منابع تحقیق با موضوع بازار اوراق بهادار، منابع مالی، بازار سرمایه، قیمت گذاری

دانلود پایان نامه ارشد

بهادار، بازار اولیه؛ بازاری است که اولین عرضه و پذیره نویسی اوراق بهادار جدیدالانتشار در آن انجام می‌شود و منابع حاصل از عرضه‌ی اوراق بهادار در اختیار ناشر19 قرار می‌گیرد. “با توجه به اینکه اوراق جدیدالانتشار در این بازار مورد معامله واقع می‌شوند، شرکت‌های جدیدالتاسیس که نیازمند منابع مالی بلندمدت هستند در چارچوب شرایط و محدویت بانک‌ها معمولاً نمی‌توانند از تسهیلات آن‌ها برای تأمین سرمایه اولیه بهره‌مند شوند، در حالی که انتشار اوراق بهادار(سهام) از طرف این شرکت‌ها با سهولت بیشتری می‌تواند منابع مالی مورد نیاز آن‌ها را تأمین کند. فصل سوم قانون بازار اوراق بهادار مصوب سال 1384 در ارتباط با عرضه اولیه است. ماده 20 قانون مذکور می‌گوید: «عرضه‌ی عمومی اوراق بهادار در بازار اولیه منوط به ثبت آن نزد سازمان[ بورس و اوراق بهادار] با رعایت مقررات این قانون می‌باشد، و عرضه عمومی اوراق بهادار به هر طریق بدون رعایت مفاد این قانون ممنوع است». همانطور که منطوق ماده مذکور بیان می‌کند؛ عرضه‌ی عمومی اوراق بهادار منوط به ثبت نزد سازمان است و این ثبت، به منظور حصول اطمینان از رعایت مقررات قانونی و مصوبات سازمان‌ و ارائه شفافیت اطلاعات که از اصول پذیرفته شده در بازار سرمایه در راستای تضمین حقوق سرمایه‌گذاران می‌باشد، بوده و به منزله‌ی تأیید مزایا یا تضمین سود آوری نیست.20 “عرضه اولیه مستلزم سلسله فعالیت‌های مرتبط با هم است. بخش عمده فرآیند عرضه، آماده سازی بیانه ثبت و انجام فرآیند راستی‌آزمایی21 با همکاری مدیران شرکت، مشاوران مالی و حقوقی و از همه مهمتر شرکت های تأمین سرمایه است از آنجا که اطلاعات ارائه شده در این مرحله مهمترین عامل قیمت‌گذاری اوراق بهادار است و مستقیماً خریداران را متأثر می‌کند، نقش بسیار پر اهمیتی را در بازار اولیه ایفا می‌کند”(ابراهیمی، 1392، ص 125). ” انتشار اوراق بهادار در این بازار غالباً با هدف تأمین مالی صورت می‌گیرد. انتشار اوراق مشاركت توسط شهرداری تهران برای تأمین مالی پروژه‌های شهری، و انتشار سهام توسط شركت‌های سرمایه گذاری جهت تأمین سرمایه، مثال‌های بارزی از معاملات بازار اولیه می‌باشد. بازار اولیه در نتیجه فروش مستقیم و دست اول اوراق بهادار توسط شركت ها یا مؤسسات دولتی، عمومی یا خصوصی به سرمایه گذاران خصوصی و مؤسسات سرمایه‌گذاری ایجاد می‌شود.
شركت برای انتشار اوراق بهادار می‌تواند به دو طریق عمل كند: یا خود رأساً كلیه امور مربوط به حجم، نوع و مبلغ ریالی عرضه و تعیین قیمت آن را انجام دهند و یا آن را از طریق مؤسسات و شركت‌هایی كه در این كار تخصص دارند، انجام دهند. مؤسسات یا شركت‌هایی كه در سایر كشورها در بازار اولیه این نقش را بر عهده دارند، بانك‌ها یا مؤسسات تأمین سرمایه نامیده می‌شوند. البته در ایران طبق وظایفی كه بر عهده شركت‌های‌كارگزاری گذاشته شده است می‌توانند در انتشار اوراق بهادار جدید شركت‌ها كمك كنند. مؤسسات تأمین سرمایه، مؤسساتی هستند كه نقش واسطه بین شركت‌های نیازمند منابع مالی و سرمایه‌گذاران را ایفا می‌كنند. این موسسات با داشتن امكانات تخصصی و اطلاعات كافی با بررسی و ارزیابی اوراق بهادار شركت‌ها یا مؤسسات، در امر انتشار و فروش آن، به شركت‌ها و یا مؤسسات منتشر كننده كمك می‌كنند. مؤسسات تأمین سرمایه در این نقش بیشتر وظیفه انتقال سرمایه را بر عهده دارند و عملاً كمتر درگیر تأمین مالی شركت‌ها می‌شوند. اینگونه مؤسسات با داشتن سازمان مجهزی برای توزیع سهام و اوراق قرضه شركت‌ها و یا حتی مؤسسات دولتی، قادرند با حداقل هزینه ممكن، منابع مورد نیاز را در اختیار صادر كنندگان اوراق بهادار قرار دهند
ب- بازار ثانویه22:
بازار ثانویه به بازاری گفته می‌شود که در آن شرکت ها تأمین مالی اولیه انجام نمی‌دهند. یعنی سهامی مورد معامله قرار می‌گیرد که ابتدا در بازار اولیه انتشار یافته و پذیره نویسی شده اند و حالا در بازار ثانویه مجدداً مورد معامله قرار می گیرند”( آریا، 1390، ص269). بر اساس بند 10 ماده یک قانون بازار اوراق بهادار، بازار ثانویه بازاری است که اوراق بهادار، پس از عرضه‌ی اولیه، در آن مورد دادوستد قرار می‌گیرد. در واقع بازار ثانویه به ترتیباتی اطلاق می‌شود كه از طریق آن، خریداران و فروشندگان می‌توانند به روشی متعارف و به قیمت‌های قابل قبول برای طرفین، اوراق بهاداری كه دوره‌ی عرضه آن در بازار اولیه به اتمام رسیده را معامله كنند. بازار ثانویه را می توان به دو بخش غیر متشكل(فاقد انسجام) و متشكل (سازمان یافته) تقسیم كرد. ” منظور از بازار غیر متشکل معاملات سهام، در فرض عدم وجود بورس، حالتی است که این معاملات تحت قواعد عام معاملات قرار می گیرد. در واقع بازار سرمایه جایی است که معاملات با ساز و کار خاصی انجام می‌شود و برای انجام معاملات باید ضوابط و مقرراتی رعایت شود و اگر معامله‌ای خارج ازچارچوب مقررات این بازار منعقد گردد، عنوان غیر متشکل دارد. در مقابل بازار غیرمتشکل، بازار متشکل قرار دارد. ” بازار متشکل؛ بازاری است که دولت در تعیین مقررات و قواعد آن دخالت داشته و وظیفه حفظ نظم آن را بر عهده دارد. ارکان یک بازار متشکل توسط دولت شکل گرفته می‌شود و به همین دلیل مسمی به این نام است. در واقع نقصی که یک بازار غیر متشکل دارد را دولت به این صورت جبران می‌کند و سعی بر این دارد که موارد شکست بازار در آن وجود نداشته باشد”(ژیان، 1392، ص 25).
در بازار غیرمتشكل عرضه‌كنندگان و متقاضیان برای معامله اوراق بهادار مورد نظر خود باید به دنبال یكدیگر بگردند. از آنجا كه هیچ مكان مشخصی برای این قسمت وجود ندارد و خریداران و فروشندگان كاملاً پراكنده و بی اطلاع از یكدیگرند، عمل معامله اوراق بهادار بسیار كند، با دشواری و هزینه زیاد صورت می‌گیرد؛ به ویژه اینكه هیچ مكانیزمی غیر از توافق طرفین برای تعیین قیمت وجود ندارد. این بازار مختص به اوراق بهاداری است كه در بخش سازمان یافته بازار ( بورس اوراق بهادار یا بورس‌های فرعی ) پذیرفته نشده‌اند. اوراق سهام بسیاری از شركت‌های سهامی عام كه حائز شرایط پذیرش در بورس نیستند در این بازار و بر اساس قیمت‌های توافقی طرفین خریدار و فروشنده معامله می‌شوند. البته به منظور تسهیل امر مبادلات اوراق بهادار در بازار ثانویه، برخی شركت‌ها اقدام به تعیین مكانی برای مبادلات سهام خود می‌نمایند. در این محل كه معمولاً در مكان اصلی شركت است، خریداران و فروشندگان خاص سهام همان شركت اقدام به معامله می‌كنند.
بند دوم- بازار بورس کالا
بازار خرید و فروش کالاهای معین که به طور منظم و دائم فعال است بورس کالا می‌نامند، در این بازار معمولاً کالاهای خام و مواد اولیه مورد معامله قرار می‌گیرند. نمونه هایی از کالاهای واسطه ای، مواد خام و مواد اولیه‌ی مورد معامله در بورس کالا عبارت است از: محصولات پتروشیمی، معدنی و فلزات و محصولات کشاورزی”( فنائی، 1391، ص 11). نیاز به ایجاد بازاری متشکل و سازمان یافته برای تقابل آزاد عرضه و تقاضا و دستیابی به اثرات مثبت این مهم در اقتصاد تولید و مصرف، دولت و مجلس شورای اسلامی را بر آن داشت تا بستر قانونی لازم جهت تاسیس و راه اندازی بورس‌های کالایی را در ایران فراهم سازند. در این راستا با تصویب بند (ج) ماده (95)قانون برنامه سوم و بند (الف) قانون برنامه چهارم، شورای عالی بورس موظف به تشکیل و گسترش بورس‌های کالایی در ایران گردید. در پی این امر، سازمان کارگزاران بورس فلزات تهران در شهریور ماه سال82 به عنوان اولین بورس کالایی کشور فعالیت خود را آغاز کرد و پس از آن نیز سازمان کارگزاران بورس کالای کشاورزی در شهریور ماه سال 83 شروع به فعالیت نمود. با تصویب قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مصوب 01/09/1384 و بر طبق ماده 57 این قانون و تبصره آن که مقرر داشته ” اموال و دارایی های سازمان کارگزاران بورس‌های موجود اعم از منقول و غیر منقول، وجوه نقد، سپرده های بانکی و اوراق بهادار، حقوق و تعهدات و سایر دارایی ها پس از کسر بدهی ها و همچنین وجوه ذخیره‌ی گسترش بورس، در کمیته‌ای مرکب از رئیس سازمان، نماینده منتخب کارگزاران بورس مربوط و نماینده شورا احصاء و حسب ضرورت و نیاز بین شرکت سهامی بورس مربوط و سازمان به ترتیب به عنوان سرمایه و منابع مالی در اختیار تسهیم می شود. تصمیمات این کمیته پس از تصویب وزیر امور اقتصاد و دارایی لازم الاجرا می باشد. “مطابق بند (و) ماده 99 قانون برنامه پنجم توسعه، «کالاهایی که در بورس های کالایی به عنوان بازار متشکل، سازمان یافته و تحت نظارت پذیرفته شده و مورد داد و ستد قرار می‌گیرد، طبق قوانین و مقررات حاکم بر آن بورس ها عرضه شده و مورد معامله قرار می‌گیرد. عرضه، معامله، تسویه و تحویل نهایی کالاهای مذکور مشمول قوانین و مقررات مربوط به بازارهای غیرمتشکل کالایی نیست». مقرره دیگری که ناظر به وضعیت کالاهایی است که در بورس کالا مورد معامله قرار می‌گیرند، ماده 18 قانون توسعه ابزار ها [و نهادهای مالی جدید مصوب سال 1388 مجلس شورای اسلامی] است که به موجب آن دولت مکلف گردیده که کالاهای پذیرفته شده در بورس به جز دارو را از نظام قیمت گذاری خارج کند”(سلطانی و دیگران، 1390، ص 52).
“سازمان کارگزاران بورس فلزات تهران و سازمان کارگزاران بورس کالای کشاورزی منحل گردید و طی مراحل قانونی جهت تصفیه این سازمان‌ها آغاز شد. شرکت بورس کالای ایران به موجب ماده 58 قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران که مقرر داشته ” دولت اقدامات لازم را برای فعال کردن بورس‌های کالایی و تطبیق آن با این قانون و ارائه راهکارهای قانونی مورد نیاز را به عمل خواهد آورد” به عنوان یک شرکت جدید و کاملاً مستقل از سازمان‌های کارگزاران بورس فلزات و بورس کالای کشاورزی، پس از پذیره‌نویسی در 4 گروه سهامداری و برگزاری مجمع عمومی از ابتدای مهرماه سال 1386 فعالیت خود را آغاز کرد. بدین ترتیب، هم اکنون بورس کالای ایران با تجربه‌ای بیش از 10 سال، به دادوستد انواع محصولات صنعتی و معدنی، فرآورده‌های نفت و پتروشیمی و کشاورزی در قالب معاملات نقد، نسیه ، سلف ، سلف استاندارد و معاملات ابزارهای مشتقه از جمله قراردادهای آتی مشغول است.23،24

بند سوم- بازار بورس انرژی
ایران به عنوان یکی از بزرگترین کشورهای تولیدکننده نفت و گاز و دارنده یکی از بزرگترین ذخایر و منابع هیدروکربوری جهان شناخته می‌شود. از سوی دیگر با توجه به رویکرد مصرح در سند چشم انداز 1404 در ارتقاء جایگاه جمهوری اسلامی ایران به کشور اول منطقه از لحاظ اقتصادی، سیاسی، علمی و … لزوم تاسیس بازاری متشکل جهت کشف قیمت و معامله نفت به عنوان یک کالای استراتژیک در منطقه بیش از گذشته احساس و همین موضوع زمینه ساز طرح قیمت گذاری نفت در داخل کشور شد. از آنجا که یکی از بهترین و شفاف‌ترین مکانیزم‌های قیمت گذاری محصولات، عرضه آنها در بورس می‌باشد، در اوایل دهه 80 ایده تأسیس بورسی برای انجام معاملات نفت طی فرآیندی مشترک میان وزارتخانه های نفت و اقتصاد شکل گرفت. در فاز نخست برای محقق شدن این ایده در اواخر بهمن 1386 مبادلات فرآورده‌های نفت و پتروشیمی در بازار سرمایه آغاز گردید. از سویی با وجود زیرساخت‌های موجود در صنعت برق کشور که آن را از کشورهای منطقه متمایز می‌سازد، همزمان با فعالیت‌ها در راستای شکل گیری بورس نفت، لزوم راه اندازی بورس برق در ادامه توسعه بازار برق کشور احساس شد. در خردادماه سال 87 شورای عالی بورس موافقت اصولی خود را با تأسیس بورس برق اعلام نمود. در این بین تشکیل بازاری منسجم برای دربرگیری همه کالاهای از جنس انرژی و تشکیل بورسی جامع و واحد برای معاملات انواع حامل‌های انرژی پیشنهاد شد. تلاش‌ها برای ورود نفت و سایر حامل‌های انرژی به بازار سرمایه و تعیین قیمت این محصولات در بورس، اوایل سال 1390 شکل دیگری یافت. در این سال شورای عالی بورس تصمیم گرفت بورسی را با محوریت حامل‌های انرژی شکل دهد. شورای عالی بورس و اوراق بهادار در جلسه 30/3/1390 با تجمیع درخواست‌های جداگانه برای

پایان نامه
Previous Entries منابع تحقیق با موضوع بازار سرمایه، بازار کالا، بازارهای مالی، منابع مالی Next Entries منابع تحقیق با موضوع بازار سرمایه، معاملات بورس، بورس اوراق بهادار، دسترسی به اطلاعات