منابع تحقیق با موضوع آستان قدس رضوی، دوره سلجوقی، عصر سلجوقی، امتداد خود

دانلود پایان نامه ارشد

دیگر از زیر و روی هم عبور نموده و نهایتا گره‌بندي زنجيري زیبایی را به جای نشانهای شجری پیشین به وجود آورده است.
در مرکز خانههای ایجاد شده داخل شبکه را رنگهای سبز و قرمز پر کرده است. خطی لاجوردی اطراف نشان را فرا گرفته و اتصال آن را با عنوان حفظ نموده است.
رنگ مورد استفاده: طلایی، لاجوردی، قرمز، سبز، سیاه

شکل 3-42 قرآن خطی شماره 84، دولت آبادي، ‎۲۷۷ ورق طول: ۵/‎۱۸، عرض: ‎۱۵، سال 626 هجري، محل نگهداری: كتابخانه آستان قدس رضوی

نمونه 3-43، یک سرسوره کتیبهدار مذهب و منقش پيوسته به ترنج زرين میباشد. درون کتیبه، عنوان سوره به قلم کوفی مشرقی زرین تحریر یافته است.
پشت عنوان سوره ساقههای زرین تجرید یافته بر زمینه قرمز پوشانده شده است، انتهای ساقهها برگهایی روئیده که در نشانهای بعد از آن اسلیمیهای متنوعی حاصل میآید. اطراف خط عنوان با رنگ سفیدآب مرزبندی شده است. این کتیبه با نوار قوسدار نسبتا بلندی به نشان شجری متصل میشود. نشان شجری مذکور دایرهای شکل با زمینه قرمز میباشد. تزئینات داخل نشان آسیب دیده و به خوبی دیده نمیشود. ولی آنچه که مسلم است نقوش زرینی از نوع ساقههای کادر مستطیلی، داخل نشان را نیز پوشانیده و در بعضی از قسمتها از رنگ سبز نیز بهره برده است. انتهای نشان دایرهای نوک تیز شده و چشم بیننده را به بیرون از کاغذ هدایت میکند. کل نشان و کادر عنوان را خطی لاجوردی احاطه کرده است.
رنگ مورد استفاده: طلایی، قرمز، لاجوردی، سبز، سفید، سیاه

شکل 3-43 جزوه قرآنی شماره 24، تاريخ کتابت: قرن پنجم هجري قمري، کاغذ دولتآبادي حنايي رنگ، محل نگهداری: كتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی

در نمونه 3-44، نام سوره به خط ثلث با زر و تحرير مشکي در کتيبهای با زمينه ساده و تزئين دندانموشي و پيوسته به ترنج بوته‌جقه‌اي نگارش یافته است.
این سرسوره که مربوط به اواخر دوره سلجوقی است، افزون بر استفاده از قلم ثلث زریّن در نگارش عنوان، زمینه کتیبه نیز با نمونههای قبل متفاوت میباشد، عنوان و تعداد آیات سوره درون دندانموشی سادهای تحریر یافته که در نمونههای قبل نظیر آن به چشم نمیخورد، همچنین قسمتهای بیرون دندانموشی با خطوط محو ابری شکلی پوشیده شده است. اما نشان شجری کم و بیش مشابه نمونههای قبل است، گرچه برخلاف نمونههای دیگر که به کمک یک تنه زریّن یا سرخ به کتیبه متصل میگردد، در این نمونه نشان تنها با استفاده از یک خط تحریر نازک به کتیبه مرتبط شده و به وضوح شکل درخت سرو را در ذهن القا میکند.
رنگ مورد استفاده: طلایی، قرمز، لاجوردی، سیاه

شکل 3-44 قرآن خطی شماره 4649، قرن ششم هجري قمری، ‎۷۱ ورق، طول:‎۲0، عرض: ‎۱۶، کاغذ حنایی رنگ، محل نگهداری: كتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی

نمونه 3-45، نوع دیگری از سرسوره کتیبهدار میباشد. عنوان و تعداد آیات سوره با قلم ثلث زریّنِ محرّر در میان دندانموشی سادهای نگارش یافته است. زمینه کتیبه با نقوش برگی با خطوط نازکی زینت یافته و آنچنان که در شکل مشاهده میشود، کتیبه با دو قاب که یکی از آنها با نقوش شطرنجی سیاه و سفید و قاب دیگر طلایی رنگ با خالهای سرخ میباشد، احاطه گشته است.
در زمینه کتیبه رنگ شنگرف به کار برده شده که اعراب سطور را آراسته و همچنین به صورت خالهای ریز پراکندهای سرتاسر کتیبه را زینت داده است، مابقی زمینه این کتیبه بدون رنگ میباشد.
يک نشان مذهب و مرصع با تحرير لاجورد پيوسته به کتیبه مستطیلی دیده میشود. دایره مرکزیِ نشان شجری که در میان نقوش شطرنجی سیاه و سفید محصور شده، زمینهای لاجوردی دارد و نقش یک غنچه گل سفید در میان آن مشاهده میشود. نیمی از این دایره توسط دو برگ کنگری متقارن زریّن و نیمی دیگر توسط ردیفی از گلبرگهای زریّن دربر گرفته شده است. کل این نشان حالت همان نقشمایههای عباسی، منتها به صورت تجرید یافته میباشد. در این نشان رنگ طلایی و لاجوردی، از نظر وسعت رنگی تعادل را با قرمز حفظ کردهاند.
رنگ مورد استفاده: طلایی، لاجوردی، قرمز، سفید، سیاه

شکل 3-45 قرآن خطی شماره 29، تاریخ کتابت: قرن ششم هجری قمری، محل نگهداری: كتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی

نمونه 3-46، از سرسوره کتیبهدار مستطیلی تشکیل شده است. زمینه قرمز رنگ کتیبه با نقوش زرین ساقههای پیچ خورده تاک پوشیده شده است. این ساقهها از اشکال اسلیمی ابتدایی و همچنین برگهای روئیده شده در امتداد خود تشکیل یافته است. عنوان و تعداد آیات سوره با قلم کوفی سفیدآب در لا به لای این نقوش اسلیمی پنهان شده است.
نشان شجری از نوع نشانهای زرین بدون رنگآمیزی دوره عباسی میباشد. گرچه نقوش به کار رفته در آن دارای ظرافتهای عهد سلجوقی است. یک جفت شهپر پائین نشان کاملا به شکل بته جقه درآمده است، دو جفت ساقه باریک تاک که برگی بزرگ از همان درخت را در بر دارد بر روی بته جقه واقع گردیده است. غنچه نیلوفری قدیم نیز در اینجا تجرید یافته و شکل دیگری پیدا کرده است.
نشان شجری توسط تنهای زرین به کتیبه مستطیلی چسبیده است. دور تا دور نشان و کتیبه با خطوط لاجوردی فرا گرفته شده است.
رنگ مورد استفاده: طلایی، لاجوردی، قرمز، سفید، سیاه

شکل 3-46 جزوه قرآنی شماره 4357، تاریخ کتابت: قرن پنجم هجري قمری، کاغذ حنايي رنگ، ‎۳۷ ورق، طول: ‎۱۶، عرض: ‎۱۳، محل نگهداری: كتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی

در نمونه 3-47، عنوان سرسوره با قلم کوفی شرقی مورّق (برگدار) نگارش یافته که از ابداعات عصر سلجوقی است.
نشان شجری با نقوش متفاوت و نزديک به دوره‌هاي قبل از اسلام ايران و اوایل اسلام ترسیم شده و تلفیقی از نقوشی نظیر شهپر، برگ کنگر، غنچه نیلوفر و رشتهای از مروارید میباشد. رنگ زمینه نشان زرین با لاجوردی و سبز رنگآمیزی شده است.
اما کتیبه آن ویژگیهای هنر سلجوقی را بازتاب میدهد و پيوسته به نشان میباشد. همچنین فضای بین سطور با هاشورهای سرخ فضاهاي خالي صورتي رنگ به وجود آورده و با خالهای سیاه و نقوش خطی گلهای ساده زرین و سفید زینت یافته که سابقهای در هنر عباسی ندارد. زمینه کتیبه با نقوش اسليمي و برگ کنگري مرصع پوشیده شده است. گرداگرد عنوان سوره زرین را با رنگ سفید و تحریر مشکی مرزبندی نمودهاند.
اطراف کتيبه مستطيلی با جدول مزدوج لاجورد و زر تحريردار کشیده شده است، این خطوط لاجوردی از سمت راست تغییر مسیر داده و دور نشان را نیز فرا گرفته. قاب لاجوردی دور نشان شجری از سه جهت دارای شرفههای ظریفی قرار گرفته و همچنین بر روی آن برآمدگیهای پی در پی و کوچکی دیده میشود. شکل کلی این نشان نیز شبیه به درخت سرو میباشد.
رنگ مورد استفاده: طلایی، لاجوردی، قرمز، سبز، سفید، سیاه

شکل 3-47 قرآن خطی شماره 2691، تاریخ کتابت: قرن ‎۶‎ هجري قمري، کاغذ سمرقندي حنایی رنگ، طول: ۸/‎۳۴، عرض: ۵/‎۲۱، محل نگهداری: كتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی

پایان نامه
Previous Entries منابع تحقیق با موضوع آستان قدس رضوی، عصر تیموری، کتابخانه مرکزی، دوره ساسانی Next Entries پایان نامه رایگان درمورد آستان قدس رضوی، دوره صفوی، کتاب مقدس، جامعه آماری