منابع تحقیق با موضوع بازار سرمایه، بازار کالا، بازارهای مالی، منابع مالی

دانلود پایان نامه ارشد

بازار های مالی علی‌رغم سیر تکاملی که تا کنون طی کرده اند دارای کارکردهای گوناگونی می‌باشند که در هر شرایط و در هر مقطع زمانی برخی از کارکردهای آن با اهمیت تر و گسترده تر شده اند. اولین و مهمترین و گسترده ترین کارکرد بازارهای مالی انتقال وجوه از صاحبان منابع مالی به اشخاص حقیقی یا حقوقی می‌باشد که قادرند با این منابع و وجوه به گسترش فعالیت‌های اقتصادی خود بپردازند، چه این انتقال وجوه در قالب سپرده‌های بانکی به چرخه اقتصاد اضافه شود و چه به صورت خرید اوراق سهام یا مشارکت در شرکت های سرمایه‌گذاری برای گسترش فعالیت های اقتصادی باشد. دومین کارکرد بازارهای مالی توزیع ریسک گوناگون و همچنین تأمین کننده منافع و سود برای اشخاص حقیقی و حقوقی می‌باشد که در قالب عقود و قراردادهای مختلف ساماندهی می‌شود و در نهایت سومین کارکرد بازار مالی را می توان تعیین ارزش دارایی مالی مورد مبادله که همان تعیین یا کشف قیمت می‌باشد، معرفی کرد و آخرین کارکرد بازارهای مالی ایجاد قدرت نقد شوندگی در دارایی های مالی است که در مواقع ضروری برای اشخاص حقیقی یا حقوقی ایجاد می‌کند”(شیرکوند، 1391، ص25026). بازار های مالی با توجه به عوامل و شرایط مختلف از قبیل نوع مبادله، سر رسید نقدشوندگی، نحوه انتشار و ساختار حاکم بر آن، طبقه بندی‌های مختلفی دارند که در اینجا بر حسب سر رسید بازپرداخت یا نقدشوندگی آن‌ها را مورد بررسی قرار گرفته است.
الف- بازار پول11:
بازاری برای دادوستد پول و دیگر دارایی های مالی جانشین پول است که سر رسید کمتر از یک سال دارند. بازار پول یک بازار سازمان یافته محسوب نمی‌شود؛ زیرا محل جغرافیایی خاصی برای بازار پول در نظر گرفته نمی شود. بانک‌ها و موسسات مالی و اعتباری، موسسات صرافی و دیگر مکان هایی که دادوستد ابزارهای مالی بازار پول در آن انجام می‌شود، بازار پول را تشکیل می دهند. “بازار پول ابتدا با هدف نگهداری نقدینگی مردم تشکیل شد و به عنوان یک محیط امن برای نگهداری و محافظت از پول در مقابل سرقت از آن تعبیر می‌شد. در ابتدا بانک ها در قبال نگهداری و محافظت از پول مردم از آنها مبالغی را دریافت می کردند؛ اما با گسترده شدن روابط اقتصادی و ایجاد دادو ستدهای گسترده، وظایف و مسئولیت های جدیدی برای بانک ها تعریف شد. در این زمان دولت ها یاد گرفتند که شاید بتوان از بانک ها به عنوان ابزاری برای کاهش تقاضا در بازار کالا و خدمات استفاده کرد. به همین دلیل شروع به تبلیغ برای جذب نقدینگی مازاد مردم در حساب های بانکی کردند تا به این وسیله حجم نقدینگی در دست مردم را کاهش داده و کنترل نمایند و از سرازیر شدن ناگهانی این حجم عظیم نقدینگی به بازار کالا جلوگیری کنند و به این طریق بتوانند تقاضا و در نهایت تورم را در بازار کالا و خدمات کنترل نمایند. از طرف دیگر نقدینگی جمع شده در حساب های بانکی خود می‌توانست به صورت وام و تسهیلات در اختیار بخش‌های تولیدی جوامع قرار گیرد و تولید را افزایش دهد”(حسینی مقدم، 1389، ص16).
در هر کشور، بانک مرکزی بر بازار پول و فعالیت های بانکی و پولی نظارت و با اعمال سیاست‌های پولی آن را کنترل می‌کند. اشخاص دارای پس اندازهای خرد و کلان و بنگاه های دارای مازاد نقدینگی، از مشارکت کنندگان بازار پول هستند. “مهم ترین رسالت بازار پول، جذب پس اندازها و سپرده های اشخاص حقیقی و حقوقی از یک سو و ایجاد تسهیلات برای واحدهای اقتصادی و تأمین نقدینگی و سرمایه در گردش آنها، از سوی دیگر است”( عبدی پورفرد، 1392، ص90). بازار پول به عنوان زیر مجموعه بازار های مالی و در کنار بازار سرمایه مطرح می‌گردد. این دو بازار به عنوان مکمل یکدیگر عمل می‌کنند و باید همگام با یکدیگر رشد یابند که نتیجه این همگامی رشد و توسعه اقتصادی خواهد بود. بازار پول به تأمین مالی کوتاه مدت می‌پردازد و منابع تحت عنوان وام و سرمایه برای مقاصد کوتاه مدت در این بازار عرضه می‌شود. هر چند در بسیاری از کتاب و مقالات بازار پول به گونه ای تعریف شده است که تنها دارایی های مالی با سررسید کوتاه مدت یعنی کمتر از یک سال در آن مبادله می‌گردد اما می توان این تعریف را تا حدودی گسترده‌تر مطرح کرد و بازار پول را بازاری دانست که منابع مالی موجود در این بازار با کمترین ریسک بوده و طبق قراردادهای مشخصی مورد مبادله قرار می‌گیرند و سود حاصل از این دارایی ها تقریباً قطعی است.
علاوه بر تعریف فوق که حاکی از نقش و عملکرد شناخته شده بازار پول می باشد می‌توان این بازار را از نقطه نظر دیگری نیز مورد توجه قرار داد. تکیه بیش از حد مؤسسات فعال در این بازار بر جذب سپرده، موجب شده است که مؤسسات سپرده پذیر را نیز در قالب این بازارها قرار داد. براین اساس این مؤسسات جملگی واسطه های مالی هستند که با جمع آوری پس انداز های خُرد و پراکنده مردم تحت عنوان سپرده، شرایطی برای واگذاری وجوه جهت تأمین مالی سرمایه گذاران فراهم می آورند. بانک های تجاری، موسسات مالی و اعتباری، اتحادیه ها و مؤسسات اعتباری نمونه های بارزی از مؤسسات مالی فعال در این بازار می باشند”( شیرکوند،1391، ص50).
ب- بازار سرمایه12 ( بازار بورس)
با بروز و شناخت ناتوانی بازار پول در ایجاد تعادل بین عرضه و تقاضا، با هدف جلوگیری یا کنترل تورم، بازار سرمایه به عنوان گزینه ای موثر در جهت تعادل آفرینی مورد توجه قرار گرفت. سیاست های مالی و اعتباری در ابتدا بازارهای سرمایه را ایجاد کرد و مساله‌ای به نام بورس و سهام به عنوان امری تاثیرگذار جای خود را در زندگی مردم باز کرد و مردمی که تا آن زمان مازاد نقدینگی خود را در سپرده‌های بانکی نگهداری می‌کردند کم کم نحوه سرمایه گذاری در بورس و خرید سهام شرکت های بورسی را یاد گرفتند و به این ترتیب بازار سرمایه در جامعه‌ای انسانی هر روز شناخته تر شد. “بازار سرمایه، بازاری است که ارتباط تنگاتنگی با فرآیند پس انداز- سرمایه‌گذاری دارد و به عنوان یک واسطه مالی، پس انداز واحدهای اقتصادی مازاد را به واحدهای دارای کسری جهت سرمایه گذاری انتقال می‌دهد. به عبارات دیگر بازار سرمایه نقش هدایت تخصیص منابع اقتصادی را بعهده دارد. در این بازار نیازهای بلند مدت (معمولاً بیش از یک سال) تأمین می‌شود. غالباً این گونه وجوه به سرمایه تبدیل شده و با ریسک همراه می باشد”(حاجیان،1377، ص 48).
“در بورس اوراق بهادار که نمود بارزی از بازار سرمایه می باشد، سهام و سرمایه شرکت ها مورد معامله قرار می‌گیرد. این امر باعث می‌شود که مازاد نقدینگی افراد به جای سرازیر شدن به بازار کالا به شرکت‌ها سرازیر شده و باعث تامین مالی شرکت ها شده و در نهایت تولید را افزایش دهد. تولید بیشتر عرضه را متعادل تر کرده و می‌تواند به تقاضای فزاینده در بازار کالا و خدمات پاسخ داده و مانع تورم شود. از طرف دیگر شرکت به یک منبع ارزان قیمت تامین مالی دسترسی داشته در نتیجه قیمت تمام شده محصولاتشان افزایش ناگهانی نخواهد داشت. افراد قبل از خرید سهام شرکت ها و در صورت عملکرد مطلوبشان در سود(زیان) آن ها شریک می‌شوند و در نتیجه تقاضا برای خرید سهام شرکت های سودآور هر روز بیشتر می‌شود و چرخه رقابت بین شرکت‌ها برای کسب سود بیشتر و در نتیجه جذب نقدینگی وسیع تر و بیشتر شده و این رقابت سالم می تواند تمامی گروه های فعال در بازار سرمایه را منتفع سازد. شرکت ها از منابع مالی ارزان قیمت منتفع می شوند، سهامداران در سود شرکت‌ها شریک می‌گردند، شراکت این دو بخش چرخه تولید را به گردش در می‌آورد و تولید بیشتر شکوفایی اقتصادی را به همراه خواهد داشت.
اتفاق مهم دیگری که در بازار سرمایه می افتد این است که نقدینگی به محض ورود به بازار سرمایه به عنوان یک شریک درگیر بازار گشته و در مواقع بحرانی، دولت ها می‌توانند ورود و خروج نقدینگی از این بازار را کاملا تحت سیاست‌های خود قرار دهند. در واقع نقدینگی وارد شده در بازار سرمایه در صورتی می تواند از این بازار خارج شود که جایگزینی داشته باشد و این مهم جبران کننده نقص بازار پول است. چرا که نقدینگی در بازار پول می‌توانست هر موقع که مایل باشد و بدون هیچ جایگزینی از بازار پول خارج شده و دولت را در اعمال سیاست های خود بر آن بازار محدود کند”(حسینی مقدم، 1388، ص18و19). در ادامه نگارنده، بازار سرمایه را به”زندان جذاب و زیبای نقدینگی” تعبیر می‌کند. در این زندان جذاب، نقدینگی به انتفاع از نقاط مثبت و سازنده بازار می‌پردازد و دولت ها نیز این امکان و فرصت را می‌یابند تا بر این حجم نقدینگی اعمال سیاست کنند و افسار گسیختگی آن را مهار نماید. کاری که شاید در بازارهای دیگر اصلا امکان پذیر نیست و به همین دلیل است که دولت ها و مجموعه های اقتصادی وابسته، تمایل بسیار زیادی به گسترش و تعمیق بازار سرمایه دارند. در واقع بازار سرمایه نه تنها یک وسیله بلکه یک نیاز غیر قابل جایگزین در این مقطع از اقتصاد جهانی است.
“در واقع بازار سرمایه پس اندازها را به سرمایه گذاری تبدیل و رشد اقتصادی جامعه را سرعت می‌بخشد. علاوه بر آن، استفاده از بازار سرمایه از دیرباز یکی از راهکارهای تأمین مالی مخارج دولت بوده که با فروش اوراق قرضه و مشارکت، منابع مالی لازم برای تأمین مخارج یا انجام پروژه های عمومی را فراهم می‌کردند. به هر حال بازار سرمایه محل داد و ستد اوراق بهادار و ابزارهای مالی است. ابزارهای مالی به دو دسته تقسیم می شوند: نخست، ابزارهای تأمین مالی دراز مدت، همانند اوراق سهام، اوراق قرضه، اوراق مشارکت و صکوک؛ دوم، ابزارهای ویژه مدیریت خطر که اوراق مشتق نیز نامیده می شوند، مانند اوراق اختیار معامله13 و اوراق قراردادهای آتی14. در بازار سرمایه، افزون بر نهادهای اصلی و خود انتظام، یعنی بورس ها، نهادهای واسطه‌ای همانند شرکت‌های تأمین سرمایه، صندوق های سرمایه گذاری، کارگزاران، کارگزاران/ معامله گران، مشاوران سرمایه گذاری و بازارگردانان فعالیت می‌کنند”(عبدی پورفرد، 1392، ص 90و91).
ج- بازار بیمه15:
بیمه یکی از ابزارهای انتقال ریسک است. طی یک قرارداد بیمه، ریسک مشخصی از یک طرف قرارداد (که بیمه‌گذار نامیده می‌شود) به طرف دیگر (که بیمه‌گر نامیده می‌شود) منتقل می‌گردد. بنا به تعریف، بیمه‌گر شخصی حقوقی است که در مقابل دریافت حق بیمه از بیمه‌گذار، جبران خسارت و یا پرداخت مبلغ مشخصی را در صورت بروز حادثه تعهد می‌کند. در مقابل، بیمه‌گذار شخصی حقیقی یا حقوقی است که با پرداخت حق بیمه، جان، مال یا مسوولیت خود یا دیگری را تحت پوشش بیمه قرار می‌دهد. چارچوب برنامه اصلاح نظام تعرفه بازار بیمه کشور از وظایف ذاتی شورای عالی بیمه می‌باشد16، بازار بیمه در کنار بازار سرمایه و بازار پول سه رکن بازارهای مالی را تشکیل می‌دهند. با توجه به عدم لزوم، از تفصیل این بخش خودداری می‌گردد.
گفتار دوم- انواع بازار بورس
بازار اوراق بهادار یا بازار بورس یک بازار سرمایه سازماندهی شده می‌باشد که در آن سهام یا اوراق قرضه شرکت های تولیدی، مؤسسات مالی و خدماتی اعم از دولتی یا خصوصی تحت شرایط و ضوابط خاصی خرید و فروش می شوند”( آریا، 1390، ص 10). متولی این بازار شرکت بورس اوراق بهادار تهران است، در واقع بازاری متشکل و خودانتظام است که اوراق بهادار در آن توسط کارگزاران و یا معامله‌گران طبق مقررات این قانون مورد دادو ستد قرار می‌گیرد. بورس اوراق بهادار (که از این پس بورس نامیده می‌شود) در قالب شرکت سهامی عام اداره و تأسیس می‌شود17. دراین گفتار انواع بازار اعم از بازار اولیه و بازارثانویه را تحلیل شده است.

بنداول- بازار بورس اوراق بهادار و انواع آن:
بازار اوراق بهادار از لحاظ تقدم انتشار و دسترسی به اوراق بهادار به بازار اولیه و بازار ثانویه تقسیم می‌شود. بازار ثانویه خاص بازار اوراق بهادار است و در بورس کالا و بورس انرژی که متعاقباً ارائه خواهد شد بازار ثانویه موضوعیت ندارد. چرا که در بورس کالا و انرژی موضوع معامله عینی است؛ یعنی اعتباری نیست و صرفاً یک بار عرضه می‌شود و به مصرف می‌رسد.
الف- بازار اولیه18:
بر اساس بند 9 ماده یک قانون بازار اوراق

پایان نامه
Previous Entries منابع تحقیق با موضوع معاملات بورس، بورس اوراق بهادار، بازار سرمایه، دارایی ها Next Entries منابع تحقیق با موضوع بورس انرژی، معاملات بورس، بورس اوراق بهادار، بورس اوراق بهادار تهران