منابع تحقیق با موضوع ارتکاب جرم، فضای مجازی، گروه همسالان، کودکان و نوجوان

دانلود پایان نامه ارشد

مصوب ٢٠٠١ ميلادی، به عنوان مهمترين سندِ بين المللی در حوزه ی سايبر و چه قانون جرايم رايانه ای مصوب ١٣٨٨ به نحوی بايسته لحاظ شده است.

2-16 علت شناسی جرايم سايبری
ژان پيناتل در بيانِ علت جرم می گويد:«شرط لازمی که بدون آن رفتارمجرمانه بروز نخواهد کرد» (کی نيا، ١٣٨٦ ).
علت شناسی ازاصول پايهای دانش جرمشناسی محسوب می گردد. به گونهای که اهداف جرمشناسی در زمينه پيشگيری و درمان يک بزه، با شناخت علل ارتکابی آن مقدور می باشد. لذا جرمشناسان برای مقابله با يک جرم با ترسيم يک رابطهی علت و معلولی، سعی در خنثی نمودن علل موثر در ايجاد نتيجه مجرمانه می نمايند. همانگونه که در بررسی علل جرايم سنتی با دامنه گسترده ای از علل روبرو هستيم، در ارتباط با دنيای جديدی به نام« فضای سايبر » نيز علاوه بر علل احصاء شده درجرايم سنتی، عوامل متعدد و جديدی با توجه به ويژگیهای خاص اين فضا در شکل گيری جرايم سايبری تاثيرگذار می باشند. بنابراين، امروزه در کنار دنيای حقيقی با دنيايی مجازی مواجه هستيم که دارای سه ويژگی اصلی و عمده است: سياليّت و انعطاف پذيری عناصرتشکيل دهنده جرم در زمان و مکان، ناشناس ماندن نسبی مرتکبان در فضای مجازی که در واقع شناسايی آنان و محل ارتکاب جرم را دشوار می نمايد و جهانی بدون گستره ارتکاب بزه که به بزهکاران اجازه می دهد بتوانند جرم را بدون حضور در محل يا از اقصی نقاط جهان انجام دهند. (نجفی ابرندآبادی، ١٣٨٩). در اين گفتار، تمرکز اصلی روی عللِ کلی ارتکاب جرايم اعم از سنتی و سايبری قرار داده شده و در تبيين اين علل ويژگیهای خاص فضای مجازی به عنوان متغيری ويژه و تعيين کننده مد نظر خواهد گرفت.
١. علل فردی
جنس، سن، بدبينی، خودپسندی، خودخواهی، نفرت، کينه، جنون ثروت، جنون اخلاقی، پرخاشگری، عصبانيت آنی، انتقام، اعتقادات يا گرايشات خاص از عوامل فردی است که با توجه به وضعيت زيستی- روانیِ فرد، وی را متمايل به انجام يک رفتار خلاف هنجار می نمايد. (کی نيا، همان : ٥٧ ) برای مثال، آنچه درخصوص سن مرتکبين جرايم سايبری به عنوان يکی از علل فردی قابل توجه است، وقوع جرايم مالی در سنين بالا وجرايم عليه عفت و اخلاق عمومی در سنين پايين می باشد. در واقع، نوجوانان سهم زيادی درجرايم نوع دوم به خود اختصاص دادهاند. شخص نوجوان پس از ورود به مرحله بلوغ با تغييروتحولاتی در وضعيت جسمی، روانی وشخصيتی خود مواجه می گردد که اين تغييرات و وجود محيطی پرجاذبه و قابل دسترس به عنوان دنيای مجازی وی را به سوی اين دنيای جديد متمايل می سازد. در اين رابطه سوءاستفاده کنندگان جنسی از اطفال با استفاده از فضای مجازی که قادر به بارگذاری و توزيع حجم بالايی از مسائل مربوط به پورنوگرافی می باشد، گروه هايی با افکار و عقايد يکسان تشکيل می دهند و به دنبال آن به سرعت ارايه سرويسهای اينترنتی را به تشکيل گروههای روسپیگری وجنسی درميان کودکان و نوجوانان در دنيای حقيقی تبديل می نمايند(Goodman And Brenner,؛ 2010).
از ديگر علل فردی که موجب شکل گيری جرايم بالاخص جرايم سايبری می گردد، ويژگیهای روانی- شخصيتی افراد است. کينه توزی يا يک جنون اخلاقی يا جنونِ ثروت يا عصبانيت آنی هريک به نوبه خود فرآيند ارتکاب جرم را سرعت می بخشند. بنابراين، همانگونه که از مصاديق علل فردی مشخص است برخی ويژگیهای روانی- شخصيتی با تاثر از محيط اطراف از علل اصلی گرايش به ارتکاب جرايم سايبری محسوب می گردد که البته ماهيت فضای سايبر و تساهل انجام اقدامات مجرمانه درآن نيز مزيد برعلت است. خودنمايی و سرگرمی از ديگر علل فردی جرايم سايبری است که طی آن در اکثر موارد اشخاص صرفاً جهت نشان دادن توانايی و استعداد خود مرتکب اين جرايم می گردند، به گونه ای که هک کردن يک سايت يا دسترسی به داده های ديگری يا مختل کردن يک داده را امری مطلوب و افتخارآميز تلقی می کنند که البته مقابله با اينگونه افراد مشکلات خاص خود را به همراه دارد.

٢. علل اجتماعی
وضعيت فرهنگی حاکم بر فرد و جامعه، وضعيت خانوادگی و گروه همسالان و محيطی که فرد در آن زندگی می کند، وضعيت اقتصادی، بی اعتقادی به هنجارها، نحوه فعاليت رسانه های جمعی و غيره از جمله عوامل اجتماعی هستند که در گرايش فرد به ارتکاب جرم، به ويژه جرايم سايبری، تاثير بسزايی دارند. در اين راستا به مهمترين اين عوامل اشاره می گردد.
ضعف فرهنگی
دين، مذهب و اعتقاد به ارزشهای تعيين شده جامعه از ابزارهای بسيار مهم سياست جنايی يک جامعه در مبارزه يا پيشگيری از جرم محسوب می گردد. تا جايی که به طور مثال، در محدوده ی فضای سايبر، اعتقاد به ارزشهای دينی، ناخودآگاه فرد را از ارتکاب جرايم سايبری به خصوص در زمينه محتويات مبتذل و مستهجن بازخواهد داشت. بنابراين، تضعيف اين اعتقادات، بیتفاوتی فرد به ارزشهای جامعه را به همراه داشته و اين معضل تاثير خود را در فضای مجازی که محيطی امن و آرام برای ارتکاب اقدامات معارض با قانون است، بروز می نمايد. علاوه براين مورد سطح تحصيلات و آگاهی در عين اينکه آثار مثبتی به همراه دارد، خود نيز میتواند از عوامل اصلی ارتکاب جرايم سايبری محسوب گردد. لذا برخلاف جرايم سنتی که گاهی اوقات بیسوادی از علل اصلی ارتکاب آن جرايم محسوب می گردد، در جرايم سايبری بیسوادی و عدم آگاهی از مفاهيم سايبری منجر به ارتکاب اين جرايم نمی گردد. بلکه داشتنِ سواد و حتی تخصص در برخی جرايم سايبری خاص از علل اصلی ارتکاب جرم محسوب می گردد. در کنار اين موارد فقدان فرهنگِ استفادهی صحيح از رايانه و فضای مجازی در کشورهای درحال توسعه و عدم آگاهی از خطرات و آسيبهای دنيای مجازی می تواند از علل ديگر شکل گيری محيطی مستعد برای ارتکاب جرايم سايبری محسوب گردد.
شرايط نامساعد اقتصادی
تورم، فساد اقتصادی، فقر اقتصادی، بيکاری و وضعيت نابسامان زندگی از جمله عللی است که از گذشته تاکنون جوامع انسانی را تحت تاثير قرار داده و همواره آثار خود را در زمينه های سياسی، اجتماعی، فرهنگی و حقوقی نشان داده است. تا جايی که در مکتب مارکسيست زيربنای همه ی مسايل را اقتصاد و مسايل اقتصادی تشکيل می دهد. در اين راستا افرادی چون جوکوئيست37، بکر38، بلاک و هينکه39 تحقيقات خود را حول محور اقتصاد وتاثير اين متغير بر ارتکاب جرم متمرکز کرده اند. اين تفکرات به گونه ای خفيفتر در وضعيت کنونی نيز وجود دارد و در واقع می توان برای اين تفکرات مصداق عينی ذکر کرد. بنابراين، جرايم اعم از سنتی و سايبری در پارهای موارد متاثر از شرايط اقتصادی فرد و جامعه قرار خواهند گرفت و به عبارتی ديگر، ارتکاب جرم راه حلی جهت رهايی از فشاری است که طبق نظريه فشار رابرت مرتون40 از عوامل اقتصادی بر فرد تحميل گرديده است تا جايی که امروزه طبق آمار اعلام شده در ايران حدود ٨٠ درصد جرايم رايانه ای را جرايم مرتبط با امور مالی و اقتصادی تشکيل می دهد.41 برای مثال، کلاهبرداری و سرقت داده ها جهت کسب مال تحت عنوان فيشينگ42 از جمله جرايم سايبری است که می تواند زيربنای اقتصادی داشته باشد.
فقر اقتصادی يا جنون ثروت ممکن است فرد را تحريک به استفاده از ابزارهای نامشروع جهت کسب ثروت نمايد و در اين راستا از فضای مجازی به عنوان محيطی امن استفاده کرده و با نشستن در خانه و استفاده از يک رايانه و مقداری تخصص سيستمهای اقتصادی را مختل می نمايد. بنابراين، آنچه که در برخی موارد موجب شکل گيری جرايم مذکور می گردد، شرايط نامساعد اقتصادی فرد يا جامعه است. چه بسا با ايجاد يک سياست اقتصادی مناسب در جامعه به ميزان قابل توجهی از ميزان جرايم بالاخص جرايم سايبری کاسته شود. اين وضعيت را در پاره ای موارد می توان منطبق با نظريه نابهنجاری رابرت مرتن دانست. طبق اين نظريه، زمانی که اهداف و ارزشها در جامعه تعريف می گردند و امکانات مالی و سرمايه به عنوان ارزش معرفی می گردد و در کنار آن راه های مشروع رسيدن به اين اهداف محدود و رنج آور باشد، فرد به ابداع دست خواهد زد و راه های نامشروع را برای رسيدن به اهداف مشروع خود انتخاب می کند (فرانکپی و ماری ليندی، ١٣٨٦)، که يکی از ساده ترين و کم خطرترين اين راه ها استفاده از شبکه های سايبری است.
خانواده های نابسامان
محيط خانوادگی محيطی است که فرد در آن به دنيا آمده و به حياتش ادامه می دهد. محققان بر اين عقيده اند که فرد تحت تأثير شديد والدين و ديگر اعضای خانوادهاش قرار می گيرد و به همين دليل وضع خانوادگی او در بروز رفتارهای خطرناک و ارتکاب جرايم رابطه مستقيم دارد. اينگونه تأثير بر شکل گيری شخصيت و منش افراد و در نتيجه، رفتارهای آتی آنان همواره مورد توجه بيشتر متفکران بوده است
دوگرف43 در اين باره می نويسد:« اثرات سال های عمر بر روی تکوين و تحول آتی شخصيت افراد بسيار بديهی بوده و اگر خانواده به وظايف تربيتی عمل نمايد و اگر روابط بين والدين و فرزند طبيعی بوده و در محيط، جوّ عاطفی، دوستی و محبت حاکم باشد و در نهايت، اگر تمام نيازهای طبيعی تأمين گردد، طفل به راحتی اجتماعی شده و همچنين در روابط خانوادگی و خارج از آن، رفتارهای طبيعی و معتدل خواهد داشت. اما اگر شرايط و موقعيت به صورت ديگری باشد، يعنی خانواده از نظر تربيتی دچار نقيصه شده و اگر طفل از کمبود شديد عاطفی رنج ببرد و اگر والدين از هم جدا شده باشند، بديهی است نتايج زيانبار آن دير يا زود در طفل مشاهده خواهد شد. خانواده نقش تعيين کننده و قاطعی در انگيزه شناسی بزهکاری جوانان ايفا می نمايد(قاسمی روشن، ١٣٧٩). بنابراين، خانواده به عنوان اولين نهاد اجتماعی که افراد با آن سروکار دارند، حسب وضعيت و شرايط حاکم بر آن، تاثير زيادی در جامعه پذيری يا اجتماع گريزی افراد دارد. اينگونه تاثيرات منفی، اختصاص به جرم خاصی ندارد و چه بسا شرايط حاکم بر يک خانواده به گونه ای باشد که در آن ارتکاب انحرافات سايبری امری قبيح محسوب نگردد و کودک و نوجوان در خانواده با نوعی مشوق روبرو باشند. يقيناً فرد حاضر در اينگونه شرايط، رفتارهای معارضی را در جامعه بروز خواهد داد که متاثر از شرايط نابهنجار خانواده وی خواهد بود.
همسالان معارض
گروه همسالان از ديگر نهادهای مرتبط با دنيای شخصی افراد می باشد که در رشد شخصيت اجتماعی کودکان از اهميت و ويژگی خاصی برخوردار است. چرا که کودکان در ميان همسالان خود احساس امنيت می کنند، برای رفتارهای خود هنجار مناسب می يابند، فهم و درکشان نظم معينی پيدا می کند، مهارت بدنی و اجتماعی لازم را بدست می آورند و انگيزه مشارکت و همياری با ديگران را در خود تقويت می نمايند. طبق نظريه معاشرت ترجيحی ساترلند44، افراد در معاشرت با دوستان و آشنايان و بالاخص کسانی که برای وی اهميت زيادی دارند، يکسری اعمال و اقدامات را فراگرفته و با تجزيه و تحليل آنها برخی از اين اقدامات را ترجيح داده و سعی در تقليد از اين الگوها می نمايد.
بنابراين، نوع گروه همسالانی که فرد در آن عضويت دارد و هنجارها و ارزشهای حاکم بر اين گروه تاثير بسزايی در افکار و رفتارهای اعضای خود خواهد گذاشت. تا جايی که کودکان و نوجوانان يا در سطحی بالاتر مجرمين حرفه ای با آموزش نحوه ارتکاب جرايم از اعضای گروه، به ويژه جرايم سايبری که نيارمند کسب تخصص می باشند، مرتکب آن جرم می گردند.
نقش بزه ديده سايبری
در علم جرم شناسی بزه ديده از دو منظر مورد مطالعه قرار می گيرد: نخست، بزه ديده شناسی اوليه45 و دوم، بزه ديده شناسی ثانويه46.در بزه ديدهشناسی اوليه به بررسی نقش بزه ديده در ارتکاب جرم پرداخته می شود. به عبارتی ديگر، در اين نوع مطالعه،بزه ديده خود عاملی در ايجاد جرم محسوب می گردد.اما دربزه ديده شناسی ثانويه به فرد قربانی به عنوان شخصی که متحمل آسيبها و خساراتی اعم از مادی، معنوی وعاطفی گرديده است، توجه شده وسعی در جبران اين خسارت میگردد. البته شاخههای ديگری در مورد بزه ديده شناسی نيز وجود دارد. (نجفی ابرندآبادی،١٣٧٤).
فون هانتينگ47 در سال ١٩٤٨ با انتشار کتاب « مجرم و قربانی او» بزه ديده شناسی علمی را پايه گذاری نمود و با ارايه سه مفهوم

پایان نامه
Previous Entries منابع تحقیق با موضوع فضای مجازی، بانکداری الکترونیک، هرزه نگاری، وجود خارجی Next Entries منابع تحقیق با موضوع پرسش نامه، جمع آوری اطلاعات، جامعه آماری، فضای مجازی