منابع تحقیق با موضوع آیات و روایات، استرآبادی، شهید مطهری، تفسیر قرآن

دانلود پایان نامه ارشد

پور،1385،ص16)
این نهضتی بود که درمیان شیعه توسط ملّا امین استر آبادی مطرح شد در میان اهل سنت، معادل این جریان در اندیشه احمد حنبل و ابن تیمیّه پیدا شد.(مطهری،1388،ج22،ص717) لذا یکی از مبانی عقیدتی وهابیت و جریانهای پیرو، همین مبنای اخباریگری است.
مهمترین نکته در این مبنا حذف تلازم میان قرآن – مرجع روایات- و احادیث نبوی است. اخباریان مدعی هستند که در صورتیکه بخواهیم معنای آیهای را از احادیث استفسار کنیم، فرضاً ظاهر آیهای بر مطلبی دلالت کند ولی حدیثی آمده باشد و بر ضد ظاهر آن آیه باشد، ما باید به مقتضای حدیث عمل کنیم و بگوییم معنی واقعی آیه را ما نمیدانیم. لذا اخبار و احادیث مقیاس آیات قرآنیه اند.(مطهری، 1388،ج20،ص40)
این در حالی است که قرآن خود را در آیات ذیل کتاب هدایت معرفی کرده و آیات را «بیان» و «مبیّن» برشمرده است:
 «هَذَا بَيَانٌ لِلنَّاسِ وَهُدًى وَمَوْعِظَةٌ لِلْمُتَّقِينَ»(آل عمران/138) این آیات حجت و بیانى براى (عموم) مردم، و راهنما و پندى براى پرهیزکاران‏ است.
«وَ نَزَّلْنَا عَلَیکَ الْکِتَابَ تِبْینًا لِّکلُ‏ِّ شىَ‏ْءٍ وَ هُدًى وَ رَحْمَةً وَ بُشْرَى‏ لِلْمُسْلِمِین»‏(نحل/89) (و ما بر تو این کتاب (قرآن عظیم) را فرستادیم تا حقیقت هر چیز را روشن کند و براى مسلمین هدایت و رحمت و بشارت باشد.)
 
نکته مهمتر آن که قرآن، مردم را به تفکر و تدبر در آیات قرآن ترغیب میکند:«أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلَى قُلُوبٍ أَقْفَالُهَا»(محمد/24)(آیا منافقان در آیات قرآن تفکر نمى‏کنند یا بر دلهای خود قفل‏ها (ى جهل و نفاق) زده‏اند.)
قرآن حتی مردم را به تحدّی و مبارزه فرا خوانده است، تحدی و به مبارزه خواندن در صورتی درست است که فهم قرآن و مقایسه آن با دیگر متون، برای مردم میسر باشد. از طرفی روایات فراوان عرضه حدیث بر قرآن و سنجش متون حدیثی با متن و روح قرآن و آیات آن نیز دلیل دیگری بر امکان فهم قرآن است.(کلینی،بیتا،ج1،ص78) زیرا اگر فهم قرآن ممکن نبود عرضه حدیث بر قرآن عملی بیهوده بود.
درمجموع مکتب اخباریگری ضد اجتهاد و تقلید است. آن اهلیّت، صلاحیّت و تخصص فنی که مجتهدین قائلند، را منکر است. (مطهری، 1388،ج20،ص169) درست همانند عقیدهای که نزد اخباریان شیعه مطرح بود از نظر آنان اجتهاد و تقلید بدعت و نادرست است. (استرآبادی، 1424،ص78) بنابر این، اجتهاد و استنباط، ممنوع بوده و تقلید مردم از مجتهدین نیز مجاز نیست.
اخباریگری همچنین، عقل را بکلّی تعطیل کرده و در مقام استخراج احکام اسلامی از متون آن، درک عقل را از ارزش و حجیّت انداخته و پیروی از آن را حرام می داند. (مطهری،1388،ج22،ص717)
به علاوه صلاح و فلاح را در تمسک به روایات و دوری گزیدن از سایر منابع معرفتی نمایانده است. (استرآبادی، 1424،ص104) با این دلیل که عقل انسان توان فهم و درک احکام و نظریات شرعی را ندارد.(همان،ص471)
شهید مطهری بر این عقیدهاندکه اخباریها در این رابطه(به انزوا کشیدن عقل) به خطا، به اخباری استناد میکردند که «تفسیر به رأی» را منع کرده است. (همو،1388،ص40) ایشان اخباریگری را تعصّب افراطی احمقانهای خوانده که اثرش هم جمود فکری است.( 1389،ص109) بدین ترتیب تندروی، مهجوریت تدبر در قرآن، جمود فکری، پرهیز از نوآوری و مبارزه با آن، بی اعتنایی به تدبر و تفکر و اجتهاد از آثار منفی اخباریگری بوده است.
در میان محدثان بنام اهل‌سنت، تنها احمد بن‌حنبل است که مُسندی نزدیک به سی هزار روایت دارد، و این نشانگر تساهل در پذیرش اخبار آحاد است. اما اگر میان خبر واحد و ظاهر قرآن، تعارض به‌وجود آمد، و خبر واحد، مخالف ظاهر قرآن بود، چه باید کرد؟ در این‌جا راه ابن‌تیمیه از دیگران جدا می‌شود. وی در این‌جا به‌شدت به حاکم بودن و تفضیل خبر واحد بر قرآن گرایش دارد.چنین گرایشی، در دوره‌های بعد در میان سلفیان نیز به‌شدت دیده می‌شود. هنگامی بحرانی می‌شود که ویژگی‌های تساهل‌گونه‌ی خبر واحد نزد ابن‌تیمیّه مشخص شود. البته چنین رویکردی نیز ریشه در همان رهیافت ابن‌تیمیه به سلف دارد که آن‌ها را تا سرحد عصمت تقدیس می‌کند. به عقیده ی وی، تفسیر قرآن ابتدا در حوزه‌ی اختیارات پیامبر(صلّی الله علیه وآله)، سپس صحابه، و پس از آن برای تابعین است و هیچ مجالی برای آیندگان در فهم و تفسیر قرآن وجود ندارد. آنان حتی نمی‌توانند به ظاهر قرآن تمسک بکنند، چه در زمینه‌ی عقاید و چه درباره‌ی احکام.(علیزاده،1393،ص4)
بنابراین به نظر می رسد که آنچه به اخباریگری وجههای قابل قبول و حمایتپذیر میدهد خلوص و تقیّدی است که اینان در نقل اخبار، پایبندی بیچون و چرا و عدم دخالت عقل در تحلیل خبر داشتهاند.و حال آنکه طبق نظر شهید مطهری اخباریگری جریانی خطرناک در استنباط مفاهیم متعالی دینی محسوب می شود زیراکه این مبنا به تفریق میان قرآن و سنت دست زده است.
 

فصل سوّم
روشهای برداشت جریانهای تکفیری از آیات و روایات

این جریانها برای رسیدن به اهداف تکفیری خویش شیوههای ویژهای در برداشت از آیات و روایات دارند که ذیلاً مورد بحث و بررسی قرار میگیرند:

3-1 برداشت گزینشی از آیات و روایات:

این شیوه استفاده ابزاری از قرآن برای تأمین منافع احزاب و گروههاست که همیشه در طول تاریخ هم اتفاق افتاده است؛ برخورد گزینشی با قرآن و سنت، نادیده گرفتن برخی آیات و برجسته کردن آیات دیگر، سبک شمردن قرآن و وهن عقاید دینی محسوب میشود؛ مثلاً اشاعره فقط مجموعهای از آیات خاص را مد نظر قرار میدهند، معتزله آیاتی دیگر و یا در حوزه فقه نیز افرادی هستند که زوایای خاصّی از آیات مدّنظر خود را برجسته کرده و برخی ابعاد مکمّل و مفسّر دیگر را نادیده گرفته و اقدام به صدور حکم شرعی میکند که بعضاً موجب آسیب دیدن دیگران از این اقدام و ظهور نهلهها و فرقههای مختلف و مخالف شود. بنابراین برخی افراد آیات را به نحوی تفسیر میکنند که به نفعشان باشد تا خود را موجّه و مشروع جلوه دهند.
شیوهی ابنتیمیّه دربارهی احادیث و روایتهایی که برخلاف میل او بوده، این بود که یا آن روایتها را تکذیب میکرد، یا اینکه آنها را به طور نیمه بیان میکرد. (محمودیان،1390،ص282) وی دعاوی خود را با عباراتی از قبیل«مذهب السلف»، «اجماع السلف»، «بإتفاق أهل العلم»، «اجمع أهل العلم» و نظیر آنهاست که خوانندهای که از شیوهی او اطلاع نداشته باشد، تصور میکند که همهی علما با او هم عقیدهاند.(محمدی مظفر،1393،ص10)
وی همچنین تفسیر ترتیبی کاملی از تمامی آیات قرآن ارائه نداده، به این دلیل که یکی از استراتژیهای تفسیری جریانهای تکفیری در برداشت از آیات قرآن برخورد گزینشی است. به تعبیر دیگر اینان هر آنچه را که درجهت اثبات و توجیه عقاید آنان باشد با تحریف در معنا و مفهوم و بدون توجّه به قرائن و شأن نزول مورد تفسیر و تحلیل قرار میدهند.
به طور مثال در پی عدم درک صحیح آنان از اصل دینی توسل، آن را نفی و توسلکننده را مشرک در عبادت خداوند دانستهاند و حال آنکه در خودِ قرآن با آیهی: «أُولَئِكَ الَّذِينَ يَدْعُونَ يَبْتَغُونَ إِلَى رَبِّهِمُ الْوَسِيلَةَ»(إسراء/57) (آنها كـسـانـى هـسـتند كه خودشان وسيلهاى (براى تقرّب) به پروردگارشان مىطلبند.) اصل توسل اثبات شده و مفسران سلف در اهل سنت توسل جستن خدایانی (ملائکه، عزیر و عیسی) را که مشرکان آنها را عبادت میکردند به واسطهای که آنان را به خداوند نزدیکتر گرداند را ذکر نمودهاند. (آلوسی،1415،ج8، ص94 . بغوی،1420،ج3،ص139)
لذا توسل به آن معنا که هر کار و هر کسی را که باعث نزدیک شدن ما به پیشگاه مقدس پروردگار میشود به هیچ عنوان شرک به خداوند نخواهد بود زیراکه واسطهگری را حتی خداوند متعال به اقتضای حکمت و مشیّت خویش برای نزول وحی بر پیامبر به کار میگرفت.
به بیان سادهتر اینکه آیا سران تکفیری در وقت بیماری، پزشک را واسطهی درمان قرار نمی دهند؟ و حال آنکه شفا و بهبودی در مشیّت الهی است.آنان آیهی« وَإِذَا مَرِضْتُ فَهُوَ

پایان نامه
Previous Entries منابع تحقیق با موضوع قرآن کریم، حکومت اسلامی، مکتب اخباری، مذاهب اسلامی Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد مسئولیت قراردادی، مسئولیت مدنی، مسئولیت قراردادی پزشک، روش تحقیق