طور کلی این مجموعه ها توسط افرادی که در منازل خودشان زندگی می کنند مورد استفاده قرار می گیرند، اما در بعضی موارد افرادی که در مساکن مراقبتی، چه در بیمارستان و چه در سرای مراقبتی سالمندان هستند نیز از آن استفاده می کنند. این مراکز می توانند نیازهای بهداشتی، اجتماعی ، آموزشی و فرهنگی سالمندان را همراه با خدمات روزانه مناسب در جوامع محلی با توجه به درک الگوهای جمعیتی در محل، و چگونگی تغییر این الگوها تامین نمایند.
هنگامی که عنوان خدمات روزانه در ارتباط با افراد سالمند به کار می رود، طیف وسیعی از خدمات در زمینه های متنوع ، از باشگاه های اجتماعی گرفته تا خدمات نشسته در منزل خود سالمند و مراکز مراقبت های روزانه و بیمارستان های روزانه را در بر می گیرد. بیشتر مجموعه های روزانه، کمک به مستقل ماندن سالمندان را در جامعه هدف اصلی خود می دانند. دیگر اهداف این مجموعه ها به فراخور نوع گروه استفاده کننده متغیر است. از بیمارستان های روزانه بیشتر می توان توقع داشت که مراقبت های پزشکی و پرستاری، از اهداف والای آنها باشد. در مقابل، از مراکز روزانه می توان توقع داشت که حمایت های اجتماعی، کمک رسانی به مراقبین سالمند در تامین غذا و دیگر احتیاجات او، از اهداف اولیه شان باشد (سازمان بهزیستی 1365).
ب- خانه سالمندان
این مراکز به عنوان خانه دوم سالمندان می باشد و به صورت دائمی از سالمندان حمایت می کنند و بسته به میزان حمایت لازم، به سه دسته تقسیم می شوند:
1- خانه سازی برای سالمندان
الف-شامل آپارتمان هایی است که پذیرای نیازهای سالمندان می باشد، بطوری که آنها را از انتقال به خانه های سالمندان تا سرحد امکان بی نیاز می سازد. این گونه خانه سازی معمولا پیرامون مناطق مسکونی با فشردگی 2 تا 10 در صد پراکنده است.
ب- خانه سازی حفاظت شده ، بطورکلی گروهی از آپارتمان های با زیر بنای کمتر از 20 مترمربع داخل یک ساختمان است با اتاق های مشترک و یک چایخانه. یک راه حل مناسب، احداث این امکانات در نزدیکی آسایشگاه سالمندان است که غذا، تفریح و و امکانات درمانی متنوع را ارائه میکند.
2- خانه های سالمندان
خانه های سالمندان، امکانات مراقبتی مسکونی را ارائه می کنند و باید با مقررات طراحی و مجوزها تطابق داشته باشند. میزان فوق العاده فضای جانبی مورد نیاز، به معنای آن است که مقرون به صرفه ترین اندازه، جا برای حدود 120 نفر است. غذا ، سرگرمی، درمان و بخش پرستاری و توان بخشی در این اماکن محیا شده است.
3- آسایشگاه سالمندان
مراقبت هایی را برای افرادی که به صورت مزمن بیمار بوده و نیازمند مراقبت و توجه پزشکی هستند مهیا می سازند (سازمان بهزیستی 1365).
2-3-مخاطب شناسی
2-3-1-دیدگاه عمومی از پیری
رسيدن به سنين بالاي زندگي نتيجه عوامل پيچيده‌اي است كه مهمترين آن‌ها عبارتند از: وضعيت ژنتيك فرد، وضع تغذيه، بهداشت و عوامل محيطي ديگر. اما در هر صورت رسيدن به پيري همراه با تغييرات جسمي به خصوص كاهش قدرت بينايي، شنوايي، چشايي، بويايي و كاهش قدرت بدني و سرعت واكنش در برابر محرك‌هاست.
عموما تا سن 65 سالگي احتياجي به كاهش شديد كارهاي روزانه نيست. گروهي از افراد سالمتر بالاي 65 سال نيز مي‌توانند چند سال ديگر به ادامه كارهاي قبلي خود بپردازند. از نظر فعاليت‌هاي روزمره خوردن، پوشيدن، حمام كردن، آشپزي، خريد و انجام كارهاي خانه نيز بيشتر سالخوردگان تا سن 80 سالگي و گاهي پس از آن نيز شخصا از عهده كارهاي خود برمي‌آيند. برخي از افراد مسن نيز دچار يك بيماري مزمن يا بيشتر هستند. شايعترين اين بيماري‌ها عبارتند از: درد مفاصل، لرزش عضلاني، ضعف شنوايي و بيماري‌هاي قلبي.
در هر صورت افراد مسن بيشتر به پزشك مراجعه مي‌كنند، در بيمارستان بستري مي‌شوند و وقت و پول بيشتري براي مراقبت‌هاي بهداشتي صرف مي‌كنند. مراجعه به دندانپزشك براي مراقبت از لثه و دندان نيز به دليل اهميت در امر تغذيه حايز اهميت است. ضمنا افرادي كه در مراكز نگهداري از سالمندان زندگي مي‌كنند، كه البته درصد بسيار كمي از سالخوردگان را تشكيل مي‌دهند، نياز به مراقبت‌هاي پزشكي و رواني بيشتري دارند. در هر صورت ميزان سلامتي فرد در دوره پيري وابسته به سبك زندگي، تغذيه، خواب، ورزش، استفاده يا عدم استفاده از سيگار و الكل و رفتار جنسي است(لطف آبادی 1380، 262).
همچنين پيري همانند بلوغ با تغييراتي در اندام‌ها(شكل ظاهري آن‌ها) و نيز تغييراتي مربوط به تغذيه بافت‌ها مشخص مي‌گردد. آشكارترين تغييرات در اين سطح بي‌شك تغييراتي است كه در زمينه اعضاي بيروني همچون پوست و مو به وقوع مي‌پيوندد(منصور 1381، 229).
يكي ديگر از تغييرات جسمي دوره پيري حساسيت در مقابل سرما و گرما است و بدن فرد نمي‌تواند در مقابل آن‌ها به سرعت خود را سازگار كند. مقدار خواب نيز در اين دوره كاهش مي‌يابد. از سوي ديگر چين‌وچروك‌هاي بدن به دليل كم شدن چربي و لاغر شدن عضلات زير پوست بيشتر مي‌شود. ساير تغييرات آشكار، نظير كم شدن و نازك شدن و سفيد شدن موي سر و رويش مو در چانه زنان و گوش مردان را همه مشاهده كرده‌اند. همچنين پهنا و وزن بدن كمتر، قد كوتاهتر و استخوان‌ها لاغرتر و بدن خميده‌تر مي‌شود.
به علاوه با افزايش سن، ظرفيت ذخيره اندام‌ها كاهش مي‌يابد و فرد نمي‌تواند در برابر مشكلات به قدر كافي مقاومت كند و به ناچار بايد فعاليت‌هاي خود را كمتر كند و به اين ترتيب وابستگي‌هاي او به ديگران بيشتر مي‌شود،البته از ميان اندام‌هاي بدن سلامت مغز ديرتر از همه كاهش مي‌يابد. به طوري كه مغز يك فرد سالخورده سالم خيلي شبيه به مغز يك فرد جوان سالم است و كاركردهاي گذشته خود را حفظ مي‌كند.
پيري، مرحله پيشرفته زندگي است و مردان و زنان سالخورده‌اي كه خوب زندگي كرده، فرزندان شايسته تربيت كرده و در توليد و خدمات فرهنگي و اجتماعي و اقتصادي آثار مثبتي از خود به جاي گذاشته‌اند، شايسته بيشترين احترام و حمايت هستند و هرگز نبايد آنان را از بسياري از عرصه‌هاي زندگي به كنار گذاشت(پیشین، 261-258).
2-3-2-دیدگاه سالمند موفق(بیلتز 1990)
اين ديدگاه بر كنش شناختي، ادراك كنترل و رضايتمندي از زندگي سالمندان متمركز است . گاهي اوقات مفهوم سالمندي موفق با رضايتمندي از زندگي يا اخلاقي بودن يكسان انگاشته شده است و گاهي با بقاي توأم با سلامتي معادل دانسته شده است . يك تعريف جامع تر از سالمندي موفق، تمام اين سه عنصر را با هم تركيب كرده است : بقا (طول عمر)، تندرستي( فقدان بيماري )و رضايتمندي از زندگي( شادماني). در واقع توانايي رفتاري (سلامتي، ادراك، رفتار حركتي و شناخت )، بهزيستي روان شناختي( شادماني، خوش بيني، همخواني بين تمايلات و اهداف نائل آمده)، كيفيت ادراك از زندگي(ارزيابي فاعلي از زندگي، دوستان، فعاليتها، كار،درآمد و منزل) و محيط عيني(ارتباطات خانگي، همسايه ها، درآمد، فعاليت ها و غيره) از معيارهاي زندگي خوب سالمندي است . همچنين سالمندي موفق را توانايي اي مي دانند كه شامل سه رفتار يا سه ويژگي كليدي است: 1) احتمال كم براي وجود بيماري و بيماري هايي كه منجر به ناتواني شود،2) كنش بالاي ذهني و بدني،3) درگيري فعال با زندگي . آنها تاكيد مي ورزند كه تعريفشان به طور قابل ملاحظه از وجود بيماري و ناتواني و پرهيز از پيري متفاوت است (معتمدی و همکاران 1384، 44-45).
به نظر می رسد درگیری فعال با زندگی ،بیش از هرچیز ، از طریق فراهم آوردن امکان مشارکت، فعالیت و برقراری تعاملات اجتماعی سالمندان با همسالان و دیگر گروه های سنی و اجتماعی در فضاهایی که امکان ارتباط آزاد هست، به وجود می آید (سام آرام 1386، 269-279).در این زمینه توجه به نیازها و الگوهای رفتاری سالمندان در طراحی محیط و مسکن مطالعات چندی انجام گرفته است. برخی از این مطالعات با توصیف مشخصه های جسمی و روحی سالمند در دوران سالمندی بر طراحی فضاهای خصوصی مناسب سالمندان، چون مسکن و سراهای سالمندان با استفاده از تکنیک و استانداردهای طراحی تاکید کرده اند(رفیع زاده و همکاران 1380). آقای بهروزفر، با توجه به شرايط و محدوديت هاي خاص دوران سالمندي، مشخصه هاي تحريكات حسي، دسترسي، قابليت ادراك، معنا، تطابق، فرديت بخشيدن، محرميت، اجتماعي شدن، ز يبا شناسي و آسايش را مشخّصات محيطي مطلوب سالمندان مي داند(بهروزفر 1389، 82-89).
2-3-3-نظریات مرتبط با سالمندان
2-3-3-1- نظریه مک کئون
پدیده سالمندی ، تغییرات زیستی است که در شیوه زندگی انسان در طول زمان به ظهور می رسد و تغییرات زیستی با کاهش توان زندگی و تطابق و قابلیت انطباق فرد با تغییر شرایط و اوضاع ناگهانی، و همچنین با عدم توانایی در به وجود آوردن توازن و تعادل دوباره توام است و دگرگونی ها و تغییراتی را در ترکیب و ساخت و نحوه عمل ارگان های مختلف موجود زنده به وجود می آورد.
2-3-3-2- نظریه استرهلر
سالمندی، دگرگونی های تدریجی در ترکیب و ساخت اورگانیزم است. این دگرگونی ها در اثر عوامل مختلف به وجود می آید که در مجموع عوامل موثر ، عامل زمان را باید بیش از هر عامل دیگری مورد توجه قرار داد. بر اساس تعریف استرهلر چهار ویژگی عمده پدیده سالمندی مشخص می شوند:
1- عمومیت
2- گرایش به پیشرفت
3- تغییرات درونی است
4- دگرگونی ها در جهت زوال و اضمحلال است.
2-3-3-3-نظریه آشوف
او با مطالعه بر روی افراد بالاتر از 65 سال مدعی شد در مشاهدات خود چیزی به نام مرگ طبیعی ندیده است و توضیح داد در تمام موارد کالبدشکافی به عوامل مرضی(پاتولوژیک) که موجب مرگ اورگانیزم شده بودند، برخورد کرده بود.
2-3-3-4- نظریه کولاژن
بر اساس این نظریه رشته های کولاژن بافت هم بند، در دوران سالمندی تغییر شکل پیدا می کنند و ترکیب مشخص سه حلقه ای را از دست می دهند و به صورت رشته های لاستیک در می آیند.
2-3-3-5- نظریه اسکلروز
سالمندی بیماری عفونی مزمنی است که با ناتوانی عناصر اصیل و نیز با افزایش فعالیت سلول های بیگانه خوار مشخص می شود.
2-3-3-6- نظریه تاثیر عوامل محیطی در

پایان نامه
Previous Entries منابع تحقیق با موضوع افراد سالمند، خانه سالمندان، بازنشستگان Next Entries منابع تحقیق با موضوع اوقات فراغت، احساس تنهایی، رضایت از زندگی