منابع تحقیق با موضوع افراد سالمند، خانه سالمندان، بازنشستگان

دانلود پایان نامه ارشد

سادگی ممکن است جالب نباشد ولی بیانگر وضوح است ، این موضوع برای افراد مسن مهم است زیرا برای آنها تحرک و ادراک مشکل تر از گذشته است . افراد بالغ جوان سکونتگاه اسرار آمیز را دوست دارند در صورتی که افراد مسن تر ترجیح می دادند که این مرموز بودن را در کتابهای داستان پیدا کنند جایی که زندگی آنها را مشکل تر نمی کند .
2-1-4-3-تاثیرات اجتماعی و رضایت
روابط متقابل ما با دیگران ، ارتباطمان با آنها ، هنجارهایی که در قبول آنها با دیگران شریک هستیم ، خلوت خصوصی در مقابل استقلال و امنیت نقش مهمی در اولویتهای ما در مورد سکونتگاه دارد . در حقیقت بخش مهمی از تعریف کاشانه عملکرد اجتماعی آن است . در یک تحقیق از افراد خواسته بودند که خانه ای طرح کنند که دارای خصوصیات خلوت خصوصی با امنیت و یا معاشرت اجتماعی باشد . خانه هایی که برای خلوت خصوصی طراحی شده بود دارای قسمتهای تعریف شده بیشتری بودند ، آنها دارای اتاقهای بیشتر و در نتیجه راهروهای بیشتر و اتاقهای کوچکتر بودند . خانه هایی که برای ایمنی طراحی شده بودند دارای کوچکترین ابعاد بودند . خانه کوچکتر به معنای فضای کمتری برای تدافع است و ساکنان به یکدیگر نزدیکتر می باشند که می تواند به دفاع از خانه کمک کند . خانه هایی که برای معاشرت اجتماعی طراحی شده بودند فضاهای داخلی آن دارای دید بیشتری بودند و دیوارهای آن انحنای بیشتری داشتند.

2-1-4-4-تأثیرات فرهنگی و رضایت
افراد ترجیح می دهند در خانه هایی زندگی کنند که مطابق فرهنگ گذشته آنها باشد ، این به این دلیل است که سکونتگاه ها که تبلوری از فرهنگ می باشند ، مکمل الگوهای رفتاری آن فرهنگ شده اند. در بررسی فرم خانه در هفتاد و سه فرهنگ مختلف مشاهده گردیده است که میزان تقسیم بندی فضاهای داخلی بستگی به میزان پیچیدگی های اجتماعی – سیاسی در آن فرهنگ دارد .
2-1-4-5-تاثیر طبیعت بر رضایت
طبیعت یک منبع لازم برای زندگی است. نیروی زندگی بخش است که در بطن همه ی ایده ها ،خلاقیت ها و سلامت انسان وجود دارد.درک طبیعت و ارتباط با آن، خداشناسی رادر انسان تقویت می کند و به زندگی انسان معنا می بخشد. تحقیقات نشان داده است که ارتباط با طبیعت باعث نزدیکی بین انسان ها می شود. انسان براي برطرف كردن نيازهاي روحي ، رواني و عاطفي خود ، نياز به طبيعت و فضاي سبز دارد .افرادي كه در اطراف خانه يا محل كار به محيط طبيعي دسترسي دارند سالم‎تر از افراد ديگر هستند . اثر دراز مدت و غير مستقيم طبيعت اطراف شامل افزايش رضايت از خانه ، كار و زندگي است . شواهد نشان مي‏دهد كه ارتباط با طبيعت باعث كاهش فشار خون ، كلسترول ، استرس و افزايش اميد به زندگي مي‎شود. مشاركت در فعاليتهاي گروهي در فضاهاي سبز و پارك‏ها باعث افزايش حس خودشناسي و هويت‏بخشي ، حس جزئي از يك گروه بودن و تنها نبودن ، وحدت طبيعت ، بيدار شدن حس وظيفه‏شناسي و مسئوليت نسبت به جامعه و رها شدن از مشغله روزمره مي‎شود. فضاهای خارجی در اطراف خانه تأثیر بسیار زیادی در رضایت افراد دارد، چنانچه در مطالعاتی که توسط فرانسوی ها انجام شده است، معلوم گردید که فضای سبز در مجاورت محله مهمترین عامل رضایت در بین همسایه بوده است(رفیع زاده،1383) .
2-2- سرای سالمندان
2-2-1-پیدایش و تجربه سراهای سالمندان در جهان
گرچه منبع کامل و دقیقی درباره تاریخچه ایجاد و تاسیس مراکز نگهداری سالمندان در دست نیست ولی از مطالب و اطلاعات پراکنده می توان دریافت که مراکز سالمندان اولیه در هر جامعه، متناسب با وضعیت اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی آنها به صورت های کنونی گسترش و تجلی یافته اند.
در قرون وسطی، سالمندانی که خانواده ای نداشتند و یا خانواده آنها قادر به نگهداری از آنان نبود؛ معمولاً توسط دیر محل نگهداری می شدند.دیر اولین مکانی است که برای نگهداری و مراقبت سالمندان تنها و نیازمند اختصاص یافت. در این خانه ها با سالمندان مانند دیوانه ها رفتار می شد و از هر 10 نفر، 8 نفربه ناراحتی روانی دچار می شد و 2 نفر جان خود را از دست می داد. این آمار تکان دهنده حقیقت انکار ناپذیری است که امروزه متخصصان پیری شناسی در دنیا به آن واقفند.
در بسیاری از کشورها برای جلوگیری از عوارض دوران بازنشستگی بمنظور ادامه زندگی اجتماعی و حفظ خصوصیات اجتماعی و روانی افراد سالمند، باشگاه های مخصوص سالمندان تاسیس گردیده است که در آن وسایل متعددی برای تفریح ،سرگرمی، ورزش و مطالعه وجود دارد. همچنین در بسیاری از باشگاه ها، محل هایی برای اقامت افراد سالمند در نظر گرفته شده که خانه سالمندان نامیده می شود و افراد سالمند با پرداخت مبلغی به طور ماهیانه و سالیانه و در بعضی از مراکز ویژه که احتمالا توسط دولت ها به حمایت از سالمندان تاسیس گردیده اند به طور رایگان و با شهریه کمی اقامت می کنند(اناری 1388، 24). این خانه ها در کشورهای اروپایی نخست با عنوان خانه بازنشستگان تاسیس شد، رفته رفته به شکل خانه پیران درآمد و علاوه بر بازنشستگان، گوشه نشینان و سالخوردگانی را هم که به عللی نمی توانستند در بین خانواده هایشان زندگی کنند در خود جای داد و گرچه موسسات خدمات اجتماعی و بهداشتی به آن کمک های بسیاری کردند و برنامه های ویژه بحث و بررسی برای جلوگیری از احساس تنهایی پیران ترتیب یافت ولی باز نتوانست محیط مطبوع و قابل تحملی برای آنان فراهم کند زیرا در این نوع خانه ها که به مثابه یک جامعه بسته (جامعه ای که منحصرا از سالخوردگان تشکیل شده) است نسبت مرگ و میر بسیار بالا است و درنتیجه افراد هر روز شاهد از دست رفتن دوست، هم صحبت یا همسایه ای می شوند. و مشکل روانی احساس تبدیل شدن به موجودی بی ثمر، مطرود از اجتماع که در انتظار مرگ است به آسانی قابل تحمل نیست(زنجانی 1386، 128).
بررسی های مختلفی که در کشورهای توسعه یافته صورت گرفته نشان می دهد که گروه کثیری از پیران می خواهند حتی الامکان به زندگی مستقل خود ادامه دهند و گروهی دیگر متمایل به زندگی در میان خانواده اند و عده ای نیز می خواهند به هر ترتیبی که هست روابط اجتماعی خود را حفظ کنند (پالت 1971، 143). آنچه درباره خانه پیران باید گفت این است که از لحاظ روانی این نوع خانه ها در نظر پیران سمبل انزوا و نمونه گویای تمایل جامعه به طرد آنها (شبیه تمایلی که جامعه برای طرد بیماران دارد) تلقی می شود از این رو سالخوردگان همواره واکنش منفی در قبال این نوع خانه ها داشته اند و متاسفانه این نکته در همه بررسی های مربوط به مسکن پیران در کشورهای مختلف نیز مشاهده شده است. “پل پایا” مدیر قسمت مربوط به مطالعه مشکل پیران در موسسه ملی مطالعات جمعیتی فرانسه که اخیرا نیز از طرف سازمان ملل به ریاست کمیسیون بررسی مشکل پیران در جهان برگزیده شده است می گوید: «با اینکه رفتار پیران در قبال مسئله مسکن برحسب سن تغییر می کند اما علاقه ای که همیشه افراد مسن تر به زندگی در خانه خود نشان می دهند تغییر ناپذیر است». شاید این امر تا حدودی ناشی از نیازی است که به مواظبت بیشتر احساس می کنند و به همین دلیل از اقامت در خانه سالمندان اکراه دارند(پیشین،27).
کشورهای غربی پس از تجربیات فراوان بالاخره به این نتیجه رسیده اند که خانه پیران، مساکن دسته جمعی و هم سکنایی با فرزندان هیچکدام چاره این درد نیست زیرا اکثر پیران ترجیح می دهند در چهار دیواری اختیاری به زندگی خود ادامه دهند و این نکته سخت مورد توجه طراحان تامین مسکن سالمندان در کشورهای پیشرفته امروز قرار گرفته است و با تلفیق آن با ضروریات رفاهی و ویژگی های اقتصادی و اجتماعی کشور خود راه حلی یافته اند که هرچند هنوز مدت زمان زیادی از آن نگذشته ولی توفیق بسیار یافته است.
در دانمارک ساختن مساکن کوچک یک طبقه به صورت بخشی از مجتمع خانه سازی این کشور در آمده و در انگلستان روش جدیدی که دولت آن را تایید کرده ساختن خانه های کوچک با اطاق هایی است که به تمام وسایل و تجهیزات لازم مجهز است. محل این خانه ها در نقشه کلی ساختمان طوری انتخاب شده است که حتی الامکان از انزوای پیران جلوگیری شود این سیاست در سوئد و سویس نیز دنبال می شود. کمیسیون عالی مشکل مسکن پیران در فرانسه که به نام کمیسیون لاروک معروف است پس از بررسی های زیاد به این نتیجه رسیده است که علیرغم مدت کوتاهی که از ایجاد این نوع خانه ها می گذرد، عکس العمل روانی سالمندانی که در این منازل سکنی گزیده اند نشان می دهد خانه های مذکور موجبات رضایت آنان را فراهم کرده است(زنجانی 1386، 130-131).
در ایالات متحده آمریکا چندین مرکز سالمندان به نام «شهر خورشید» یا «آفتاب شهر» برای اسکان سالخوردگان باسطح زندگی بالا وجود دارد. در فرانسه 45/1 درصد از مردم سالخورده را در خانه های دولتی که مخصوص سالمندان است نگهداری میکنند.
اکثر سالمندان در نیوزلند در منازل شخصی زندگی می کنند. به نحوی که از هر 10 سالمند، 9نفر منزل شخصی دارند و8/2 درصد در آسایشگاه زندگی می کنند.
در ژاپن علاوه بر خانه سالمندان، خانه هایی با شهریه کم و مناسب برای نگهداری افراد سالمند تاسیس شده است، در ژاپن به دلیل اهمیتی که برای سالمندان خود به عنوان کیان خانواده قائلند، روز 15 سپتامبر هر سال به عنوان روز «توجه به سالمند» نام گذاری کرده اند و آن روز را تعطیل عمومی اعلام داشته اند. «دهکده پیران» که شهرت جهانی دارد،1919 در کپنهاک ساخته شد و در سال 1950 ، آن را نوسازی کردند ( اناری 1388، 24) .
ذکر این نکته نیز ضروری است که در مکانیابی مربوط به سرای پیران در ایران که هنوز وسایل نقلیه عمومی به نحو مطلوبی سازمان نیافته است باید این نوع مساکن در نزدیکی بازارها، مراکز بهداشتی و مذهبی ایجاد شود زیرا علاوه بر این که رفع نیازهای روزمره را تسهیل می کنند تقریبا در همه کشورهای مسلمان و بویژه در ایران مساجد از مراکز مهم اجتماعی روزانه افراد سالمند محسوب می شود بنابراین باید از آنها به عنوان مناسب ترین و بهترین وسیله جلوگیری از انزوای پیران و یافتن راه حل های ارزنده ای در جهت انطباق با شرایط زندگی همواره در حال تغییر و تحول امروزی و در جهت کسب رضایت آنها استفاده نمود(پیشین، 28 ).
2-2-2-پیدایش سراهای سالمندان در ایران
اولین خانه سالمندان ایران در شهر رشت و براساس نیاز یکی از مردم این شهر که ناتوان از نگهداری مادر زمین گیرش بود توسط یک خیر مسیحی تاسیس شد و به این ترتیب آرسن میناسیان که به داروسازی اشتغال داشت و از ارامنه شهر رشت بود با همراهی خیرین دیگر این مرکز را برای نگهداری از سالمندان و معلولین راه اندازی کردند.
در ایران توجه به سالمند به صورت جدی در اوایل دهه چهل قرن حاضر در قانون برنامه چهارم عمران کشور مطرح شد و در آن برنامه اعتباری به منظور جمع آوری سالمندان در خانه های مخصوص ونگهداری از آنها پیش بینی گردید که بر اساس آن ، دو آسایشگاه خیریه در سال 1342 در تهران تاسیس گردید و سپس در سالهای بعد برتعداد آنها افزوده گشت. در سال 1360، این واحد از حوزه معاونت حمایتی بهزیستی به حوزه معاونت توانبخشی انتقال یافت و به نام آسایشگاه سالمندان معلول نامیده شد.
در حال حاضر 43 آسایشگاه در سطح کشور فعالیت دارند که 28 واحد آن دولتی و 15 واحد آن غیر دولتی است و رقمی حدود 3000 سالمند را تحت پوشش دارند. از کل آسایشگاه های کشور 18 واحد آن در استان تهران و بقیه در دیگر استان ها قرار دارند. علاوه بر خانه های سالمندانی که به صورت رسمی و به همین منظور ساخته شده اند تعداد زیادی خانه سالمند نیز در سراسر کشور وجود داردکه مشغول ارائه خدمات به سالمندان می باشند. ( اناری 1388، 23).
خانه های سالمند در ایران زیر نظر مسوولان و پزشکان قرار دارند و اداره بهزیستی و وزارت بهداشت و درمان به طور مداوم بر کار آن نظارت دارد. از سال 1361 تا کنون، بتدریج سپردن سالمندان به آسایشگاه ها سیر صعودی داشته است، چنان که از 1/6 درصد به 29/7 درصد در سال 1370 افزایش یافته است. این امر نشان دهنده چند عامل مهم می تواند باشد:
1. دگرگونی سیستم خویشاوندی و گذر خانواده از مرحله گسترده به هسته ای به گونه ای 6/53 درصد از

پایان نامه
Previous Entries منابع تحقیق با موضوع رضایتمندی، کیفیت محیط، محل سکونت Next Entries منابع تحقیق با موضوع خانه سالمندان، سازمان بهزیستی، حمایت های اجتماعی